B |psratione ad Deum proprie, ideo in his vltimis códitio- nibus proprie accipitur veftigium, Et quia magna eft in- ter itas comparationes conuenientia: ideo Magiftermi- (cet hzc adinuicem propter multam co nuenientiam, & refpondentiam:quia vnitas refpondet modo qui relpicit Deum vt caufam efficientem: veritas fpeciei quz dt ipfüm vt exemplar: bonitas ordini qua refpicit Deum vtfinem. | up $i Perf-hifima pulchritudo intelligitur Filius, fcilicet Ve- ritas Patru, — Dub. VII.
CoNTA A hocdicit Auguftinus: Veritas eft id quod. wt» eft:fed ens nulli perfonz appropriatur:ergo nec veritas. |f P6*« (|, IrEM videtur male appropriare ordinem Spiritui ^" C fano, quia in precedent capitulo dicit quod ex ordi- ne intelligitur fapiens: fed fapientia appropriatur Filio: ergo & ordo.
fiderari, ficuc color. Nam vno modo color confidera- tur fecundum id in quo eft, & fic diffiniturinlib deen: dd fu & fenfato." Coloreít extremitas perfpicui in corpore terminato. Alio modo in comparatione ad vifum quem mou: té fic diffinitur in libro de anima: Coloreft mo-| wif. ii. tiuum vifus fecundum actum lucidi. Similiter veritas] 4r e». poteft conliderari in comparatione ad illud in quo eft,& /^***? fic verum eft quod dicit Auguftinus: Veritas eft id quod eft, Alio modo per comparationem ad intelledum|, |. quem mouet, & fic veritas ficut dicic Philofophus nti! Kk "i . |Metaphyfica, eft finis intelligentizfpeculatiue. Secun- Sed D dum primum modum dicit Ànfelmus: Veritas Pacis eft nfl " effentia Patris. Quantüm ad fecundum modum dicit" Mete Hilarius,quod veritas eft declaratiuum effe. Ecquoniam /^^* filius eft qui procedit vt verbum,«ui appropriatur ratio declarandi: ideo ei appropriatur ratio exemplaris, & per confequens ratio veritatis, quantumad fecundum mo- veritátis: ipfe autem accipit primo modo.
AD illüd quod obiicitur de ordine, dicendum quod eft ordo rerum in vniuerfo, &chic appropriatur fapientiz. Eteftordo rerum in finem, & hicappropriatur bonitati, | & fic patet quod non eft contrarictas.
ARTICVLVS I.
Á D intelligentiam eotum quz in hac parte prima prafencis diftin&tionis tanguntur, quatuor quz runtur. Primüm,vtrum Deus fit cognofcibilisà creatu- ra, Secundum, vtrum fit cognofcibilis per creaturam. Tertium, vtrum modus cognofcendi per creaturam có- ueniathomini quantum ad omnem ftatum fcilicet ftarü innocentiz, ftatum narurz lapíz, & ftatum natura glori- ficatz. Quartum,quid fit de Deo cognofcibile per crea" turam.
E QV.ESTIO LI 4n Dew ft cognofcibilis à creatura. Alenamder 4lenfis 1.5.9.5. Membro j. arta.
JE pid. Rom.1. Sent. dif). 3.4.t.
T | Pars l.. Art. D. — Queft L. 2 nd Henrscus 159 (tom. «rt.14.9.1. A. | Durandus 1. Sent. dif). 3. q.7., CoNwNcrvsrio. M. Richardus r.Sent di /f.3.0.1. artt, '. $eofime 1. Sent. diff. 3. q. 1. Dews à creatura efl cognofcibilis, Cr cleriffimie cogno- tione Frenctfisn de Mayr. diff. 0.1. fétbilis quantum eft de fe. iy loan. Baccon.1.Semt.dyfd.3.q 1. DE 505. Me Me deer f A inu R 2s». adarg. Dicendum quod Deus in fetanquam tene fumma lux eft fumme cognofcibilis, & tamquam lux qo ^ |Adoppof. Trum Deus fit cognofcibilis à creatura. Et quod| |fumme intelle&um noftrum complens, quantum e(t dc las Th ni. s de hee cin fic perau&oritatem Dionyfij;Deü| |íeeffetfumme cognoícibilis etiam nob:s, nifi effet ali- tm, Di ^*" Ineque dicere, neque intelligere poflibile eft. quis dcfe&usà parre virtutis cognofcentis: qui quidem ui;. IT EM oftenditur ratione per quadruplicem fup.| |nontolliturperfe&e nifi per Dei formationem gloriz. tan pofitionem, quam neceffe eft elfe in cognitione, fcilicet Concedendzergd funt rationes; quod Deus fit cogno- it | proportionem, vnionem, fiuereceptionem, iudicium,| |fibilisà creatura, & etiam clariffime cognofcibilis qu&- ee i de ogiitio informationem. Intelle&us enim non intelligit nifi tumeftdefe,nifialud effet impediens,, vel deficiens ex me d 'quatuot quod eft ibi proportionabile, & quod (ibialiquo modo | parte intellectus,(icut poft parebit.
