duplex eft diffufio fcilicet intra vel extra. Diffufiointra cít quando perfona procedità perfona, vnitate natura, & hzc non eft proprie diffuíio: & hocnon confequitur bonum quia bonum: fed bonum inhypoftafi, qua aliá producere nata eft: & ideo fecundum hanc diffulionem nó dicitur vna perfona altera melior. Eftalia diffutio ex- tra,quz attenditur in productione effectus, & fecundü! hancrationem attenditur diffufio proprie ratio bont: & quia in hac vna perfona alterá nó excedit,quia indiui-| E |fafunt operaTrinitatis: ideo hac nó cít vna melior akera. QV.ESTIO IIL Ani equalitas conuer[im in diuimi dicatur. Alex. Ales r.p. 3.47. Membro 4. | ZEgid.Rom.1. Sent. diff. 19.3.3. Richard.:Sent.dif).19.8.2. Szephb Bralef. 1. Seat. tfi. 19.9.8. Petrus de Yarantaf 1. Sent adiiff.19..3.
Ahnung. 6d, Trin, Cab. tom:3, T Trumiin diuinis fit equalitas cum conuerfione. Ec 4d Oppo", quod non, videtur hoc modo:Chryfoft.fuper illud Hebr. t Qui cum fit fplendor, &c. Filius eft equalis Pacrijnon Pater Filio. 36 x. Irext Hilar. [mago fi perfecte implet illud cuius, ficum. Aug. 6. de eft ipfa, cozquatur ei, non illud fuz imagini. D uud E áo Pd Y Pars I.
Jm. x Patre vnitas, in Filio equalitas: ergo videtur quod Pater non fit equalis Filio, vt Filius Patri.
pr wins | — 4. Ire M Diony. In caufis & caulatis non recipimus »w.:4.9. reciprocationem: fed Pater eft principium Filij, er- imt. oo Gc, FS CoNrTRA: Omne relatiuum zquiparantiz denomi- Arif Mr.,hatextremü fecundum modum confimilem: fed zquaapb.em-. litas eft relatio zquiparantiz: ergo fimilis reciproca.
tio.: ITEM vnum in quantitate facit zqualitatem: fed ficut Filius eft vnum cum Patre, itaPater vnum cum Filio quantum ad fübftantiam,& quantitatem: ergo ficut Fili- useft equalis Patri, ita Pater Filio: ergo eft ibi recipro- catio.
ITEM zqualitas mutua & reciproca, maior eft quam non reciproca: ergo fi in diuinis cft fumma zquali- tas, patet, &c.
ITEM omne quantum comparatum quanto, aut eft maius, aut minus, aut equale: fed Pater eft quantus vir- cute, & fimiliter Filius: aut ergo Pater cft maior, virtute, Filio,aut minor, aut equalis.
CoNcrwvsro.
In diuinis reperitur equalitas fecundum conuerfionem', eum reciprocatio fit de ratione equali- ; atu.
Rs rp. Aparg.Dicendum quod zqualitaseft ibi non|C dufonis (tancum quia diuina, fed etiam quia aequalitas: & cum MU Izqualitasde füiratione dicat reciprocationem inquan- tum zqualitas, fecundum hoc credendum eft quod Pa- terzqualis Filio, & Filius Patri. Et ad intelligentiam ob- ie&orum notandum quod dupliciter eft loqui de zqua- litate. Aut prout dicit refpe&tum zquiparantiz, aut prout vltra refpectum concernitactum cozquationis. In- quantum dieit refpe&um zquiparantiz,ficut oftendunt rationes,neceffe eft quod (it ibi reciprocatio:fed inquan- tum vlterius concernit actum cozquationis, fic dicit ra- tionem imitationis, & fic non conuenit Patti refpectu Filij, quia importaret fubauctoritatem in Patre. Vnde non dicitur Pater cozquari Filio, quia Filium nen imi- ratur, nec perfecte,necimperfedte. Et fic eft fimile, f1di- D catur: Hoc cum illo: Poteft enim dupliciter intelligi. Aut prout dicit duorum coniunctionem: & fic de neceflitate attenditur fecundum conuerfionem. Si enim ifle vadit cum illo, neceffe eft etiam quod verum fit econuerfo. Alio modo, Hoc cutn illo,dicitaflociationem,& ita quan- dam fübauctoritatem in affocíante: fic dicitur quod mi- les vadit cum rege, non econuerfo: fimiliter intelligen- dum eft cum zqualitate.
1.2.3. 4. ET ex hispatentauctoritates fanctorum que loquuntur de a qualitate fecundo modo, prater illam Dionyf. ad quam refpondendum qued non habetlocü inpropofito, quia Dionyt. loquitur proprie de caufa fc- cundum quod caufa dicitur illudad cuius efle fequitur aliud; & ita differt per effentiam ab effectu: & hoc mo- do non cadit in Deo refpectu perfonz.
.QV.£STIO IV.: An indinini ftt equalitas cum cireumincefione.
