ARTICVLVS Il po quantum ad fecundum articulum quzritur de modo exiftentiz rerum in Deo, & cir- eahocquatuntur duo. Primo quzntur, vtrum omnia quz funtin Deo fint in ipfo vita. Secundo quaritur, v- tum res veriusfint in Deo quam in vpiucrlo, fiu in pro- prio genere.
Steph. Brulef. 1.Sent.difl.g5.5.
'enda- Vodomnia fintin Dee vita, videtur:Quod fadtum menta. eít, inipfo vita erat:fed omniscreatura eft fada: er- 104 go omnis creatura eft in ipfo vita.
etiam omnium poffibilium. Et iterum Auguftinus dicit quodratio eft etíam, fi nunquam aliquid per illam. fiat, B |fed conftát quod ratio in mente artificis viuit, non quia C res extra producitur, viuit enim etiám fi res corrumpa- tur, & exterius cfe, omnino nihil facit ad vitam. Etideo patet quare non folum prafíentia vel futura viuunt in Dco. Et proptercaaliter dicendum, quod tes tripliciter QV £ESTI O L funtin Deo, videlicet, vtin principio producente, & fic "" fant ibiratione potentiz. Vt in exemplari exprímente An emnia fint vita inDee. dur e d;: f | M DN & ficfüntibi ratione notitiz Et vt in fine conferuante, V dlexend. Alenfis 1.9 4-23-Mewb A. ar1.1.$-4- & ficfuntibiratione voluntatis. Primo modo quia funt| " S. Tbe. 1.p.4.18.ar1.4.. P in Dco ficut in principio producente, cum totum ex ni- Et de Verit.q 4. art.&. hilo producat Deus, nihil emnino funt in Dco, nec vira, necaliquid. Quia verofüntin Deo tamquam in fi- ne conferuante, cam conferuentur fecundumeffe quod habent,fic func quedam vita,quadam non. Y nde quzdá fant cantum, quzdam fünt & mouentür, quzdam ( vt hor.£nes) & funt & mouentur, & viuuht. Quia vero nt jj,,|. Ire« Auguftinusfüper Gene(im ad litteram:Omhbta!: |inrin Deo vt in exemplari exprimente, fic funt in iplo ueni. |dicunturinipfo fuiffe vita, noninfuanacura,quia omnia| |yira, Er quia non foluminillo exemplari exprimuntur nouerat antequam fierent. "HN entia,íed entia omnia cognofcibilis, ideo omnia funt in [l Ir&x ratione videtur, quia diuina effentiacf vita:er-[. Deo vira quzinipíofunt. Et ideo dicit beatus Ioannes: | 14.1.4 go quod diuina effentia eft,etiam vita eft:fed creatura I| IQuodfa&um etin ipfo vita erat. Et fic patet quod effe| Deo eft diuina effentia;quia quid quid eftin Dco eftDe:| lin Deoattenditur fecundum triplex genus cauíz:& firhi- (y — [ergoeftvita,&hoceft quod dicitÁnfelmus in Monolog.| [liter patet,quo modo ratione potentiz,¬itiz, & vóquod creatura in Dco creatrix eft eflentia.
Li. s&y |fophum.fi ergo incelligere eft viuere,omnis ratio intelli- Ir£x intelligere eft vna differentia eius quod eft viue- | re, cum viuere dicatur quadrupliciter fecundum Philo-| luntatis.. Ecficfoluiturilla queftio fecundum quod ge- nus cauíz,vcl fecundum quam trium conditionum di- cuntur res effe in Deo. Patet etiam quod in Deo di- cuntur vita, omüia qua fünt in ipfo, tamquam in excmaiinex. agendi eft ratio viuendi:fed res (ant in Deo fecundü fuas rationes intelligendi,ergo furit iri Deo viuentes: fed non| per participationem,ergo funt vita fimpliciter.
t. CoN TR A:Inipío viuimus,mouemur,& fumus.
plari. j o 1. Ad illud ergo quod obiicitur quod in Deo moue-| coser mur,&c. intelligendum eft quantum ad tertium modü|s. Them. e(lendi in Deo, fcilicet per conferuationem, Dcus enim bee art. g.
Ergo fi quia viuímus, fümus in Deo vita: ergo & quia AAy.f |mouemur,fumusiu eo motus:fed hoc non dicitur: ergo . mHecillud deber dicí.
1 Ire Miresdicunturin Deo vita, autergo ratione potentiz, aut notitiz,aut voluntatis. Non ratione po- tenriz, quía res ex hoc quod rine produci per creatio- néantequam producatur ni tone notitiz,quia tunc cum mala fint Dco eognita,tüc xq ilomnino eft, quia fecun- | dumtotum producitur:fi nihil eft,ergo nec vita. Necra- | mala effent in Deo vita,quod abfurdum eft. Necratione| voluntatis,cum voluntas Dei nofi fit hifi futurorum: fic enim fola futura viuerent in Deo: fed ália quam futura (antin Deo per ideam;ergo non omne quod eftin Dto, | eftinipfo vita. j. Ir&« lioc videtur, quia exemplar sternurh reprz- fentat rés exprefRiffime fecundum quod (urit, & ab ipfo exeunt:ergo cum quadam viuant,quzdam tton, quadá teprzfentat per modum viuentiü,quadam per modum non viuentii:ergo quzdá funt inDeo vita,quzdam non. 4. RAT1ONE huius quaritur, quare magis dicuntur tes effe in Deo vita, quam fapientia, vel effentia, vel in- teligentia. — $ ComRcr*sio.
Quieres funtin Deotamquat in exemplari,proptereá qua- tumque in ipfo funt,vita in es futt.
