ceri veritate fed ab ea ad fabulasconertentes auditu, C uo- 2. Timd rum profe[Jo ef] magis placita,quam docenda conquirert, nec deceda defiderare,fed defides atis docfrinam coaptart, L dii - |qua babent rationem fapientia ini [aper:litione-Y Quiaf- s Ms. dei defechienern fequitur hypocrifrs pmendax,ut it in ver- fice. frmulatam 2 T^ ietatem ormni verborum mendacio impiam reddunt fal- * T à; AER X T à; AER X fíra per to- Lombardus Parifien(is Epiícopus. Sed quod non 2l tere,avdua f(canderesopis vItra vires noffras 4-1. inf wine debeat diciau&tor huius libri, videtur fic:Ille folus dicc- gerepréfaspfimus cansismationis fiducia, laboris á mer. e kd ip ew duseftauctorlibri,quieftdo&or,fiucactordocttinefed, |^, 1,5, 5, o rpsaritano flatuentes qni prolatis ircuration? :*: [ficut dicit" Auguftinusin libro de Magiftro,Solus Chri- Mex. y, E Nit. 23. "OL Eb de B |/£ominini duobus denards, fupererocanti cmnéin reddere Itus eft doctor: ergo folus deber dici huiuslibri au&or. Dele Jiosufec ed joies; | " ja) on drEM ficut dicit Philofophusin Ethicis:Nó quicü-| |/" ofeffus eff. abide d dae i di centis,fe Ferret im-: &rbc.e.4, | quc facit grammaticalia, vel muficalia, debet dici gram- men[itas laboris. Defiderinm hortatur proficiendi ed de- | maticus,vel muficus,vt pote fi faciat cafüvel fortuna, vel hortatur infirmitas deficiendi,g vincit zelus domucDai. | alio fapponente, fiue dicente:fed Magifterhocopuscó-| |* Quo;mardefcentes fidem moffra aduerfus errores carna-,, | pofüit exaliena doGtrina, nam ipfe dicicinlittera: Inhoc| |j atá, animalium bominit, Datidica turris chyptis myu- | UM E ^— Dufti qua per Deminica fidei /ynceram profe/fronz wviperee do- | élrtze frauduleztian: prodidimus, aditum demorf/ran- de veritatis complexi, necpericulo impte profeJtonis in- terti, temperato izter utrumque moderamtme «tentes. Siculi vero pe vox noflra iifonutt, so 4 poteris dif- ce[fit mitibus. * Nom igttur debet bic labor cuiquam pi- vo,vel multum doce viderifuperfitns, cum gultis sm- Boosbud tmdoctisimter quos etiam (e mibifit ue. ce[Jarius breui volumine complicans Patrum fententias, appofitis eorum teflimongs,vt non frt nece. plo vidue, & parabola Samarirani. In Secunda ponit caufam retrahentem, quz duplex eft, fcilicet laboris im- meníitas,& propria infirmitas jibi. Deleclat nos. Cc. In ter- tiaponit caufam propellétem. Et heceft zelusiptumac cendens,ibi: Qua vinut zelus.In quartaponit causá cópel- lenté,& przualenté,ibi: Non valentes, cc. Et hacc eft peti- tiofratrü ftudioforum,quibus non poteft quis iurc rcfi- ftere,(ed quodam modo neceffario oportet collum füb- ijcere. / DvsiA LirrkRArL:IA; Opus vltra vires noftras agere pre[ump[imus, Cre.
Hic obijcitur: Prefumptio cft peccatum, ergo pec- cauit. | R xs p. Eft przfümptio confidentiz dc diuino adiu- torio, & przíumptio fuperbíz qua eft de pprio ingenio. Primanon eft peceatü,fed eft virtutis indicium: fecun- da vero eftpeccatum: fedde prima loquitur Magifter, Velaliter: Eft prafumptio fecundum veritatem, & eft Przfumptio fecdum propriam zftimationem. Prima eft reprchenfibilis, quia (i ocibu: fecunda laudabilis; quia humilitatis. Nec cft culpabilis qui in omnibus aig fuis fe reputat indignum, & quafi prefumptuoum.
'tur contra fidei corru ptorcs. Du pliciter auté corrumpit Prolatis duobus denari;s fupereroganti, €» c. - Dub. II.
Hic queritur que fit ifta fupererogatio Situ dicas quod (it Magiftrorum & Sanctorum fuperadditio ad facram (ceipturá. CoNTRA per Damaícenum: Quztradita funt nobis per leger, & Prophetas, veneremur nihil vltrain- quírcates Item in Apocalypfi: Si quis appofuerit ad hac: apponet ci Dominus plagas. | Rrsp. dicendum quod eftadditio diftrahens,& cft additio complens. Addens primo modo non füperero- gat,fed magis diminuit,& fubuertit, & talesfunt harc- tici,quibus datur maledictio. Addens fecundo modo fu- pererogat,quia faluo feníu, Ícripturam ipfam dilucidat. Per duos igitur denarios, duo intelligo Teftamenta.Per Samaritanum, Chriftum Per femiuiuum,hominem gra- ruitis xpoliatü, & vulneratum in naturalibus. Et fuper- erogationcm intelligo Doctorem exponentem. Vel ali- ter dicendum, quod eft additio.íin quaadditum eft con- trarium: & eftin quaadditum eft diuerfum:& eft in qua additum eft confonum.Prima additio eft erroris. Secun- da przfíumptionis, quia przfumptio eft, dicere in facra Scriptura aliquod omnino diuerfum ab his quein ea ex- pell funt. Tertia, fidelis inftrüctionis:quia quod impli- citum eft, explicat.
