. Ap hoceftrefponfio, quia aut Arrius accipit genera- tionem communiter ad creatam & diuinam, aut Ípecia- liter in creatura. Si communiter,tunc dico quod infuffi- cienter diuidit, quia vltra iftos modos e(t generatio filii à patrefecundum modum fingularem,qui eft de tota füb- ftantia generantis,ficutfupra dictum fuit 9. diftinctione, vbi,quianon poteft effe mutatio, nullo modo poteft effe factió.Si aucem diuidat generationem vt eft in creaturis, dicendum quod diuifioilla infufficiens eft adhuc, quia omittit generationé zquiuocam, quz eft (ecundum pu- trefactionem. Sed efto qued comprehendat eam fub generatione quz eft fecundum nafcentiam, tamen adhuc non valet ad propofitü,quod fi non generatur,ficut crea tura dicitur generari,nullo modo generatur: quamuis e- nim creatura fit Deo fimilis, tamen plus eft diffimilis quá fimilis,ficut dicit Auguftinus in rg.de Trinit. & Hilarius. Similiter cum omnis comparatio inferiorum plus habea- tur hominibus vtilis quam Deo apta: & ideo heretici er- rauerunt qui credebant omnino effe in Deo, ficut vide- bant in creatura, & hoc bene tangitur in Gloff. fuper pti- mum ad Hebrzos,vbi dicitur: Non poffunt cemporalia comparari ztérnis integra collatione,fed aliqua tenui fi- militudine,& ideo ficut fupra oftéfum eft, fecundum di- uerfas conditiones, diuer(z generationes illam reprafen- tant.Rationeenim conformitatiseft fimilis generationi verbi à mente. Ratione coauitatis, fimilis generationi fplendorisá fole,tiue de luce.Ratione zqualitatis, gene- rationi viuentis de viuente, jS ARTICVLVS IL | D intelligentiácorü qua dicüturin litera, quatuor quzruntur.Primo queritur vtrum in diuinis fit po- nere proceffionem. Secundo vtrum procetfio Spiritus fancti fit generatio. Tertio vtruri proceffio Spiritus fanfan&us debeat dici ingenitusaut non. 9 QVAESTIO I An in diuinis fit ponere proceffionem.
Vodproceffio fit ponenda in diuinis, oftéditur pri- | Fonds. mo auctoritate Ioannis per quem dicit Saluator:| meu Mittam vobis Spiritum veritatis qui à Patre procedir Si Iin;4 ergo Verirasnon dicit nifi Verum, & verba Dei non lo- quitur nifi proprie vera: ergo proprie eft proceffioin di- uinis.
IrrM in diuinis veriffime eft origo,ergo & produdio, fed omni productioni actiuz refpondet produdio paff ua:fed productio paffiua eft proceffio:ergoà primo advl. tinum in diuinis vere & proprie eft proceffio.
Ir: M amornofter & eftamor,&ab alio, & exitus e- ius ab alio vere & proprie exprimiturin verbo proceden. di:cum ergo amor diuinus qui eft Spiritus fan&us vere& proprie amor fit,& ab alio: ficut nomenamorisei com- E. propriiffime, ita videtur ei conuenire & pro- celtio.
C| IrEMad completam rationem proceffionis ifta duore D quiruntur,quod fit ab alio,&in aliü tendat:fed amor qui cft Spiritus fanctus non procedit à Patre in quant amat fe,necá Filio inquantum amar fe:fed inquantum vnusa- mat alterü, quia nexus eft:ergo S piritus (anctus eft amor quo amans tendit in alium, & ifta duo e aperi rationem proceffionis perfe&tz: ergo proceflio eftin di- uinis, | 1. CouTRA: Proceffio de ratione fui nominis dicite-|Adopp.
longationem,& receffionem. V nde proceffio quafi pro- culceffio,ficut preceffio dicitantecetfionem.Sed ficutin diuinis non eftanteceífio propter fummam fimultatem, ita nó eft clongatio propter fummam vnitatem: ergofic utindiuinisnon ponitur nomen praceflionis, ita non debet poni nomen procetfionis.
2. Ir£M in creaturis proceffio de ratione fui generis di- cit motum, & ita indigentiam, & imperfectionem: td nullum tale nomen Fia cransferri ad Deum: ergo nec proceffio.
