Boet.£n lib. de Trin. circa fin.
petat Deo,quam aliquod caufarum genus,quia materia P" ^Py.
in his inferioribus dat exiftentiam, & permanentiam propter fui incorruptionem. Vnde fundamentum eft exiftentiz creaturz:cum ergo Deus, fiuc Deum effe ha- beatexiftentiam, fiue permanentiam perfundamentum incorruptibile, videtur quod Deco maxime competat ratio materialis principii: ergo, &c.
4- IT £ M inrcbus creatis finitas à forma venit, fed in- finitasà materia; fed omne quod eftin Deo eft infinitü: ergo cum Deo maxime conueniat paffio, maxime confe- quens principium materiale,maxime competit &ipíum.
f. ITEM quamuisin Deo fit fumma, & omnimoda Áimplicitas, tamen nos ponimus in Deo, quod eft & quo eft vere,fcd tantum per indifferentiam:ergo pari ratione videtur quod in Deo poffet poni materia & forma, ta- men per indifferentiam.
6. IrE M omnisdiftin&tio eft à forma: ergo circüm- (cripta ornni forma creata,materia non diftinguitur: et- 2o non eftaliudà Dco: ergo eft Deus, quia omne quod cit, & non dittinguituráDeo,eft Deus:videtur ergo quod 'aaceriale principium fiti ie Dcus.: CoNrRa:Boetius inlib.de Trin.* Forma fine mate- ianon poteft effe (übiedtum,& loquitur de Deo:ergo in Deo non erit ratio principii materialis.
ITEM materia inter omnia entia eft imperfectilfi- mum. Vndé Auguftinus dicit in lib. Confeff. quod pro- pe nihileft:ted Dcus eft omnino perfectiffimum:ergo o- nino in eo nihil inuenitur imperfcctionis: ergo nec juod eft materiz.
IrEM materia eft principium patiendi: vndé pati cftà materia. Vnde omne in quo eft materia eft natum pati, & recipere: fed nihil rale eft omnipotens. In hoc enim quod pu dceácità poffe: ergo in omnipotente nu]lo modo eft materialeprincipium. — | IrzM fi materia in Deo eft, aut refpectu fui, aut alio- rum. Si repc&u aliorum, cum ergo materia fit ens in potétiaadalia, nec diftinguaturab aliis rebus,fed per eas perficiatur,cunc Deus reciperet complement à creatu- ra,necab ea diftingueretur, quod abfurdum eft. Si au- tem materia fit in Deo refpectu fui, aut pure eft materia; aut aliquid aliud. Si pure materia: crgo non eft ens, & praterea nihil eft materia fuiipfius,ergo oportet quod fit, ibialiquid cum materia:& a hoc,ergo eft compofitum, O 4 & mixtum: tex.72.
Funda- menta.
* Boer. lib. deTrin.ctr- cA fin. prin. Ang 1b.12; conf«f.c.7. trifft. 4. phyf. con- de gen.coz- fex.53.
164. Lib. I. Sentent.
necefle primum, & ita non eft Deus. CowNcrvsro. EN In Deo nec proprie,nec tranfumptiue recipiti materiale principium.
R E s r.adarg. Dicendum quod in Deonullo modo, Bec proprie, nec ranfumptiue recipitur materiale prin- cipium. Et ratio huius eft, quoniam materia dicit prin- cipium paffiuum,& ita incompletum & quoniam à di- uino effc omnis incom pletio, & omnis paffio penitus re- mouenda eft:ideo nullo modo genus materialis princi- piiin Deo effe ponitur.
t. AD illud ergo quod obiicitur quod períona eft de fubftantia, & ipfa eft diftincta,& fubftantia non, dicen- dum quod hiceft defe&us quantum ad vtramque con- ditionem. Nam primo hzc non rCcipitur quod períona fit de fubftantia ficut vult Au guftinus,quia non dicimus tres perfonas ex eadem effenria, licet hzc communiter tTecipiatur quod filius eft de fubftantia patris, vbi nó ma-| teria fed onginis confubftanrialitas deti gnatur, ficut fü- pra oftenfum eft diftin&.;. Aliaeft conditio quz deficit. Nam materia eft indiftincta, & poflibilis ad dittin&io- nem performam; fed (übftantia, vel eflentia, nullo mo- do diftinguitur, nec pet fe;nec peraccidens, & ita patet quod non conueniteiratio materiz.
2. ÀÁp illud quodobiicitur quod cfliciens sd finem refertur, & formaad materiam; dicendum quod nullius cauíx habitudo caditin Deum refpectu fui, fed refpectu Jereaturarum, & aliarum cautàrum habitudines in Deo recipiuntur, circumfcripta dependentia, propter hoc quodíonant impetfectionem:ícd. materia fonat omni- no imperfectionem. Et quod obiicitur quod forma di- citt ad materiam,dicendum quod eft forma conftituti- ua, & forma exemplaris, Et forma conftitutiua dicitur ad materiam, & hac non cadit in Deo,ícd forma exem- plaris:ficut fi dicatur quod Deuseft formain fe, hoc eft dictuquia eft a&us purus non depcdensi poffibili. Nec tamen fimile eft de correfpondentia formz, & materia, & efficientis & finis. Efficiensenim & finis poffunt inci- dete in iidem numero: (ed forma X materia nunquam. Forma vero tantum conflitutiua incidit cum efficiente & fineinidem Ípecie,)non numero:forma vero exempla- risinidem numero.