iu | jrqurit. [vnitur,de quo iudicat, & à quo acies intelligentiz infor-! "T7. 1. Apobiectaincontrarium dicendum quod eft co- 4sp.de ms po matur. Ex prima füppofitione arguitur fic: Neceffe eít gnitio per comprehenfionem & apprehenfionem. Co-|,4, oes. »& Ent leffe proportionem cognoícentis ad cognofcibile: fed| |gnitio per apprehenfionem coníittit in manifeftatione sd S Pin Deiad intellectum noneft proportio, quia Deuseftinfi-| |Veritausrercognitz. Cognitio eco comp rehenfionis yd pa j nitus,& intellectus finitus:ergo,&c.Przterea (i eft aliqua| ininclufione totalitatis. Ad primam cognitionem de- cu proportio, videtur quod non (it füfficiens quia plus| |QUiritur proporuo conuenienriz, & talis citinanima ad 5 diftat verum increatum ab intelle&u humano, quam [peu Dei, quia quodam modo" eftanimaomnia per piod | quodlibet creatum in telligibileà fen(ibili.Sed fenfus qui aflimilationem adomnia, quia nata eft cognofcere om- E ZB eit perceptiuus fenfibilis, num quam eleuaturadcogni-| |nia.Et maxime eft capax Dei per affimilationem,quia eft dioné intelligibilis creati:ergo nec intelle&us vmquam| /!mago & fimilitudo Dei. Quantum ad cognitionem eleuabiturad cognitionem intellioibilis increati. comprehenfionis requiritur proportio zqualitatis,& zud 4i: 3$» ITEM exprz(üppofitione fecunda (ic:Neceffe eft quiparantiz,& talis non eft in anima reípectu Dei, quia MP effe vnionem Bor; ilis ad cognofcentem,itaquod| |animaeft finita,fed Deuseft infinitus: & ideo hanc non ij P^ vnum fit in altero: fed cognofcens non eft in cognotcibi-| c haber,& de hacintelligit Dionylius,& de illa cettat ob- 8 | li, (ed econuerfo: fed impoffibile eft infinitum capi abi- iectio.de alia NEST e lis | o finito:ergo impoffibile eft effe in illo: ergo Deum ef- 1. Adillud quod obiicitur de diftantia intelligibilis, | à inintellectu eft impoffibile,cum fit infinitus. & fenfibilis,dicendum quod duplex cft diftantia: fecun- d 4. ITEM extertia füuppofitione fic: Ad cognitionem dum rationem entis, & fecundum rationem cognofci- A neceffe eftin cognofcente effe iudicium de cognito: fed| |bilis. Primo modo eft maior diftantia fecundo modo "d omne iudicans —— fuper iudicatum, finitum non,quia verumque eft intelligibile, fcilicet Deus &a- x autem non habet po e fuper infinitum:ergodeillonon| |nima. N onfic eft de intelledu; & feníu: quia fenfus eft i iudicat: fedad cognitionem requirebaruriudicium:er-| |potentia determinata, (ed intelle&us AD MMC RN go intellectus finitus non cognofcit Deum infinitum fü- j. A D illud quod infinitum non capitur à finito.
«goce. | CoNTRA: Ánimarationalis eftad imaginem Dei. mwu. |Sed (icut dicit Auguftinus inlibro de Trinitate, & eft L4 5. in littera przfentis Diftind. in parte fecunda: Mens co eft imago Dei, quo capax Det eft, eiufque particeps efle poteft. Caperc autem non eft fecundum fübftantiá, vel effentiam,quia ficeftin omnibus creaturis: ergo pet cognitionem & amorem: ergo Deus poteft cognofci à creatura, Ir£M ratione oftenditut fic: Omnis cognitio fpiri- tualis fit ratione lucis increatzs, vt dicit Au guítinusinSo- liloquiis: Sed lux eft maxime cognotcibilis Ipfi animae: crgo, &c, ., ITEM cumfiatcognitioaliquorum per prafentiam, aliquorum per fimilitudinem, illa cognofcuntur verius, .|que ENERE dien) per przíentiam, vt dicit Auguftinus: fed Deus cft ipfi anima vnitus per. prafentiam: ergo Deus verius cognofcitur quam alia quz cognofcuntur per fimilitudinem.
IrM ficut fe habet fümma bonitas ad dilectionem, lic fumma veritas ad cognitionem: fed (umma boni- taseft ümme amabilis ab cífectu:ergo fümma veritas cft [umme cognofcibilisab intellectu.