j.Ir£M creatio dicit fpecialé differentia proceffionis,& differentiam addétem nobilitaté:quia dicit egreffum re! à Creatore quieft caufa nobilitfima: fed creatio patliua nullo modo reperitur in diuinis, nulla enim perfona .|dicitur creári:ergo pari ratíone nec proceffio: E 4- IT EM procelfioin creaturis non dicitur nifi dupli- citer,videlicet localis, & caufalis. Localis qua eft in mo- tu progrefliuo.Caufális quz eft effectus à caufa:fed loca- lis non poteft transferriad diuina, quia nulla mutatioft- cundum locum, neci ngenerali, necin fpeciali, cadicin Deo:& praterea cum talis fit ab vnoin Ka,oportetet ponere,quod Spiritus fanctus zternaliter non rocedc- ret à Patre & Filio: non ergo inueriitur proce(Tto localis: fed hzc nobilior eft quà caufalis, quia ifta eftentis com- ple, & à principio intrinfeco: ergo perlocum à maiori, nec caufalis inueniturin Deo, & ita nullus modus pro- ceflionis reperitur. | Cowcrvsirio. Proce[fio in diuinis ponenda eft, cum fit ibi vefpedlu prinipf 4 quo, C refectus termini ad quem: quamquam elon- gatio non ad[it, que ex accidenti pro- ceffioni contingit.
Rrsr. Ad arg Dicendum quod ptoceffio in creaturis dicit Artic. EL.
—— Quat. 1I. tos dicirrefpetum ad principium à quo, vt radius dicitür|A|Spiritus (anctus procedit àduob? fimilibus:ergo fi per vià rocedere à fole, ficut losab arbore, & quod dicit mo- tum, hoc accidit ei. Et fimiliter ratione nominis dicit reípectüm ad terminum ad quem, & quod dicit elonga- tionem, hocaccidit ei.Quoniam ergo in diuinis vterque refpectus reperitur: nam perfona procedens refpectum haber ad principium àquo,vtamor procedens ab amá- terefpectum habetad amatum, amor fcilicet ille qui eft nexus & charitas:ideo vere, & proprie, & perfecte ratio roceffionis inuenitur in diuinis, vnde concedenda funt rationes ad hoc adductz. | 1, Ap illud ergo quod obiiciturin contratium quod rocefTio dicit elongationem, dicendum quod hoc ve- rü eft in creaturis, in quibus per appropriationem ad ter- minum ad quem fit Nea àterminod quo, propter fuifinitatem,& circumícriptionem, & diftantiam,& fic noneft inDeo.
;.Ap illud qtiod obiicitur quod proceffio dicit motü in creaturis, dicendum quod non trásfertur rarione mo- tus, fed ratione duplicis refpectus, qui quamuis non poffet effe in creaturis fine motu propter imperfe&ioné, nihilominus eft in Creatore. E ;. Áp illud quod obiicitur de creatione, dicendum quod creatio de principali impofitione dicit exitum de nihilo, & ideo nullo modo fignificatum eius poteft in Deo faluari, nec proprie, nec tranfumpuue:non ficauté eftde generatione & [joe sap B 4. Ap illud quodobiicitur qued neccaufàlis,neclo-| calis, dicendum quod immo ad modum caufalis. Et caufalis vno modo conuenientiam habet cum locali. Nà caufalis proceffio vno modo terminatur in procedente, ita di nihil vltra refpicit, vt cum dicitur, filius proce- dita patre. Alio modo prout effe&usrefpicitaliquem vt terminum; & fic procedit amor ab amante in amatum. Eraliquo modo conuenit cutn proceffione locali, quia tefpicitterminum ad quem, aliquo modo differt, quia generationis;alter eft ei vt pater;alter vt mater, quod o- mnino abfurdum eft.
ITEM filius e(t fua generatio, & Spititus fan&tus eft fua proceífio:ergo (i procedere effet generari, Spiritus fanctus effet Filius: fed Spiritus fan&us procedit Filio, & diciturSpiritus Filii ficut Filius dicitur Patris: ergofi Filius non eft Pater,necSpiricus fanctus eft Filius: ergo necproceílio eft generatio. | n n 1. CoNrR A: [nhisinferioribus generatio eft mo-|44 eps tusad fübftantiam.Vnde generatio eftfübítanrizprodu-|Guum, — — Cio: fed procetlio Spiritus (an&i eft fübftantiz fecundü hypoftafim productio: ergo eft generatio.
1. lIrEMgencrarc fic diffinitur à Damatceno: Gene- rate eft ibi fimilem in fubftantia producere: fed fpiratio- he velproceflione produciur fpiri:us fimilis in natura: ergo & procellio cít generatio.
3. I EE M actiones & mutationes denominanturd termino:ergo quecunque conueniunt ifi co quod habe- tur per emanationem, conueniunt in modo ermanandi: fed Filius, & Spiritus (an&us conueniunt in fubftantia quam habent per emanationem: ergo conueniunt in e- manatione:ergofi modus emanandi Filii et generatio, & Spiritus fancti fimiliter.