». Ap illud quodobiicitur quod materia eft fanda- mentum exiftentiz, dicendum quod modus illius fun- damenti Dco non competit quia effe fundamentum, &; e(lc quod recipit aliud, & aliunde perficitur fcilicet for- ma: Deusautemà nullo recipit: ideo non caditin ea ma- ter; 4. Àp illud quod obiicitur deinfinitate, dicendum quod eft infinitas ex defectu perfectionis, & hzec compce- ut matcriz,fed non Deo. Eteft infinitas ex priuatione limitationis,& hzc Dco & formie libertime non mate- ri? competit, & ita patet illud, | 5$. A» illud quod obiicitur quare matetia & forma non ponuntur perindifferentiam, dicendum quod ifta duo: quo eft,& quod eft, de ratione fua, nullam impor- tant imperfectionem, fed rationc cius quod differunt. Vnde füblata corum differentia, manet completio, & Ideoiü diuinis recipiuntur.Sed materia non tantum quia differtà forma dicit incomplctionem, (ed etiam quia materià eft, & ideo nullo modo poniturin Deo.
6. Ap illud quod vltimoobiicitur quod circumfcri- priomniforma, materia non diftinguitur, dicendum quod ifla propofitio: orunis diftintio eft à forma, non Vabet veritatem nifi intelligatur de diftin&ionc perfecta Quad enim habet effe diftin&tum habet efle complctü, diftin&ione autem qualicumque falfum eft. Materia e- nim differtà forma, & conftat quod feipfa diftat ab ea Sic poteft dici & in propofito quod materia differtáDco feipía, tamen ex parte fua, quia non eft perfecta,non ca- E & mixtum: ergo necDeus habet effe (implex,ac per hoc |A|dit perfecta diftintio: BL E S AEEPET a MEER, fed ex parte Dei, quia perfedtiffi- mus eft, perfecta cadit diftin&io: incaufatum enim di- ftinguiturd caufato:ensactuab ente in potentia: & iftz funt primz differentiz, & fummz.
QY £STIO Iv.
4n in diuinis differentia fecundum nume- 74M ponenda fit.
Mex. Alenf.1.p.3.4.5. Mesmb. 1. per totum. 4Egid. Rom. 1.Sent. diff. 24.9.3. Richards 1.Sent.difl.19. art. 3.4.3. Marfilins Inguen. I.Sent.q.23.drt.r. Steph. Brnlef.s.Sent.difl.19.4.8.
Y J Yrumin diuinis fit ponere differentiam fecundum Ad Oppo. | Et quod (ic videtur per Damafcenum |fitum Lj.
in 1. lib. In numero non natura differunt hypoftafes, & l ^ HS numerum.
loquitur de diuinis hypoftafibus.
2. ITEM omnia qua contingit vere numerari, neceffe eft diffeme numero: (ed hypoftafes vere contingit nume- rari,vt dicanturduzg,& UICS;CTgO vere cadit ineis differe- tiafecundum numerum.
prinapio impium eft dicere quod hypoftafes nullo modo differat: prend ergo (altem numero differunt, | de eodem, 4- ITEM vnitasíecundum materiam fiue numerum, ene. i.
non refpicit vnitatem formz » fed fuppofiti,& hoc patet. Hocenim album, & hic fedens, demonftrato Petro, eft vnum numero: ergo ab oppoíitis, diuerfitas (cundum numerum non refpicit diuerfitatem naturz. fed fuppofi- rorum: fed in Deo eft pluralitas fuppofitorum, quamuis non fit diuerfitas naturaru m:ergo,&c.
?. Ir£M idem & diuerfum füfficienter diuidunt ens: crgo omne quod eftad alterum comparatum, aut eft ide |centex.s. Ípecieaut diuer(üm: aut idem numero, aut diuer(üm.S; | nà- etgo Pater comparatur Filio, aut eft idem numero,aut| ^ ^ diuerfus. Siidem, quandocumque aliqua duo funt ca- dem numero, vnum vere prdicatur dc altere: ergo pof: fum dicere: Pater eft Filius, quod eft contra fidem. Sidi- uerfus numero: ergo in diuinis cadit diueríitas Íecun- dum numerum. | SgtD CoNTR A: ÁÀmbrofius (uper 2. epift. ad Corinthios, & Magifter recitat in littera. Ibi vere vnitas, vbi nulla diuerfitas: ergo. non eft ibi diuerfitas fecundum numerum.
Irt « Boetiusinlib.de Trin. cap. «. Nulla eftin Deo diugrfitas, nulla ex diuerfitate pluralitas, nulla ex acci- dentibus multitudo: ergo nec differentia fecundum nu- merum.
I1£M diuerfitas fecundum numerum folum venit ex parte materiz. Vnde dicit Philofophus quod omnino materia numerabiliter eft: fed in diuinis non cadit mate- riaaliqua: ergo nec diuerfitas (ccundum numerum.
Ir £ « quecumque differunt numcro,numerant om- nia quz funt in Íeipüs, faltem omnia. qua funt ibi ex par- (€ principij formalis:hoc patet,quia enim Petrus, & Pau- lus fünc duo:ideo duo homines,duo animalia, duoalba, & licde lingulis: ergo fi pater & filius funt numcro dif ferentes: ergo habent duas naturas, & duas cílcntias: cr- go funt duo Dij, quod eft contra Catholicam fidem. K ITEM quzcumque differunt numero, funcfcparabilia imaginatione, vel intellectu: fed Pater, & Fiiius nullo modo funt Icparabiles necre, nee modo, nec intelledu in diuinis: quia vna petíona eft inalia, & cconuerío: ergo necditferunc numero.