Dass. li. t defrde c. 1.
Apoc.vl. d .
Quam vincit zelu domu Dei. — Dub. 111.
Hicquzritur quis fit ifte zelus: & quare magis hoc zc- fo accenditur contra animales & carnales, quam contra luperbos,&calios peccatores: &' cüzelusfitamor priua- tus,non videtur quod deberet zeloaccendi.
lTEM cum maius fit peccatü fuperbia: videtur quod magis deberetaccendi contra fuperbos.
Krsp. Ad primum dicendum quod zelus eft amor nolens habere confortium inamato: zelus malus vitat omne confortium, fedzelus bonus vitat tantum malos, vnde veri zelatores domus Dei non poflunt videre in Ecclefia vitia que infurgunt contra iplam. Vndc dicit glofla: Zelus bonus cft quo animus, abiecto humano ti- morc, accenditur, & eotendit vt qualibet praua que vidcrit, corrigeze fatágat: & f1 nequiuerit, tolerec & cmat. | Ap fecundum dicendum quod Magifter fpecialiter in Ecclefia zelabat tdem: & ideo Magifter accendcba- Cloffa s bunc locui quis fidem,aut motus peruerfitate voluntatis &affectio- nis: & hicdicitur carnalis. Nam caro dicitur hic carnalis affectio,fecüdum illud: Manifcefla funt opera carnis, & c. Alio modo corrumpit quis motus peruerfitate iudic j: & hic dicituranimalis quaft phantatticus: quia phantafiz peruertunt iudicium rationis.: Quas ligas agitat in nobis Chrifli charitas. | Dub. 1V.
Contra per EccleüaftemzNemo fcit an odio,an amo- re dignus fit. | Res». Dicendum qued charitas vno modo dicit virtutem gratuitam.Alio modo diciclarge amorem mul- cum appretrantem amaturn.V nde charitas dicitur quafi amor carus Primo modo fumpta charitate, verü cft cer- titudinaliter g nefcitaliquis:poteft tamen aliquo experi- méto dulcedinis diuina milfericordiz hoc coijcere jpba- bilicer.Secundo modo potelt fcire:etíi primo modo dicit Mag fter,nó dicitaflerendo,fed conijciendo. Si fecundo modo, tuncallertiue poteft intelligiz& fic patetillud.
Eccl.9. 4 *« Quamuis ncn ambigamus, Cc.
Supra pofuit Magifter rationes mouentes ex appro- barione boni: hic ponit rationes mouétes ex odio, & de- teftatione mali:& hoceft malum hzreticze peruerficatis. Habet autem hzc pars quatuor particulas. In prima par- te tangit eorum peruerífitarem, quz confiftit in. calum- Diuifio.
niandobonum,& verum ex crroris cecitate, & inuidix pati malignitate In fccunda cangit huius perucríitatjs radiccm, bi:Quam Dew buius feculi.In tertia tangit huiusctrorisde fenfionem,quz eft per falíam fuperftitionem,& menda-. cem,& contentiofamlocutionem, ibi: Habent rationem fapientia in fuper[litione. 1n quarta infert rationem quz i- plum mouitad prefentis operis compilationem,ibi: Ho- rum igitur Deo odibilem. Et ratio hzc,eft ídbuerfio erroris.
Veritati,velnonintellee, — Dub. V. | Videtur quod dicat male,quia veritas eft lux intelligi- bilis ficut lux corporalis fenfibilis:fed oculus habens vi- (um,non poteft ignorare lucem fenfibilem:ergo pari ra- tione necintellectus ignorabirluce intelligibilem. Si tu dicas quod non eft fimile,quaritur quare non eft fimile: & quare magis deficit natura intellectui,quam fen(ui, Rzsr.Dicendum quod fimilc eft (i quis attendac. Tri- [plex enim eft caufa, quare aliquis non videt vifibile: aut enim non ga v non vultrefpicere,autfi vult,impe- ditur propter defc&um organi, aut propter abfentiam Adde:sut | jucis:hoc manifeftum eft.Similiterin Ípiritualibus,inrel- . le&us frequenter aliqua nonintelligit, quia non vult có- edij, n& fiderare. Aliquando vero nonintelligit propter impedi- ene vi- | mentumex parte corporis,vt patet in phreneticis,& ftul- det. tis. Aliquando propter abíentiam lucis. Licecenim lux increatafe non b trahat quantum ad effentia,vel quan- tum ad. qualemcumque influentiam, fubtraxit tamen fe hominicum peccauit,quantum ad influentiam perfc- Ctam: vndedicitur infixifl ciignorantiam. Vndc ficut oculus in tenebris errat fichodie mifer humanus intelle- &us.Cum auté plenereftituetur in lucé,ficut oculusvide- r€ poterit omne vifibile, ficintelliget omne intelligibile.