S. Bonau. Tom. 4. ucc c cie MMENEUREC ML MERCI MEUM MUNERE ;. IrzM AugufL in1. lib. de do&rina Chriftiana: InjA Petrus de Tarantaf Sent difl.19.4.4.. Gab. Biel 1.Sent.dif.19.q.2.
Trumin diuinis fitzqualitas cum circuminceffione.Et quod ficoftenditur primo auoritateDomi-|P' nt ni:Ego in Patre, & Pater in me eft. losn.14.b IrzM Aug.de fide ad Petrum;Propter vnitatem natu- p rz totus Pater eft in Filio, & Spiritu fanQto.- sg. de fide , Pp: ug Ad Petr. C,s. IrgzMhocipfum oftenditurratione, quia in quocung; |;, »,,4. eft íubítantia vel effentia Patris, eft Pater:fed fubftantia, gos. 5. Patris eft in Filio: ergo Pater eftin Filio, eademratione eft Filius in Patre. It&M omnecognitum eft in cognofcente vel per veri- tatem, vel per fimilitudinem.Sed Pater cognofcit Filium quantum ad Hypoftafim & proprietatem: ergo Filius eft in Patre,aut quantum ad veritatem, aut quantum ad fi- militudinem veritatis.Non quantum ad fimilitudinem, quia tunc effet Filius in Patre ficut creatura: ergo quan- tum ad veritatem,cadem radione Pater in Filio: ergo cir- cuminceffio c(t ibi. Ir£M omne quod eft comparatur ad alterum, aut eft ir illo,aut extra illum. Siergo Filius comparatur ad Pa- crem,aut eftin illo, aut extra. Siineo, eadem ratione & Pater in co.Siextraeum,fedilla quorum vnum eft extra alterum differunt perfübftanriam, ergo Pater & Filius fubftantialiter difhrunc. IrrM maiorcft conuenientia in diuinis quam fit ge- nerisad fpecies,vel cotiusad partes:fed propter cenueni- entiam gencris ad fpecies,genus eft in fpeciebus & econ- uerfo:ergo multo Cim in diuinis,Pater eft in Filio & e- conuerío. | | 1.GowTR A:Si PatereftinFilio,& econuerfo:ergo Pa- 1 tereftin Patre. Sicut enim fequitur in prezdicando qued "i oppo quidquid predicatur in plus vel zquedealiquo, przdi-| ^ catur de omni eo md eft füb co: ergo fimiliter,fiali- quid eft in aliquo, neceffe eft quod in eodem fitomne quod eft in eo: ergo fi Filius eft in Patre, omne quod eft in Filio eft in Patre,fed Pater eft in Filio: ergo Pátereft in Patre. 2. IreM quandocunq; duo fimplicia eiufdem generis fimul funt,ita quod vnum eft in altero, non diftinguun- turab inuicem,ficut punáus eftin pun&to. Siergo Pater & Filius funt omnino fimplices:fi Pater eft in Filio, & Fi- lius in Patre,non videtur quod diftinguantur. ;.Ir£M fiduxeffentiz diuinz effent, impofhbile effet quod vna effet inalia:quia vna non poffet illabi alii:quo- niam vtraqueeffetzque fpiritualis & fümme fpiritualis: ergo fiduz perfona fint eque & fumme fpirituales, im- poflibile e ^ rn vna fit inaltera: & ita videtur g; Deus non | Dini efle in creatura quin eiillabatur.Si ergo perfo- naeítin perfona, videtur omnino ei illabi. 4. IT» x quaro quidfignificethoc quod efteffe in Patre, vtrum dicatur fecundum fubftantiam, aut fecun- dumrelationem.Si fecundum relationem hoc eft, con- tra Aug.qui dicit inlitera qued propter vnitarem naturz totus Pater eft in Filio & Spiritu fancto. Sr fecundum Dee ad fabftantiam: Qua fecundum fübftantiam dicuntur, có-|;, Mice ueniunt tribus: ergo hoc quod eft efle in Patre conuenit Filio, & Spiritui fancto, & Patri: ergo Pater eft in Patre: uod non conceditur. jf. ITEM cumdicitur: Patereftin Filio, & Filius in Pa- tre, aut importatur eadem habitudo, autaltera. Si ea- dem, cum Filius fit in Patre vt in principio: tunc fimili-|.. ter Pater efletinFilio, vtin principio: quod fimpliciter eftabfurdum.Si importatur altera habitudo: ergo fi non eft circuminceffio, cim dicitur genus eftin P gr,«& fpecies in genere, fimiliter nec in propofito effet circum- inceffio. G. Ir£M Filius eft de Patre & apud Patrem, & non conuertitur:erpo pari ratione videtur quod non conuer- tatur, quod fi Pater eft in Filio, quod Filius fit in Patre. 7. IT*M nouem modi effendi funt in creaturis. Pri- Ex Bostio mo modo ficut pars in toto. Secundo modo ficut totum | sr, 4i ,in partibus. Tertio modo ficut fpecies in genere, Quarto | 4nzepra- [modo ficut genusin fpeciebus. Quinto modo ficurfor- E &..