ITEM quod non eft multiplicabile, nec multiplica- rum eftvnum numero: fed diuina natura non eft multi- plicabilis, nec multiplicara: ergo eft vnum. fed quecum- que vnum fünt numero, non poffunt differre numero: ergo fieffentia, vel natura diuina ceteras complectitur perfonas,impoffibilc cít quod per- Íonz numero differant.
[occ cd Meiapb.
aMriflot. 12.
—- NU. so» ) Sea e oe Ep: — qu. le.
Indiuinis non efl ponenda differentia fecundum nume- rum, cum E/Jentiadiuina nullo modo Jit multiplicabilu.
Resp adarg. Dicendum quod in diuinis non eft po- nere differentiam fecundum numerum. Et huius ratio fumi poteft & à poftetiori, & à priori. A pofteriori,quo- niam omnia qua differunt numero,coníequitur ifta paf- fio,quz e(t numerus:numerusautem eftageregatio mul- titudinis,in qua plus eft in toto, x in fingulis partiü. Hacautem aggregatio eft ex hisíolum quz habent vni- tatem limitatam, qua plus eft cü alio, quam per feipíam. Limitatio autem venit per additionem. Additio autem erducitad compofitionem cum materia, quz facit effe hic,& nunc,& tantum,& non plus, & ita non eft diuer- itas fecundum numerum, nifi in his in quibus eft diftin- Gio peradditionem, & compofitionem, & materiam: fed hzc diftinctie non cadit in Deo, ideo nec diuerfitas fecundum numerum.Alia ratioeftd priori;Quia in quo- libet quod intelligimus vt completum, intelligimus fub ifta duplici conditione, fcilicet per modum: Que eff, & Quod ei, & vnitas quidem fiue identitas fecundum fpe- ciem, vel genus eft veniens à parte eius. Quod eft, Quo, (ecundum diueríos ftatus, fiue completionem maiorem, & minorem. Vnitas vero, vel diueríitas fecundum nu- merum venit à I" ipfius. Quod efl fccundum efle, fi ue prout eftinfuppolitoindiuiduo, Sic autem iíta duo cóiuncta (ant in omnibus, quod numerato ipfo, Quod eff, neceffe eft numerari iplum, Quo efl. Cum ergo inomni- busque ditferunt nuinero numeretur ipfum, Quod eff, necelle eft, quod in illis multiplicetur ipfum, Quo eff: quia ad diuerfitatem fecundum numcrum concurrit di- uerfieas ipfius Quo ef), &: Quod e(l & Qui eff, id eft,naturz, rei naturz,& fuppofiti,(iue hypoftafeon, fed principali- ter ipiius, Quod eff. Cum ergo in diuinis, Quo eff, iue et- (entia propter fummam fimplicitarem nullo modo fit multiplicabilis: ideo neceffe cft quod ipfum, Quod eff Iimiliter remaneat indiftin&tum: & ideo impoffibile eft quod cadat ibi diuerfitas fecundum numerum, nec ta- [men eft vnum numero;quia ipfum, Qrod eff, in creaturis Cap. zr.
non eft dicibile de pluribus; ted in diuinis ipfum, Qued ff, quamuis fit vnum,eft camen de pluribus dicibile. Et ratio huiusefl,quia idem ett ibi, Quo j/,& Quod eff quan- tum ex parte rei. Ecideo ficut Quo ef/,cít communicabi- le pluribus,quamuis non multiplicabile,ita ipfum Quoe Wi. Vnde potlumus dicere quod pluralitas perfonarum mediü tenet interidem numero, & diuerfum, Quamnis enim ipfum, Quod ef^, non numeretut: numeratur tamen ipfe, Qui ef], Vndefunt hi plures, Qui.
^w 1. Et hocvultdicere Damaíc. cum dicit: Numero, nonnatura differunt hypoftafes.Per hanc enim additioné Non natura,iple contraxit diferentiam fecüdum numerum, fiue dittraxit ad differentiam rationc, vt ipfe di: citinlib. primo: Oporter,inquit,fcire quod aliud c(t dif- ferre re;aliud ratione. In omnibuscreaturis hvpoftatum diuilio re conlideratur, comunitas vero ratione: in fum- mav. & in fuperfubftantialiTri nitate, eft econueirfo. V n- de cum diueríttas fecundum numerum faciat, fiue notet diuerlitatem in re & natura, proprie loquendo, nifi no- men diueríitatis fecundum numerum diftrahatur ad di- (tinctionem [uppofitorum.non eit concedendum quod litibi diuerfitas fecundum numerum perfonarutn, fiue hypoltafüum. Ethoc vult dicere Damafcenus, quando dicit quod hypoftafes differunt numero, non, inquam, numero qui dicit diuerfiratem in re, & natura, fed qui dicit differentiam in proprietatibus, & relatione, natu- ralemper manente vnica, & indiuifa. Ex hoc pater illud Damaíceni.