Ire vnumquodque efficacius poteft in idadquod [naturaliter ordinatur: fed intelle&us nofter natu:aliter ordinatur ad cognitionem fummzlucis: ergo illa maxi- me cognof(cibilis eft. | ec is Co emen aniee -— S5.Bonau.Tom. 4.
totus attingitur íecundum fubítantiam, fed nontorali- [tur quod ft cognofcitur totus, quod comprehendatur Yo MC e di Dicunt aliqui quod capere infinitum eft duplisiter,ícili- cet quantum ad effentiam, & fic capitur; & quantum ad virtuofiratem, & (ic non capitur: ficut punctusà linea terfecundum virtutem. Sed ifta folurio non videtur fol- uere, quiain Deo idem efteflentia quod virtus,& vtra- quecít infinita.Ideo dicendum quod duplex eft infinitü. Vnum quod fe habet per oppofitionem ad implex, & tale non capitur finito, quale eft infinitum molis.Aliud eft quod habet infinitatem cum Íimplicitate, vt Deus, & taleinfinitum quia fimplex eft, vbique totum eft: quia vero infinitum in nullo ficeft, quin extra illud (it, & fic intelligendum eft in cognitione Dei. Etideo non fequiquia intellectus eius totalitatem non includit, ficut nec creatura immenfitatem.
4. ÀD illud quod obiicitur: Iudicans habet pof- fe, &c. Dicendum quod iudicare de aliquo eft dupli- citer. Primo modo di(ícernendo,vtrumffit,velnon fit: & hoc modo conuenit iudicum omni intelle&ui cogno- Ícenti,refpectu omnisobiecti. Alio modo approbando, vel oubidestum ita debeateffe, & (ic non iudicat de veritate,fed íecundum ipfam de aliis, ficut dicit Au- guftinus de vera Religione, quod iudex non iudicat de lege,fed fecundum ipfam iudicat de aliis, Et de hoc ro- do verum eft quod dicit Auguftirius: Quod nullus dcil- la veritate iudicat, nullus tamen fineilla iudicat, & de hoc modo verum eft quod opponit quod iudicans po- teft fuper iudicatum. De primo vero non eft verum quod poffit fuper,poteft tamen dirigi in obie&tum, ad- miniculo illius.
f. Ap illud quod vltimo obiicitur de informa- tione, dicendum quod Deus eft prefensipfianimz, & omni intellectui per veritatem:& ideo non eft neceffe ab ipfo bist maliudincm » Per quá cognofcatur: nihi.| dug.fo.1.
tbidcio, / lominus 28 Lib l. Sentent. —— MEN Dit. I1L: lominus dü cognofcitur ab intellectu, intelletus infor-| A Deum quam in aliquid aliud. di din indigentiam, ,matur quadam notitia, quz eft velut fimilitudo quedam [nonabítracta,, fed impreffa,inferior Deo,quiain natura inferiori. Eft fuperior tamen anima;quia facit ipfam me- liorem. Ethoc dicit Auguftinus de Trinitate: Quemad- modum cum perfenfus corporum diícimus corpora.fit corum aliqua fimilitudo inanimo noftro:ita cum Deum nouimus, fit aliqua fimilitudo Dei: illa notitiatamen in- ferior eft, quia in inferiore natura eft. — deTrim.c.
QVAESTIO II., . An Deus fit cognofcibilis per creaturas.
Alexander alenfes v.5. quaff. 2. Membro y, ert.t.
V: & v x Deus fit cognofcibilis percreaturas. Et quod non videtur.Quia via ad errorem,non eft via Ad oppol.
ris: ergo &e. Probatio minoris: Creaturz Dei factz funt indeceptionem anime hominum,& in odium,& in mu- (cipulam pedibusinfipientium. Preterea Auguftinus in libro de Libero um pam de his qui occupantur in éreaturis: Dorfum ad te vertentes in corporali opere;tá- quam in vmbra fua defiguntur.
2. Ir£ M tenebra, &tgnebrofum non eft via ad co- gnofcendum luminofum, fiue lucem:fed creatura eft te- nebra, Deusautem eftlux: ergo Deus non eít cognofci- bilis percreaturam. | A NN ;. Ir&M medium per quod cognofcitur aliquid, vel probatur deextremo,debet communicare in aliquo cum eo quod cognofcendum eft: (ed creatura & Creator ni- .|hil habent commune: ergo Deus non cognofcitur per creaturas. | 4. ITEM omnemedium per quod afcenditur ad ex- tremum diftat abillo gradibus finitis: fed omnis crea- tura quantumcumque nobilis diftatáDeo gradibus infi nitis,quia quantumcumque duplicetur, numquam per- ueniturad eius nobilitatem: ergo per creaturam non a- Ícenditur in cognitionem Dei.
abug.lb.2.
Funda- CoNTRA."*Amagnitudine fpeciei, & creature co- Malas l gaotcibiliter poterit Creator horum videri, Vnde Ifido- e "a rus: T Ex pulchritudine circumícripta creature, pulchri- ds aum s cudinem fuam quz circumícribi non potelt, facit Deus deno c.4.$. intelligi. ' MEM - | [TEnmratione oftenditur fic: Contingit non folum effectum cognofci per caufam, fed caufam Tus effectum: ergo fi Deus eftcauía operans Íecundum fuam nobilita- tem,& creatura effe&us,porerit Deus cognofci per crea- 4rif..d| ITEM fenfibile eft via cognofcendi intelligibile: fed eni. cótex. creatura eft fenfibilis, Deus eft intelligibilis: ergo per jo. €$3». |creaturam eft deuenirc in cognitionem Creatoris. - Ir £M contingit fimile cognofci per fimile: fed om- nis creatura eft fimilis Deo, vel ficut veftigium, vel ficut i- mago: ergo per omnem creaturam contingit cognofci Deum.Quaritur ergo quz fit ditferentia inter veftigium, & imaginem:& cum4n omni creatura fit veftigium,quz- ritur quare non fimiliter imago: & fecundum quid at- tenditur veftigium.
