eu fitomnimoda & perfecta zqualicas, nullus eft ibi ordo.
4. IT € M fiordo eft in dininis, aut eft quid effentia- le, aut notionale. Non eflentiale, quia vbiordo ibi di- ftinctio:indiuinis autem non eft diftinctio fecundum effentiam:ergo,&c. Necquod notionale, quoniam idem notio & proprietas:fed ordo nullius períonz eftpro- prietas, ergo,&c. — f. IT£M vbieftordo,ibicft dependentia &inclinatio, nihil enim ordinatur ad aliquid, nifi ad illud habeat in- ^ [einationem: indiuinisautem nulla eft depengencia: er- goibinullus omnino ordo. | :6. ITEM otdoprzfüpponit numerum: fed in diuinis non cadit differentia (ecundum numcrum, vt oftenfum eft fupra:ergo necordo.
CoNnocrvsrio.
Cum inter perfonas diuinus fit ratio producenti, produdli, inter eas ordo origins eft ! (0 penends., oid ||, Rrsr.ad Arg. Dicendum quod triplex eft otdo, fci- Ime? jicetfecandum pofitionem, fecundum anteceffionem, &íecundum originem. Ordo fecüdum pofitionem, di- cituraliquorum, quorum vnum cft fuperius, aliud in- ferius, Et hoc poteft effe dupliciter: vel inloco, vel in di- gnitate: & hicordo non cadi in diuinis, ficut oftendit pfimaratio fumpta ab Eufebio, & fecunda fumpta ab Auguflino,ficutpatet. — | ] 3 Ordo vero fecundum anteceffionem dicitur effe corum quorum vnum prius efL,alteráü vero pofterius,'& oc dicitur dupliciter: aut quia antecedit duratione fiuc tempore: aut prius nacurali intelligentia fiue cognitione: & hicordo non eft in diuinis, ficuc probat ratio tcitia, quia hic ordo tollit zqualitatem, & timulrazem, quo- [rum virumque perfecte eft ín diuinis. Ciéozutemfe- cundum originem fiue fecüdum emanationcm, cft pio- ducentís ad productum Et ifte ordo cl: in diiinis, quta ibieft ordo principii,& principiati [iue producens, & Ern ERE RE doo p dida i RR A|produ&i: & hunc ordinem effe in diuinis probant ratiotia, dicendum quod ordo importat habitudinem, &quia nim in nomine Patris, & Filii,& Spiritus fancti, & hicor- B .|ted folum originisemanatio. Velaliterdicendum quod Vndequzdam operantur intempore, quedam repente, nes prima.
4. Ab illud quod obiiciturquarto quod ordo non eft quid notionale,mec effentiale, dicédum quod cft no- tionale:fed notionem cótingit dupliciter fignificare, aut fub propria ratione, vt cum dicitur generatio:aut (ub có- muniratione, communitate inquam rationis, gj cum di- citur ordo,notio,proprietas,ficut indiuiduum eft com-| munis intentio, & fub hac communiratenondlifinguol. —. camenin fuisinferioribus diftin&dionem fupponit. | f$. Apillud quod obiicitur: Vbieftordo ib dependéhabitudo in crearuris ratione imperfectionis dicit depé- dentiam, idco in creaturisimportat dependentiam:in diuinis autem folum ponit comparationem & conne- xionem,& nullam dependentiam & inclinationem.
6. Ap illud quod eim obiicitur quod ordo prefupe ponit numerum, dicendum quod ficutin diuinis numc- tus diftrahitd ratione numeri, quia ibi eft diftinctio hy- poftafam ranrum,ita ordo à ratione ordinis fimpliciter, quia quamuis fic ibi ordo non tamen eft ibi anteceffio, non femper przíupponit diftinctionem fecundum nu- merum,nif intelligacur de ordine locali, fiue fecundum pofitionem.Nam ordo fecundum naturam & fecundum naturalem intelligentiam, attenditur inter fuperius, & inferius,inter quz non cadit numerus. Et ita patet illud, QVASTIO IL An in diuinis fit ordo natume.
Trum in diuinis fit ordo nature. Et quod fic,vide-|pug4,.
V er Auguítinum,qui dicit in littera, quod curri | menta, | dicitur filius paure, non dicitur inzqualitas fubftariiz, | 2:5. 2. eo7- | fed ordo natura. fra MAX. c.
IrxM vbi eftnaturalis origo, ibi eft naturalis ordo: Supe? cx fed in diuinis eft naturalisorigo: ergo & naturalis ordo |j; v..;. ergo eft ibiordo natura. ess. to i IrEx vbieftcaufa &effectus,ibieft prius & poftetius, | orat. 4e fed vbicumque hocjibi eft ordo natur: ergo cum in di- 1. uinis contingat reperire caufam & effectum, ficut dicit | rs dm. Chryfoftomus, fuper principium ad Hebrzos:;& Da-' Cap.$. mafíc.lib.1.Pater eft eaufa Filii, patet, &c.. | I. CoNTRA: Cuiufcumque eftordo, ipfum ordina- Ad oppo tur:ergo fiin diuinis eft ordo nature, natura otdinatur: | ác. fed quod ordinatur, diftinguitur, &numeraturSihoc:ers| — *.