?. Àp illud quod (ecundo obiicitur quod numero difierunt ca quz numerantur, dicédum quod verum eft, ^4 quern EUER roca moss A Quat. IV. | 165 eranc; quomodo numeranuied nó | efl. Vnde proprie loquendo, diuerfitas fecundum nu- merum fequitur ipfum Qued ef!, & in diuitiis non habet locum. | f. Ap illud quod idem & diuerfum füfficienter diui- duntens,ergoinidem numero,vel diuerfum,dicendum quod illud verum eftin ente quod natum eft numerari, (icut ens creatum, fed inenteincreato hocdeficit. Vn- deHilarius de Trinitate Deum ex Deo natum, nec eun- dem natiuitas, necalium effe natura permittit: & ita fic- ut dictum eft, tenet medium inter idem & diuerfum numcro.
B DISTINCT. XX.
OSTENSO QVOD AIL QVA PERSONARVM ALIAM NON SVPERAT, MAGNITVDINE; NVNC OSTENDITVR QVOD ALIA NON ExCcELLIT aliam, potentia. E UNC offendere refIat, quo modo aliqua Cócl.qua barum per(onarum altam nen excellat po- E pel ( rentia: vt ficut vna c indifferens efl ma- utionis C enitudo trium ita vna c indifferens mo- puces ; is habite iretur potentia trium. Sctendum efler- |. Rm 6 quia non e]! potentior Pater Filo, nec Filius, vel Pa- dcn«i dift. p Mer Spiritu fancto nec maiorem potentiam babent duo vel tres frmul quam frngulus eorum: C)uia mec plus potefl Pater eo Filius fimulquam folus Spiritus [ancius: nec hi Jeres frmul pins poffunt pu feguluseorum.. Curia omnnipoteutiam quam babet Pater e Filtus accepit naf[cen- do,c* T fancisus procedendo. — uod. Auguftus ou ia noo rationibus C aucforitatibus probabiliter affruit im (5.3. contra Maximinum, qui dicebat Patrem meliorem, ac otemitbrezn Filto.
Non poteft minusFilius, quam Pater.
Nilbilinquit,patremintus babet tlle qui dicit: Omnia Lib. na. qué babet pater, mea fant. Nam [i minus babet in po- |" PTHU E zeflate aliquid quamapater:non funt eits omnia qua ha- bet pater. Sed etas furit omuia qua babet pater: tantam| —. ergo babet potefJatem Filiss quantam pater: equalisergo| — cff patri. Non enim pote[d qui accepit, inequalis effeei qui 154. caa. dcdit. Tu autem boc de potentia (apis quod potens fit Fi- |imprime. Mises fed potentior pater: vt fecundum docirinam veram |^ d potenspotentem potuerit generare vel atgnere, C "on o- penipoteus omnipotentem. Habet ergo patér omnipoten- oan ) ed tiam quam nen babet Filius. Et ft boc eff: falfurm ej quod ait. Filius: Omnia que babet: | Pater,mea funt. x: x ^». Hocverum Hocverum fatebatur hzreticus, ex quo pro- grediebatur ad fala.
Sed, inquis, Pater potentiam à nemine accepit, Filius autem à Patre». Fatemur eynos Filium atcepifJepoten- tiam Ab jo de quo natus eff potens: Patri vero potentiam po nullus eum genuit. Gi enim de- dit Paler potentiam Filio, ficut omnia que babet in fub- Anlia V apos dedit ei, quem genuit de fub/lantia sa.
Quzfítio Auguftini qua artat hereticum.
Sed queritur,vtrum citantam quanta ipfrefpoten- . $5 TAHBIAPI, IOS liue fom s nipotens intellicitur: Jf vero minorem, quo modo omnia x. |que babet Pater, Filj funt? Si Patris omnipotentia Fi- lj non eit, non omnta proculdubio qua babet Pater, Fi- Aj unt. At omnia que babet Pater, Fily funt: omipotentia ero Patris etiamej? Filg:Noncii ereo Pater po- Tentior Filio.
Aliterprobat Filium zqualem Patri.
Itt alo modo probat Fils equalem Patri contra Maxi- te.5. (ip. |PPrnum vita dicens: Tu dicis quod Pater genutt Filium lib. 83.4.4. minorem (Gipfo,in quo C Patriderogas: Cui ft Filium Je l'nicum minorem RE?UMIl, AME non potuit, aut mon «voo Muitgignereequalem.. Sidicis, quia non-voluit,eum in- uidur effe duxilfHi: ft autemnop, potuit, vbiefl omnipoten- tia Dei Patris? Prorfos ad bupe articulum res co gitur, UI Deus Pater equalem fibi ejenere Filium, aut non p- Fuerit aut voluerit. Si nom potuit infirmus:finoluit,in- Midus inuenitur. Sed vtrumá, bocfalfum efl: Patpi er- 0 Filius-verus equalis es? Gepuit ergo Pater fibi equaiem Filium, c 4b vtroque praecedit vtrique equalis Spi- Lib3.c.15. ifie [aysé Tus, Sienim formam [uam ('vt ait Augnflinus COntTA CHtiem) Paterintvntco Filio plenam eienere po Fit nec tamenplenam genuit, ed sypinorem, cogipsipi patrem inuidum dicere. 5. Plenum ergo Deum, C equa- lem fibi genuit Filiuzm, B Per fimile oftenditur quod non minorem Pater Filium genuit, Iidem, Hoc autem per femilitudines humanam ita effe de- monfirat inquiens: Hopso pater ff potuilfet, equalem Filsum genuilJet. uis evoo audeat dicere p" boc om- mpotensnonpotait? Addo etiam, [6 poffet bomo, maio- rem meliorem, [eipfo gieweret Filium. Sed maius *ve melius Deo quidquam efe nonpoteft. Deus ergocurnon equalem (vt ais ) Filium genutt y cui nec anni nect/fary Opinionem haretici ponit, vt deítruar. i Exedlib.