CoNcrLVvsrIO.
Deis eff cognofcibilis per creaturas quantum ad conditiones generales.
Resp.adarg. Dicendum quod quia relucet caü- fa in effectu, & fapientia Artificis manifeftatur in ope- re:ideo Deus qui eft Artifex & caufa creaturz, per ipíam cognofcitur. Etad hocduplexeftratio, vna eft propter conuenientiam, alia propter indigetitiam. Propter con- uenientiam, quia omnis creatura magis ducit in ad cognitionem: fed cognitio per creaturam eít viaerro- E fentansfecundum partem. Cum iterum fit infinitus, à nulla omnino creatura, necetiam d toto mundo potet| — quia cá Deus tamquam lux fumme fpiritualis non pof- lit cognofci in fua fpiritualitate ab intelle&u, quafi mate- riali luce indiget anima vt cognofcat ipfum, fcilicet per creaturam. | | 1. A illud quodobijcitur quod cognitio creature|,;, eft viain errorem, dicendum quod duplicitereft cogno- ji. t fcere creaturam. Vel quantum ad proprietates fpeciales |mesi.; quz funt imnperfectionis:vel quantum ad códitiones ge- nerales quz furit completionis. Si quantum ad fpeciale; conditiones imperfedtionis, hoccft dupliciter, aut attri- buendo Deo, aut remouendo. Primo modo eft via erro- tis,fecundo modo eft via cognitionis, & fic cognofcitur Deus perablationem.Si autem cognofcatur quoad con-: ditiones perfectionis, fic poteft efle dupliciter, ficut pi- Cura dupliciter cognofcitur,aut ficut pictura, aut ficuti- mago. Vnde autfiftiturin pulchritudine creaturz,aut perillam renditurinaliud. Siprimo modo, tunc eíl via deuiáàtionis. Vnde Auguftinus: Va his qui nutus tuos roteamant, & obetrant in veftigiís tuis, & derelinquüt te ducem. Sifecundo modo prout eft via inaliud.ficeft ratio cognofcendi per fuperexcellentiam: quia omnis proprietas nobilis 1n creatura Deo eft attribuenda in fummo, & fic patet illud. | ;. An illud quod obiicitur quod tenebrofum mc- dium non eft via cognofcendi lucem, dicendum quod ftoculus bene difpofitus,& oculus lippus. Deoculo be- ne difpofito verum eft: (ed non de lippo cui nubes obre- Igens.velterra füfcipiens luminis claritatem, eft medium Arp libi. dels, «tb.
C lvidendifolem. Sic intelle&ui noftro qui fe habetficut| 4nf..
oculus noctuz ad manifeftiffima natura. Mains ;. An illud quod obiicitur de defectu communita- tis,dicendum quod fi non eft commüne per vniuocatio- nem,ramen eft eommune peranalogiam,quz dicit habi- tudinem duorum ad duo, vtin nauta, & doctore, vel vniusad vnum, vt exemplaris ad exemplatum.
4. Ap illud quod obijcitur quod femper funt in finiti gradus, dicendum quod aícenfus in Deum poteít effe dupliciter.Aut quantum ad afpectum praíentis, (ic quelibet creatura nata eft ducere in Deum, nec fic funt infiniti gradus. Aut quantum ad zquálitatem equi- parantiz, & fic eft verum quod funt infinitiiquia bonum creatum quantumcunque duplicatum,numquam zqataratur increato. Primus autem gradus, quantum ad a(cenfum adafpectuni przfentiz, eft in confideratione vifibilium. Secundus in confideratione inuifibilium vt] animz, velalterius fubftanriz fpiritualis. Tertius eftab| eost anima in Deum,quia imago ab ipfa veritate formatur, X 44-5. Deoimmediateconiungitur. —. ' Ap illud quod vltimo quaritur de differentia veftigii & imaginis, quidam affignant talem differentiam: quod veftigium eft in fenfibilibus,imago in fpirituali- bus. Sediftapofitio vel diftit.&tio non valet, quia vefti- [gium eftetiam in fpiritüalibus.Nam vnitas, veritas, bo- nitas,in quibus coníiftit veftigium,funtconditiones ma- xime vniuerfales,& intelligibiles. Aliiauté dicunt quod veftigium dicitur, quia reprafentat fecundum partem: fed imago fecundum totum. Sed heciterum ditferentia non vàlet. Quia cum Deus fit fimplex,non habet reprzt reprzfentari fecundum totüm. Ec ideo intelligendum in curri crcatura ducat in cognitionem Det per mo uri vmbrz,& per modum veftigii,& per modum ima- ginis, differentia eorum notior à quactiam denomi- riatur, accipitur penes modum reprzfentandi. Nam vmbradicitur inquantum reprafentat in quadam elon- gatione, & confufione: veftigium in quadam elotigatio* ne,fed diftin&iope: imago vero in quadam propiriqür- tate, & diftin&tione. Ex hac differentia colligitur fecun da quz eft pencs conditiones, in quibus attsridütur hec. Nam creaturz dicuntur vmbra quartum ad proprieta tes quz refpi ciunt Deumiri aliquo genere cauíz, fecun- dum rationem cauír indeterminatam. —Veftigium quantutri ut b s. To*- Hu 4 Funda- menta.