Áp arg. hocvoluerunt quidam dicére quod non omconferuat in nobis vitam,& operationem, & effentiam: 4^" & quantum ad hoc intelligitur didum illud verbum.
2. Ap illud quod obiicitur, cuius ratione re$ dicun- turin Deo vita,&c. Dicendum quod ratione poteritiz, ' & notitiz fimul: quia ifta duo concurruntad rationem exemplaris: non enim eft exeinplar Deus iii corum qua cognoícit,& poteít.
— 4. Ap illud quod obiicitur, quod res inillo exempla- rireprafenrantur vc fut. Dicendum quod verum eft:ta- men non doe quod ratio reprafentationis fit taliso- mnino E e eft reprefentatum, ficut fupra oftenfum eft: | & ideo ficut corporalium eft idea fpiritualis, ita non vi- uentiuim viuens, | 4. Ap illud qued vltimo quaritur, quare májgis di- cuntut res effe in Deo vita quamalia. Diceridim quod quáuis predi&um verbum multás habeat expofitiones, quo dicitur: Quod fatum eft, inipfo vita erat: tamen fpecialiter eirca hoc verbum confideranda eft veritas di-| cti, & ratio dicendi. Vetitas di&i vt dicit Auguftirius, eft | Lib.s3.9. w. quod emhesresfacte áDco,vel etiá poffibiles fieri) habér 46-5. rationes per Quasinrelliguntur:quz quidem rationes vi- uere dicuntur, quia fünt iti fübítantia viuetite feeun- dum qüod vitiens:& fant etiarn ratio intelligendi qui eft actus vitz: & ideo 1n attificé creato dicüritur viuere, fed in Dec nion tant( dicitntur viuere, fed etia ipfa vita, quia ipfa ratio cognofcendi eft ipfa intelligentia. Ratio au- tem dicendi fuit hzc:Cum enim res habeant effe inDeo, & in vriiuerfo,& diuerfimode: quia aliquas proprietates ,, babent - habetit (ecuindurfi exifteritias ii murido, qué noii com-|A: peturiteis (ecundum quod fuüt in Déo; ideó non folum dixit: Quo factum eftiri ipfo Erat: fed vit&, vc omnes ill& conditiones excluderentur.Creattürz enim in mun- dohabenteffe corporale, variabile, &corruptibile.Q uo- niam enim vita e(t a&us fpiritualis, & continuus fluens ab ente quieto & fempiterno, didum eft quod res funt in Deo vita, vt perfpiritualiratem excludatur corporci- tas,per quietem variabilitas,per fempiternitatem corru- pribilitas.
QYAZESTIO IL An ves verius effe habeantim Deo, quamis preprio genere.
Et 1.Sent.difl.33. d.1. art. 2. Et de verit. q.2.ar1.4.. ZEgid. Rom. x. Sent. dift. $s.:5. Richards x. Sent.Msfl. 35.4.5. Steph. Brulef.. Sen.difl.30.3.4. Petre le Turantaj.r.Sent.8if1.36.4.4.
"iR: po-| x Trum res fint inDeoverius quam in vniuerfo fiue in proprio genere. Et quod verius fint in Deo,videtur per Auguftinum fuper Genefim ad litteram: Omnta prius quam fierent eran in notitia facientis:& vtique ibi veriora, vbiserna, & incommurabilia. —. à. Ir £M vnumquodque ficut fe habet ad effe, ita "lriflot. 2. ad cognitionem; fed creature verius cognoícuntur in Metaph.
c^.4- Deo, quam in proprio genere: ergo & verius funt in| Deo. 3$ Ír£M omic quod eft inaliquo, eftin co per mo- Lib.s. de animaci» dum eiusin quo eft: (ed Deus eftin infinitum nobilior "X*4. — |mündo:ergo ininfinitumnobiliori & vetioti modo funt ^. lresinDeo,quamin;vniuerío. | 4. Ir&M nobilius & verius efteffe vite quam non vi uentis:fed omnia viuunt in Deo, vt fupra móftratum eft: nonatitetm in genere pro rio:ergo,&cC. — Funda- CoNTRA: Verius i res vbi eft fimpliciter, quar ment jvbieftfolumfecundum quid:fed in Deo folum dicitur effe fecundum quid, quia non fequirur:afinus eftinDeo, ergo áfinus eft;led in proprio genere funt fimpliciter: er: o vérius. E 17£M verius eft tes, vbi eft fecundum principia intrihfeca & proxima, quam vbi eft in principio extrinfe-|.
co, & remoto: fed resin mundo funt fccundum princi- piaintrinfeca, in Deo aurem vt in princi pio extrinfeco; ergo, &c.
[rz x verius eft res vbi eft fecundum propriam enti- tatem,quam vbi folum fecundum fimilitudinem:fed in Deo efthomo & lapis, & alia fecundum fimilitudinemi P Ergo, &c. Coscrvsrio.
Kesfi comparentur ad [eipfek fecundum dinerfursi modum exi- flendi, babent verius effe in proprio genere quam im cegne- fente: fi vero. conferantur cum [ua fimilitudine qua in Dee cfl, tunc fimilitudo veriw babet effe quam ipfa vei in niundo, R esr. Dicendumquod triplex eft éxiftentia rerum, (cilicecin exemplari eterno, & in intellectu creato, & in ipfo mundo. In exemplari aterno, & in intelle&u creá- to fant res fecundum (imilitudinem. Inipío mundofe- cundum entitatem propriam. Q ando ergo quaritut,in p fint vetius, hoc dupliciter poteft qitzri,aut ita quod at comparatio eiufdem rei ad fe (ecinduri diuérfim inodum exiftendi, vt fit fenfüs,vt lapis verius liabet effe, velcuin etin cognofcente, vel ptoducente,; vel cum eft in fé, & hoc nudo concedendum eft quod verius eft v- haquzque resin proprio genete quam ir Deo, ficut pros].