| — Sedforte dicis, eoipfó Pater eft maior Filo, quia de 162810.6 nttl/o ceritus, genuit tamenuqualem. 44d quod cito e- [pondebo: imzmo ideo mon eji Pater maior Fslio y quia «- qualem fibi eenutt. Originis entm quejfHo ifa eff quis de - |quofit: equalitatis autem, qualis aut quantus fit » qued eii dicere»: Adoriginempertinet queflio qua quaritur, tri pocS P MENGE ME DPI Cd NOM MM Lib. I. Sententiarum, | A |quis de quo fit: ad equalitatem "vero illa qua queritur, qualis aut quantus quis fit. Neccum dicitur Filius 4 Pa. is 14. tre geritus, offenditur inequalitas fab/Tantie, [6d ordy eb » natyra,non quo alter priorefl altero, (ed quo alter ef ex altero. Nonereo fecundum boc quod Pater genuit, Fi. lists genitus edt, vel Spiritus fanéIus ab vtroque procedit, «qualitas velimequalitas ibiexiflit: quia non fecundum — boc alia per(ona alj equalis vel inequalis dicitur. Ecce nsi equalitas "Trinitatis, e) vna eadema, Jubflantia, quan. Ium breuiter potuimus » demonflrata eft 1n fuperioribus: qualiter [eilicet aliqua trium perfonarum quamlibet «. Viam nec eterritate, nec magnitudine, nec [otentia ex- B |cellaz.
DISTINCT. XX, De trium perfonarum zqualitate quantum ad poteftatem, Nunc offendere reflet quo modo Aliqua ba- THW peronarum,&c.
Expofitio textus, S Vpra oftendit Magifter zqualitatem perfonarum pii, quantum ad magnitudinem, hic oftendit quantum ad potentiam & virtutem. Et habet hac pars, tres par.
tes. In ps proponit quod intenditur, fcilicet quod alia perfona non excedit aliam » potentia. In fecunda].
probat ibi: Nibiljinquit, Patre mings babet, &c, In tertia dubium fiue obiectionemin contrarium foluit, ibi: Sed ferte co ipfo maierefl&c. Prima & vltima parte manentibus indiuifis, media diuiditur in tres, fecundum tres probationes fiue rationes, quarum prima fumpta cft ab auctoritate Domini: Quia quz habet Pater, mea funt. Ital.
Secunda fumpta eft per dedu&ionem ad impoffibile, E finon genuit zqualem,aut potuit;aut noluit, & ita itinuidus. Autvoluit& non potuit, & ita fuit impotens, & hac ponitur, ibi: Item «lio modo probas Filigm £- qualem Patri. Tertia ratio eftoftenfiua sii pet fimilein generatione creata, & ponitur, ibi: Hoc eutem perf militudinem bumanam.: Omnia que babet Pater, mea funt, &c. Dub.
Ex littera formaturprima ratio,quod aliqua perfona- rum non excellit aliam, potentia: & tali modo. Omnia qua habet pater, filius habec: crgo quantam potentiam habet pater, haber filius, Iftud argumentum non vide- tur valere, quia mutatur quid in quantum: nam, om- nia, diftribuit pro fübftantia,quantum,autem dicit quan- titatem.
R E s r. Dicendum quod quamuis talis modus ar- guendi non valeret (i differret quantitàs & fubftantia:ta- men vbi idem eft,omnimodam habet neceffitatem: & quiahocin diuinis,ideo argumentum bonum. Poffet ta- men dici quod przdidum argumentum in qualibet ma- teria eft bonum. Habere enim non dicitur aliquis folum (ubftantialia, fed etiá proprietates: ergo fequitur cum, omnia, diftribuat proomnibus habitibus, quod habeat & etiam proprietates: ergo cum nullam porentiam ha- beat vnus,quam non habeat alter, ergo nihil poteft vnus quod non poteft alter:ergo fi vnus omni potens, & alter: & tta patet quod hicnon eft figura di&ionis, quia omnia, diftribuir hic pro rebusomnium generum, Nen enim poref! qui eccipir, inequali effe ei qui dedit. Dub. 11.; Videtur dicere falfum, quia fi hoc, cum omnis crea- tura fit accipiens, nulla effet inzqualis Dco: (ed hoc fal- Íumiergo & primum.
Rrss.
n DPI LHCEAUE DRE RR ERES ELE ONCK ERREUR REESE HuS CDD CM m Cc Ol: ^ put XX.
neraliter & de quolibet accipiente, fiue de quolibet mo- do:fed de co qui accipit omnia, & talisaccipiens non po- teft efTe inzqualis.
Nen potnit: vbi eff ergo omnipotentia Dei Patri? Dub. 11l.
Ex litteraformatur fecunda ratio ad idem tali modo. Sipaternon potuit gignerc Filium zqualem: ergo pater non efítomnipotens. Videtur malearguere, quia fimi- literpoffet argui de Filio, & Spiritu fano, fi non potuit Filium equalem producere: ergo,&c.
Rzs»r. Ad hocquod non competit generatio nifihy- poftafi Patris, ficut alibi ta&um cft, ideo non valet, nec Petuit producere, &c. — Dub. IV.