Adoppof.
Bernar de comfidev.1y.
perereaturas..
Pars I. Art. I.
ne triplicis caufz,efficienus, formalis, & finalis,ficut funt vnum, verum, & bonum. Imago quantum ad conditio- nes quz refpiciunt Deum nontancum inratione caufz, fed & obiccti,que funt memoria,intelligentia, & volun- tas. Ex his concluduntur aliz duz differentiz, quantum adea ad quz ducunt. Nam creatura vt vmbra ducit ad cognitionem communium, vt communia:veftigium ín cognitionem communiü, vtappropriata: imago ad co- gnitionem n, Vt propria. Alia differencia eft penes eain quibus reperiuntur. Quoniam enim omnis creatura comparatur ad Deum inrationc cauíz,& in ra- tione triplicis caufz, ideo omniscreatura eft vmbra, vel veítigium. Sed quoniam fola rationalis creatura compa- raturad Deum vtobiectum, quia fola eft capax Dei per cognitionem, & amorem,ideo fola eft imago.
QVA£ESTIO III An in omni flatu cognofcatur Deus per creaturas.
V Tram cognitio Dei percreaturas fithominis quan- tum ad omné ftatum. Quod (ithominis quantum ad primum ftatum,fic oftenditur. *Homo in ftatu inno- centiz non cognofcebat Deum facie ad faciem: etgo fi cognofcebat Deum, cognofcebat per effe&um: ergo per veitigium:ergo per creaturam.
* [r£ M inhomine,in ftatu innocentiz, cognitio fenübilis non erat in impedimentü:fed in adminiculum cognitionis intellectiuz: fed cognitio intellectiua pro- pter quam factus eft homo, eft cognitio Dei: ergo omnis cognitio fenübilisin primo homine ordinabatur ad hác: fed cognitioDei per adminiculum fenfibilium eft cogni- tio per creatüram:ergo,&c.
1 ITEM quod fichominis quantum ad ftatum beati- tudinis, videtur quia beati cognofcunt creaturam:fed nó liftunt in:lla:ed referuntad Deum:. ergo cognofcunt Deum percreacuram. | T Ir£M omnesbeatzanimalaudant Deü per crea- curas:fed laudare Deumper creaturas,eft cognofcere per creaturas:ergo &c. | MEM T St» contra: Quod non fit hominisinftituti fico- ftenditur: Cognitio per veftigium eft cognitio per me- dium:fed mens, vt dicit Auguflinus, immediate * ab ipfa veritate formatur: ergo talis cognitio non conuenit hu- manz naturz quantum adillum ftatum, nec etiam quá- tumadalium. — — | | T ITEM noneftrectus ordo quod propinquius per- ueniat in finem per medium magis diftans: fed homo in ftatu primo erat propinquior Dco ceteris crcaturis:ergo non conueniebatci peruenire ad cognitionemDei pera- lias creaturas.
Ir& M quod non fit hominis talis cognitio quantum ad ftatum beatitudinis,; videtur quia cognitio per ve- (tigium eft cognitio per manudu&tionem: ergo non eft cognitio perfecta: & (i non eft cognitio perfecta,ergo eft €x parte: & fi eftex parte,ergo non manert in beatis, quia in ipfis euacuabitur quod elt ex parte.
Irzx vefligium fiue creatura eft ficut fcala ad afcen- dendum, vel ficut via ad perueniendum ad Deü:fed cum peruentum eftàd terminum,non eft vfus viz alterius: er- go fimiliter cum homo eftfürfum,non ind; getícala:ham cognitio beatorum immediate eft in Deum:ergo non eft CoNcrvsro.
De cegno[citur per creaturas à Viatoribus tamtum:ed in crea- turi à Viatoribus femiplene, a Compreben[oribus . autem perfecte.
S.Donau.T om. 4.