TTE uu wA. AR 1 J. A 4 H oma ee e cana ma in materia. Sexto modo ficut rectum fiue modum in regente. Septimo modo ficut res in fuo fine. Odcauo modo ficut contentum in continente. Et nonum addit Boetius,fcilicet ficut ac cidens in fübiecto.Quzritur ergo quo iftorum fit Pater in Filio, & econuerfo: & cum nul- lo illorum fit dare, videtur quod nullo modofit,, ComwNcrivsrio.
Inter per(onas diuinas efl equalitae fecundum circumincef- fionem;quia babent cum diflinclionenatu- 74 ynitatem. | Rzsr. Ad Arg. Dicendum quia fitut auctoritates pro- bant & rationes,in diuinis eft umma & perfecta circum- inceflio. Et hic notaturcircumiriceffio qua dicitur quod vnus eftin alio & econuerfo:&hocproprie & perfecte in Conclu- fto. Explica- tio. Ratiaà Ctionem fimul, & vnitatem. Et quoniam in folo Deo eft vnitas cum diftinctione,ita quod diftindtio eft inconfu- fa, & vnitas indiftincta: hinc eft quod infolo Dee eft cir- cumincelfio perfecta.Et patet ratio huius, quia ratio cir- cuminceflionis eft perfecta vnitas elfentiz cü diftinctio- ne perfonarum:& quoniam hoc proprium cft folius Dei: ideo & circumincellio talis fecundum quod dicit Hilar. & Magifter inducitin litera.
1.Àp illud erpo quod obiiciturquod Dater eft in Filio, & Filius in Patre,creo Pater eft in [e, dicunt quidá quod argumentum nóvalet,quia mutatur habitudo eius quod e(t, In. Quia in vno dicit habitudine principiati ad prin- cipium, inaliaautem habitudinem principii ad princi- piatum, Tamen illud non oportet dicere, quia ficutiam patebit, non dicit diuerfam habitudinem: Nectamen lequitur,immo eft accidens ibi,eo quod, In,notat diftin- cionem, ficut accidens eft hic;Petrus eft (imilis Paulo,& Paulus Petro:ergo Petrus eft fimilis Petro » ita & in pro- pofito intelligendum.
1A illud quod obiicitur, fimplicia imul exiftentia . [confunduntur in vnum, dicendum quod illud verü eft, quàádo fimplicia habétdiftingui penes illud in quo funt, icut punctus & vnitasab eo in quo eft; Sed quando fei- piis ditingauntur & in feipíis fubftantificantur, tunc quamuis tint (imul,non confunduntur, & cales funt Hy- poftafes diuinz. Ethuius fimile quamuis perfecte non poflit in creatura inueniri, tamen Diony. ponit exem- Solutio a- liorum.
Improba- tio folu- tionis, Solutio propria.
Dionyf de D.nomin- Pra c. 2p.
fufa, & huiusíignum eft: quia quando luminare aufer- q[CTCA 26d.
cur,trahiclumen fuam; nihil de aliis conuellens, & ratio huius eft, quia lumina in aere non diftinguuntur penes id in quo.
j. Ap illud quod obiicitur quod cffentia non eftin eflentianifi per illapfum,&c.Dicendum quod non eft fi- mile, quia vbi eíLellentiarum diuer(itas, ti vna eít in al- tera, oportet quod vna fit aliquo modo materialis alteri, led quoniam perfonz differunt, falua elfentiz vnitate, vnae(t inalia, quia effentia vnius eft effentia alterius, & itaficut idem non illabitur (ibi, ita nullus poteft effe ibi illapfus. | 4:A» illud quod quaritur, quid fignificethoc quodeft elle in Patre, dcs quod ficut fancti innuunt, ficut zquale dicit refpectum fecundum vnitatem quantitatis, & limile Bn s vnitatem qualitatis, fimiliter hoc q» cíEtle in Patre, fecundum vnitatcin fübftantiz. Vnde licut zquale fimul importat fübftantiam cum relatione, ücut patebitinfra,ita & hoc quod eft elle, 1. Et licuthoc quod cft:zqualis Pàtri, artaturad tandum pro aliis per- Íonis,ita & in propofico intelligendum.
j. Ap illud quod quaritur, virum importetureadem habitudo,dicendum finie praeiudicio quod liec, quantum eft deratione nominis. Sicutenim cum dicitur: Patereft fimilis Filio,& econuerfo:non importatur alia & alia ha- bitudo:ita nec in hoc quod eft:kffe wm, quia importar rela- tionem identitatis fiue confübitantialitatis. V nde ficut f1 $. Thom. conuenit cum $.Bo 4au, (olo Deo eft:quia circuminceffio in e(fendo ponit diftinplumin luminibus que multa funt in eodem aere incon-l a s E o e it pasa a at e p rr m m a grew ai e EN E. ol fluens etti aptas pupa pnma te tt:?