go in diuinis natura diftinguitur & numeratur: fed hoc. * meta. 24 falfum:ergo, &c. HSALIRN 2. ITE M in diuinisidem eft natura & effentia, quia natura nomen eft effentiale: fed in diuinis nullo modo ponitur ordo effenciz:ergo nec natura. | 3. ITEM vbicftordonaturzibieft prius & pofterius| 1. $9/f pro. | (ecundum naturam: ergo fi in diuinis eft ordo natura ji- [dicaz:. car. | bieft prius & pofterius: fed hoc nullo modo recipitur: de - n ergo necordo naturz. Quod autem ín diuinis non fit pe d prius & pofterius, oftenditur fic. Relatiua func fimul|a,4, natura:ergo pater, &filius íecundum quod pater &:filius, amul fünt natura:& quia relationes in diuinis non funt iduenientes,nectantum funt racio referendi, fed etiam :xiftendi: ergo pater & filius íecundum fuas hypoftafes, 4mul (unt natura:ergo non eft ibi ordo naturz,: 4. 1 TEM incauliscreatis videmus gradus, quia fuüb- Tantia creata quanto citius poteft, velocius operatur.
]juzdam fübito. Et illa cauía quz operatur fübito,ali- ]uando non przcedit tempore, fed natura Si ereo Deus producitfilium fecundum omnem nobilitatem, & vir- tutem fuz potentiz: & virtus fuz potentiz infinite ma- —— -— dium aui. LA pU—————Á— ol on Dp ior eft AN 1 DSL aL HL DwCEREMRE-. dE Án rÀ c 2 pamm ZTUUEU. 2 (ed etiam fimul natuia producit: ergo noncf ibi ordo [natura.
$. IreM videmus in cognofcibilibus quod quedam habentíui cognitionem inueftigando, & pofterius tem- pore, & loger de actuali,nó de habituali, vt anima hu- | mana,& quzdam fimul duratione vt Angelus: ergo fi Dei cognitio & dictio fiue locutio non e(t accidens, fed multo nóbilius & virtuofius quam omnis creatura, ha- bet verbum intelligentiz, non tantum fimul duratione, (ed etiam natura:ergo, &c.
CoNcrvsteo.
Digi»na perfona babent ordinem satura,non quod altera fit —poflerior altera, fed quod altera ex altera: vel or- dinem natura, id eff,naturalu eriginu.
Rus». adarg. Dicendum quod ordo dicitur effe alicu- ius dupliciter. Aut ficut ordinati, aut ficut rationis or- dinandi. Ordoin diuinis ficut ordinati dicitur períonx Patris & Filii & Spiritus fancti:ficut rationis ordinandi, dicitur naturz. gem enim dicit vim productiuam fe- cundum quod dicit Philofophus, quod eft vis infita re- busex fimilibus fimilia procreans. In diuinis autem eft ordo fecundum predu&tionem,ideo dicitur ibi ordo na- turz,id eft naturalisoriginis. Vnde genitiuusille, non conítruitur fübiectiue ficut cum dicituralbedo parietis, mag.Mor. tA jos turz,id eft naturalis originis.
12 Exhocpatet primum quod obiicitur quia obii- cit, ac fi diceretur Uds effe nature vt rei ordinatz. Patet| etiam fecundum quod effentia dicitur in abfolutione o- mnimoda, non vt alterius principium: natura vero dicit vt alterius principium: ideo dicit comparationé ad pro- ductionem fiue emanationem naturalem, V nde vlterius attendendum, quod ordo fecundum naturalem origi- nemin his inferioribus duo dicit, fcilicet emanationem, & anteceíT'onem: & ratio huius eft, quia emanatio in his inferioribus ponit diuer(itatem fubftantialem. V nde omne quod emanat in his inferioribus eft effcétus: & quod producit,eít caufa: & ideo dicitur caufa ad cuius effe (cquituraliud:& quia aliud in natura, ideo poiterius - - confequitur effentiz diucrfitas, vel natuta, idco nec prius necpofterius natura, fed fimul natu:a, & idco in diuinis non accipitur ratio cauíz, vel etfe&tus fecundum Latines:íed nomen jg ed. xe uis graciextenío no- mine vtancur nomine cauía pro nominc principii: & id- . |eoin diuiniseft ordo naturz, non quo alter fit poftcrior altero,fed quo alterex altero. Ec hoc eft quod dicit Au- | guflinasin littera, jy. Exhocpatet quod tertio obiicitur: quamuis ehim in creaturis ordo pofterioritatéponat,non tamen inDto. Et quamuis noníitibi pofterioritas,nó fequitur quin be- ne fitibiordo. Ex hispatent obiecta ad vtramque var- tem. Concedendumeft ergo quod aliquo modo [epc- ritur in diuinis ordo naturz,(icut oftendunt prime rario- nes. Tertia tamenratio deficit, quia nomen caute non Ireperitut in diuinis fecundum Latinos proprie. Quod Jobiiciturad oppofitum patet,quia ordo non eft nature, vtrei ordinata. 4. PaArzr ctiam quod obiicitur de diuina effen. Ga, quia eft nomen abíolutum, necimportat rationem originis, | f. Vltimum patet, quia noh eft ibi ordo naturz, quo alter prior altero, fed quo al- ter ex. altero.
ese Lib. Í. Diit. TT iore(t quam finitz: non ergo tantum fimul duratione: |A de dux veltres perfone fimul.man [unt maims ver Has, rec Spiritus ancf ue fed femper c infeparabilter c fed ex vi declarationis effentix, vt cum dicitur albedo |- claritatis.Et ideo refoluitur in duos vt fit íenfus,ordo na- | C in rn (4 cohfortie proce[fibils innatura. Indiuinis autem eft emanatio ad quam non'p interrogat utrum pater (alus [it Deus, quo mode re(pon- |,,g.