Lib L Dit XXXVL.
Quat IL: bantrationes ad hoc inductz. Alio modo poteft fieri des ), comparatio rei ad fuam fimilitudinem, vt fit ens qua- ^t Th ftionis,quid habet effe verius & tiobilius, vtrum ipfa res de voit veleiusfimilitudo? & Hoc modo fimpliciter i arm dum quod fimilitudo rei veris & nobilius effe habetin is ar,, Dco,quari ipfa res in mundo rátione eius quodeft; quia ad;. E eft ipfe Déus,& concedenda füht ratienes ad hoc indu- &z. Àdhuc fimilitudines reru:n in intellectu creato ve- ritis & nobilius habenteffe, quami resin vnitierfo, vt di. cit Auguft. in lib. dé Trinit. hon ratiohe eius quod funt, (ed rationc eius in quó,quia fünt nobiliori & Ipiritualio- ri modo fimilitudines in ititelle&tu cognofcente, quam fint ipfx resin mundo contentz.Et fic patent rationes ad vtramquepartem. "e à. Tamenádillud argumentum quod fit de compa- tacione elTe ad cognofcere. Dicendum quod illud genc- raliter intelledtum quod resibi eft verius, vbi veriusco- gnofcitur, non habet veritatem. Contingit enim cogno- Ícere quod non eft. Et ideo ficut ad tognofci non fequi- tur efIe, ita necad vere cognofci, vere efTe; necad verius cognofci, verius effe, Quando ergo dicitur quod vnum- quodque ficut fe habetad eífe, itaad cognitionem, hoc intelligitur, quiaeadém priscipia quat fnt principia ef- (endi, (unt etiam p ia cognofcendi:fed tamen prin- cipia conferunt effe períeipfa:fed cognitionem noncon- ferunt per fe,fed per fuas (imilitudines.
ARTICVLVS II ARTICVLVS II li er loco eft quaftio de tertio artículo fcilicet generalitate exiftente rerum in Deo, & circa hoc quz- runmr duo. Primo quxtitur, vcrum mala fintin Deo. Secundo vtrum in Dco (int imperfecta fecundum quod huiufmodi. | QV.£S$STIO An mala fint in Des.
I.
.— Et deVerit. q.3. ort. 4.
Vod mala non fint in Dec, videtur pet Auguftini ranas.
deli. ar.Inrantum res reQté vituperantur, inquan- cum earum vituperator artém, ih qua faQa funt, videt, vtliocin cis vituperet quod iri arte non videt. Si ergo vitüperantur quartum ad malitiam, fiue inquantum ma- la,& hoc modo nori videntür in Deo: ergo hoc modo rioh fuht in Dco. | Ir?x omüe quod eft in Deo,eftéxipfo & per ipfum, vt dicit Auguftinus, & Magifter in littera: fed mala num- quam funt é Deo,nec per Deum:etgo nec in Deo.
17$ Momnequodeft in Deo,aut eft (icut in principio,;. producente, aut ficut in exemplari exprimente,aut ficut in conferuante:fed conftans eft quod Deus non eft prin- cipium producens mala,néc étiam con(étuaris.
It&M non eft exemplarexprimens,quia ratio exemplaris attenditur fecundum atfimilationem: fed Deiad malum nulla eft affimilatio: ergo mala nullo modo funt in Deo. | Ir£M quaritoaliQuid melius cft, tanto magis diftatà rnalo: fed Deus eft optimus,quo nihil melius poteft co- gitari:etgo tanta diftaritía differt, quanta nulla maior po- teft cogitari: fed rnagis diftat à malofuod nec haber ve- ritatem malitiz, nec fimilitudinem, quam quod habet faltem fimilitudinem,& ín quo riullo modo eft malum, quam in quo, aliquo rnodo cít: ergo, & c.
t. CouTR A: Omne quod cognofcitur abaliquo Ad eppo ui eft fua cogüitio,eft in illo tamquam in coguofcente: cad fed Deus cognofcit mala, quia ea punit & reprobat, & Et 1je: i b un ut. lil ^ difplicent.
ti 3. Ir & « omnequod cognofcitur in aliquo, & non E peraccidens,cft aliquo modo in illo ficut in exemplari: icd mala cognofcunturà Deo, fed non per accidens,quia Le nihil per accidens cognofcit,fed omnia perfe: ergo mala funtin Deo.
e 4. Ire omne quod cognofcitur ab aliquo nó per pri- X- uationeni, cognofcitur per fimilitudinem,& ideam: ted in Deo non cadit cognitio per priuationem, quia nulla c poteft in illo exemplari effe priuatio, cum fit purus actus: vec. |ergoficognofcit mala, non cogno(cit per priuationem, led perfimilitudinem:fed fimilitudo eft idea in Deo:cr- go mala habent ideamin Deo.
CoNcrvS*5rio.
CoNcrvS*5rio.
is Licet Deus fala cognofcat, ipfa temen non fumt in Deo, atque obid potiffimum, quodeum cau[am non ba- beant exemplarem.
