£terno rationem habuit, non aliam propter effenti- Jam,fed propter connotatum.Q uid autem fit illud in ele- ione hominum, vel reprobatione, nobis non eft omni- Donotum, necomnino ignotum. Propter hocnotan- dum qued quadam funt opera, quz exeunt voluntate diuina cum alio ad hoc ordinato ordine necetlitacis,fiue ilponendo, vt pluere, & remunerare,fiue damnare, & tantum eft recta,fed etiam regula. Sed cauendum eft,ne, C D E Decelfitatem fumamus in caufando, fiue in merendo,vel] Quat. LI. nem ingenerali,& fpeciali. Vnde (1 queratur,quare Deus vult pluere,refpondetur,propter noftram vtilitatem. Si- militer habetrationem in fpeciali, vc (i queratur, quare vult Deuspluere in hieme,non in etate: cunc refponde- tur,quia vapores aquofi magisin hieme abundant,quàm in zftate.Similiteríi quzratur,quare magls voluit faluace Petrum,quam Iudam:R efpondceturquod ifte habuit bo- namerira,illevero mala. Quadam autem funt opera, quz funtd diuina voluntate cum alio ad hoc ordinato ordine congruitatis,ficut eft noftra gratificatio, vel iufti- ficatio,qua eftà diuina volütate cum operatione, & prz- paratione lib. arb. & hec, quia qui creauit te fine te, non iuftificabit tefinete. Et hocdictum eft fecundum con- gruentiam. Adiutores enim Dei fümus. Attamen Deus (me przparatione,& coopceratione iuftificat, vt patet de fanctificatis in vtero, & vt dicunt de Paulo, & refpectu talium operum habet rationem volunratis in generali,& habet in fpeciali: ed in generali certam;in fpeciali occul- tam.Si enim quazritur, quare Deus vulc iuftificare: Re- ípondeturad mifericordiz fuz oftenfionem. Et f1 quati- tur, quare non vultomnes homincsiuftificare voluntate beneplaciti, dicendum quod hoc eft propter iuftitia fuz oftenfionem.V nde Auguftinus de Ciuitate Dei:Si rema- nerent omnes in panis iuftz damnationis, non appare- ret mifeticorsgratia redimentis. Rurfus: Si omnes tranf- ferrentur detenebris ad lucem, in nullo apparetet feucritas vltionis: inqua propterea multo plures quam in illa funt, vt ficappareret quid omnibus debebat Siquzta- tur in fpeciali,quare magis vulc iu(tificare vnum quam a- lium duobus fimilibus demonftratis:quia mult poffunt effe rationes congruentiz: ideo non eftcertitudoá parte rei. Erideo cum cognitio noftra pendeat à certitudine. rei, nullus certam poteft inuenire rationem, nifi habeat perreuelationem illius cui dubia fant certa. Et quia non fuit nobis expediens ad falutem ifta cognitio, fed vtilior fuit ignorantia propter humilitatem:ideo Deus noluit reuclare,& Apoftolus non fuitaufus inquirere:fed often- ditdefe&um noftrz intelligentiz cü exclamauit: O alti- cudo diuitiará fapientiz,& (cientie Dei, qui incompre- henfibilia funt iudicia eius, & inueftigabiles vix eiusy&c.
r. Ap illud ergo quod quaritur, vtrum predeftinatio habeat rationem. Dicendum quod habet in generali, (i- militerin fpeciali, & hzc tatio neta eft diuinz prafcien- tiz,non nobis ratione predica, 2.3. A D illud uod obiicitur de facra fcriptura quod alfignat beneplacitum pro ratione, dicendum quod quamuis aflignet pro ratiene, & aliam non exprimat, non tamen eft idco concludendum quod non fit alia: quianon funt omnia fcripta, (ed nobisvtilia. — Vtileau- tem fuitícire quod diuinum beneplacitum eftcaufa, & ratio, Yt difcamus eum timere, & nihil meritorum nobis attribuere. 0 | 4. $. Ap illud quod obiicitur quod non elegit, quia przuidit tales, dicendum quod Au guftinus negat fecun- dum quod hoc quod eft, quia dicit caufam non fecun- dum quoddicitrationem,quia quamuis diuina voluntas poffit habere rationem, ex qua dicitur con gruenter opc- rari: tamen non cáufam, fiue rationem caulalem:cum fit caufa caufarurn & maxime refpectu voliti: quoq quidem eftex mera Dei liberalitate, vt pote eft gratia iuftificans impium:& per hoc P fequens de ftatu.