DISTINCT. XXI QVARITVR QVO MO DO POSSIT DICI, SOLVS PATER, VEL SOLVS FILIVS, VEL SOLVS SPIRATVS SANCTVS, Cvx Siu T In sEPA- rabiles. - DHUINJ ICoriterque]lio trabens originem ex pre-|pi.s. uo [al djcfus. Dicfum eit enim fupra quod tsntus| ya e: ( eff folus Pater, vel folus Filius, vel (olus las Spiritus [ancíus, quAtum fos illa tres: Ci Vna M fola. Ideo querit Aug. im lib. de Trin.O) uo piodo bec [ane dici po "ond &ojfcd boc dicentes fiantficamus, quia illi [Insul cum co fro de Spiriu fum Pater. Solus entta Pater Pater esf. Quid son dia. j^. tur quia ipfe fit folus, idest, ime Filio, vel Spiritu anéfo,| — fed per boc Filtses vel Spiritus fancfus a paternitatis qon- (ortio excluduntur.Ita ch cum dicitur-Solus Films Filius est, velalus Spiritme [antfus efi Spiritus [ancfus,non di uiditu.r Filius à Patreyvel Spiritus [ancfus ab-vroque, fed à corfortto filialis proprietatis excluduntur Pater, c Spi- vietati Pa- teret Filme. Cum ergo dicitur. Tantus e[t folus Pater, quantum [imul ilhtres:per boc quod dicitur: Solus,non cparatur Pater ab als, fed bicesi fenus: Solus Pater, id eff Pater, qui rta Paterefl, quod nec Filins, nec Spiritus fatiélus, tantme efl & C. Stomiliterintelloe, cum dicitur. Solus eff Filius,vel (olus est Spiritus fancfus. Solus er- go Pater dicitur, vt ait Augu[l. in eodem, quia nonnifi tpfe ibi PAter efl: e fols Filtses, quia non nifi ipfe ils Fi- liue et eir folus Spiritus fancITus quia mon ntfi ipfeibi Spi- ritus [act ne et. | | Lib.6.c9.. in princ.
tem 3.
Vtrum poffit dici, folus Pater eft Deus, folus Filius eft Deus, vcl folusSpiritus (an&us eft Deus, vel Patere(t folus Deus, vel S piritus [anc&tus eft folus Deus.
Pofl becqueritur "vtrum ficut dicitur,Solue Pater cii] oui b- pazeryuel [olus Filius eff filius, ita po[fit dici, folus. Pater|rum babe 61 Deus, velfüluus Filis efl Dewssita chr de Spiritu ance. Pt 1t, Aut, pater esi folus Deus,filius efl folus Deus. Ad quod) ipmeinc. dicirous, quia Pater C Filius ei Spiritus fanéfue dicitur, 9e C efl vnus Deus: Et bec Trinitas fimul proprie dicitur effefolus Deus, ftcut folus fapiens, folus potens. Sed non videtur debere dici a nobis verbis noflris vtentibus, nifi vbi fermo aucToritatibue occurrit, Solus pater efl Deus, velpater est olue Deus sta de Filio cj Sptritu[anclo di- ctimus. Vide Augu[l. infexto lib. de Trin.ait: Quoniam ofle dimus quo »z20de poffet dici folms pater, velfolus Fi- Ie:,con[ideranda eff illa fententia qua dicitur, Deurn ve- rur folusn zo? e/jc Patrem folum,[cd Patrem c) Filium C Spiritum faucium. Ecce babes, quia non[olus pater| — dicendus eit efe verus Dens. — Item $n eodem s. 5t quis rion debimis debimis mE Dit. debimusmon ejje, niftforte dicamus ita, trem Deum, fednon effe folum Deum? E/Je autem folum Deum dicamus Patrem ci» Filium e? Spiritum fancIum. Ecce C bic babes, quia pater man debet dici folus Deus: Atque bic folum im parte [ubiedfi tantum accipere quida uolunt,in parte et Yonne concedunt, quod pater eff folus Deus. — Sed ex verbis Augu[l videtur offendi qued proprie folus Deus dici debeat tota Trinitas. Hac Trinitas,vt ait Augu[o contra Maximinum, intellioi- jn cum Apoffolus dicit: Beatus ci (olus potens. Et ibi: Po iu Hol fapientt Deo: Etibi: Inuifibili foli Deo.Nonenim de i Tun.6. folo patre bec accipienda funt,"vt contendebat Maximi- nusC" alij beretici, fed de Trinitate. Sicut cj illud: Solus Lib. 3. con- tra Max. €.
La] OIM frbilis. Vnde Anug.tn eodem: Cum vmus Déus fit Trinitas, ns. |P4t fit nobis folutio que[Hionis, vt intellicamue folus Deum fapientem: [olum potentem Patrem c! Filium c Spiritum [ancium quieié vnus c) folus Deus.