Veritati offendenti impietatis error. Dub. V1. riff. || Contra:Omnes homines natura fcire defiderant,ficut , Metaph. letiameffe beati: fed beatitudo neruinem offendit, quia * |omneseamdefiderant: ergo nec veritas offendit alique. Rzsp. Dicendum quod eftloqui de veritate quan- tumad primum effedum;qui eftilluminare: & quantü Jad iftum nemoipfam odit: omnes enim naturaliter defi- derant illuminari. Eft iterumloqui quantü ad effectum confequentem, quieftarguere: & hunc habetin malis. Manif latio enim maliredarguit facientem: & inde eft quod mali odiunt veritatem. Quia ficut dicitur:Qui ma- loan. 3. bi. agit,oditlucem.
Qui contentioni f'udentes contra veritatem fine faderebellant. Dub. VII.
"TH Contra per Efdram: Magna eft veritas, & fortiorom- nibus. Omnisterra veritaté inuocat,&o€s tremunt eatm R Es». Dicendum: Eftloqui de veritate fimpliciter vel de veritate quantum ad hoc, fiuein fpeciali, Primo modo veritas eft inexpugnabilis, & ideo preualet,& fic intelligiturtllud Etdrz Eft iterum loqui de veritate fecá- do modo:fic contingit eam perrationes phantafticas ob- Glfate.6 umbtari,& perconrentionem impugnari. V nde Ambro- mm biclocai | ius fuper illud verbü Apoftoli, Contentione, dicit: Có- Rem. 1,d centiocít impugnatio veritatis cà confidentia clamoris.
Ex teflimonis veritatis im eternum funda- tis. Dub. VIIL.—— Contra:Scientia deftruetur: ergo & teftimonia. tCori3.6| | R Esp. Qued teftimonia veritatis funt in etertum f ndata. Sicut dicitur in Pfalmo:Initio cognoui de teftimonijs tuis,&c.Quod obijcitur quod fcientia deftruetur, dicendum quod verum eft quantum ad modum docendi,& confiderandi,fed non quantum ad cognitum, & rationem cognofcendi. Pfalmus:In zternum Domine per- Pal. 11$, | manet verbum tuum, &o, iil In que Maiorum exempla.
v Hac eft pars vltima inqua eg Magifter rationes Diuifi. |mouentesdifcipulosad audiendü. Et diuiditurhzcpars linquatuor partes, fecundum quatuor quz mouent diícipulosad audiendum. Duo quz funt ex parte V eie delicet auctoritas, & vilitas: duo vero ex parte docentis ícilicet humilitas & facilitas. In prima praeparat docilita- tem, fcilicetin auctoritate. In fecunda vilitate füfcitat attentionem. In duobusautem fequentibus, fcilicet hudicem, quz eft fuggeftio diabolica,& propriafuperbia,i- A militate,& facilitate captat beneuolentiam.In prima igrtur parte oftendit opus fuum efTe authenticum.In fecun- dacompendiofum,ibi: Nor igitur debet bic labor. In tertia]. oftendit modum docendi effe humilem, in hoc quod vult corrigi,ibi:In boc «utem traclatu,&c. In quarta ofte-] dit effe facilemad inueniendum, & memorandum, ibi:|. Vt autein quod queritur facilius occurrat. | - Liberum correlorem. — Dub. 1X. Quarirur quid vult dicere perhoc nomen, liberum. Rzs». Dicendum quod liber corrector dicitur, fieut homoliber,qui fui tátum caufa eft, vt dicit Philofophus: fic corre&or liber dicitur qui tantum gratia corredio- nis,noninuidiz vel fubfannationiscorrigit. Hunc defi- derat exemplo Auguftinus vbi dicit:Magis 3mabo infpi-| ri,,4 ciáàrectis,quam timebo morderià peruerfts.. Gratanter| Tra enim füfcipit ofculum columbinum pulcherritna & ca- ftiflima charitas:dentem vero caninum euitat càutiffima humilitas,vel retundit folidiffima veritas magis; opta; boà quolibetreprehendi,quam (iueab errante, fiuc ab adulante laudati.
LIBER PRIMVS DE MYSTERIO TRI. NITATIS."' DISTINCTIO I. De materia quatuor librorum, quam venatur per diftin- &iones quafdam,& explicationem V ti, & Frui. 23e Eteris anon le 15 continentiam dilicenti in. S e: LS dagine etiam ata, etiam con[iderantibus nobü AS v2 preuiaDet gratta innotuit [acra pagine tracía- | th circa res,vel ina precipue-verfari. Vt n. egregiusde-|.— || v Cor Anau[Hmnus ait in libro de docfrina Chrifltana:om- ai 5 nis dockrina velrerum eft, vel[rgnori. Sed res etiiperfi- ' 4 difcuntur. Proprie autem bicres eppellaptür quasaen i ad fignific&du aliquid adhibentur. Signavero quori ju 4^ efl in franificado. Eor& autaliqua funt,quoruomtit'fu: ef in fianificando mon in iuflificande, quibusnà vtimur / nifi aliquid frenificandiaratia,vt aliqua facramenta lega- i lia. Ala q 0n Jolnm fignificant fed conferunt quod nw | adiuuet.[icut Euangelica Sacramtta. Ex quà aperte intel- ligitur,que bic appelletur fpona,res ille videlicet qué ad - gnificandu aliquid adbibentur. Omne igitur (iqnuetiam| D resaliqua efl. Quod.m. nulla rese[l;vt in eode Auguffimn ion | ait, omnino nibil eff Non aiít ediner[o ommmis ves fina eff, mI quia no adbibetur ad fjenificandá aliquid. Cumq,bisin- L tenderit T beologoru (peculatio fhudiofa atá, modefta,diui-| i- nà Sc'ipturam formam Phe m ip. docirina tener 7 aduertet.De bis ergo nobis ditum ad res diwinas aliqua- tenus intelligendas, Deo duce aperire volentibus, di|ferz- idum efl: primum derebus,po[fea de fiams differemm. Derebuscommuniter. wi Idergoin rebus confiderandueft, tim eadem Augi- Ls | |. Prius att up ves alie funt quibusfruendurm eff:alia quibut xin vtendum e[l:alie qua fruuntur C vtuntur. Me quibu fruendum efl,nos bs faciunt. Ifa quibus vtendam efl tendentes ad beatitudinern adiunamur, ch quafi admim- E |eulamur,'Ut adillas Yes que nos beatos facinnt peruenire, eiii, inberere po[fimus. Res*vero que fruuntur c vtut- turnos fumus quafiinter vtrasá, conflituti, c Angeli & Sanéfi. Frui aut efl amore licuireiinbarerepropter je ipfam. Vti-verod quod in-vfum venerit, referre ad obt- nendum illud quo fruendue[I:alias abutiefl nom'vti: N4 "ufus illicitus dubi abufto nominari debet. Resigi "ur quibus fruendum eff funt Pater,ch- Filius Ci Spiritus [anctus.* Eadem tamenTrinitas queda furnmares eff d 4 40j..