4. ITEM produdtiocft fuperiusad generationem: fed quacumque producuntur, procedunc:ergo proceflio eft fuperius ad generationem: ergo generatio eft proceffio: ergo pari ratione proceffio eft generatio. Si dicas quod|.
proceffio appropriatur S P ritui fancto, quzro rationem, C|& videtur quod magis debeat appropriari Filio, quia fi iedtum: & quoniam refpectus,& emanatio vere reperiü- cutin diuinis, hinceft quod illa emanatio dicitur ad fi- milirudinem emanationis caufalis: fed fimilitudo loca- lisproceffionis ibi non cadit. nifi longinque,& ideo Gre- ci mier funt. Et ad illud quod Juan localis eft per- fectior, dicendum quod procefito localis femper habet imperfe&ionem coniunctam ratione nominis, non fic originalis: & verum eft, quod perfectibr eft inter motus. fedproceffio in diuinis non dicit motum, fed originem D fine motu,& mutatione,ficut fupra dictum eft de generatione, QV.ESTIO III. An proceffio idem fit quod generatio.
ipae V Tom proceífio Spiritus fani fit generatio. Ét quod non, videtur per Auguft. in 15. de Trinit. Sicue ut Filio przftat effentiam fine vllo initio temporis & fi- »» — |nevllamutationegeneratio,ficSpiritui fancto proceffio: ttgofinon eft idem quod praftat effentiam duabus per- IT£M hocipfüm videtur ratione, quia gehetatio eft emanatio fscüdum modum fecunditatis natura: fed fic- Df. 1o, ra probatü eft, Spiritus (an&us procedit per mout fi dum liberalitatis & amoris: ergo non generatür:crgo ge- Deraiio non eft procetffio.
Ir£M nihil vnum exità duobus fimilibus per viam &enerationis,,nifi altet fit vt pater, alter vt mater: alter vt principium actiuum,alter vt principium paffiuum:fed ratio procedendi fecundum ration£ intelligédi per prius eftin Filio: ergo proceffio magis debet ci approptiari.
f. ITEM figeneranseftfpirans: ergo genitus eft fpiratus, & econuerío: fed fpiratio paffiua eft proceílio: er- go,&c.
. Conucrvsto: Quemadmodum Spiritus fanda non eft Filius, fec Spiritus. fancti procefíto non efl generatio.
R rs». ad arg. Dicendum quod ficut Spiritus fan- &us non eft filius,ita ncc proceflio Spiritus fancti eft ge- neratio. | 1. 2, Àp illud ergo quod obiicitur incontrari quod generatio eft productio fubftantiz, dicendum quod eft | producere fubftantiam fecundum voluntatem, & eft producere fubftantiam fimilem przter naturam, & eft producere fubftanciam timilem per modum naturz. fti | tres rmodi diftinguuntur,& diuerfi, & feparabiles funt uantü eft de fe:quod patet, quia in produ&ione Adam Dit (ubítantiz productio, & tamen non fuit generatio. Deus enim non gencrauit Adam, fed creauit. In produ- 1&icne Euz de Adam fuit fimilis fübftantie productio: E nontamen generatio; quia Ádam non genuit Euam.Sed in productione Abcl fuit fubftátiz preductio (ecundum viam natura, & ideo fuitibi generatio fecundum rem: ergo iflittes modi diftinguuntur in Deo.Tameninadtione creaturz non diftinguuntur: quia creatura non po-[ teft fubftantiam producere nifi fimilem, &hoc per virtu- tem naturalem. Et ratio buius eft imperfectio potentia, & limitatio in creatura, fedinDeo eft fumma porté- |.
tia, & ideo in éius operatione ifti tres modi liabent di: ftin&ionem. Ideo quamuis in iftis inferioribus gratia materiz fit completa ratio generationis, productio füb- ftantiz fimilis, vel productio fübftantiz. non tamen in diuinis,immo oportet addi per modum fecunditatis na- |: turz. Et quia ifta conditio defecit in produ&tione Spiri- tus fan&ti;patet quod non fequitur.
;. Ap illud quod obiicitur, quod fimilem habet vter- que emanationem, dicendum quod differt emanatio in his inferiorib?, & inDco,quia in his inferiorib? termina- turad effent:á vel fübftantiá, q multiplicatur: fed in diui- nis terminatur ad hypoflafes: quonia ergo hypoftafis ad quam| 2 lib.I Sent.
IO6 tc. minatur generatio, eft imago:& amoris & nexus cfi fpirari, nongenerari. Econuerío, imagiriis eft generari non fpirari,cum non fit confimilis ratio propria hypo- ftafüm fecundum fe:nec crit confimilis emanatio, ipfe cipium diuina fubftantia, vt voluntas; quorum non eft principium vt natura, ficut pater: quia creaturz fünta Dco agente per modum voluntatis, nonper modum luntatis,generatio per modum naturz, vt naturz; pro- —. Di XIIL- | quam termiriatür proceffio, eft amor:hypoftafis,ad quá|À IrzM fecunduni tem & veritatem,aliquorum eft prinhaturz:(i ergo proceffio eft voluntatis permodum vo. | vero procedit, ac fiad fubftantiá (a prie cerminaretur.