Quo modo dicitur Trinitas folus Deus,cum ipfa fit cum Spiritibus & anima- a B bus fanctis, . Sediterumqueritur, quo modo ipfam Trinitatem di- cimus folum Deura cum fit cum Spiritibus ei animabus antis. Ad quod refpondet deni hb. de Trin. dicens: Trinitatem dicimus Deum [olum,quamuzs femper [it ci Sptritibus cj animabus t fantfs, fed ülum dicimus, quia non alsud quam ipfa Trinitas Deus eif. Non eni illi cum illa Deus funt,velaltqua alia,fed ipfa Trinitas tan- tum,non iltyvelalia Deuseff.
Etfi de Patre folo p dicerentur, non ta- men excluderentur Filius & S pi- ritus fan&us.
, Veruntamen, vt ait Aueufl. c (idefolo Patrepradi- Ca dicerentur,non tamen excluderetur Filins,vel Spiri- toj jt ercrws,quia bi tres vnum fünt: ftcut in Apocahypfr de 4pot.19.t| Fr[5 lcoitur quod babet nomen fcriptum quod nemo fcit nifi ipfe o. Noneniminde 'Jeparatur Pater, vel Spiritus nen inde feparatur Pater, vel Spiritus (anc£us, quia infe nen.7. a 474 biles funt. Aliquando ettam nominantur Pater, C Flint, Cr tacetur Spiritus fanéfTus: vt Veritas ad Patrem . — Meqnens ait: Vt coonafcant tech" quem mififli Iefurm Chri- : ie | Jfum effe vnum verum Deum.Curergo (15quit Augufl.) Itacuit de Spiritu [ancfo? C uia confequens eit vt vbicum- que Y9mtuatur vnus ficut Pater er Filius,tanta pace "Unt adberers intelligatur etiam ipfapax,quamuis non comui memoretur.. Vnoesgoi[erum nominato,etiam reliqui PT miellisuntur,quod in pluribus feripture locis oecurrit, vt ien | p lrexenspltficat Augufinus. — Qualiter dictiones exclufiuzaccipian- tur in diuinis.
Hic oritur quefTio trahens originem ex predictis.
Expofitio textus.
Vpra probauit Magifter zqualitatem perfonarum, hicquia in probatione dubias rationes dixerat pro- "ni v Diuifio, m l. ptet dictiones exclufiuas,mouer illas dubitationes, &fol- uit.Et habet haec pars tres partes, fecundum tria dubia, quzproponit. Primo enim quzrit de hac ratione: Tantus eft (olus Pater, quantus Pater & Filius. Secundo pro- "p ponit hanc,fiue quzrit de hac: Solus Pater eftDeus, & ^ hoc facit ibi:Pofl boc queritur, vtrum ficut dicitur folus Pater, | l S.Bonau.Tom.4. ML Effe quidem pa- A [aucius. Et cum dicitur: Nemonoust Patremwift Filius: |y XXL pi &c. Tertio quariturde hac; Trinitas eft folus Deus: & hoc facit, ibi: Sed iterum quaritur quo modo ipfam Trinita- tem. Et in qualibetiftarum parum primo mouetur du-[- bitatio,fecundo foluitur.: TE i , H gc Trinitas fimul proprie dicitur effe folus Deus Dub. I.. CoNTRA: Videtur perhoc velle negare iftam: Pater eft (olusDeus:fed videtur héceffe vera per expofitionem, quia pater eft Deus, & non aliusa Deo, vel aliud: ergo: (rc. lr E M przdicatum quod dicitur de tota Trinitate, non poteft effe nifi predicatum cflentiale, quia aliter nó| diceretur detota Trinitate:.& effentiale predicatum dicitur de qualibet perfona figillatim:ergo pater eft folus ]. Deus. i fem. é-d babet somortalttatt quia fecundum retiam fidem,ipfaB| REsr.Dicendum quod quando Solis perfe additur pn 6. Trinitas efl unus folus Deus, beatus potens, fa jensinui-| |ad predicatum,ita quod nonintellizitura parte fübiedti, improprius eft íermo,(iue dicatur de Trinitate tota, (iue e Patre. Necvult dicere Augu(tinus quod folus Deus przdicetur de tota Trinitate, ità quod non de paire. Sed inillislocutienibus:foli Deo honor&gloria,& confimili- bus,folus Deus nonaccipitur pro vnica perfona,excluden- do alias perfonas: fed pro tota Trinitate, excludendo a- lias nacuras,& Magifter ita accipit; ac (1 Auguft. vellet di- cere,non quod hoc, fcilicet fo!ts Dew, praedicaretur de Trinitate, & non de patre: fed ipfe vult quod fupponat pro ipfa Trinitate.Pro Patre vero fi fupponat,non tamen przcife füpponit pro fo1o patre: & ideo Augu/ftinus con- cedit quod fola Trinitas eft folus vnus Deus, non tamen]: olus Pater. Vnde & Magitler non dicit qued Pater non C |it folus Deus,fed quod non proprie dicitur: & illud ma- nifeflum eft, fiinfpiciatur qualiter Sou debet addi ad przdicatum.
Quo modo ipfam Trinitatem dicimu folum Deam, cum fit cum (biritibus, C animabus fancti.