munisá, omnib. fruentib. ea.(Vtamen ves dici debet, 2 nob | | reri omnii caufa, fi tamenci caufa. NO enim facilepotef iis | inuent!t j. RMOCOEETRETIEUEEPRD SERT NERA v LU li - ety melius dicitur: Trinitas bec,unus Deus. Res aué quibus x d oteadu efl, mundus eff, C ineo creata. Vnde Auguftinus '— Jimeode:* Ftendum efl boc miundo,non fruendum," wt in- frbilla Dei per ea que facia funt intellec confbiciantur, idefl,vt detemporalibu: eternacapiatur. Itemineodem: « [p eppnibus rebus ille tantwom funt quibus fruenda eft, we eterna C incomutabiles funt: ceteris «utt vtendum vut 4dillaru fruitionem perueniatur. Idem Auguflinus n 1o. lib. de Trinitate: Fruimar cognitis in quibus tpfis erfevoluntas delecfata conquie[cit: vtimur vero eis qua ad aliud referimus,quo fruendum efl.
Quid interfit inter Frui,& Vti aliter quam fupra. Notandum vero quod ide Auguftinus in lib. deTri- bwtate aliter qua füpra accipiens, Vti C Frui fic dicit: c Vti, eff affumere aliquid infacultaté voluntatis: Frui aute, ef vticum gaudio no adbowe (pei ed iam rei: ideog, omms qmi tur, vtitur: affumit enim aliquid in facultaté volun- tatis cu fine deleclationis. Nonautéommis qui utitur, i fruttur, iid quodin facultaté tvolumtatis aj[urmit, nopro- fer ipsi fed propter aliud appetit. Et attende quia videtur is m Angflinta dicere illos frui tati, quiim regaudet nonia in v:: e: P itatin bacvita no videmur frui fed tantu vti.vbi do es a e —ÀÀ GR "nj.
judi bab di Mer 4t rere alaui vet pter [e:qualiter etia bic multi adberet Deo. j Determinatio eorum quz videntur contraria. Hac ergo que fibi cotradicere videntur, fic deteymnina- (odo Momusdictesnos bie e infuturofrui, fed ibi proprie c , erfedfe y vliper [pecie videbizous quo ffuemur: Vasto | bit auté, dum im [Je umbulamus,fruimur quide, fed nor adeoplene.Vndeim lib.ro.de Trinttate" Fruimur cognitis Iiquib.voluntas eff. Ideynin lib.de Docfrina Chrifliana eit:-i Angeli illo fruztes iam beatifantquo C nosfrui de- lderamus: (y quantuin bac vita jam fruimur, velper myvelin eniomate,tato nofl rap peregrinationem dr tolerabilius fuflinemus, Cy" avdentiws finire cupimus. Alia determinatio. Petef etiam dici quod qui fruitur etia in bac vita non tanti babet gaudiu [pei fed etiam rei, quia iam delecfatur ineo diligit, Cr ta tam rem aliquatenus tenet. Con[lat iiturquod debemus Deo frui, n2-/ti.. Ho enim,vt ait kde Anenlliruue frueris quo effceris beatus,ci'in quo [bem po- vrisutadid peruentas. De boc idem ait in lib.de Doctrina Chrfliana: v Dicismus nos eare frui, qua diligimus pro- 9edr cni te Iam. b jUan y. Org ati teterisverovtendu. Frequenter tame ditur fruicu delciatione vti. Cum enim ade[l quod diligitur, ctia de: av. Ià, HTationem feci cerit. ^ Si tamen per ed tranfreris, C ad no proprie diceris frui. Si vero inbaferis,atq, permanferis, nem inea ponens letitie tue tunevere C propricfrui ditfl fummo c incommutabih bono. Vrrumhominibus fit vtendum, an fruendum..
murco: frpropter aliud.-vtimur eo: videtur auté mihi pter aliud diligendus. Quod m. propter e diligendu eff, Imneoconflituitur beatavita, cuius etta fpes boc tépore not confolatur. In bomine aut [bes ponzda no efl quia maledi Huy, a CIMs efl q boc facit. Ergo y nn Aduertas,necfcipfo quiguamfruidebet,quia diligere fe ppter fe mo debet.[ed ppter Diftin&. I.