4. Àp illud quod obijcitur quod proce(sio eft commu- ne generationi, dicendum ram eft commune genera- tioni, & procetfioni proprie dide, & nos hicloquimur de proceílione prout tantum Spiritui fan&o conuenit, ficaurem non ett communis, nec hoc modo predicatur nec fubijcitur, neceft intelligenda ibi communitas rei, ceílio & generatio realiter differunt.
IrEM in imagine creata egreffus verbi, & egreffus amo- ris diftinguütur,quia differüt realiter:hoc enim perfeai- onis eft, quia ex hoc faciunt. imaginis Trinitatem:fed fe- cundum quod differunt eflentialiter hoc eft, imperfc- Cionis:fed omne quod perfectionis eft, | sanis eft fid i. fcd (olum proportionis,Gue modi loquendi.Quodergo! |in diuinis: ergo proceffio & generatio realiter differunt, Opinio a- | Q' ritur, quare magis Spiritui fancto approprtatur, qui- B |quamuis non elfentialiter. T liorum. |dam voluerunt dicere,quod ficut hoc nomen,Preprium. 1. CoN TR A:Pater fpirat,& generat. Auc ergo inquan-|Ad opoof 3 commune e(t diffiniuoni, & proprix patlioni, tamen| |tum vnusautinquancrum plutes,vel plura.Si inquantum tum, quia diffinitio addit (pra nomen proprii, propria palio plures, vel plura, fic pater eft compofitus.Si inquantum 4 non, ideo diffinitio habet nomen, propriapaffionon,| |vnus: fed quia pater & filius fpirant inquantum vnnm,|. (ed nomen commune retinuit. Sicetiam dicunt in pro-| |noníunt duz fpirationes, fed vna:ergo fimiliter fi pater ofito.Sed hoceftabíurdum dicere, quodSpiritus non fpirat,& generat inquanrum vnumy,fpiratio & generatio Wess proprium, & fingularé modum emanádificucFi-| |eft vna productio. | "m lius.Ideo voluntalii quod addit alium modum,fed quia 1. IreM fecundum omnes verum eft quod pater ra-: ille modus in creaturis non eft, quia aut raro aut nun- tione fecunditatis natura intellectualis generat, ratione|. à quam procedit aliqua hypoftafis aliter quá per genera- fecunditatis voluntatis fpirat:fed in Deo idem eft volun-: donem, ideo facri DoQores nolunt nomen proprium,| | tas & natura:ergo,&c. 2 vel nouum fingere: fed magis commune appropriare. 3. Ir£M emanationcs patris penes terminos diftin-: Sed illud adhuc non videtur verum,quia ficutemanatio guuntur: fed pater omnino idem totum quod dat Filio 4l Filii recte exprimitur à verbo generandi, itaemanatio| |Pper generationem, dat Spirituá ían£to per proceffionem; 2 p Spiritus verbo fpirandi. Et propter hocaliter dicendum, | c | crgo fpiratio & generatio funr omnino vna émana- á 4-IrEM hocipfum oftéditur per impoffibile.Si differüt, aut fcipis,autaliis.N6 (eipfis,qüia emanationes nec funt àíe, nec ad fe: ergo fi vnumquodque diftinguitur per illud quod eft, velà quo, emanationes huiu(modi feiptis non diftinguuntux. $i aliis, aut effentia aut notione, aut perfona. Nó effentia cóftat, quia ila nó diftinguitur,nec diftinguit.Non perfona, quia cius eft diftingui, non di- flinguere: ergo fi differunt, hoc ericaliis notionibus, & Íimiliter erit quarere de illis aliis, & ficut in infinitum, prse fi differunt, aut differentia fübftantiali aut ac- cidentali.Non fubftantiali, quia talis differentia non eít in diuinis.Non accidencali,quia inDeo non eft accidens: ergo, €c,. B 6. Iri plus differt filius à creatura, quam d Spiritu] fancto: ergo plus differt peneratio d creatione, quamá| proceffione.Sed | Jg noti diftinguiturd creatione: ergo necá procefhione. Probatio mediz, creatio eft diui- na eflentia: fed perfona & eflentia non diftinguunturab inuicem: ergo necgencratio & creatio.
quia ficut Pater dicitur ingenitus, quia ab eo remouetur omnis generatio, quia nec generatur, nec eft à generato.
EET.