Ir£M dubitatur de alia parte rationis, quia illud ar- umentum non videtur valere: Potuit producere zqua-|.
m & non produxit fiue genuit: ergo inuidusfuit: quia himiliter poteft argui: potuit iftam creaturam facere me- liorem & nonfecit, ergoinuidit. Situ dicas quod inui- diafemper confiderat pazem velífuperiorem, ficut dicit 69.157. Gregorius fuper illud lob:Paruulum occidit inuidia:ob- iicitur tunc, quia (1filium genuiffet minorem, non ha- buiflet ibilocum inuidia:ergo videtur quod ifta folutio non foluic. Item in creaturisnon valet: [fte artifex potuit facere iftam rem meliorem & non fecit. ergo fuit inui- RzsP. Dicendum quod inuidiaartificis producentis non attenditur in productione rei inzqualis vel minus bonz: íed: vbi res IA Íui natura exigit cale efc: tunc enim neceflario concluditur quod aut producens non potuit, aut inuidit: fi potuit & non Modun cus non fecit vt debuit:& quoniá filius eo ipfo quo filius eft;natus eft per- fe&tc imitari, 1 non genuit Filium in perfecta imitatio- ne, concluditur quod aut producens impotens fuit auc inuidit: & ideo patet quod non eft fimile de creatura & Creatore, arca & artifice.
Homo pater fi potuiffet,&c. — Dub V. Ex lieri formatur tertia ratio ad idem tali modo.
&Deus,Co N r R A:Illud argumentü non valet: Homo habet alium hominem fibi zqualem vel habere poteft: ergo & Deus timiliter: quoniam Deus de fua nobilitate, hoc habet q&fod nullus poteft ei zquari: & ita videtur ra- tio Áuguítini non valere.
Rs». Dicendum quod fi equalitas poneret de ne- ceflitace in qualibus diuertttatem in natura, quod tunc non valeret. Sed fuppolito quod Deus generet Filium connaturalem fibi de necelfitate fequitur,quod fi homo| zqualem genuit, quod Deus multo fortius. Quamuis enm impcerfectionis fit equaridiuerío in natura, ramen | &quari connaturali, perfe&tionis eft:altoquin diuina na- tura eflecin aliquo imperfecte,quod (i hoceft impofhibi- le;patet,&c. | 4Equalitati eutem qualis aut quantus fit, . Dub. VI. Bin CoNrR A: Videtur dicere falfum quia quale dicit Qui; "qualitatem, & fecundum eam attenditur fimilitudo nó «qualitas, quia proprium eftqualitatis fecundum eam fimile vel diffimile lici. | Rs s e. Dicendum quod de qualitate eft loqui du- pliciter. Vno modo prout dsue icon Al mo- 4n44, |do prout dicitur difpofitio nobilitatis: & fecundum hác Tm.cg, attenditur maior & minor nobilitas, & ita nobilior res "4 dicitut.Et quia in (piritualibtts idem eft maius & melius: ideo quaftio de qualitate fpectat ad zqualitatem, non —À | ger d eít mile, t dus: quare etiam non tenet in Deo. C Homo pater íi potuiflet,equalem Filium genuiffet: ergo |ry Resp. Dicendum quod Auguftinus non loquitur gc- | A: ex propria ratione nominis, fed ex confequenti, vt vifum eit.
ARTICVLVS L D intelligentiam corum mue dicuntur in prafenti diftinctione duo principaliter quzruntun, Primo quatitur, vtrum in diuinis fit ponere potentizadaqua- tionem. Secundo vtrum in diuinis fit ponere ordiiem, Quantum ad primum quzrunturduo. Primo quaritur vtrum in diuinis fit ponere adzquationem quantum ad extenfionem poflibilium. Secundo vtrum fit ibi equa- tio quantum adin:eníionem potentia.
Y QVESTIO IL An in diuini adequatio potentie quo ad poffibilium exten(ionem ponenda [i.
cumque habent eancem naturam, habent eandem po- tentiam naturalem:. fed quzcunque habent omnino eandem potentiam, quidquid potett vnum, & alterum: fed pater & filius & Spiritus (anctus habent eandem pe- téntiam:ergo;& C. I | | ITEM quecumque babet omnino eandem operatio- nem, nihil potet vnum operari fine altero: fed Pater & Filiushabent candem operationem:ergo nihil poteft pa- ter fine filio: Quaecumque pater facit: hzc omnia fimili- ter Filius facit.: | IT x nullusporeftplura omnipotente: fed verbum Deieft omnipotens, ficut dicitur: Omnipotens fermo excipit. ITE M infinitis non eft ponere aliqua effe plura,fed fipater non poteft plura quam Filius, pari ratione nec quá S piritus fanctus.
4 potentia Patris fe extenditad creatum & increatuimn, po- tentia Filii ad creatum tantum, & magis diftat creatum, & ineteatüm quam creatura folum:ergo,&c.
ra:ergo potentia qux poteft inFilium & creaturam, po- tenuot eft quam quz poteft in creaturam tantum, fi- ue potens eítin plura: (Ed potentia patris eft calis: er- goXc.