Quaritur cum infeparabilis fit à rebus aliis, & intimus: omnibus, propter quid magis dicitur effe cum fanctis, quam cum aliis. | R £s». Dicendum qued quamuis Deus fit cum om- nibus, &cinomnibus, tamen fpecialiter diciturefle cum fanctis, propter effectum gratiz inhabitantis, perquam ipfi conformantur,& chari, & fimiles ei hunc. V nde: De liciz mez effe cum filiisshominum, dicit fapientia Dei, Vnde,Dominw vobiftum, dicitur hominibus, non beftiis.
Nemo nouit Patremnifi Filius. — Dub. lIl.
CoNTRA: Cum,Nermo,componatur ex non,& homo, ergo, Neno,idem eft quod nullushomo: (ed dictio exce- dua non excipit nifi concentum fub termino. Vnde ni- hi eft di&um: Nullus homo currit nifiafinus. Cum ergo pater nó contineatur in fuppolitione huius nominis, bo- mo,patet, (t. Situdicas quod ampliaturex víu diftribu- do imporcata per iftum terminum, semo, vltraquamad homines:tuhic ego quaro pro quo ftat,aut pro creato,aut | - pro increato. Si pro creato, nulla eft exceptio,quia fim- pliciter vera: & praterea pater non eft ibi contentum. Si pro increato, fimpliciter & toraliter eft fal(a: ergo pcr cxceprionem non ed verificari. Si tu dicas quod pro[ vtroque, quo modopoteft hoceffe, cumnihil habeant] commune? Etíi habent commune, aut hoc quod hoc eft,nemo, A e(fentiis, aut pro perfonis. Si pro eflentiis,ergo non debet excipi Pater.Si pro perfonis,er- L Tif. 1.
Prot. 4.d go debet excipi Spiritus fanctus, (icut & Pater, alioquin locutio eft falía. Ny e eue "D 'Rssr.Dicendum iftribuitcommuntter deed,Nemo,d pro communi cognofcente, (iue habente vim cognitiuá: & diftribuit,non pro fuppofito tantum, (iue pro perfona, |.
fed pro natura. Vnde Paternon excipitur quia perfona, fed quiaeiufdem naturz cum Filio:& ideo implicatur in illa exceptione Filius & Spiritus (anctus: & ideo locutio habet veritatem. Vel dic», Nemo, diftcibuit pro omni- 2 LiblLSen ARTICVLVS I.
D intelligentiam huius partíseft hic quzftío de di- A Reonibus exclufiuis. Et circa hoc principaliter quarendafünt duo. Primo quaritur: Vtrurn dictio ex- clufiua in diuinis vere addatur cermino fuübftancali. Se- cundo vtrum vere addatur termino relatiuo; Et quan- [rumad primum queruntur duo. Primo: Vtrumdictio exclufiua vere addatur termino fubftantiali à parte fub- iecti. Secundo, i verc addatur parte przdicati.
QV£ESTIO IL An vere dicatur: Solus Dem efl Pater.
lox. Atlenf.1..4.63. Membro 3.art.1. S.T bor. r.Sent.difl.21.4.1.art.3. Scot. t. Sentent dift. 1.3. vnica. ZEgid.Rom.1.Sent.difl. 21.4.5. Richard.1.Sent.difl.21.4.3. Durand 1.Sent.difl.21.4.1. Francifcus de Mayr dift 21.4.1. Thom. /AArg.1. Sent.difl.21.3.1.4rt 3. Marfilises Inguen. 1. Sentent. q.24. ert. v. Stepb. Brulef. 1. Sent. dift. 21.q.1. Petrus de Taranta[ 1.Sent iff. 11.4.1, Gabriel Biel 1.Sent. dift. 11.4. I.
^^« Vod vere ly, elu, addatur huic termino, Dew, à Q parte fübiedti, oftenditur hoc modo: Dcus habet aliquid proprium, fed proprium eft quod ineft foli,ergo, &c. Ec quia conttat quod exclu(io vere additur termino fubftantiali refpe&u pradic.ti effentialis, vnde bene di- citut: SolusDeus creat. Quaritur, vtrum vere addatut eiteípe&tu przdicati proprii,licut termini relaciui:vtrum ícilicet vere dicatur:Solus Deus eft Pater. Et quod fic, videtur per fuam expofitionem qua eft: Solus Deus eft Pater, id eft,non alius quam Deus e(t Pater: ergo folus Afrifi. s. &-DeuseftPater. Etquod (it ifta cius expofitio, hoc habe- lnes4. turà communi víu,& à Philofopho,qui dicit quod folus idem eft quod non cum alio.
Ir£M bocvideturá conucettibili, quoniam iftz dux conuertuntur. Nihil preter Petrum currit,ergo folus Pe- trus curtit:ergo & iftz duz,nihil preter Deum eft Pater, ergo folus Deus Pater. Sed prima eft vera, quia hac eft falfa: Nihil eft Pater, & non habet inftantiam nifi in Deo, ergo, &c.
Ir «áquocumque remouctur hoc quod cft in plus, remouctur quod eft in minus:fed effe inDeum,eftin plus quam efTe Patrem: ergoà quocunque remouetur Deus, & Pater. Sed quecunque ficfe habent quod d quocun- queremouetur vnum, & alterum; vnum pracile predi catur de altero, nec habet inftantiam: ergo Pater praci- fe przdicatur de Dco:fed (i przcife,ergo cum excluíione, ergo, &c.
i. CoN TR A: Terminus accidentalis implicat rem fuam circa fuum fubiectum, vt patet cum dicitur:Homo : albus currit, circa huncterminum bomo, implicatur al. Vira,] odo: ergo fimiliter cum dicitur folus Deus i: Patercir- medium. |CaDcum implicatur Solitude. Sed Hilarius dicit quod Deusnon eft felitarius confitendus,ergo &c.Et ratio ifta concludit quod non poffit vere addi nec cum praedicato proprio,nec communi.