co fre Vinuenirimomé quod harte excellentia conueniat,nifi quod A illud quo "m dgandermius ini [pesci fupra dicfu fit: 8 Fruieffe amore inba-| sécy. [illud vbi permanendu e[lyea vetulerisyvteris ea eh abufime| cendres: quod none faciendum nifiin illa Trinitated | 9 fruendi efl. Huic auté contraria viderinonde-|——— bet, Apoffolus ad Philemonem loquens.ait: Ita frater ego Ph BINE tefruarin Domino: Quodita determinat Auguflinus: Vo ape dr Si daxilfet tanti tefruar C non addidiffet,in Domino, | cinis. e. videretur finem dilectionis ac [pé coflituiffe sr eo fed quia 9: m3 illud addiditin Domino jfefidepofuilfe,eodemá, frui fj- ficauit 4, Cum enim,vt ide Auan[ltnus att, bomine in Deo frueris, Deopotius,quam bominefrueris. | Hicquzritur an Deus ftuaturyan vtatur nobís. Sedcum Deus diligat nos,'vt frequenter Scriptura di- Gtque eius dileiliont eraanos multum comendatquerit Aueuflinus, quomodo dilisat, an vvt-vtens ant frucs, 4 Ibidem.
4 Ibidem.
r dug. 5n l. dixerit,ait enim Propheta! Bonorum zneori non eges. O- |'- de dectr. f e cirtfl. cap. mneenim boni nofirum velipfe eff, velab ipfoefl:moner-|., ss. vo. y. ofruitur nobis [ed vtitur.Sienimnecfruitur nec vtitur, | Pfal. 15.|. | non inuenio quo modo dtligat nos. Neque tam fic vtitur |4 nobisyut uos alijs rebus. Nos entm res quibus vtimur ad ddreferimus,ut Desbonitatepfruamur.Deus-vero ad fua bonitatem fum nofIrurefert: ille enizm miferetur noffri ropter fuam bonitate nos auteymnobis inuice propter il- lius bonitatem.illenoflri miferetur ut fe perfruamur,nos vero inuice noflri mtferemur-vi ilofruamur. Cum enirm nos alicuius mitferemur,ciralicui confulimus,ad eius quide dMfacimus vtilitatem,eamá, intuemur.fed c noffrafit con- fequens,cié mifericordiam quam Aljs impendimws, no ve- C |nquit Deus fine synercede. Hac aute snerces fumma eft, vi ipfofruamur Item quia bonus cfl famus Ci in quan- d tum fumus, boni fumus Porro etia quia tufluse[lnon im- une mali fummus, Cy inquantum mali fumus, in tantum etiam minus [umus.Ille ero vfas quo nobis vtitur Deus, non ad cius, fed ad noflram-vtilitatem refertur:ad eius ve- ro taptummodo bonitatem.
Wtrum vtendum,an fruendum fit virtutibus.
Hic confiderandum eff vtrum virtutibus ftt vtenda, anfruendum. CO uibufdam videtur quod eis frt vtendurn, |. er nonfruenda,c boc confirmat aucforitate Auguflini, quiyutpretaxatum efl dici" mon e[fefruendum nifi Tri- nitateide[l fummo c incommutabili bono. Item dicunt D ideo non effe fruendum eis, quia propter fe amanda non fmt. fed propter eternam beatitudinem. Mud autem quo fruendum ef,prapter fe amandum efl, Sedquod virtutes|. propter fe amad.e non [intimo propter beatitudinem fofa, lerobat auctoritate Auguflini,qui in libro vy. de Trinitate contra quoda att?: Forte-virtutesquas propter folam bea- titudinem amamus,fic mobis perfuadere audent, vt ipfarn beatitudinem non amemus:quo4 fi faciunt,etiam ipfas v- tij, amare defjflimus quando illam, propter quam folam| ifLas amauimus,n amamus. Ecce bis verbis videtur Au- guffinus oflendere quod virtutes non propter [e fed propter folam beatitudinem amande fint. uod fiitaef? «enge e fruendum nonest. Als vero contra videtur, fcilicet quod lfrmendum eis ft quia propter fepetende c amanda [uot. E | Et boc confirmant auctoritate Ambrofij qui ait fuper:liz locum epiflole adGal. Fructus autem [Diritus e j n audium,pax patientia Cc. *: At bic nonnominat 0pe-| e. rion ra Jfedfrucíus,quia propter fe petenda funt: [vero propter| rais auct; e petenda funt,erdo e propter fe amanda, Nos autem ha- "arm v rum que videtur aucforttatero repugnantiam de medio pied eximere cupientes dicimus, qued viriutes propter fe peten- | comme. ded" amande [unt,ei- tamen propter[olam leatitud: Hs - £i nem. Propter fe quidem amanda funt, quia deleifant fui |wueri, (u- po[Jeffares fimcera e$ fancta delecfatione c tn eis pariunt| erhee Se audia prrituale Veruntamennon efl bic confiflendi, fed: ear OR n a iE UE AED UH" 2 EM vltra - a unm.