Diit XL1X.
À |dicatur: Pater, e(t (imilis Filio,& econuerío, non dicitur alia habitudo: fic in propofito, quia fi gnificat hoc quod eft, effein Patre, idem quod eft, effe Patri confubflantialem, Et vniformiter acci pitur confubftantialis,cum dicitur de Patre & Filio:Et hoc patet, quia fi nó diceret confimilem habitudinem,nó effet circuminceflio,ficut nec eft quan- do dicitur creatura effe in Deo, & Deus effe In Creatura, quiaalia importatur habitudo in vtroque.
6. Àp illud quod quaritur de hoc quod eft, zpu4, &c. dicendum quod quzdam propofitiones im bitudinem repugnantiz, vt contra, Quadam diftantiz, vt hocquod eft,ad,& prope.Quadà cauía,vt de, & ex. Quz- dam conucnientiz,vtin,& cum. Prima & fecandznullo modo recipiuntur,fed tertie & quarta fie:tertiz fic quod B [non conuerfim:fed quarte conuerfim, quia conuenien- tia eft relatio aquiparantiz. 7.Àp vltimum foluendum quod ifte eft fingularis modus effendi In, qui hon continetur inter illos, nec poteft Icperiri proprie in creaturis.: DISTINCT. XIX. PARS II.
De «qualitate diuinanim perfonarum cum exclu- fione inzqualitatis, Huius Partis Textum fupra videre licet.
Sediam nunc ad propofitum redeamus. C Expofitio textus.
S V P & A oftendit Magifter, diuinas períonas zquari quantum ad eternitatem & magnitudinem, per hoc quod vnaeflentia cítin fingulis ota. Hic oftendit quad cit fumma ineis aequalitas, & hocfacitexcludendoab eis communem rationem inzqualitatis. Et diuiditur hzc párs1n cres partes. In prima oftendit quod non cadit ibi ratio totius & intcgu. In fecunda oftendit quod non ca- dit ibiratio generis,ipeciei, vel indiuidui,ibi: Hic adycien- dum eft quod tanta efl «qualitas,&c. In tertia oftendit quod non cadit ibi ratio numeri, ibi: Quod autem Ioanne dici, &c.Primaiterum parsin duas.In prima, quia fecerat di. gretlionem,continuat dicta dicendis.In (ccunda vero o- Itendit quod ibi non cadit ratiototius partis, ibi: Ne ef aliqua rium perfonarum. ltem (ccunda pars in quao: itendit quod in diuinis non cadit ratio vniuerfalis fiuc generis & fpeciei, habet duas partes. In prima ottendi quod non ettaccipere genus in diuinis, nec fpeciem, ncc indiuiduum.In fecunda vero contra hoc opponit aucto- ritate Damaf.ibi: His autem videntur aduer[ari quadam. Vii- ma habet duas, primo oftendit quod non eftib: natura generis, vcl fpeciei, vel indiuidui. Secundo quod non eli ibi ratio materialis puncipiLibi; Norandum eram quod oj- €M14 inira non efl maseria, Similiter pats inqua obiicit contra hoc, habet duas.1n piuma ottendit quod caditibi rao vniueifalis,& indiuidui,tatione D'amaf In fecunda loluit. Primum facit, ibi: His autem videntur aduerfari, &c Secundum, ibi: Het autem quc bic duntur licer im fingulw E J/ermomins, c. Item parstertia in qua oftendit quodin diuinis nó cadit ratio numeii; habet quatuor particulas. In prima przmiflo quod in xqualitate perfonarum non cadit ratio numeri: oftendit quibus modis diffcrre nu- mero non conueniat perfonis,, & quibus modis conue- niat.Secundo quodin diuinispcríonis tanta e(t magnitu do in vna perfona, quanta in tribus, ibi: sciendum ejf ergo In tertia oftendit quod Deus non potett dici triplex, fiue multiplex, ibi: Prezcrea con Deus dicun trinus. ln quarta oftendit differentiam inter pluralirarem qux eft in crea- turis corporalibus, ibi: Im rebus COrporels non tan-| Un «c. Et notandum quod tota (umma & tundamentum totius diftinctionis in hoc verbo contiftit quod. diui- na effentia cít magnitudo vna non multiplicata, & tota E non, Diuifio.
p NEP EE Pars!
non diuiía eft in qualibet períonarum: ideo neceffe eft | A uod períonz fintomnino zquales magnitudine. Nec po eftibi cadere ratio totius vntuerfalis, quia illud mul. tiplicatur in partibus.Nec totius integri, quia illud diui- diturin partes. Nec eft totum in qualibet patte, & ita nec ratio materialis principii, nec ratio numeri. s Oret, vt quod credit intelligat. Dub. I.
Videtur improprieloqui, quia nullus orat quod non de(iderat,& nullus defiderat quod non cognofcit,vel in- telligit.Item nullus affentit rei quam miente non intue- tur,fiue concipit:ergo nullusaffentit rei quam non intel- ligit, quia intelligere eft mente intueri.