R 2 s P. ad Arg.Dicendum quod mala à Deo cogno- M Ícuntur,nontamen in Deo exiftunt fecundum quod ma- uns ail la, quia fic loquimur ín propofito. Ideo,inquam,cogno- s Ícuntur, quia ficut rectum eft iudex fui & obliqui, fic fumma veritas, & lux, & actus eft ratio cognofcendi non tantum veritatem & lucem & aQum, fed etiam obliqui.
tatem tencbram & priuationem. Vnde lux feipía tenebram cognoícit. Non funtautem mala in Deo,quoniam illa dicuntureffe in Deoad quz cooperatur Deus fecundum aliquod genus caufz,& maxime fecundum genus cauíz formalis,& exemplaris: malum autem non habet [Deum pro caufa formali, & pro exemplari: quia malum tatione malitia dicit folum priuationem, exemplarauté ij fecundum quod huiufmodi dicit affimilationem. Hinc eftquod nec malum nec falíitas habet ideam in Dco: r fuum autem. oppofitum eft affimilabile. Vnde cum a vno & codem cognofcat Deus bonum & malum fibi es oppofitum, bonum cognofcic fecundum rationem allin milationis: & ideo bonum eftinDeo vt in exemplari,&c vtcognitum per fe, & per modum pofitionis.Malum au- " tem cum cognofcaturà Deo, non habet in ipfo ideam, ". [ideononettin Deo,quamuisfit in Dei cognitione, quia i quamuis cognofcaturá Deo,non tamen cognofícitur per " ideam fui,íed boni cuius eft priuatio: & ideo dicitur co- i gnofciperaccidens & perpriuationem, — E 1. Àp illud ergo duod obiicitur quod malum eft in Dei cognitione,& cognitio eft Deus,igitur, &c. Dicen- dum quod hiceft fallacia fecundum accidens. Q uamuis enim idem fit cognitio Dei quod Deus, tamen aliud có- notat, ficut potentia, & fapientia. Vnde ficut non fequi- tur: Eft in Dei notitia,ergo & in potentia: imo eil ibiac- cidens & confequens:fic & in propofito.
1 Ap illud quod obiicitur quod malum cognofci- turin Deo. Dicendum quodiillud non fequitur, plus c- nim dicit effe in Deo, quam cognofcià Deo, vcl in Deo. Cum enim dicituraliquid cognolci à Deo,per hoc intel- ligitur quod Deus fit ratio cognofcendi illud: fed cum [additur quod hocfitin Deo lignificatur quod Deus fit ratio coghofcendi vt exemplar,& per affimilationem, & ideo eft ibi confequens. | 3. Ap illud quod obiicitur quod cognofcit non per E HDI Qoo diifs cris Quis ESL | " QV£ZSTIO I. An imperfeGia (int in Deo.
Stepb. Brief. 1.Sent. dift. 18.4.6. L VM imperfectafecundum quod huiufmodi finr in Dco. Etvideturquod non, quia mala vt mala non poffunt habere fimilitudinem cum fummo bono: ergo pari ratione cum imperfecta non habeant fimilitudinem cum perfediffimo,non funt in Dee.
1. Ir Millafola funtin Deo quz poffunt effeá Deo, & per Deum: fed imperfectaà Deo non funt, quia dici- C tur: Dei perfecta fant opera.
Ad oppo- ficum.
Deut. 32.
?. Ir E Mfepecialiterobiicitur de materia & potentia | 4 diuerfitate & compofitione. Cum enim exemplar fub ratione exemplaris fit forma, fic actus purus, & ita omnino fimplex, videtur quod rationes materiz,& paffionis, & diuerfitatis,& compofitionis repugnent exemplari: & fi hoc, cü nihil dicatur effe in Dco,niíi ratione exemplaritatispatet,&c.
4- 1 TEM ficut veritascftgeneralis conditio entium, ita & vnitas:fed oppofitum veritatis non habet idcam in Dco,(militer & bonitatis: ergo pari ratione oppofitum vnitati:síed oppofitum vnitatis eft multitudo:ergo,&c.
CoNTAnA:Auguftinusad Nebridium: Quiatotum condidit,non potuit & partium non habere rationes:er- go cum partes fub ratione partium intimperfecta, patet quod habet rationes imperfectorum.
IrEM omniscognitio diuina e(tà priori, cum ergo in omni creatura príus cadat ratio imperfecti quam perfe- i, vt materiz quam fermz,principiorum quam princi- pjati, partium quam totius: ergo per priushzc cegnofcit Deus:ergo fi perfecta habentideam in Dco, neceffe eft quod habeant etiam imperfecta.
IrEMdiuinum exemplar exprimit rem fecundum totum,alioquin non perfe&e cognofceret: fed materia cft de rei conftiturione, & imperfectum de conftitutione perfecti:ergo, &c.
ITEM omnis effectus affimilatur fux caufz aliqua affimilatione: fed minima a(fimilatio fuüfficitad ratio- nem exemplaris:ergo omne quod eftá Deo, haber ideá in Deo, pet quam, priufquam fiat,eft exemplar in Deo: fed materia e(t à Deo, & paffio, & compofitio, & di- ucrfitas, quia orania dicunt ens, ergo omnia funt in Deo.
ConNucruvsrio.
Imperfecta (unt in Deo, non ratione imperfeionüs, quá priuationem dicit:fed rationeilliu, quod imperfeclieni fubeff.
Rzesponp. ad Arg. Ad hoc dixerunt aliqui quod imperfecta non funt in Deo, nec cognofcuntur d Dco peraliquam ideam propriam, fed per ideam fuorum op- B b pofitorum, Po fitio aliorum.