dp m c a aue. y dio reg anam cu DEL vitra eradiendum. Non bic bareat deleifatisnis:xgre[fue.| "e, bic ftt dilecionis terminus, fed referatur boca tllud fumi bonum cui foli omnino inberendu efl, quia tllud ropter fe tantum amandum eft c "vltra tllud bil qua. rendueff slludefl.m.fupremus finus. Ideo Auguflinus dicit, quodeas diligimus propter folam beatitudinem,non quod eas ppter [e diligumue fed quia id ipsi, quod eas diligimus, | referimus adillud d fummi bonum, cut (oliinberenda ee in eo permanends féniad, letitie ponendus,quare virtuti. cn bus no eff frzuendu. Sed dicet aliquis: Fruiefl amoreinbe- jn du [rere alicui ei propter feipfam, vtpredicfu efl. Si ezgopro- lamre. | |pter/evirtutes amarnde funt, e eisfruendu efl. Ad quod tellieenducfi tantumedo, vt feilicet ametur propter feipsa tantivt noreferatur ad aliud, fed ibi ponatur finis,vt fn- Lue oflendit Auguflinws dicens. Sitnbeferis.atq, perman &y. Chrof | feris finem pones tue letitie, tunc-vere, (2 proprie frui di- Capa cerduses. Quod noneft facizdi, mifi milla Trimtate,deft - Jfeommo (i incommutabili bono. Viendu efl ergo vVirtuti- Loan, A.U C pereas fuendü fummo bono, ita C de voluntate 4: : bona dicimus Vnde Auguflinus in lb. 10.de Trinitate ait:| 6f.7 hw- * Voluntasefi per quam fruimur ita C per virtutes fruitm Ubri py roneis ni[ifortealiqua virtue fit Deus,vt cbaritat, de qua poft tracis bitur.
uendu eft alie qui bus vtendum ejl alie que fruutur, c | C vtutur.qr tnter cas, quibus vendu efhetiá quadam funt, »er quas fruimur,vt virtutes, Qr potentia animique [unt naturaliabona. De quibus onzmbusantequam de frenis trabfemus,agendu eft, acprimura de rebus quibus fraen- dum eft, faiticet de fala, atque indiuidua Trinitate.
DISTINCTIO I De materia huiusLibri,& librorum diuiftone. Veterie,ac noue legis continentiam,c? C. Expofitio textus.
iuifio. [S7 parte ifta incipit tractatus Libri, qui diuiditur in Quatuor Libros partiales. Prima pars habet duas par- tes. In i din parte venatur Magifter materiá huius libri, & p có — aliorü.In fecüda exequitur diuifione fuà, S hoc dift.2.que incipitibi:Hecitag,, vera, ac pra fide, ce c.
]TE M prima pars,in qua venatur materiam, haber tres partes. In prima parte venatur materià per diiiliones: & ideo pri mo ponitdiuifioné, perquam diftinguütur Tres Librià Quarto, fcilicet per res & ligna. In fecunda ponit diuifionem per quam diftinguitur primus Liberá T ribus alijs, qua eft per Frui, & Vti, ibi: Id ergoin rebus confideran- dun. Intertia determinat dubitationes quafdam ex pra- Imiffisortasjibi: Cum autem bomines qui fruuntur.
] r £ M prima pars habettres particulas.In prima ponit diuifioné: & auctoritate Auguftini confirmat cá, quz eft quod tota doctrinaTheologica eft de rebus, vel de fignis, id eft fubiectü cómunc Theologizi in hzc duo diuiditur. In fecáda,membra diuifionis cxplanat,ibi:Proprie autem heres appellantur, oftendens quid fit res, & quid fignum fecundü membra predict diuifionis. In tertia vero pat-| ticula,diuifionem ad propofitum applicat, ibi: Cum, bis intenderit Theologorum [peculatio, dicens,quod derebus,& fignis fuerit dicturus, primo tamen de rebus, &;.
IrrMparsilla inquaponitdiuifionem per Frui,& V- ti;perquam primusLiber diftinguitur ab alijs Tribus, ha- bet duas partes. In prima iri diuifionem. In fecunda qua dicta fant,epilogat, ibi: Omnium ergo que dicla funr. Prima pars habet tres pattes. In prima ponit diuifionem in resquibus fruendum, & res quibus vtendum.In fecü- da ad euidentiam maiorem,affignat quaídam diflinitio- nes,ibi:Frui efl, &c.In tertia vero proponit, & determinat uafdam dubitationes, ibi: Cum «utem bomines, ec.
lio Lib. I. Sententiarum Frui autem cfl amore inberert.
Heceft fecunda particula illius partis,in qua ponit di-| tifionem, per quam diftinguitur primus Liber ab alijs [Tribus, quz eft de quibufdam notificationibus, & qua- tuor habet particulas. Primo enim ponit notifications Fruij& Vti. Secundoapplicat easad propofitum, fcilicet ad res quibus fruendum, & vtendum,ibi: Resigitur quibu ruendü. Tertio comparat ad aliasaffi ignationes. Abi: Nota.
dum vero quod idem Auguflinw: Quarto,quia videteturfibi contradicere, mouet & determinat quandá dubitationé.
Jibi: Et ettende, quia videtur Auguffinus dicere: Gre.
Cum autem bomines qui fruuntur, Cr vtuntur alii rebus,res alique, cc. Hazctertia pars,in qua mouet & tractat dubitationes quaídam, habettres partes fecundum cres dubitationes.