Rs». adarg. Adinelledhum predictorum notan- | Quat. II. & III. 29 Ícere ipfius prefentiam,& influentiam in creatura, & hoc uidem eft viatorum femiplene: fed comprehenforum perfecte. V nde dicit Augultinus in lib. de Ciuitate Dei, quedtuncexpreffe Deus videbitur, quando Deus erit omnia in omnibus. Cognofceré autem Deum per creatu- ram,efít eleuarid cognitione creaturz, ad cognitionem Dei quafi perícalam mediam: & hoceft proprie viato- rum, ficut dicit Bernardus ad Eugenium: Aliter tamen conuenit homini in ftatu nature inftitutz & naturz Ja- pí: quiain ftatu primo cognofcebat Deum per creatu- ram ranquam per fpeculum clarum: fed poft lapfüm co- gnouit tamquam pcrfpeculum, & enigma, is dicit 4e. lib. el f. els.
Ls. e. de cófíd.fe.2.
—MHÉI ii i rii irn iii tapise ri ut.:; ned. 1! P quantum ad proprietatem quz refpicit Deum üb ratio-| A| dum,quodaliud eft cognofcere Deumin creatura, aliud | 'dess diese per creaturas. Cognofcere Deum in creatura, eft cogná- | &s«r.«r.
Apoftolus, propter obnubilationem intellectus & peio-|t.Ceor.s. c rationem rerum.
t Apillud erge quod obijcitur de ftatu beatitudinis; dicendum quod ficut di&umeft, beatorum non eit co- gnofcere per creaturas:fed potius in creaturis:& rationes quz videnturprobare contrarium, non probant,fed po- rius qued cognofcatur ab eis in creaturis.
* Ap illud qued obijciturde ftatu innocentiz, quod mens immeditate formatur &c.dicendum quod duplex eft medium,fcilicec difponens, & efficiens. De primo| medio non debet intelligi quod dixit Auguftinus: fed de fecundo;quoniam Deus eft medium efficiens, & obic- Cum ipfius mentis. Illud auterg verbum dicit Augufti-| nus contra Philofophos,quorum opinio erat,quod més non coniungeretur aternz Veritatiimmediate: fed me-| C | diantealiqua guum je T Ap illud quod obiicitur quod non eft rectus ordo; dicendum quod dupliciter poteft confiderari homo, vel ensiníe,velextra. Primo modo non peruenit per crea- turasá fe in Deum:fed ens extra fe per cognitionem crea- | turarum recolligitur in fe, & eleuatur fupra fe. Veldi- cendum quodaliz creature poffunt contiderari vt. res, vel vtfigna. Primo modo funt inferiores homine, fe- cundo modo funt media in deueniendo, fiue in via,non in termino: quia illz non perueniunt: fed per illas perue- nit homo ad Deum jllis poft fe reli&is. E QVESTIO IV.
An Trinitas per[onarum cum Vnitate e[fentienaturali- ttv per creaturas cognefci poffit.
diexander dlenfit V.q.3. Membro 1.av1.5. 4, Thomae r.p q 31.art13.. Et de Ger.q AO rf 159, JE pid. 1.$est.dsf]. 3. qr. g..
Vid fitde Deó coenofcibile percreaturas. Etdicit Apoftolus quod (en quaritur vtrum per creaturas poffit cognofci períona- rum pluralitas. Et videtur quod fic,quia Philofophi non habueruntcognitionem de Deo nifi per creaturas, & co- gnouerunt Trinitatem:ergo,&c. Minor patet per Au- guítinum de Ciuitate Dei:Philofophi tripartitam dicunt effe philofophiam,in qua eft cognitio Trinitatis.
1. ITE M magidcefeceruntintertiofigno. Et expo- nitur quod defecerunt in cognitione tertiz perfonz. Aut ergo quantut ad prepria, aut quantum ad appropr'ata. Non quantum ad appropriata,quia bonitas maxime no- his relucetin creatura: ergo quantum ad propria: ergo faltem duas perfomas cognouerunt.
;. IrEM hocvidetur perrationem: quia veftigium cü dicat diftin&ionem,eft ratio cognofcendiDeum dittinempiterha virtus, & diuinitas. Ec|Rott.1. € Ad oppot.
4sp de.
Céu. Oei (0. Exod, 4.4 &iue, fiue in diftin&ione:fed non eft in Deo nifi diftin-].