Rzs». Dicendum quod inrelligere dupliciter dicitur: vno modo idem eft quod cognofcerealiquid, quod per| nomen dicitur. Alio modo idem eft quod ratione ap- prehendere.Primo modo antecedit fidem quz eft ex au- ditu,fecundo mode confequitur,quia nulla ratio humana fufficicad manifeftanda credibilia nifi intellectus fide illuftretur,& captiaetur. ' Aliqua differre numero que in enumeratiene, fiue computa- tionenon fibi adiungutitur, Dub. 1l.
Videtur male dicere, quia illi computationi aut re- (pondetaliquid in re,aut nihil. Si aliquid refpondet: er- go non differt à precedenti differentia. Si nihil refpon- det:ergo diftin&io (iue compuratio noftra fuper nihil & vanum fundata e(t.
Rzs».Dicendum quod computationi noftrz cum di- cimus; Vnus, duo, tres,aliquid refpondet.Sed illud non eít diuerfitas numeralis,fed diftinctio perfonalis,vnde in diuinisnon dicitur effe nugmerus,nec differentia fecundo nümerum nifi addatur fecundum numerum períona- rum,qui dicit diftinctionem in hypoftafibus, non in na- tura:ideo quamuis dicantur tres perfona, tamen non eft ibi ternarius,fed T rinitas.
Cum Deus dicetur trinus,non tamen debet dici triplex. Dub. I11I.
Videtur dicere contra illud quod dicitur: Spiritus fapientiz eft multiplex: ergo duplex vel quadruplex: er- IrzM Ifidorus dicit quod Ttinitas eft multiplex & numerabilis.
IreM ratione videtur, quia pannus vnusin fubftantia duplicatus duplex dicitur, triplicatus triplex.ergo fi vna e(t (übítantia in tribus hypoftafibus, videtur wiplicari in eis & triplex dici. ' R x sr. Dicendum quod diftinQio perfonarum non poteft figuificari per additionem termini numcrabilis ad'hoc nomen, Dens, nifi huius nomiríis Triuus, quod fpecialiter ad hoc inuentum eft, vt fignificet pluralitate in fuppofitis cum vnitate formz Quia ergo hocnomen triplex,dicit diinctionem fimpliciterin termino cui additur,vel quantum ad formam, vel quantum ad partium multiplicationem: & quiain Dee non cadit multiplica- tio, necquantum ad formam, nec quantum ad partes, idco nullo modo poteft dici triplex.
von ergoobticitur quod dicitur multiplex, dicen- dum quod iftud eft dictum caufalitater, quia eft caufa multorum: & quia variorum donorü effectiuü eft ptin- cipium, in quibis eft vera ditterfitas, non (ic in perfonis. Et quod dicicl(idorus, improprie dictum cft, & cxpo- nendum eft. Ap illud,quod idem pannus dicitur multi- En cendum quod verum eft: fed tamen fecundum a- ias & alias partes: & quia in Deo non eftalictas parcium necformz,ideo non poteft dici criplex.
S. Bonau. Tom. 4.
Ar. Ll. Quaft L.— 161 In ribus enim corpores. — Dub. 1.
Videtur malc dicere quod in rebus corporeis plus finc | duz quam vna. Videtur enim inflantia, quiaignis cum ferro non eft quid maius quam ferrü per fe, (iue lux cum aere.Si dicas quod non funt corpora;obticitur quod cor- pus glorificatum fimul eft cum non glorificato, & ran- tum locum occupat non glorificatum per fe, quantum cum gloriofo: ergo non funt maius, quía corpus rpaius maioremoccupat locum.
Rzsr.Dicendum quod Auguftinusloquitur de rebus corporeis quatum qualibet eft corpus:fed ignis inferro, lux inaere, non eft corpus, fed proprietas corporis.Prz- terea notandum quod Auguftinus nonaccipit ibi maius extenfiue,fed accipit plus quantum ad veritatem exiften- tiz veleffentiz.Cum enim non fit fumma veritas in qua- libet re, pluseft de veritate exiftentiz in duabus rebus quam in vna; quamuisnon fit ibi plus de latitudine di- ftantiz,fiue exzenfiuz magnitudinis, vel capacitatis con- centiuz, c «t.
ARTICVLVS Il.
A D intelligentiam huius partis quatuor queruntur. Primo,vtrum iu diuinis it poncre totum integra- le.Secundo, vtrum fit poneretotum vniuerfale. Tertio, vtruni in diuinis perfonis fit principium materiale.Quar- to, vtrum in diuinis fit differentia fecundum numecrum. QVESTIO L An in diuinis ponendum [it totum integrale,.
Petrus de 1arantaf.1.Sent.difl.10.4.7.