IPrimaeft,vtrum homo homine debeartfrui. Secunda, vtrum Deus homine fruatur,& vtatur,& hanc moucet,ibi: sed cum Deus diligat, Crc. Tertia eft, verum virtutibusfit fruendum, vel vtendum jibi: Hic cenfiderandum efl vtrum virtutibus, €" c. Ec in qualibet iftarum tríum partium pri- mo mouet quzítionem,fecüdo motam determinat, ter- tio determinationem perau&toritatem cófirmart.Et par- ticulz in fuis locis func manifefta.
Eorum autem aliqua funt quorum v[u omnis eff in figni- ficando,non in inffificando. Dub. I.
CouTR A:Omnia Sacramenta fünt medicine quia Hen fecundum Hugonem de fan&to Vi&tore, Sacramentao: "ik i) mnitempore fuerunt medicinz:fed omnis medicina ha- bet effectum in curando: ergo & Sacramenta fimiliter: fed ifta curatio eft iuftificatio: ergo omni tempore Sacra- menta habuerunt iuftificare.
R sr. Dicendum quod dupliciter eft confiderare Sacramenta vetcrislegis, fcilicet in fe, fiue ratione operis operati,& fic eranttantum ad fignificandum: velratione fideiannexz,fiue charitatis, fiue ratione operis operátis, & (ic erantad iuftificandum Sacramenra legalia, prater Circumcifienem, Omne igitur fignum etiam ves eliqua efl. Dsb. lI. — Opponitur de ifta diuifione. Videtur enim Magifter male diuidere,quia fuperius non diuiditur contra luum inferius:fed res eft füperiusad fignum: ergo, &c.
Rss». Dicendum quod verum eft;quod Íuperiusin fua generalitate acceptum non diuiditur cotra fuum in- ferius:íed contractum bene poteft diuidi. Hicautem,res - |contrahitur ad ftandum prore non f gnificante.
Non autem é conuer(o omnis ves fignum. Dub. III.
Videtur male dicere,quia fignum eft quod ducit ina- liud cognofcendum:fed omnis res ducit inaliud,quiao mnisres eft cau(2,vel cffectus. Caufa autem ducitin co- gnitionem effe&tus,& é conuerfo. Si dicas, quod non o- mne quod ducit eft fignum,fed quod ducitin prius,tunc omnis creatura eft fignum cum ducit in Deum.
RrEsr. Dicendum quod. duplex eft fignum, fcilicet naturale,& inftitutum.De primo non intenditurhic d de fecundo, vnde nó valetobiectio ad propofitum, quo-| niam hocintenditur de figno ex inftitutione, ficut funt fi igna vocalia,& facramentalia:taleergo fignum non eft omnis rcs,licet omnis res fit (ignum primó modo.
Primide rebus, poflea de figni. — Dub. V.
Cow x A: Videtur dicere debuiffe potius econuet fo;quia fignum ducit in cognitionem rei: ergo prius ef- fetagendum vel dicendum de fignis quam de rebus.
Rzsr. Dicendum qued prior eft cognitio figni qua rei reípectu cuius eft fignum, icd nonoportet quod omnisrei. Vnde ipfe primo agit de iebus quápum Sacramé-| .tanon funt figna.
Res alie fayt quibw fruendum,erc. — Dub. V. . Videtur quod ifta diuifio rerum fit male affignata req i: AER Epüogus. Omriu imd al dicía fant ex quo derebus Deciali- ter traélauimus, ecfamma ejl. Quad alie funt, quibus D fpectu ' ^re.
ET iuidentibus diuifum debeteffe commune: fed Deo nihil eft (implicius,neceft aliquid commune Deo & cre- aturz: ergo, &c.
R xs». Dicendum quod eft diuifio vnius communis fecundum nomentantum, & fic cft diuifio zquiuoci: & eftalia diuifio communis fecundum nomen & rem, & hzc diuifio vniuoci eft: eft tertia medio modo, & ifta cft analogi,ficutifta eft,vbi non eft communitas creature & Creatori fecundum naturz participationem, fed fecun- dum fimilitudinem proportionis, & hzccommunitas ft rationis.
Dub. VI.
Dub. VI.
Ir£xtvidetur maladiuifio quantum ad membrz; vi- detur enim quod tertium membrum fit fuperfluum. O- mnienim reauteft vtendum, aut fruendum: crgo tertiü quafruendum eft & vtendum, vt eft Chriftus: ergo qua .]ratione ponit tertium membrum, debere poni quartum.
R zsr.Omnisresqua eft natura aliqua,aut eft finis, & Ificeft res qua fruendum: aut deducensad finem; & fic eftres qua vtendum:autad finem perueniens, & fic eft resquz fruitur & vtitur, vthomo:& ficaccipiuntur mé- bra. Et eft ita diuifio fatis conueniens huicícientiz, quia cum Theologia fit de Creatore, & de creaturis, vtile eft vt Theologus doceat,quo modo homo peralias res ten- dat in Deurn. EE Res igitur quibus fruendum. Dub. V 11.