Similiter econuerío;proce!lio,proprie de eo dicitur, in quo eftomnino ratio procedendi,& talis et Spiritus fan-| &us, quia procedit, & eftà procedente: non ficautem Filius,ideo Spiritui (ancto attribuitur, Aliter poteft dici quod completaratio proceffionis confiftit in compara- tionc ad principium à quo,& ad terminum ad quem, & quia S isi in fua emanatione, quia nexus eft, vtrum- que refpicit:filiusalterum,ideo completiffima ratio hu- ius nominis reperitur in Spiritu fancto, quamuis aliquo |. modo reperiatur in Filio, & ideo Spiritui fancto appro- priatur. $. Ap illud quod obiicitur vltimo, quod generans eft fpirans, dicendum quod illa predicatio non eft for- malis: fed folum ratione fuppofiti,& quia vna perfona, (iue vnum fuppofttum poteft generare & fpirare, ideo hac eft veta:generans eft ein: fed nulla perfona vnica poteft fimul pluribus modis emanare: ideo non fequitur quod genitus fit fpiratus, wo Alia Opi- nio Do- Coris.
Fund menta.
o QV./ESTIO IIL An Proceffio Spiritus fancti differat à Generatione Fil res- liter,vel folam (ecundam rationcm intellicendi.
CoNcrvsro.
Generatio Cr fpiratio non tantum fecundum rationem dicendi | differunt, (ed fecundum differemiam babitudimis, | f.Thomrpqapert$ — G eriginis etiam C boc feipfis. &cof. 1,Semt.di. 4.9. aca, | Franci/ene de Mayr. 1.Sent.difi.3).4.1. Marfilizm inpsiem.r. Stnt.q. 16. art.z. í Gebr. Biel y. Semt did, 3.4. J. 471. 1e R xs». Ád arg.Dicendum quod gencratio & fpiratio fiuc proceflio, differunt non tantum fecundü rationem E dicendi, fed etiam fecundum differétiam originis & habitudinis. Quia diuerfüs eft modus fe babendi & differens modus originis:talis autem differentia vnitati ef- je tiz non repugüat. Siadtem quzratur ratio differen- tix harím emanationum, dicendum quod prima ratio differendi non poteft affignari d parte terminorum.Ter- mini enim funt períonz quz non important rationem differendi a&iue:fed paffiue.Si ergo períonze differunt, quate & in quibus differant, fi oftendere voluerimus, heceffe eft redire ad emanationes, & relationes,quq funt genératio & nm,; & ita in hac affignarione erit circulus. Similiter ex parte prirnicipiorum, Si enim dica- tur quod differant lie duz emanationes fecundum fe- cunditatem duplicem,naturz & voluntaris, quaro, quo| modo differat fecunditasà fecunditate. Si dicas, quo v proceffig Spiritus fancti realiter differat à . generatione Filii;an folum fecundum ratíonem in- telligendi. Et, quod realiter, videtur Períonz differunt Íecundum füas emanationes,cum períonz realiter diffc- rant, non tantum intellectualiter, quia omni intelle&tu circu mícripto,adhuc remanet Trínitas:ergo emanatio- nes quz funt proceflio '& generatio, difterunt reali. Tter, - RARI "M! IrzM quzíunt d diuerfis principiis, realiter diffe- runt:fed generatio eftab vno in diuinis, proceffio Spiri- [tus fan&ià duobus,quiad patre &:Filio:ergo realiter dif- ferunt. - ANM | e Hesc ftnt. figa $. The. qt n" pt 3 IO: S «tr f...Mi lites Dus y na BITES TNI. |Filio. Hoc vlreriorem habet quattioné vnde veniat hac t| -. — differétia:& oportet ad hoc venire, quod fecunditas na- di. rurz eftin vno, quiaimago procedens per illam, nata et ps. effe folum ab vno, fecunditas voluntatisin duobus: quia e nexus fiue procetfio per modum nexus,eft in duobus, & fas. itaredit diferentia in primum, & eft ibi ratie circularis: Ife ergo patet fecundum hoc, quod harum emanationum m N ^ ditterentia prima,nec eft íumenda à patte termini, necá ins Mis. | parte principii.Et ideo notandum quod eftloqui de hu- du, Uu P iufmodi emanationibus quantum ad effe, & quantum ad u.c [wá diftingui.Si quantum ad effe, fic habent rationem effen- X (umo [dia fursperfectis principiis, & fecüdis. Quia enim in Deo E: eftperfe&titfima natura, & natura vera: ideo perfecta, & vera fecüditas in hypoftali q habet rationé principii. Et quia vera,& perfecta, & propria eft fecüditas natura: id- co vcram, & propriam habet emanationé, &hac eft ge- neratio, fimiliter intelligédum eft de fpiratione quantü ad voluntatem. V nde ratio quare huiufmodi vere finc in Deo,efít vera fecunditasnaturz, & voluntatis. Si auté lo- quamur quantum ad differre, dicédum quod feipfis dif- .|ferunt,ficut oftenfüm eft, t quia omnis diftindtio in didifferentiz feipfis differunt, vt rationale, & irrationale, Íimiliter in diuinis hz duz emanationes. Et ficut differe- tiz differentiarum innoteícunt nobis per alias differenpis diftinguuntur generatio & fpiratio, ad pe rurfecundum rationem intelligendi differentia duplex.