3. IrEM tantum vel zque magnum vel maiuseft producere perfonam zqualcm,ficut creaturam, fed pater poteft ane Filio producere perfonam:erg o & producere creaturam: ergo videtur quod potencia in paure Íc exten- dat ad plura. | f. ITEM quamuis Spiritus (an&tus & Filius non fint aliquid plus, temen plures funt quam Filius folus: ergo 'cum in patre potentia poffit in productionem vtriufque, in Filioin alteram tantum, in plura poteft poten- ^ tia in patre quam in filio: ergo extenfione poffibilium eft maior.
x X * MEER TERRENI ERN RUE ERE ERREUR EUER ER ERA . CoNcrLvtuus Domine. Maior patet, quia qui omne dicit, nihill lius poteft infinita, quia nos potefttot quin plura: ergo| quia creatura eft quid creatum: fed Filius eft e(fentia in-|. creata:ergo bilius &creatura funt aliud, & aliud:ergo plu-| Vodfitibi ponere adzquationem potentiz quan- Funde, tum | numerum poflibilium,ofteditur fic: Qug- | menta.
Ioen.ó.c ^ Sdp.19.c t. Con TR A: Qrantoproducta funt magis diftan- | A4 oppo. ta, tanto potentia producens eft latior, (iuc amplior:fed | itum.
Wiphanurdis cand UCM IQ Res MU TdSEREI rus NUUP VOR PDD UR bedip NER DU DER Md ] ' Funda- menta tus:ergo pater non eftpotentiorfilio: fimiliter pari ra- 4 P PENNE CoNcrevsro.
15 diuinit efl ponenda potentia effentialis fecundum nn- merum pojribilium adaquatio.
R & s r.adarg. Dicendum quod loquendo de poté- tia effentiali quz eft refpcétu a&us eflentialis fiue produ- &ionigad nihil fe extendit in patre, ad quod pariter non Su. feinFilio. Et ideoquia £qualitas perfonarum conliftit quantum ad potentiam effentialem, conceden- E elt (ine calumnia quod Pater & Filius equaliter int potentes quantum ad extenfionem potlibilium.
i. Ap illud ergo quod obiicitur in contrarium quod iim, | latioreft potentia qua poteftin magis diftantia, dicen- p4.42.arr.| dum quod iftud verum eft de potentia eodem modo di- 2446, |a, & quantum ad confimilem modum producendi:fed quodom- |patrem poffe producere quid creatum, eft potenti eí- Pun LC tialis & operis creationis: patrem vero potfe produce- A s is re hlium, eft potenti vtin perfona,& generationis: id- cuisjüber |€O illa ratio non valet. abílute: | 2. Ap illud quod obiicitur quod creatura & filius generare. |füntnlura, dicendum quod verum eft quod funt plura, s Aet tazen non plura producta: quamuis enim filius (it aliud / rc quam creatuza, amen non eft aliud productum: hiliuse- elamdisgy | num eft ellentia & natura,fed tamen non effentia vel na- fabomni- |tuza ptoducta, quia producere filium non eft producere potenzia. aliquid, fed aliquem: & ideo non fequitur quod produ- Contedit. cere lium & creaturam fit polle producere plura quam 2s Mt pofle p:oducere alterum. | E qan || $ ÀD illud quod obiicitur quod producit perfonam quod perti-: (ime ilio, dicendum quod non cft (unile,quia cum pro- sci ad om-: duccre creaturam fit producere effentiam, tam produ- 7'P/*"- |&ioquam potentia eltelTentialis: & quia elfentia eft in- prn Pa- Ww ' P 2; ees diuidua in patre & filio: ideo & potentia & actio: proinde & illa productio:quia vero producere filium elt pro, . |ducere peifonam, ideo productio illa & potentia dicit quid peifonale: & quontam pater & filius non conue- niunt in perfona,fed in eflencia:patet;&c. 4. A illud quod obiicitur quod Filius & Spiritus fan&us funt plures,&c. dicendum quod verum eft quod poteftetiam in plures: fed quantum ad hoc nonattendi- *. [|turequalitas,vel inzqualitas, vc vifum eft.
Hac rAtio- ne, mquit, QV£STIO IL Anin diuini equalita; quo ed potentia intenfie- nem ponenda fit. ZEgid. Rémn. x. Sent. difl. 20.4.2. Richardus t. Sentent. difl.2o. q. 2.
Trum in diuinis fit qualitas quantum ad ínten(ionem potentiz. Erquod fic, oftenditurhoc modo.| Nihil e£ potentius füà virtute: fed Chriftus eft Dei virtionc, nec FiliusSpirinifáncto. Irt fubítantiz xque nobili xque nobilis & excel- lenseft potentia: fed fubftantia quc nobilis ett in filio, vt in patre:ergo & potentia: eque nobilis: ezgo nihil po-| E tenus potefl Pater quam filius.; P as Ir E M: ca potentia.qua quis poteft fupra infinitam & (ummam diftantiam nihil eftpotentius:fed potentia ver- bi poteft fuper infinitam & fummam diftanuiam,quz eft intcrens & non ens, quia periplum omniafacts lunt:er- goxc.: ur | Ir£M ca potentia cui nil poteft refiftere, riec aliquid poteft eam retardare;nihil eft pocentius: féd potenuiam Filii nihil poteft retardare, recaliquid poteftei refiftere, quia fübito facit & libere; patet,quia dixit & facta funt: ergo,&c. | I. CquTRA: Potentior cít potentia ím eo qui fo- Ad oppo- — — Lib. Senc Dift. XX.
fum. — |lumpotcít agere, quam iin co quia gere & pati: fed in pa-|.
Quaft. I.& II.
ue cft íolumagere, in Filio agere & pati: ergo, & cet.