Vod fit ponere totalitatem integritatis,videtur per Augufítinum primo, & habeturin litera. Tota ef- (entia eft in fingulis perfonis: ergoaut eftibi implicatio falfi, auteftibi pus: fed non eftibi implicatio falíi: ergo eft ibi otalitas.
z.Ir£M hocipfum offenditur ratione, quia vbi quan- titas, ibitotalitas & integritas. Sed in diuinis eft quancitas virtutis:ergo faltem fecundum illam & integritas.
;.IreM vbi pluralitas ibi integritas, quia omnis plura- líras conftac ex vnitatibus:fed in Deo eft pluralitas, quia Trinitas: ergoin Deo eftintegritas. — $1dicas quod illa pluralitas non integratur, quia nihil pluseftin tribus quam in vno: contra fi tantum eft in tri- bus quantum eft in vna: ergo tantum credit & eque ple- ne credit, qui credicvnum folum efle fuppofitum, ficut qui credit tres effe perfonas: fed hoc eft falfum: eft er- go,Ec —. | mM 4. Ir£M Sialiquid eft zqualealicui, eodem addito, adhuc erit quale: ergo ft aliquid eft totum ad aliquid, eodem addito adhuc erit totum: fed tres, eft totum ad vnum: ergo tres períonz ad vnam perfonatn.
j. ITEM omne quod pradicatur de aliquibus fimul, & de nullo per fe, eft cotum integrum ad illa, iftud conftat & non habet inftantiam: fed Trinitas prxdicatur de tri- bus perfonis fimul & de nulla per fe:ergo, &c.
6. ITEM omne quod remouetur abaliquo differt ab illo genere, vel fpecie, vel numero, veleft totumad illud: Ifed Trinitas remouetur à Patre, quia Pater non eft Tri- Eri: nec differt genere, vel fpecie, vel numero: cr- CourRA per Ambrofium in lib.de Tr.In diuinis nul- lam ponimus totalitatem,quia non eft ibi quantitas, nec numerus.
lrzMratione videtur, quia omne integrum eft com- O 5 pofitum Ad oppofitum.
- Lib. I Sent.
^ Dit XIX.
i poucum ex partibus » fed Deus eft tumme fimplex, Ct- Á ictu vnitatis: quz quamuis non teneat racronem parus go in Deo nulla eft toralias, nec integritas: er- go,&c.
ITEM omnispárs fub ratione partis habet effe imper. fectum refpe&tu totíus, quia exaliquibus omnino pet- fectis non refultat tertium: ergo cum in diuinis nihil im- perfectionis (it ponédum non eft ibi pars, ergo à relati- uis nectotum, | Ir£M omnetotum eft maius fua parte: (ed vbi infinitas, ibi non eft maius & minus: ergo nectoralitas: fed in diuinis eft infinitas: ergo. . Ire« omne totum eftrefolubile vel fecundum rem, vel fecuhdum intelle&um: & omne retolubile eft cor- ruptibile: ergo cum in Deo nihil it corruptibile,non erit relolubile, & itanectotum. | ComwNcrivsio.
Ratio totius, prout dicit perfectum atque abfolutum,vepe- ritur in Deo: nonautem yt dicit re[pe- Gum ad partes, vel compo- fionem.
Rzsr.Àp arg. Totum fue totalitas vno mododicitu: abíolute, & fic totum idem eft quod perfectum. Alio modo dieitur totum per comparationem ad partem, & i diciturtorum quod habet partem & partem fiue par- tes, Primo modo bene eft ponere totalitatem in Deo, fecundonon,necetiam partialitatem. Non toralitatem, quiaaufert fimplicitatem. Non partialitatem, quia tol- lit perfectum. Neutrum, quia tollit zqualitatem fum- mam.
1, Àp illud ergo qued obiiciturde Auguft. qui dicit quod tota effentia, &'«. Dicendum quod totum accipit pro perfecto, vel totum ibi accipitur priuatiue, quia priuat hoc, quod eft effe partem extra partem. V nde tan- tum valettotaeffentia; quantum valet non habens par- tem extra vel intra.
2. Áp illud quod fecundo obiicitur quod eft ibi quá- titas virtutis, dicendum quod quantitas virtutis ftat cü fumma fimplicitate: ideo abítrahit à totalitate & inte- gritate.
j. À» illud quod obiicitur quod vbi pluralitas.ibi, C. dicendum quod pluralitas in creaturis duo dicit:Di- citenim aliquorum diftinctionem,& ex ipfis vnius mul- tiplicationis conftitutionem.Primum quidem reperitur in diuinis, quia ibi eftdi(tin&io vere. Secundum non, quia vbi conítiturio eft, ibi conítituentia minus habent quam totum quod conftituunt, & ita effentia- liter differunt ab inuicem.In diuinisautem non fic, quia cum Pater habeat totam effentiam,norni partem,non po- teft minus habere, nec effentialiter differre: & ideo di- cendum quodin diuinis reperitur pluralitas ratione di- ftinctionis. Sed quia pluralitas efttotum ratione confti- tutionis,& hocnon eft in diuinis: ideo nó fequitur quod licibi cotalitas: efttamen natura vnitas, & perfonarum pluralitas, & rantum eft in vnitate, quantum in pluraliiate:fed non tot modis. Sed quia fides non tantum eft re- E! liter, peteítaddiomni vniuer(ali: fed 4n Dco none(t^ poii, Ípectu effentiz, vel magnitudinis, fed ctiam modi ef- lendi: patet quod obiicitur quod non tantum credit, qui credit vnam petíonam, quantum qui credit plu- res, 4. Ex hoc patent fequentia, quia vnum eft pars trium fecundum qued dicit vanitatem, & tria Trinita- tem. Sed cum additur hoc nomen perfona,. diftrahi- tur,& non manet illa ratio vnitatis:idco nec ratio partia- litatis.