enim generatio e(t emanatio per modü perfect atlimi- lationis, ideo ad vnum principium refpicit. Quia vero piratio eftemanatio per modum connexionis, idco eft à duobus.Alia differentiae(t in cóparationead nos. Quia uigis venità modis originis,& relationis. Vnde ficut dua|.
tias, quae ab illis oriuntur.Sic& in diuinis: quia enim fet-| [Vna quia generatio eftab vno, fed fpiratioà duob. Quia| C — —— Quat. LIL i IV.
elLverum, vbi emanatio dicit ens in potentia, & ita im- perfectum, non autem eft verum in Deo, quia ibi nó di- cunt ens in potentia nec imperfectionem. Vnde in diuiquod diterunt penes terminum,non accipiemus termi- num pro fubftantia, vel effentia, fed pro hypoftafi, vt prius rena eft.
4-Àp illud quod queritur, vtrum feipfis, vel aliis, INN TONER EON" IRI" quM AREE NE MEE c canresmmpdiliu icu e aREET TOME MUN NC NENNT M HEUS da fccunditas natura e(tin folo Patre:voluntatisin Patre &| A|ranat penesterminos, di cendum quod in his inferioribus a- tet quod feipíis.Et ad id quod obiicitur,quod non habét 1 efle fe:ergo,nec diftingui,dicendum quod illud non te- net ineffe originali, quamuisenim4 genere differentiz habeangortum,tamen non diftinguuntur à genere, fed à eipfis.! | non funt ratio diftinguendi. Tamen fi velimus dicere B fubftantiali aut accidentali differentia, dicendum quod infufficienter diuidit, quia in diuinis eft relationum dif- ferentia,vt dicit Auguftinusin s.lib.de Trin.Quz nec ac- cidentalis, nec fübttantialis eft: fed magis dicitur origi- nalis.
6..À p illud qued obiicitur de creatione, dicendum quod ratione connorati, magis differt creatio:fed ratione] principalis fignificati, non tantum differunt: quia non tantum differt effentia àperíona,quantum perfona per- fona. Vnde predicatur effentialiter de perfona, nec fa- eit aliquo modo aliquem numerum:, erfona vero di- flinguitur ab alia perfona, & ideo non valetargumen- ium.
QV.ESTIO IV. An Spiritus fanus fit ingenitus.
, Et V. Sent. diff.ig.art.g. Scoto. Sent, diffi). qt. ZEgid. Rom. 1. Sent. diff. 14.2 p.4.3. Richard.1.Sent.diff.1,.4.4. Thom. Arg. 1. Sent. diff.15.4.1.4.4. Mor [riy mpuem.1. Semi. q.16.art.j- S Vppofita differentia generationis & proceffionis: Quaritur hic quarto, vtrum Spiritus fan&us fit inge- nitus. Ét quod fic, videturauctoritate Hieronymi quam 2, ITE M, hoc ipfumoftenditur ratione Hieronymi. Quia omne quod efl,auteftingenitum,àut genitum, aut factum:fedSpiritus fan&us non eftgenitus,aut fa&tus:er- gocftingenitus. — — : enim Spiritus (anctus fpiratur vt nectens, & ita in alterü xi | tendens:ideo Spiritus dnctus procedit, vt donabilis: Fi- nà. — Cwolla. |lius vero generatur, & generatio non refpicit tertium.Der 5& |&m [|hasdifferentiasneceflario elicitur harum emanationum Qn, concomitantia. Quia fpiratio dat preintelligere generaitailliquorum vnus eftab alio per geheracionem.Similiergeneratio dat confequenter intelligere fpirationé:ne- ceflecítenim diftin&tos, & omnino fimiles per delicio- |. | Magitter ponitin litera.
fum amorem coniungi.Concedendaz ergo funt rationes probantes quod differunt, (icut eft manifeftatü in ratiofiteysit nibus, fed ille rationesnon funt fumpta àpriori. Álipa e qui tamen voluerunt affignarc alias ditferencias, & quie. - |dam per vim fpiratiuam,& generatiuam dicuür differse: élieiw, | ed hac differetia declaratignotum per ignotius. Alii etiam dixerunt quod filius procedit per medum efle: Spi- ritus fan&us per modum bene efle: fed hac verbarion (untfana,nec cali materiz conucnientia, 2o I.AD illud ergo quod primo obiicitur, vtrum pater fpi- tet in quantum vnus, &c.dicédum quod necinquantum vnus,necinquantum plures,fed inquantum lio, & alio modofe hiabens,quia alio modo fe habetad Filium, alio modo ad Spiritum fan&um.Ifte autem alius, &alius mo- dusfe habendi, non repugnat vnitati fubftanciz vcl per- lonz:fed Pater & Filius fpirantin eo quod vnü vno mo- Spiritus fancti à Patre:fed vna cft fpirauio, fiue procetlio Spiritus fan&tià Patre & Filio. | 1.Àp illud quod obiicitur quod natura & voluntasin Deofuntidem, dicendum quod etfi natura & voluntas in Deo cenfiderata abfolute fint idem,tamen aliquid re- [picit voluntas vt voluntas in ratione principii, quod nó tepicit natura vt natura. Etinde eft, quod ficut non fe- quitur creatura eft à Deo per modum voluntatis, quod ideo fitetiam per modum naturz. Similiter quia narura & voluntas comparantur ad has emanationes füb ra- tiorfe principii,ideo nihil prohibet has emanationes dif- si, quamuis idem fint in fubftantia natura, &vo- untas, | | bs j.Àp illud quod obiicitur quod emahationes diffe-| | quipollet priuatiuo termino. V nde non par circa nume- rum,idem eft quod impar,& ic cumSpiritusgenitus non (it:ergo eftingenitus.