2. Ir &M oftenditurquod non poffit vere addi refpe- &u praedicati communis, vt cum dicitur: Solus Deus ereat,hoc enim nomen Deu:, de fc habet füppofitionem quaíi indefinitam refpectu períonarum: ergo reddit lo- cutionem veram pro aliquo: fed pro quolibet eft falfa. Hac eft enim falfa:Solus Pater creat: ergo ci omne prz- dicatum effentiale conueniat tribus, & non folum vni, nullo poteft modo addi dictio exclufiua refpectu calis praedicari fübiedto commutti.
3. IY £M quodnonrefpe&tu propríi, videtur, Quía i hec eft vera: Solus Deus eft Pater: ergo à fimplici [conuería, & hxc: Solus Patereft Deus: fed ifta eft falfa: Funda. menta, - Ad oppo- fitum..
E QY£E$STIO IL Dift XXI.
A'ergo, &c. Sr dicas quod non conuertitur fimpliciter, Cou rn 4: Habet intelle&um vniuerfalis negatiug,& particula:is affirmatiuz, & vtraque conuertiturimpli- citer,& cet.
Cowcrvsri:e.
Hec didlio, Solus, categorematice, id efl, pront dicit felitu- dinem in diuinis non dicitur: /yncategorematice yero, ita vt vel perfonali, vel [ubflen- tialiiungatur predicato, yti- que dici poteff.
Rzse. adarg. Dicendü quod hzc diio, Solus, poteft 4eifur., efle categorema, vel fyncategorema.Secundum quod eft, Elesc.c,. categorema, fic eft nomen adie&tiuum abíolutum po- B [nens rem fuam circa fuum fübftantiuum, & xes (ua eft folitudo. Vndetantum valet hic, Sols, qual,um foli- tarius. Etquiafolitudo nullo modo recipiturin diuinis quantum ad fubítantiam, quia eft in multis períonis, hocnomen Solus, non recipitur in diuinis fubftanciali-| bus, (icut oftendit primaratio. Si autem accipiatur in- quantum eft fyncategorema, fic priuat affociationem, & importat aliquam negationem. Et fic,cumaliquod pre- dicatum & fubftanciale & perfonale pracife ipo de nominc fübftantiali: fic vere diciturin diuinis & refpe- &u przdicati fubftantialis, vt cum dicitur: Solus Deus ceat. Et refpectu perforalis, vt cum dicitur: Solus Deus eft Pater. ] i. Ap illudergo quod obiicitur de albo quod ponit rem fuam circa fuübftantiuum, dicendum quod non eft C [fimile fecundum quod hocnomen Selu, tenetur fynca- tcgorematice, quia 4/bu, eft difpofitio fübiecti abfoluta,! vnde abfolute ponit rem fuam citca terminum: fed Sols, rationc negationis nonabíolute, & ideo non ponit foli- tudinem,fed przcifionem.
1. Àp illud quód obiicitur fecundo quod terminus fubftantialis debet reddere locutionem veram pro ali- qua perfona, dicendum quod terminus, cui additurex- clufio, refpe&tum habet ad przdicatum, & refpedum habetad exclufionem: & licet refpectu przdicati poffit habere (appofitionem períonalem,vt cum dicatur:;Solus homo curtit, tamen regula cftapud fophiftas quod per comparationemad didionem exclufiuam ralis terminus habet fuppofitionem fimplicem, vnde nullo modo licet defícendere. Ec hoc eft quod dicitur in libro de regulis fi- D |deiquod di&io exclufiua facit exclufionem quantum ad genusret, non quantum ad rem generis: quia ratione forma communis,qusc eft genus tei,non ratione fuppo- liti, quae eft res generis. ] ie. ud j. Ap illud quodobiicitur vltimo quod conuería cft falfa,dicendum quod illa non eft (ua conuerfa: quia ifta Solus Deus eft Pater, habet intellectum affirmatiux,fci- licet Deuseft Pater, &hac conuertitur (impliciter: habet etiam intellectum negatiuz huius: Nullus alius à Deo eft Parer, & hzcíimiliterconuertitur (implicicer:fed hec non eft fua conuería: Nullusaliusa Patre eft Deus, fed hzc; Nihil quod cft Pater,eftaliud à Deo: idem enim quod fubiiciebatur in prima, debet pradicariin (ecunda, & (ic patct illud. | An diio exclufiua vere addi poffit termino [ub/Lentia- li àpatte predicati. E Et r.Sentslifl.ar.q.r. anti zr.
Trot di&io exclufiua Vere poffit addi termino fanda. V iibftancial à partt praedicati. Et quod fic oftendi- mena.
Wu tut hoc Art. IH.
0»? — lium. Situdicasquodly felum, intelligiturà parte ínbphst9. |iecti, obiiciturexprefliusperhoc quod dicit Auguftinus].
t5. |contra Maximinum: Ipía Trimitas eft vnus folus veis fj Dcus: conftat quod ly fou, non poteft efle difpolitio ex arte fübiecti quia ficeffet fermo incongruus,ergo &c.