f.Ap illud quod obiicitur quod omne quod przdica- tur (imul,& de nullo,& c. Et ad fequens, omne quod re- mouetur, &c. Dicendum quod hoc non folum conue- nit totalitatirefpectu partis, fed etiam pluralitati refpe- D propter diminutionem & imperfectionem, tenettamen rationem vnitatis propter principium, & diftin&io-! nem. ] 6. Vndequodtotum remoueatur d partibus & diffe- rat/hocnon eft ratione conftitudonis —— fed ratione diftinQionis. Et quoniamin diuina pluralitate. quamuis non fit vnius maioris conftitutio: quia tamen eit ibi diftin&io,ideo ficremouctur,& fic predicatur fic-! ut totum in creaturis.
QVAESTIO IL Anetiamin diuinis totum vniuer(ale ponen- dum it.
X 7 Irumin diuinis it ponere totóvniuerfale.Et quod ele 4 l| Ad oppo- fic videtur per Damafcenum quidicit quodin di- |t, uinis eft commune, vt (übftátia:particulare vt Antonius: | Dama/Id. ergo fieftibi commune, & particulare: ergo vniuerfale, t quia particulari non refpondet aliud commune quam PM 2: vniuerfale.
2. Ir£M hocipfum videtur per diftin&ionem vniuer- Arif li falis,& particularis. V niuerfale enim eft quod pradicatur x Perte. de pluribus: particulare de vno folo: fed has rationes cft «5. inuenire in diuinis:ergo,&c.
y Ir£M omne quod eft in plus & eft vniuo- cum, eft vniucrfale ad illa, refpe&tu quorum eft in plus: led c(lentia, (iue fubftantia eft in plus quam per- ona, & in plus vniuocum, quod dicit vnam na. turam repertam in illis íecundum identitatem: er- go,&c.
4. ITEM in diuinis eftcommunicabile & in. communicabile: aut ergo codem, aut alio, & alio. Non eodem, quia illud non cft intelligibile, quod ex codem veniat communitas, & proprietas: conuc- nientia, & differentia perfonalis: ergo alio, & alio:er- 20 ft alio eft communicabile, alio incommunicabile: ergo cum communicabile lit ratione eius quo eft, in- communicabile ratione eius quod eít: ergo quo eft & quod eft in diuinis funt per differentiam:fed vbi hec fünr| pet differentiam, ibi cft vniuerfale, & particulare: cr- go,&c.
f. ITEM quanto aliquid fimplicius tanto vniuerfalius: fed diuina etlentia eft timplicitlima: ergo ibi eft maxima ratio vniuerfalis.
ConTAR A:Boetius*dicit quod nec eft vniuerfale, nec| randa.
particulare. menta. IrE h fi id:; bi » eít * Inlb. de TEM hociplum videturratione, quia vbicunqueeft|...
vniueríale ibi eft vna forma multiplicabilis,vel multipli- cata: incuiusrei ftgnum, omne quod fignificat vniuer- vna forma, vel natura multiplicabilis, nec multiplicata, |. nec recipit fignum vniucrfale, vt dicatur omnis Dcus: cr- Ir EM vbi cft particulare, ibi eft forma, vel natura, vt hic, & nunc: fed diuina natura fiue infe, fiue in hypoftalibus nonefthic, & nunc: fed femper & vbi-, que: ergo nic in fe, necin hypoftafibus eft ibi parti- 'culare.: 2E ITEM vbieftparticulare,& vniuer(ale: vniuerfale eft implicius particulari: ergo cum in Dco non fit fim- plicior effentia, quam petíona, quia in perfona nullum eft accidens, nullum principium conilitutiuum: er- go,Xc — | "S ]ITEM esf di. s. — A — MÓ— Hee B:orc ES di1rin.c.ó -— Pars II. E Ik omnis natura, in qua eft vniueríale & particu- lare, eftin genere determinato:& omnis talis eft limita- ta:ergo cum diuina natura fit infinita, patet, &ce.
Coscrivsto. Vniuerale, vel particulere non cadit in diuinis, quid non efl additio ad materiam,nectra- Gio ad partem.