4- Ir EM. plus diftat à ratiene generationis Spiritus fanctus quam Pater,quia pater generat, quamuis non ge- neretur:$piritus anctus vero nec generat,necgeneratur: crgo zque vere priuatur generatio à Spiritu fancto, vt à Patre: ergo ficut pater dicitur ingenitus, fic & Spiritus; fandus. — a CoNrn A:Auguftinusad Orofium dicit,quod folus Patereft ingenitus: ergo fecundum hoc nó conuenitSprdofe habens. Inde cft quod duplex eft proceffio Filii &| E ritui fancto.
Ir£ M ingenitus,aut dicitur fecuridum fübftantiam, aut fecundü relationem. Si fecundum relationem: ergo eft notio, ergo Spiritus ían&us habet duas notiones, & itae(lent fex:quod eft contracommiínem opinionem. Si fecundum fübítantiam,ergo pari ratione diceretur de Fi- lio,cum illud quod fecundum fubftantiam dicitur, con- ueniat tribus.
ITEM cum diuina effentia non fit genita, nec Spiritüs (anctus fit penitus, nec pater fit genitus, nec etiam ali- quod iftorum fit fa&um:eérgo ratio ingeniti fecun- dum Hicronymum omnibus conuenit: quzritur ergo quo modo differunt.
x xXx * j. Ap illud quod obiicitur, quo modo differunt, autt Ad cpgof.
Hrcyosy.im lr. de vepo- Ia diff comtra barer. rif a. Periber.
lios Lib. L.
CowNcrvsto.
. gpiritws fanciw dicitar ingenitui pritatiue, fed non inge- nitus,quod ipe à nulloc ab ipfo alyj.
R Es ». Adarg. Dicendurh quod aliqui voluerunt di- flinguere de hoc nomine imgenitim, quod poteft fcribi [pervnum N & fictantum valet quantum increatum, vcl perduo. N. & (icopponitur ei quod eft genitum proprie didtum.Sed hzc diftinctio,etíi valeat apud Graecos, non tamen valetapud Latinos,quia ingenitum per duo.N.eft Damef. lj | Voxnon fignificatiua apud nos. Damafcenus autem affi- 1.c5, gnat hanc differentiam in lingua fua, quia Gracus erat. i'reterea non valetad propofitum: quia nihil quzritur hicde ingenito,prout tantumvalet quantum increatum: |fed vttantum nm quantum non genitum, fiue innaíci- 1.2.Er proptereaaliter dicedum eft,& breuiter, quod ingenitum dicitur vno modo prout accipitur D (cilicet pro eo quod non generatur, & hoc modo dicitur deSpiritu fancto, & de etfentia. Alio modo prour inge- nitum tantum valet quantum non ens ab alio,& à quo a- lii, & hoc modo dicit notionem folius patris, quia dicit proprietatem,& dignitatem inpatre.. Et fecundum pri- mum fenfum loquitur Hieronymus: fecüdum alium lo- quitur Auguftinus. V nde autem habeant ortum ifti fen- ius,& quare innaícibilis fit notio, & non improceffibilis, Dif. 21.6» | infra dicetur, Ex his pater folutio contrarietatis: patent q^ etiam obiecta. | | ;.Qvop ergoobiicitur quod negatio cum conftantia (abiecti equipollet termino priuatiuo, verum ett, fi it mere priuatiuum: fed illaratio concludit folum de hoc nomine fecundum quod priuat, non fecundum quod aliquid ponit.
] 4A» illud quodobiicitur, aut predicat effentiá, aut relationem, dicendum quod fecundum quod dicitur de effentia, folum priuatiue, fiue negatiuc tenetur. Etideo non przdicat aliquid,ficut quando dicitur: Effentianon: IDE PROCESSIONE TEM- PORALI SPIRITVS SANCTI, QVID VIDELICET IN EA DATVR, ET A QVO.