ITEM hocvideturperexpofitioné.Trinitaseft Deus, & nonaliud quam Deus: ergo Trinitas cft folus Deus: premiffz funt verz, ergo & conclufio. X IrEM ratione videtur per fimile: Quando pradica- Kis cum nonineftalii quam fubiecto vere, hzc dictio folu, Vice accipitur ex parte fubiecti: ergo quando fubiectum non NE fubeftalii quam praedicato, vere accipiturá parte przdi- m cati, fediftud fubiectum, Trinitas, non ineftalii quam s...IDeo,ergo &c. | "3 — MP r CoNrRA: Hac dicio folu, eft difpofitio fübic- im Áum. — oi ficut hocfignum omni: (ed quando omni additur ad ci pradicatum, locutio eft falfa, & impropria: ergo fimili- Wo ter quando hac dictio, folu. Qut 2. Ir£u hzcdictiofolu, additaalicuitermino, exclu-| dpe ditalium. V nde fenfus eft:Solus homo,homo & non ali- m us: fed aliu, refpicit fuppofitum, & terminus fübiicitur L: rationc füppofiti, & praedicatur ratione formze:ergo hzc s Des dictio, folus, de fui ratione refpicit fubie&tum: ergo falfo, ss & improprie additur predicato.
/.$. Ir EM fecundum quodadditur praedicato, aut te- pr netur categorematice, aut fyncatagorematice. Si catego- lone: | |rematice, tunc e(t nomen adiectiuü, & non recipiturin fin: diuinis. Si fyncategorematice, ficimportat negationem clu implicitam: fed negatíoantecedit quod negat: ergo ne- yet, celle eft quod antecedat compofitionem quam negat: dob (ed cum dicitur: Pater eft folus Deus, non fequitur com- " pofitionem. ergo videtur quod non poflit ipfam negare, T ergo, &c. | od | 4. IT EM ego quzroquid excludat,quando additur iis ad przdicatum.Sialiudà praedicato vt fit fenfus: Eft folus am Deus,id eft, Deus, & nonaliud,tunc eft ibi fuperfluitas, vi quia forma przdicati excludit aliam formam difparatam |. " quantum cít de fe Vnde fequitur: Ifle efthomo,ergo nó T eft aliud ab homine: ergo videtur quod dictio exclufiua -" faciar fupertluicatem, & nugationem, non ergo tenetur a. fexclufiue: & ita videtur quod teneatur adiectiue folum, 3 & quod impertet folitudinem circa hüc terminü Deus, d & fic iflz funt fale. | n " CowNcrvsro.
E Diclio exclufiua potefl addi ad predicatum tevmini /ubflantia- "- la vere, fed non proprie, nifi cum additione termi- nipartiit, €x numeralu.
Do Refpófio L altorum.
Rzsr. ad Arg. Ad hoc volueruntaliqui dicere quod hzc dictio, fol, proprie non debet addiad przdicatum, fed tantum ad fübiectum: & cum additur przdicato.im- propriz funt locutiones, & tuncidem ell dicere, folus, tautum; led tamen fialiquis infpiciat, non tantum cum hac dictione, fot: fed cum hacdictione tastum videbit improprictatem, & fuperfluitatem. Quid enim aliud eft dicere: Trinitas eft tantum Deus, nif1eft Deus, & non aliud quam Deus? hoc impropric fatis dictum eft, quia hocipfo, quod Deus eft, excluditur quod norifit aliud : À Dco. Si enim Deuseft, crgo noneft aliud àDco. Et nullus hazreticus vmquai dixit, Trinitatem effe Deum, qui diceret aliud ipfam eife à Deo: & ideo non videtur magnum quid Auguftinus dicere, fi hoc voluit dicere. Propterea aliter dicendum eft quod hzc dictio, felus dupliciter poteft addi termino fubftancialia ue prz- dicati,aut per fe, aut cum termino numerali,fiüe partiti- uo. Per fe improprie additur, & fi addatur fecundum vocem. tamen fecutidum intellectü ftarà parte fübiedti.
Refpófio Propria.
» | Idem enim eft dicere:Homo albus eft, & eft albus homo. x | Vndefenfíuseft, non dicimus Patrem effe folum Deum; -^ S. Bonau. Tom. 4.
i 474. |tucrhoc modo. Auguftinus 7. de Trinitate: Patrem dici-| Al ideft nó dicimus folum Patrem effe Deum. Si autem aliter ponatur, videtur (ermo babere fuperfluitatem,& im- proprietatem, quia hoc excludit quod excludebatur ex natura ipfius przdicati. Aliter additur hac dictio, folw, termino fübftanciali cum termino numerali, ficut cüm termino, vnss:& tuncexcludit pluralitatem, & hoc modobene additur predicato,& ficaccipit Auguftinus con-| zug. lj^. s. tra Maximinum cum dicit; Trinitaseft vnus folus verus| «4.9.10.6. Deus, itaquod non plures, & tunceft verusfermo, & proprius, & contra hzreticos qui dicebant Trinitatem efle plures Deos: & importatur periftü terminum, folu, priuatio multitudinis, & ita diftinctio: & magis proprie dicitur de Trinitate quod Trinitas fit vnus 1: Deus, [quam de Patre, cum tamé poffet dici de vtroque. Etnulilusvmquam dixit, Patrem effe plures, fed de Trinitate, BI fiuc detzibusaliqui dixerunt: & ideo congruentius dicicut: Trinitaseft vnus folus Deus.Concedendum eft ergo quod, f«/us, poteítaddiad przdicatum termini fübftan- tialisvere in diuinis, fed non proprie, nifi cum determi- natione, & adiunctione termini partitiui.