Cio perfonarum: ergo per veftigium potuerunt cogno- (cere diftinctionem perfonarum. PENA 4. Ir £ M perimaginemeft cognitio Trinitatis quantumad ordinem, diftin&tionem,& zqualitatem: fed cognitio perimaginem eft cognitio per creaturam:ergo per creaturam potuerunt cognofcere Trinitatem. f. Ir£M difficilioreít cognitio proprietatum occul- tarum creature,quam cognitio plutalitatis perfonarum, quia illa| L po; Lib. I. Sentent. quia tanon capitur nifià magnis, & fübulibus: hzc au- tem capitur rudibus & bid t ergo fi potue- runt per proptietates creaturarum vifibiles peruenire ad inuifibiles, multo fortius ad nbi nd Mg perfo- - $45.14 naseffeplures, Et hoceft quod diciturin Sapientia: Si enim tantum potuerunt fcire quod poterant fzculum|. Misc; quo modo huius Dominum non facilius in- A donet CowrRA: Cognitio Trinitatiseft cognitio fidei: fed use cognitio fidei eft de his quz funt fupra rationem: & que dime, —|luüprarationem funt,non poffunt cognofci per creaturas: Rich, ari.|Crgo, &c. | | | 3 4. Ir£AM non eftnifiduobus modis de Deo cognofcerepercreaturam, aut affirmando quod cft in creatura, aut fimile, aut remouendo: fed. Trinitas non eogno- Dée.de 4» | (citut perremotionem: fed per pofitionem: fedin nulla "| creatura inuenitur pluralitas fuppofitorum cum vnitate t effentizmergo, Ke. —— — | dit) x IT3M fex (cripta eft fuper legem naturz., fiue liber fa osito antequam [i PETI OON. BAES facrz Scriptura fuper librü mundana creatuze: (ednul-| |/Peru7 etf en im amifía Deiparttcipatione deformis fit lus fide carens,perfacram Scripturam venit in cognitio- imago Dei tamen permanet. Eo entm ipfo imago Deief nem pluralitatis perfonarum: ergo multo minus per li-| |[»rens;quo capax eius efl, eiuéque particeps effe potefl Iam brum mundanz creatura. ergo inca Trinitatem, qua Deus eff, inquiramus. Ecce | enim mens ssepinit fui intelligit fe, deligit fe: boc [i eer- , Cowcrvsto. nimus,cermimus Trinitatern nondum quidem Deus: Trinitas per(onevum ln diuinis cum Vnitate efentie non effco-| | ed imaginem Det. Hi ic CrHPPS quedam apparet "Trimitas gnofcibilu per creaturae: (ed bene Trinitas appropriate memor, int elligentia Ci amoris. Hecergo triapoti[fr- rum,fcilicet Veritae,Vnitas, Benitas. »ni tratfenius, memoriam, intelligentiam, voluntate. Rá.Sbi | |. |Hacergotriasvt Augufhinus ait tr libro 1e. de Trinitate, fupra. Rrs». ad arg. Dicendum quod pluralitas petío- C por i funt tres vite:[ed vna vita:nec tres Puentes: fed vna Tho.1.p.4. ren cum — effentiz eft proprium diuinznaturz|— eps upae[fentia. uMemoria vero dicitur ad liquid, gi-ert. V. olius,euius imile ncc reperitur in, creatura nec poteft c intelliaentia, ut Jentas; Jue diledlio fimiliter a d reperiri, necrationabiliter cogitari: ideo nullo modo uid dixitur: vita vero dicitur ad[Gi non Trinitas perfonarum cft cognofcibilis per creaturam, afe a eictiur: VIF A"UCTO ICH MT [feipfam, EO rationabiliter afcendendo à creatura in Deum: fed'icec| | |effetia. Hac ergo tria eo vnum funt quo «una vila;vna ci quidquid aliud ad fei (a fingula non habeat omnino fimile, habet tamen aliquo modo uod creditur fimile in creatura. Vnde dico quod Phi- lofophi nunquam cognouerunt per rationem, períona- rumTtinitatem,nec pluralitatem,nifi haberentaliquem habitum fidei,ficut habentaliqui haeretici. Vnde qui di- xerunt hanc Trinitatem,aut locuti funt non intelligen- tes,aut fidci radio illuftraci. Eft alia Trinitas appropriato- rum,fcilicet veritas,vnitas, & bonitas, & hanc cognouc- runt,quia habent fimile. | 1. Àp illad ergo quod obiicitur quod per tripartitam D philofophiam cognouérunt Philofophi Trinitatemn; di- cendum quod verum eft quod perillud, & peralia vene- runtad cognitionem approptiatorur,crédentes véro in cognitionem vtriufque Trinitatis.
?. Apillud quod obiicitur de tertio figno, dicitur, & bene:quia fapientes idco dicuntur defecifle in tercio fio, quia defecerunt in cognitione effe&us potitlima P enitstis,(cilicet Redempcienis.
;. Ap illud dicendum quod veftigium dicit diítin- &ionem proprietatum effentialium, & huic refpon- det Trinitas appropriatorum,non propriorum, fiue per- (onarum.: | 4. AD illud quod obiicitur de imagine; dicendum quod eft cognoícere animam (ecundum id quod eft, & cogntio ifta eft rationis:vel fecundum id quod imago,& cognitio ifta eft foliusfidei. | j. Ap illud quod vlterius obijcitur, difficilius eft cognofcere mundum;dicendum quod iftud intelligitur fup ofito diuino adminiculo,fimpliciterautem loquen- do m eft, Citiusenim homo difponeretur ad fidé, quam acquireret cognitionem philofophiz. Intelle&us| ramen nofter plus poteft in cognitionern rerum munda- narum quam Trinitatis: quia illa eft fupra ranonem, & contrarium eius videt in fenfu: & ideo indiget no- ua cleuatione, vtpote cognitione per - infuftenem.