" DISTINCTIO XIV.
RATEREA dilaenter adnotandum eit, 5 quodgeminaeii proceffio Spiritus [ancfi: «- V dba terna videlicet, que ineffabilis efl, qua à pa d rec fito eternaliter c? fine tempere proboc Filio Pater dederit,vt ficut de fe, ita etiam de illopro. cdat, —— | Dctem poralí proceflioneSpiritus fancti fpe- cialiter agitur. | Li.bmi| Detemporaliautem proceffione, Beda inhbomilia Doinea minice prime post. A(cenfionerm ita loquitur: Cum gra- Gudecinba. | tia Spiritus [ancli datur bominibus, profecto smittitur pos sd Sententiarum " Spiritus à patre o, mittitur C à Filo: proceda i Patre », procedit c à Filio: quia cr eiu mifioep. pfaproce[jio. His verbis aperte offendit, donationem oy,. tie Spiritus [antca dici proce([ponern. el milfionem e- iu/dem. Sed cum donatio vel datio non fit mj tem, aralis,con[lat quia C betproce][to, fiue ymfio empor. Co lis eff. Hanc quüque temporalem Spiritus fancliproufie- "^ | us à mortuis Ci apparus[Jet difcipulisamfufflauit, c dit Accpite Spiritum jin t etiam eum defe proceder [ubt offenderet: Et tpfe efi "UTIMS, quA de illoexibat (ut leg fr tia B (im Euangelio) Cy fanabat omnes.Et vt offéderet lum ys. 4h. cefionem Spiritus fancTi rio effe aliud.quam donatisem| ^ V veldationemtpfius Spiritusfancfi, addidit: Pofl refurn. ionem Dominus le(us bis dedit Spiriturm fantlum: f melin terrapropter dilecionem proximi: Q iterum de celo, propter dilechionem Dey: quia per ipfum donumdf fémditur charitas in cordibus nofris, quia dilgmu Deum Cr proximum. — Quodaliqui dicuntipfüm Spiritum fan&umnon i, fed dona eius. | [f Sunt autem aliqui, qui dicunt Spiritum [anilumi- yao fum Deum non dari, fed dona eius, qua no funt ipfc Sp fiore. C |rztus-Et vt aiunt, Spiritus fancfus dicitur daricumsrta ejus, que tamen nen efl ipfe qui datur bomimbus. Ethu dicunt Beda fenfilfe in fuperioribus verbis, quibus dià Spiritum [ancfum procedere,curm spfius aratia datur n. minibus:tanquam n tpfe detur, fed evatia eins. Scd qua tpfe Spiritus f[ancfus, qui Deus efl, tfr tertiain Triniat :perfona, detur aperte dicit Aug.in 15 lib. de Trinititad- Co cens: Eundem Spiritum fancium datum cum infuflafe "* Iefus,de quo mox ait,Ite, baptizate omnes gentesinmami- "a ne Patris, Fig. y Spiritus fancli ambicere non dde-| ms. Ipfe ef ereo,qui etiam de carlo datus ej die Pentea - fles. Que modoergo Densnon eff quidat Spiritumjan- élum?tmmo quantus est Dens,qui dat Deum? Eccobu D Verbis aperte dicit Spiritum fancfurmn jipfurn fcilicet Deum dari bominibus à Patreci- à Filio. Et qued ipfe Spiri Jantfus,qui Deusest actertiain Trinitate )perfina ubi preefri infundatur atd, illabatur mentibus, aperit offendit Arntr.irn 1.4. de Spiritu (améfo dicens: Licet mid- T^ ti dicantur Spiritus: quia leoitur: "Qui facit angelosjus Spiritus:vnus efl taymen Dei Spiritus. Ipfum ergo vum Pin fpiritum c ApofToli, c Pur ah v fianat confecuti; ficut et- IAPI UA6 CleCltonis dicit: Ouiavnum fpiritum potau- Tm mus:quajreum qui non queat fcindi fed infundaturam- mit, C fenfibus labatur, vt facmlaris fitu reflringat ar-| dorem:qui Spiritus [anéius none] de fub[lantia reri tr- oralium,nec de fubfHatiainusfibilium creaturarum. Hi verbis aperte dicit Spiritum (anéIum ipfam, quicreaturt|— | non eit infundi mentibus noflris. Item in eodem: omnit » End p |ereatura mutabilis eff, fed non mutabilis Spiritu: anim.
naffrisper Spiritum [anéfum, qui datus eil nobist wi V^ | cum [it inatcefabilis natura,receptibilis tamenpropter be- nitate fuam nobisest X 0omplectens virtute omnia fed qm folis participetur inHs, fimsplex fabflantia, opulensvvirte CIus:qui difcipulorum fenfus feparatorum infudit, quéni- "" bslpotefi fallere. "Angeli ad paucos smittebantur, Spiriti fanctws