i. Àp illud ergo quod obiicitur quod, folus, eft difpofitio (übieGti, ficuc hocfignum, emnu, dicendum quod nencftita propria difpofitio fübiecti ficut hoc fi- gnü, omni. Quia emn diftribuit pro fuppofitis, pro qui- bus terrninus fubiicicurnon pro quibus scdicuu (alte (imul futnptis. folus autem, no folum dicitur ratione füp- pofiti verum etiam ratione formz, quia excluditalium, & ctiam poteft excludere aliud.
2. Et per hoc patet fequens, quia non femper ex- cludit alium mafculine: fed etiam poteft excludere aliud neutraliter, veletiam pluralitatem, quando additurter- mino numerali, vt vifum eft. V 3. A D illud quod quaritur, vtrum teneatur fyncá- cegorematice, vel prout eft nomen importans formam denominantem, vt idem (it folw quod folitariu, dicen- dum quod fyncategorematice. Quod obiicitur quod fe- quitur compofitionem,dicendum quod, foli, importat duo infe, fcilicecintellectum huius nominis, aliu, & in- tellectum negationis. Quantum ad intellecum huius nominis, 4/1, refpicit terminum circa quem ponitur, & lequityractum. Quantum ad intelle&ü negationis prz- cedit, & hocnó eft conueniens quantum ad diuerfa pra-- cedere, & fequi: hoc patet exponent&Si enim dicam: Vi- deo folum Conradum:Seníuseft: Video Conradum, & non vidcoaliumà Conrado. Similiter intelligendum eft in propofito.
4. Áp illud quod qu *urquid excludit cum addi- tur przdicato, dicendum quc d quando additur fine de- terminatione, excludit aliam formam, & tunc re vera efl ibi fuperfluitas, & improprietas, eft nihilominus veritas led quando additur cum termino partitiuo,tunc exclu-]. dit pluralitatem, &tunc poteft locutio habere veritatem: pater enim & Filius funt vnus Deus & non plures, & ita vnus folus Deus, &c. | [4 ARTICVLVS IL [4 ARTICVLVS IL Ontequentet fecundo loco eft queftio de fecundo articulo quaftionis;ícilicet vtrum dictio exclufiua polliradditermino relatiuo. Circa hoc quatuntur duo. Primo queritur,vcrum dictio exclufiua vere addaturter- mino perfonalirefpectu pradicati proprii. Secundo, v- trum vere addaturtermino períonali refpe&tu praedicati communis,vt vere dicatur: Solus Pater eft Deus.
QVESTIO kí An didlio exclufiua, Solus; vere addatur termino perfe salire[ectu pradicati proprys JEgid. Rom. 1.Sen£. dif z14.2. — Henricta in [umma p.2.tn fine. Ricbard.1.Sent.d;/fl.21.2.4.
Ioan. Baccon. Sent.difl. 21.4."vnica.
7 Thbom.Arg.'
-—»—- f ache cds b Funda. Qi refpedtu predicati proprii vere addatur, vt (ci- menta. licec hzc fit vera: Solus Pater e(t Pater. Videtur per pos Auguft.?.de Trinitate fic: In illa Trinitate folus Pater jn P dicitur Pater quia nullus nifi ipf eft ibi Pater.
2 IT£M hoc videtur per expolitionem,quia perfona Pa- triseft Pater,& nulla alia cft Patet;ergo haec cft vera; So- lus Pater eft Pater.
Irzx Nihileft magis proprium alicui, quam quod eítidem fibi re & ratione: (ed Pater e(tidem fibi re & ratione: ergo Yo pesi dicitur de fe: fed quod pro- prie conuenit alicui, conuenit foli; ergo Pater dicitur de folo Patre. | | AdOppo-| ^ CoNTRA: Solus, vt vult Philefophus, idem cft litum. |quod noncumalio: fed impollibile eft.Patrem non effe cum alio:ergo femper quando additur huictetmino,Pa- tec, vel alii cermino perfonali,eft locutio falfa.
1 ]vgM Selw,excluditalium: fed alio eftDeus,alio eft Pater:ergo addita huic rermino Pater, excludit Deü: ergo (i hzceft vera: Solus Pater eft Pater, & hzc fimili- cer: Deus non eft Pater: quod fi hzc eft falía, ergo & pri- ma.
3. Ir EM Selw,cxcludithocrelatiuum, «lius, fed a- liusita cft relatiuum diuerfitatis quod nihilominus im- plicataliquam identitatem. Vnde fequitur: Ifte vadit cumalio homine, ergo ifte eft homo: fi ergo excludit a- linm ab hocquod eft Pater,aut alium Patrem, aut alium Deum:fed quocumque modo dicatur, eft locutio falía, CoNcruwvs Io.
Hac didlio, Solus, categorematice, id efl, prout dicit felitu- dinem in diuina non dicitur: (ynvategorematice yero, ita vt vel perfonals, vel (ubflan- tiali iungatur predicato, vtt- que dici poteft.