290. Lib. I. Sent. Dii. XXXV 1I. pofitorum, vt materia per ideam form, potentía per A! dentur. - Beatus Gregorius (aper Cantica Cant. inquit: ideam actus,multitudo per ideam vnitatis. Sedillud Íta-| iricet Deustommuni modo omnibusrebus infit prefen- N?h iu. renon poteft.Cum enim iíta dicant entitacm aliquam, H4, potentia, fabffantia. tamtn familiariori modo pe iat c & ita vcriratem, de neceffitate aliquam afflmilationem s det dn Her [| Cantica, habentad uum veritatem, & ita rationem exempla- atiam dicitur e[fe in ils qui mirificentiam operum Dei fad ritatis, & ideo neceffario (unt in Deo. Proprerea intelli-| |46995 e fidelius confideramt.. De boc Vidc eodem / "aed gendum quod cum quaritur, vtrum imperfe&tahabeant| |459w/firsus ad Dardanum in libro deprejentia Dei ait: ideam in Deo, hoc dupliciter poteft intelligi,aut radone| |* Cum Deus fot AATHYA IHCOYporCA e incommutabiliter * Té.1. 9i. " [ipfius quod fübeft, aut ratione imperfectionis, Siratione| |«/y4, eerpa ffabilitate jm feipfo manens, totus adefl re-|7" imperfectionis, cum imperfectio lir priuatio,& priuato! ee oppi us, Qd fingulis totus: Jed in quibus babitat, non dicatens, necaliquid à Deo, necaffimilabile, fic nó habetideam. Siautemratione eius quod fübeft, ficut materia dicitur quid imperfectum, & materia aliquam | eflentiam dicit, habetideam: fed non imperfectam. Quia (icut non viuentium eft idea viuens, & corporaliü Colo[f.2..b * fpiritualis, fictemporalium zterna, & imperfe&orum perfecta: nectamen malorum eftidea bona. Vnde no- tandum quod idea, ficut fupra ditum fuit in quaf(tionc de ideis, dicitaffimilationem extra genus. Prima autem allimilatio cft in ratione entitatis in Deo. Omne igitur quod de fe dicit rationem enctacis, fiue fir compofitum, fiue imperfectum, (iue materiale,fiue paffibile, fiue ina- ctu, fiuein potentia, poteft Deoaflimilari & produci, & idco habet eífe in Deo. Quod autem dicit priuatiobent,necíuntà Deo, necin Deo. Ex his patec quod im- perfecta funt in Deo,patent etiam qua(ita. Quod enim obiicitur de malo,patetrefpon(io,quia malum dicit fim- pliciter priuationem in eo qued malum, non fic4mper- fectum.
1. À p illud quodobiicitur quod imperfecta non funtàDeo, dicendum quod imperfecta fecundum id quod funt,à Deo funt,licet in eis non remaneat imperfe- &io,quia Deus perficit.
2. Ap illud quod obiicitur quod non habent affi- milationem, dicendum quod quamuis non habeant in conditionibus fpecialibus,habenttamen in generalibus, &hocíufficit. Oninia enim habent rationem boni, & pulchri, & entis.
. 3. Ap illud quod obiicitur de oppofito vnitatis dicé- dum quod non eftfimile: nam vnitasfaluatur in multi- cudinc, non ficbonitas in malitia, nec veritas in falfita- te, quia illz funt priuationes:non ficautem vnitatis pri- uatio eft iultiude, & ideo patettotum.
DISTINCT. XXXVIL PARS L QVIBVS MODIS DICA.
IVR DEVS ESSE IN REBY S.
E] T quoniam demonflretum ef ex parte,quo DEZ modoomnia dicantur [fein Deo: addenda E80) videtur bic quibtus modis dicatur Deus effe id in rebus, fVtamen id bumana mens vel ex digne valeat cogitare, vel lingua (ufficiat eloqui. Spiendurn ergo efl quod Deus iRymmutabiliter femper in feexiflens,pra[entialiter, potentialiter,e[Jéntialiter eff inomninatura fiue e[Jentia [ene fui defiitione, ch in om- ni loco fime cireum/ertptione, ci in ovni tempore finemu- talilitate o. Etpratereain [ancfis [iritibus C anima: bus eft excellentius, fcilicet peraratiaminbabitans:e$e in bomine Chriflo excellenti[fime: in quo plenitudo diuim- tatis corporaliter inbabitat, vt ait Apolllus. Ineoenim Deus babitauit,non per aratiam adoptionis, fed per ora- tiam-vnionis. (Ne autem ifla (quia capacitatem burna- pa intellicentie excedunt?) falfutatis arguere aliqui pra- amant, [ancTorum auctoritatibus musienda mibi inem, hocipíoamittit rationem cffe&tus, & rationem af- fit circum[cripta limitibus: quo modo quis Audeat crea. fimilationis, & ideo falfitas & malitia ideam non ha-|. |,,,,,, zdu Spiritum fancfum, qui non babet cir.
etes p oig unm arc mcr QE EB rion ed so ibieoeeao Pdl ege e oum ccc dfc snE CO rec Rumania fodiqerrs murs c ER RUNS PRMPC EIER Sp Uu c NER Rma B |quit,i»oynen[a virtutis, "viutm poteflae, qua nu/quap| "iri. non ad/it, non defit [quam, fe oymnem per fua edocet, vi ubi fua [imt, ipfe effe intelligatur. Non autem cor- erali modo cum alicubi ftt, mon etiam vbique effe creda- tur, cum ej inomnibus effe non definat.. Ambrofiu 1. hb de Spiritu fancfo: Spiritum (ancfum probat non ef- Ccreaturam, quia ubique efl, quod eff proprium diuini tatis, Ha dicens:. Cumonnis creatura certis nature fua fis 2" dominationu eft. proprium. Item in eodem: Do. c Pini et omnia complere qui duit: Colum qb terram ego compleo. Si ergo Dominus efl quicalum complet d» Hir.244 terram,quis ergo poteft Spiritum Jancfum iudicare de- puinationis Cj" diuine potesíatis exortem, qui repleuit| orbem? d$" quod plus cit, repleuit cj Iefum, totius mum- | - di Redemptorem. Ex bi algsque pluribus aucfaritatibus aperte msohffratur, quod Deus vbiquein omnicreatara c[fentialster prafentialter P potentialiter cit.