ConNTA A:Quiaresfüntre;períe, & non per acci dens: &à diuerfitare rerum eft diuezátas fiue imultipli- citas fruitionis: ergo ficut funt cres res, fic erunt tres fui- tiones, IT EM tres articuli funt de tribus perfonis: ergo fimili & tres fruitiones.
iam,& perfonam propter fui generalitatem:quia affum- pium eft hoc vocabulum,res,ab actu anime,idco tres di- cuntur res, quia tres perfonz, fed tamen zque bene vna res, quia vna bonitas cft in cis.Quia ergo vna bonitas, id- co & vna fruitio,quamuis tres res. Ec quoniam articulus dicit quidà partc anima diftinguétis,fcilicet intellectus, & fruitio refpicit diuinam effentiam & bonitatem, & v- nioncm effectus communiter,ideo fruitio cít vna.
Ideoqtie owmnás qui fruitur, vtitur. Dub. V 111.
Hocvideturfalíum,quoniam ftulti homines fimiliter & beftiz fruuntur, quia propterfe dele&tátur in delecta- bili, fed non vtuntur. Si dicas quod dicitur tranflatiue; tunc quzritur, quare non fimiliter transfertur verbum vtendi.
Rzsr. Vti importat libertatem in fua generali acce- ptione, in fpeciali imporrat libertatem cum relatione ad aliud. Fruiimportat libertatem cum delectatione, & li- cet neclibertas, nec relatio conueniat brutis, conuenit leistamen delectatio. Etideo Vti nullo modo conuenit brutis: Frui autem conuenit eis aliquo modo, licet improprie.
nen) In bomine [pes ponenda non Mi. Dub.1X.
CoNIRA: Quis de beata Virgine cantatur, Vita, dulcedo, & fpes, ab Ecclefia qua non errat.
Ir£x Iona: Acceffit ad cum gubernator.Gloffa:Na- turale aft homini magis de alijs quam dc fe in periculis confidere.: Rz s r.Dicendum quod fperare dealiquo eft duplici- ter, aut ficut de adiutore, aut ficut de Saluatore. Prima fpes poteft effe in homine,fecunda non.Vel eft fperare fi- usi s ipee run hocdebeteffe tantum in Deo. Velté- porale beneficium,& hoc poteft effe in homine.Primum üponaturin homine, meretur maledictionem, fecundü vCIO nOD, lta Frater, Dub. X»., Quzritur quare dicit dehomine, Ita, Frater, ego fria ttin Domino magis quatn de afino, vel dc alia creatura cé In. omnibus creatuiis reluceat vetigiü diuinz bonitatis füperfluit.Item ficut eft res que fruitur & vtitur,ita eft res| Dittin&. I.
Ais diuifi,quia diuifum fimplicius eftdiuidentibus:&|A| — R v s n. Quod dicitur aliquisaliquo frui ín Deo, non B C I1 facit reprzfentatio,fed magis inhabitatio. V nde conuer- Ía per confequens eft propria, videlicet hzc:Ege fruar Do.|.
minointe, dum per opera fciam Deum habitare inte, & |: eft figuratiua locutio.
Dub. X I.
IrxM quatitur de hacíolutioue Auguftíni, qua fol- uit auctoritatem predictam per illáà determinationem in Demino.Scd in Ecclefiafte (impliciter dícitur: Fruere bo nis.I r: M in Deuteronomio: Filiosgeterabis,& filias, & Ecd. b DetW.2$.d non frueris eis: ex hoc implicat quod fi non peccarent, |.
fruerentureis. E Rs». Dicendum quod przdi&a folutio non cft ge- neralis, fed (olum atl propofitam au&oritatem, Et ideo recurtendum cft ad folutionem przdictam extra litterá |.
inquzftionibus, quod frui n" communiter, & proprie;in predictis auctoritatibus accipirur communi- tcr tantum. | Si enim necfruitur nec vtitur. (rc. Dub, X11.
Hocnon videtur valere, men vtitur:quia non diligit quia vbi fruitio,ibi inhxrentia,&indigentia,vt dicit Au- guítinus: Deusautem vtroque caret, &c. | | Rs». Dicendum quod fruitio de fuigenetali ratio- ne dicit amoris vnionem, fcilicet fruibilis cumfruente Quoniam ergo contingit aliquid vniri fibi, & alij:conuc- nit non tantum frui alio,fed etiam feipío: fed vbi eft vnio ad alterum,ibi eft dependentia,inharentia, & indigétia: vbi vero ad feipfum, fiipfum eftfummum bonum, non eftinherentia nec dependentia,vel indigentia, fed omni- moda füfficientia.Si vero ipfum bonum deficiens eft,in- diget,& inde eft,quod folus Deus feipfo perfecte fruitur: nihilautem aliud ab ipfo poteft perfecte feipío frui.Solus enim Deus eft íümmum bonum,& diligitte,fruendo fe, diligit etiam alia fruendo fe: & ita nec fruitio Dei, nex v- fus eft cum indigentia,ficut noftrafruitio, & vfus. — - Item quia bonus ef; fumus. Dub. XIII. | Obijcitur. Videturenim falfum. Nam fi quia bonus EE - » Ll Fueron diligit c, non ta-[ c propteraliud, nec fruitur, | eft, fumus: ergo quia ab zterno bonus eftjab zterno fümus.
Rrsp».Dicendumbreuiter quod hoc, quia bon eff, dicit caufam. Sed eft aliqua caufa naturalis etiam necef- faria,& eft aliqua caufa voluntaria.Bonitas autem diuina eft caufa noftri effe, & boni effe per modum voluntatis, nonnaturz, & necetfitatis: hxc autem caufa non ponit effe&um ftatim cum eft. | | Porro etiam.Dub. X IV.