, Rx s». ad Arg. Ad przdidorumintelligentiam eft notandum quod cum fides noftra ponat Trinitatem, & Vnitatem in diuinis,neceffe ponit conuenientiam,& di- findionem. Etquia conucnientia non eft nifi in com- municabili pluribus,& communi:diftinctio autem non eft nifi in proprio, & incommunicabili, neceffario in di- uinis ponitur ratio communmis,& proprii,communicabi- lis,& incommunicabilis. Sed cum in Deo & in crea:u- ris fit diftinctio (uppofitorum: aliter eftin Deo quamin creaturis. Diftin&tio enim füuppofitorum maior eft quam diftin&io accidentalis. Vnde quamuis innote(cat perac- cidentia, tamen non fit peraccidentia. Accidentibus e- nim circumícriptis, adhuc eft intelligere fuppofita dif- Ierre, & cum non fiat peraccidentia coníequentia;opor- ret quod fiatab origine,veloriginaliprincipio. Ab ori- gine eft,quando vnum differt ab altero, quia emanat ab co: idem enim à fe emanare non poteft: talis diftin&io (appofitorum eftin Deo,fed hocnon poteft efe in crea- iura, (cilicet diftinctio folum per. originem: nam nulla creatura poteft alteri totam fuam eflentiam dare. Si ergo dat parcem,necefle c(t quod alia differentia fit ibi quam originis: & ideo eft differctiá ab originali principio.Hzc autem non eft forma in fe, quia dicit communicabile. Necmatcria in fe,quia dicit quid indiftin&um:ergo hoc facit forma vt adueniens materiz. Q via cnim aduenicns materi accipit partem non materiam, hinc eft quod i- plam diftinguit,& ipfam diftinguendo trahit in partem, & limitatur, & tit hic, & nunc, & vnum numero, & pat- ticulare. Quoniam ergo in diuinis nó eftadditio ad ma- teria, nectractio ad partem, ideo non caditin diuinis v- niuerfale,vel SutcubieeE oftenduntrationes ad hoc indu&zin opponendo.
1. Ápillud ergo quod primoobiicitur deDamafceno, dicendum quod improprie dicitur particulare pro incó- municab:li.
1. Áp illud quod obiiciturquod vniuetfale eft quod przdicatur de pluribus,dicendum quod itta cft ratio co- municabilis, vniuerfalis autem non elt nifi fecundum quod realiter inte;ligitur multiplicatuminillis. Sigili- ter foluendum de particulari.
j. Ap illud quod obiicitur quod eft in plus,&cít vni- uocum,&c. Dicendum quod vniuerfale ett in plus ita quod fimplicius,& tic minus per additionem ad illud, non autem ficut in Deo.
4. Àp illud quod quaritur, vrumcodem commu- nicabile, & incommunicabile, dicendum quod alio, X alio:quia ficut dicit Au euftinus, alio eft Deis, & alio Pa- '|ter: fed nonalio & alio fecundum rem; fed fecundum rationem, quia deitate cft Deus,paternttate Pater, & pa- ternitas non eft aliud re ab effenuia, quoniam paternitas eítellentia:eft tamenaliud ratione. Et quiaablatiuus di- citrationem:ideo non eodem eft Deus, quo Pater. Et fi obiicias, aut tunc illi rationi refpondetaliquid in re, aut nihil,dicendum quod ratio illa per comparationem ad effentiam non eft nifi modus, fed per comparationem ad aliam perfonam elt res. Et hoc patet, quoniam haberi ct- lentiam ab alio,& non hal cri, non dicit rem aliam, fed folum modum:habere autem ab alio, & habere non ab alio, dicit realem differentiam,quia nullus eftà fe, & ab alio.
5. Ad illud quod vltimo obiicitur de fimplici, dicen- dum quod eft implex potlibile ad additionem, & tali modo vniuerfile cft fimplex. Alio modo fimplex, quia priuat compofitionem & additienem, & hac repu- Artic. l. Quzft. 111.
A |gnantia non confonat vniuerfalitati, & tali modo diuina effentia eftíimplex, qux nullo modo trahibilis eft in partem per additionem ficuctrahitur vniuerfale:& id- €o non eft vniueríale.
QVAZESTIO IIL An in diuini perfonis ponendum [it prind- pium vniserfale.
Petrus de Tarantaf.1. Sent.difl.19.4.9. Trum in diuinis i fit pohere príncipium matetiale. Et quod fic oftenditurhoc modo:Quádocumquealiquis; vel aliquid eft de aliquo ita quod i- píum eftdiftinétum & illud de quo eft indiftin&um, eft deillotamquam de materiali principio: fed perfona Fi- lii eft de fubftantia Patris, & perfona diftinguitur, fub- ftantia dicit quid indiftin&um:erge eft ficut materiale principium.
2, IT E M ficutefficiens & finis fantcaufz corollaria: itaforma, & materia. Formaenim dicitur refpectu ma- teriz, fed in Deo eít ponere caufam formalem,ipfe enim e(t forma, vt dicit Boetius, ergo in Deo eft ponere ma- tcriaim.
j. IT & M videtur quod caufa materialis magis com- Ad oppo- ftum.