Quod Deusin fan&tis hon modo eft,fed etiam ha- bitat: qui nen vbicunque eft, ibi | habitat. Infanclis veroetiam babitat, i quibus efl per gra: D rum: Nanenim vbicumque e ibi habitat, "Vbi vero babitat, bici. Infolis bonis babitat qui fant templum | — eius, C fedeseius.. Vnde per lf/aiam Dominus att: Ca- [f 66.4 lum mibi fedes e?, terra — pedum ma- rum: quia in elecfis qui [mnt caeluen, babitat Deus C re- nat: qui eius voluntati deuoti obtemperant: malis ve- ro qui (ant terra,iudies diflriclione calcat. Vnde im lib. $0.74 Sapient. dicitur: Thronus fapientie amimain]li: quiain o,,,, Auf lis fpacinlius ef] quam im alys rebus, in quibus tamen ommbe totus eff; O nemadmodum anima ( ait Augufi-|— nus n epi[f. ad Hieronymum de origine anime per omne: |Te.4Hf articulas corporis tota adeft fimul, nec minor in minori- 715 bus nec maior ir znaioribus fed tamen in aljs intenfius, E er inalys remi[fins operatur, cum in fingulis particulu corporis effentialiter tota (it: Ita (f Deus cum [i ie omni- Dus effemtialiter ac totus 1m illis amen plenius effe ditur quos inbabitatidefl ám quibus tta efl, vt facia? eos tem- lum [uum. Et bitales curn eo furit iam ex parte,fed in beatitudineperfecte. Mali-vera,tfitbi fint vbi ipfe efl qi nufquam deeff mon tamen [nnt cumeo. Vnde Auguflinus [uper Ioanne; Non [atis fuit dicere: Vbi eoo [ume ils fint: [n174 ed addit, mecum,quia c ibi paiferi poffunt effe vbi c. zu.
illeeRi qui nufquam deeff.. Sed beati funt cum tllo, quia' medoin |. non funt beati nift ex eo quod cum tllo fant, qui fruuntur JE sosiy eo, vident tllum [icut efl. Mali-vero non [unt curn illo, | Jp* [ER vt reci Dif. XXXVIL vt tei in luce n0 [unt cum luce. Necboniita nunc (mnt |A cumeo vt videant per (bectem, etft funt aliquo modo cum | DifM. eoperfidem. Comodo autem Deus babitet in bonis, ex illis aliquatenus tritelligerevalebis,que fapra dicfa funt, cum de Spiritus [ancIiproce A Vbierat vel habitabat Deus antequam effet creatura.
cpanc| | Sittfem queris;vbi babitabat Deus antequam San- liba.cat. |Cieffemt. Dicimus quia in fe habitabat: vnde Aug. in "íw« b.s coptrac Maximinum: In templo, inquit, fuo Tabi- tat Deus, fcilicet in [ancTis qui funt tesnplum Dei, mado fecundum fidem ambulantes C templum Dei erunt aiiquando fecundum [pecterm, qualiter etia» nunc templum Dei fant Angeli. Sed dicet aliquis: Antequam faceret Deuscalum,ech terram, antequam faceret fancfos, vbi babitabat? In fe babitabat Deus, apud te babitat, ci a- Ceff. No ergo (ancfi fic (unt domus Dei, vt ea fubtra- | Lacadat Deus. Immo fic habitat Deus in fanctis,vt [1i- Pfe dilceferit, cadant.
BN Multa hic breuiter docet, quz confir- mant przdicta. | Twirp| SCtndumel etiam quia (vt ait Auguflinusin libro 7.4dmd. ad Dardanur ) dicissift [lulti[firne nequit, Spiritum (an- lum nou babere locum im no[lrocorpore,quod totum art- ya noflra impleuerit.Stultius dicitur etiam angu[Iys ad- ctbi impediri Trinitatem,vt Pater D" Filius C Spiritus fatiétus alicubi (fmule[fe monpo[Jint.Verurm illud eft smul- to rmirabi&ius quod cum Deus vbique fit totus, non ta- meninomnibus habitat. C)uis porro audeat opineriynift infcparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in 4- lique po[fit babitare Pater, ctr Filius, inquo non babitet Spiritus fancus? aut im alique Spiritus [ancfus, in quo nen babitet Pater, ci Fikus? Fatendum ergo eff vbique |...e[fe Deum per diuinitatis pre entiam, fed non vbique per Merc.6. b ambabitatiomis gratiam. Propter banceniminbabitatio- LV. VI. 4 peyp cvatie non dicisnus: Pater nofletquies vubique,cum C boc verum fit.fed quies incalis id efftm v fanéfis,tn qui- bus efl quodam excellentiori vnodo.
QuodDeusinhabirator eft quorundam nondum cognofcentium Deum,& non quorun- dam cognoícentium.
Ende epi. paulo infe- rus, Rem di T4.