1. Ir&M potentius aliquid poteft quod eft primum principium, quam quodnonclt primum, quta omnis caufa primaria prius influit quam fecunda: fed ater eft primum pn" vnum & idem potétius poteft Pater, quam Filius.
3. Ir « potentius poteft qui habetpotentiamáfe, quam quiab alio. Qui enimaliquid à fe habet, multo|. melius habet quam fi ab alio recipiat:ergo cum filius ha- beat poflea patre;pater autem per (ce & à (e:ergo,& c.
4. Irtx pluspoteítaliquis, qui poteít & períe & per alium,quam quitantum per (e:led pater poteft operari per Filium, Spiritus fanctus non Í ita perFilium, nec etiam ipfe Filius proprie loquendo: ergo,&c.
À B CoNcrvsrto.
Perfone dinine funt equales quantum ad inten[ienem perentie, cum in omnibus [it eque nobi- lis atque (umma.
Rxs?. ad arg. Dicendum quod potentia in Patre & Filio eft eque intenía. Quiain vtroque fümma eft, & zque nobilis: quia in vtroque vna per naturam non degenerans: fimiliter & in Spiritufanto eft. Et hoc loquen- do de Filio fecundum diuinam naturam, fecundum qui equalis eft patri. t. AD illud ergo quod obiicitur qued Filius poteít pati, dicendum quodi itud non eft fccundum potentiam C idiuinam:fed fecundum infirmitatem humanam, & fe- cundum illam inferior eft patre & minus potens: fecun- dum autem diuinam non poteft pati ficut nec parer. z. AD illud quod fecundo obiicitur ud primum principium magis poteíft,dicendum quod primum prin- cipium eut folum dicit ordinem, aut fubftantialem? dif- fcrentiam. Sifolum ordinem,cum vnum & idem fit v- trobique,non eft potentius hic quam íbi. Si autem diffe- rentiam fubftantialem cum ordine, fic verum eft quod potentiuscít primum quam fecundum, quia fecundum additaliquid fupra - dum faeit magis com: pofitum, magis reddit limitatum,& ita minus potens.
;. Ap illud quod obiicitur tertio, iam folutum eft: quia habere ab alio,hoceftaut differente fübftancialiter, aut perfonaliter. Si fubftantialiter, fic verum eftjquia cü habeatab alio per eíÍentiam, non habet effencialiterfed participatione: fed quando habet ab alio perfonaliter, codemtamen eflentialiter, runc habet xque nobiliter, quia totaliter & cflentialiter. V nde dicitur ficut pater ha- betvitam in íemetipfo,(ic dedit & Filio, &c.
4. Ap illud quod obiicitur quarto quodPpater poteft períe & peralium,dicédum quod poffe per alium eft du- pliciter: aut peraliquam caufam inferiorem fimul agen- rem:aut per aliam Loan Primo modopotentius cit pofle per e & peralium, quam perfe tantum: quia poffe peralium dicit dominium, & ita potcítatem: ted poffe peralium,perperfonam confubítantialem non dicit do- minium,íed tantum auctoritatem. Auctoritas autem nó dicit maioritatem:fed folum dicit originem, ficut pofle ab alio & nonab alio, non dicit minoritatem in poten- tia:fed folum fubau&oritatem & originem: & fic intel- ligendum eft in propotito de poffe per alium &non pof- le per alium.
ARTICVLV S Il. C Onfequenter eft quzítio fecundo loco de fecundo articlo, vtrum in diuinis fit ordo: Et circa hoc quaruntur duo. Primo quaritur, vtrum in diuinis fit ^ erdo ponendus. Secundo vtrum in diuinis ft ordo natura.
* QV £S$T1O Dur — MÀ Art. IIl...— QV.ESTIO I. Aninter diuina: per(onas ordo fit ponendo, Tatesara. "Alenfss 1.58.46. Membro 1.
« Funda- Vodin diuinisfitordo, eftenditur primo per Aumenta. guftinum ad Maximinum vbi dicit: Cum dicitur Liba.c. 14. |filiusd patre, non fi gnificatur inzqualitas fubitantiz, fed ordo natur. | | Het Ir £M hocvidetur au&oritate Ecclefiz, quia Ecclefia nominationem Trinitatis exprimit ordinate. Dicitur ek do nunquam mu tatur:ergo:&c. lr x ordo dicit rationem cempleti effe & boni:cffe Me &- enim, vt dicit Boetius, eít quod ordinem retinet, fer. men naturam, (fimiliter & bonum: fed indiuinis eft perfectiffime ratioboni & effe:ergo ibi eft ratio ordinis.
Irs« vbicumque funt plures inter quos non cft or.
do,fünt inordinati: fed in diuinis pertonis eft pluralitas, ergo fi non eftibi ordo, eft inordinatio & contufio: (ed — & confulio repugnat diuinis, ergo eft ibi ordo, & E Mopp-| 1. Cox TRA: perEufebium:In diuinis cft numerus, ám. Mednonordo, : 2, I7£M hocipfum videturex ratione ordinis. Aug. LidtCin, |de Ciuit. Dei dicit: Ordo eft partium difparium, fua vni. De1944. |cuiquetribuensloca, difpofttio: fed in diuinis non eft|C 4. "5." Idiftin&io locorum:ergo,&c.
3. I'rt c ordocontrariatur fimultatisergo vbi eftor- do, noneft omnimoda fimultas: fed vbi non eft omni- moda fimultas, non eftperfecta zqualitas: ergo cum in