] - m QVO MODO IN ANI dicuntur: etiam fimul, mon pluraliter: untur.
iam [ingula omnibus: alequi non E immicem caperent: [e autem inuicem capiunt. Capiunt enim C À fingulis fin- Dit. lI 'MA SIT IMAGO TRI NITATIS.
DISTIN. II. PARS IL cd fingulaue modo zqualia int, quia ca iuntur fin- q q P gulis omnia, & tota. | Ce). Ó Cep. VL 0.
Jqualia etiam [unt non élu ffguda foriaulia: feda 977) ula Cr à ingulis orntta. Memini enim sme babere me- Quo modotota illatría Memoria capiat. Totamá, meam memoriam, intelligentiam, e ve- luestatem [imul memini, Guodenim memoria mea non memini illud non efl in mermorta mea: nibil autem tam in memoria eft quam ipfa memoria: totam ergo memi ni. Item quidquid intelligo, intelligere »ne feto: & feto mevelle quidquid volo: quidquid autem fiio, sucmi- ni. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. | Quo modo illa trà totà capiat Intelligentia, Similiter cum bec triaimtelligo, tota fimul intent: neque enim quidquam inreliibiium eff quod norit telligam,nifi quod ignaro.C) uod autem ignoro,nec memi- ni mec volo. Quidquid etgo intellicibilium teh intel) o,confequenter etiam nec memini, necvoló. Juidquid ergo intelligibilium memini C vile, cenfequenter in- fcio. m | MN , Quomodo (a cit bl Pars.
m Voluntasetiam mea totarm intelligentia, totamque me- um memoriam capit, dum "tor toto eo quod intellzoo, cr 4i). memini. Cumitaque inuicem à [imoulis Ci» omnia, c ota capiantur, equalia funt tota (imaula totis (inoulis, ct" gota fengmla fimul omnibus totis: C bectriaumumyvna "T modo illa tota capiat Voluntas.
if vilayUna mens, una e[fentia.Ecce illius [umma Vnitatis, b aique Trimtatis,ubi-vna ejfentia, C tresperfoneimago o s efl bumana yens, licet impar. Mens auté bic pro anisso í ien pfo accipitur, ubi eff illaimago Trinitatis. Proprie vero y ms ment dicitur ut ait Angu[linus, non tpfa anima: ed quod "s j in eae] excellentius, qualiter [epe accipitur. Illudetiam dit Giendum efl quod memoria non folum efl ubfentium, c nod [e dpreteritorum: fedetiam prefentium, t ait Auguftinus ' n in 14 libro de Tinitate, alioquin [c caperet.
ji | | Ex quo fenfu illa tria dicantur effe vnum, & j: vna effentia, quaeritur. | T | Hic kttendedam ef diligenter ex quo femf actipiendum n. ft quod [upra dixit illa tria fcilicet Memoriam Intelii- "oc entiam, Cbr Voluntatem ecumumyvnam mentemyvzá M e[fentiam. Quod vtique nen videtur elfe verum iuxta ;] prietatern [ermonis. Ms enim,id efl [Diritus rationa- 2 | lieffentia efl Biritualis, ei incorporea. Ia verotria,na- ud faralis proprietatis;feu-vires funt spfiue mentis Cy à ein- " aicem differunt: quia persnoria nonefl intellicentia, vel d voluntas necintellgentia voluntas Jiue amor.
Quod ctiam ad fe inuicem dicuntur relatiuc. ww Et bectria etid ad feipfa referuntur,vt ait. Aucuflinus innono libro de Trinstate: Mens enim amare feip[amyvel memini[Je nen potefl, nifietiam nouerit fe. Nam quo mo- do amat,vel meminit quod ne[Ci? Miro itque mmodo tria iflainfeparabilta fant à feipfis:c tamen eorum fimoulum C fimulomnia vna e[fentia efl, cum Crrelatiuedicantur Hicaperitur quod fupra hzc Ea iiio quo modo icantur vnum.
quepoffunt adeffe, vel abe Verumtamen caueat, ne banc spsagipnem 4b eadem eu. [Trinitate fadam itaeicomparet, vt omnino exilimet fe- (0 mien: fedpotius in qualicumque ifla, fimilitudine,ma- nem. quoque difromilttudinem cernat. | dL 31 Á Prima diffimilitudo, Ouod brewiter offendipoteff. Homo vnusperiffMtria memintt,intelloit diloit:qui nec pysemoria eff nec intel. ligentia.nec dilecfio, fed bec habet.Vnus ergo bomo eff, qui babet bec tria, nonspfeefl bec tria. Iníllius vero fumrna impluitate nature,que Deus efI quamuis vnus frt Deus tamen tres perfona funt,Pater, C Filius" Spiritus [an- [us eT be tres perfóne funt-vnus Deus. Aliudeflitaque| Trinitas vesipfa, aliud imago "Trinitatis inre alia:pro- ter quam imaginemmetiam illud inque fant bectriaim- ago dscitur, fcscet bomo. Sicut imago dicitur C tabula, Ce picTura que e[Hines: fedtabula nomina imagini 4- ellatur propter picfuras que eff inea.
Altera diffimilitudo. zu