Illud quoque mirabile eif, quia, vt ait Augu[linusin eodem, Deus ef inbabitator quorumdam nondum co- gnofcentium Deum, c non quorundam cognofcen- fium Deum. Illienim ad templum Dei non pertinent qui |E. cogafentes Deum non ficut Deum glorificant. Ad tem- lum Dei pertinent paruuli anctificati faeramento Chrif, C regenerati Spiritu fancío qui nondum «valent ca- | nofcere Deuzm. | Ergo p porwerum illi no[fe, nec ba- ere, ifüi potuerunt babere antequam no[fe ^. BeatifJi- | mi fuit illi quibus boc est Deum babere quod no[je. Hic aliquatenus aperit Augu[linus quo modo Deu habitet tn aliquo, idest, babeatur, cum videlicet ita c5 inaliquoyvt ab eocogne[catury ( diligatur. S.Bonau, Tóm.4. | B |pultaloquimur, qua intelligere non [ums idonei. Verbi eloria.
tes, boctta foreintellicendum tradiderunt quod Des vbi- C D [qued bomo viuenscapere non valet.
Par L.
)- Quo modo Deus totus vbique fit per effentiam, | non poteft intelligi ab huma- no feníu.
Ex pradicfis patet quod Deus vbique totus efl per ef- fentiam, cr in [ancfis babitat per gratiam. Cumá, fupe- viue licet tenuiter offen[um (it,qua ratione dicatur babi- tareinquibu(dam, tunc efflagitaret ordinis atioidetiam Alfgnari us modo vtiqueper e[Jentiam.e totus fit mifi stus con [derationis fublimitae, atque immen[itas bu-— sane mentis fenfurm onanino excederet. Vt. enim ait|. | Chryfoffovus fuper epiflolam ad. Hebr. Sicut multa de) Hom.z.ibi Deo intelligimus, que loqui penitus non valemus: ita 2 ri cum fit gratiaquod vbique Den efl, cimus, ci dicimus: quo modo autem vbtque fit imtellecfunon capimus. 1t& qued eff incorporea quedam virtus eff omnium caufa bonorum fcimus,quo modo autem,'velque tla fit penitus jemora- mus.!
Quorundam opinio qui po oftendere quo mo- de Deus vbique fit pereffentiam,poten- ) tiam, przfentiam.
Cuidam tamenimmenfa ingenio fuo metiri prefumzque per e[entiarm effe dicitur,non quod Det effentia praprie frtin omniloco, cj- in omni creatura: fed quta omnis na- tnra, atque omne quod naturaliter eif,im quocunque loco jt, pereum babet efe ci osnttis locus in quo tllud ef. 1de ettam dicunt ideo Deum vbique dici W perprefentiarn, velperpotentiam,quia cunéla loca [unt ei prefentia, c ue in ers funt, necineis aliquid operaricelJat. INam ct tpfa loca, e quidquid in eis M) tpfe confermet, manere [nonpo[funt. In eis ergo per fubflantiam Deus effe dici- turyvt aiunt,quiaper virtutem proprie fabflantie fue fa- cityUt etiam loca [cnt, i» omnia qua tn eis fmt. Sed licet becvera fint, qua afferunt in ic pee intellicentgs predictorum, 1m illis tamen verbis quibus dicitur Deus vbique e[feper efentiam, plus contineri credendum eff: . QuodDeuscumfit in omnibusrebus,non tamen fordibus rerum inquinatur.
tialiter infit ommibus rebus, ch» corporalium fardium in- se. is. quinationibus non contangatur. Quad tarn friuolum e[ | jententia- vt necrejponfione fit dignum, cum etiam [Diritus creatus Ur er.£0.3. Ordibus corporeis etiam leprofi yvelquantumcumqsepot- | lutiinquinari non po[Jet. Sol quoque radios fuos [sue fui ollutione effundit fuper laca, Pun non (alum mun- da,fed etiam immmnda, ac [ordibus fatentia,quorum co- taiíu bomines, c alie quedam res inficiuntur: folis vero rady immpolluti,cyrincontaminati ea contangentes exiffut. No eff ergo mirandum [i e ame 1 cuius etiam fapientia,que attingit Afine v(que 4d finem | Chrifliane fortiter dicitur: Attingit amnia, propter [uam mundi. i613 tiam, Cr nibil inquinatum in eam. incurrit. Timent quidem quod fierinon potefo fcilicet ne bumana carne ve- ritas C [ubflantia Dei inquinetur, C tamen predicant Bb ai | dflum -- » bj 292 ' Liber L Sententiarum, flum vifibilem (alum radios [uos per omnes faeces, ch» or des [pargere, er eos mundos, C fanceros fernari.. 5i ergo viftbilia mulida à vifibilibus irmimindá cóntangi pof- unt. C noninquinari quanto vagis inuifrbilis i tmco- mutabilis veritas? Poflremore(pondeamt. quid potius de Deovefondendum exifliment, vel quod nu/quam per e[fentiàem fit yuel quod vbique,velalitubi, ita quod non v- bique? Sed quis audeat dicere quod nuíquam diuina e[fen- Fia fit, velquod alicubi, cj non'vbique fit? Si enim tta eff alicubi quod pon vbique eroo ocalisei?. Efl ergo-ubique F0f4 que continet Loup, C penetrat 101um, que nec pro fet fimphicitate diuidi, necpro fui puritate macular, nec] ro fus smmenfitate vllo modo comprebendi pote]. Vnde Quid (it mutari fecundum tempus.
UMuteri autem per tempus efl variari fecundum qri«- Matatesirteriores,velexteriores, que[unt tn fpfa re, quá PIUtatUuryUt quando fefcipit vici itudinem eaudy, dopp. "i emiaablninnd Ud vartattonem forme [iue aliu. fus qualitatis exterioris. Hacenim PIMEALO GIA fi ecgrs. dum fempus, variatio es? qualitaturm, que fit in CO'pora- Éyvel Dirituali creatura Co ideo voratur tempus.
Opinio quorundam qui dicunt, [piritus creatos non mouen loco, nec eífe Do& Chri. | Aqu inus: Deus ubiqueeit, cui non locis, fed acfioni-|p | dran. o. bts prapinquamus. Demutatione-vero loci,magna éitter conquirente, df pestid | CCptatio verfAtur. Sttmtenim qui dicunt nullurn [iritum DISTINCT. XXXVIL PARS IL Quod Deus vbique fit; & inomnitem pore,nontámen localis eft,non circumícri ptibilis, necloeo, nectemporeznoucturn Cumque diuina natura veratiter,cy e[fentialiter [st in Omni loco e? 1n omni fempore, non tamen mouetur p loca, velper tewpora nec localis, nec temporalis efl. Logeyporis, corporea. calis non cfl, quia penitus non circumferibitur loco, quia necita eit in vnoleco quod non (it ín 4lio,neque dimenfto- Hic refpondetur eis, | j; nem habet, fent corpus, cui fecumdum locut 4ffignatur| C | | l, naptum,medium C finis,e ante qe vetro dextrum, Sed, vt [apra diximus, dupliciter dicitur effe ves lnca-: C fimiffrum, furfum,c* deorfum quod [ia interpofitione facit diflantiam circum[lantium. Duobus namque bis ptodi«s dicitur in Seriptura a'quid [ocale, ftue lococir- ewnferiptibile, e econnerfo fetlcet, vel quiadimen [io- nem capiens longitudtnis, altitudinis, ef» latitudinis di]. flantiam fact io loco, vt COTDM: "vel quia loco definitur, ac determinatur, quoniam cum fet alicubi non vbique in- wenitur: quod non folum corport, fed etiam emni creato Sritui congruit. Omne erga corpus omni modo locale.»
ejf. Spiritus vero creatus quodums mode eff localis, e? quodam modo non eit localis. bocalis quidem dicitur, quod determinatur defimitione loci, eh qued dimen[ionem recipiens diflantiass facit. Spiritualis verotantum df. nittone loci concluditur, eum tta fit alicubi quod son alibi: td nec dimenfionem recipit nec diffantiam in loco (acit, | quia fault effeost [piritus bic, Men eo coanguflarent lo- n CUP., QUO Risus de corporibus COntipneret. Ideod, An- à mE RT t.
quia definitione loci terminatur, quoniam cum alicubi | c, eu[Himma attributt miutationeyn loci corpori non [peritsi,: prefens fit, totus alibi non inuenitur. Xon autemitalo-| — quia Beet [irities tranfeat de loco ad locum,non tamenita W calis eflrt dimenfionem capiens diffantiam in loco faciat.| vt dimen]tonibueciremm[eriptus,interpofítione fui faciat i Dinina ero folaelfentta omnino iMocalis (» Q inarcum-|.— |diffantiam eircunifTantium, [icut Corpus.: Criptibilis eff, qua nec locts mouetur alquo medo fcilicet, | à veldeterminatione frnitayuel dimen[ione f ufcebta, necie-| | Conclufioexpradiais quod fpititus creati funt loca- ] poribus, fcilicet affectu C toonitione moouetur.. His enim duobus modis, feslicet lota vel tempore, fft mutatio crea- Lib&c as. IAr& qu longe efl à Creatore 5. Vnde Aucu[linus fuper 3.6524. |Géne. Deus inquit, omnipotensincómmutabili eternita- iiie te, voluntate, veritate, ' sena idem n "WOuetper feyipus les, & circumfcriptibiles quodam mo- | do, fpiritus vero Deiomnino incircumícriptibilis, Sunt evoo (biritus creati in loco, (C tranfeunt de loco! bise ad locum, e$ quodam modo lo£ales, efr circumferiptibiles, nm dli pinerieius fübflantiàm qua Deua efl, temporibus i, E [moni locofedoomnzmoillscalis eff C treircurferiptibilis. |n, a, wutabilem, jue per tempora, eh lota mobilem, enm feta terius pey contemplationem a[Jiflant, quiaetfi dnoelus ed arm Lo. (piritüs circi feriptus,yimns amen tritus quiDeus eff in- isse quia tpfe idem pofl omnia, fcilicet poft ommum initia. — iur ur ipta d "ink. d ] Ecce bic aperte offenditur quod nec locis, mec temporibus, 7! N ut n Mid quia piri: viu oU aid i mutatur, velmouetur Deus. Sptrittalis autem crea- ik pd JP * diio rid iste Hf, Harcumfe í dond *lbhié| |]. 2 Albi. etiam * Ayybroftus diflantiam. offendens inter * Lt i tura per tempus mouetur, corporalis ve- vitm incrrattum., ch Thiyi dii; s, 2 I fO, Cam pe tempus, ITHMP. Increa (| C fpiritum creatum, dicit $e-- Bo cap. 9.
raphin de leco ad locum trapfire; 1nquiens ita 1n libro! eio.
e locum.
. de Trintate. Dixi Ifatas: Quia mijfus efl 4d ac Ifa. é.L. 1 M RCM E E EL im ^ ek N milfus:fed Serapbin ad vnum, fpiritus "vero ad omnes. Seraphin mittitur in miniflerio, [piritus üperatur myfle- rinm. Serapbin de loco ad locum tranfit: nón enimcom- plet oreia: fed ipfe repletur [iritu.. Hic Aperte offends- iur qued Angeli quodam modo locales funt.