6. Ap illud quod quaritur, propter querum prauifio- nem, dicendum quod p efle propter przuifione bo- norum, vt aliquo modo funt àlibero uibico: propter quorum tamen prauifionem nec ício determinare,nec volo querere, nec eft ratio nifi congrujtatis. Vnde & alia poteft effe, quam hac.
».IrEM in Matthao dicit Filius: Reuelafti ca paruulis, | A Maluare, & refpectu talium diuina voluntas habet tàtio- Augufti. de et bof fer.15.
Lib.1. Cap. In Encb. c.
99. in fine Rohi.11.4.
. 7. Ap illud quod obiicitur de mundi creatione, di-| cendum quod non eft fimile de mundi creatione, quia mundicreatioá diuina voluntate, & beneplacito eft tamquat tota catifa. Et ruríus per creationem non przrfüp- ponituraliquid. Rationesvero ad oppofitum ptobanr quod diuina volutitas rationabiliter facit, fiue quod ba.
hssdnnnitueM E ELLO MI..E WEGE. C UU EPRP VPE 36 Lib. IL. Dift. XLI. bet ratiohert.congruitatis ratione voliti. Et quía hoc ve- rum eft, idco concedende funt. Et quamuisalique ea- rum poffint habere calumniam,tamen conclufto princi- Aug. libr.t,| palis non habet calumniam. Nam Auguftinusdicit hoc ad simplic. n libro Retra&t.poft omnes retractationes quod propo- 7x m »*- nit, &eligit, & reprobat veritate certiffima, & à noftris ?* |(enfibusrernotiífima. Et quia à fenfibus noftris eft remo- tiffima:1dco nullus debet ipfam inquirere,quia in hac vi- ta ton poffumus inuenirc.Ec ideo in noftrz intelligentie infufficientiá, fermo de przdeftinatione claudendus eft, vtobítruatur omne os, & fübditus fiat omnis mundus Deo,cuius iudicia non fünt fcrutabilia,fed formidolofa, Tfilentio veneranda.
ARTICPFLV S II.
ARTICPFLV S II.
bium habet per comparationem ad complexa, queritur, vtrumDeus cognofcat res per modum complexionis.Sc- cüdo quzritur, vtrum enunciabilia,fiue quz Deus femel cognof(cit,femper cognofcat.
QVZSTIOL An Deu cogno(cat res per modum complexienis.
"Adllex Mlenf.1..4.25.Memb.3.art.1.
Et de Verit.q.1.art.8.
V o p cognofcat Deus per modum complexionis oftendituríic. Eamdem rem quam cognofcit fen- Hrifl de fus, cognofcit intellectus: fed fenfus "e modum incom- fen.t5 fin, | Plexionis, intelle&us vero per modum complexionis: fed intelle&tus eft potentior in cognofcendo quam fen- (us: ergo cognofcere per modum complexionis, eft ma- ioris potentiz: fed omne rale eft Deo attribuendum ergo,«c. Ir»:Differentet fignificatur resper vocem incom- plexam, & per — » quia per vocem incom- »plexam quantum a effe fimpliciter: fed perorationem quancum ad effe tale, vel tale: fed Dcus non tantum cognofcit res quantum ad effe fimpliciter, fed etiam quantum ad efle tale, vel tale:ergo cognofcit fecundum complexionem, Funda- menta.
IrEw:Ordo vnius reiadalteram cui coniungiturin te, facit compofitionem in cognitione, vel in fermone com- plexionem:fedDeus non tantü intelligit in fe rem ipfam: fed etiam in ordine ad rem aliam cui vnitur: ergo non fo- lum per modum fimplicem,fed compofitionis.
Ir e MDeusintelligit noftrum intelligere,& noftrum dicere: fed nos dicimus, & intelligimus rem per modum complexjonis:ergo Deus hoc modo intelligit.
t, $ED CONTRA per Dionyfium de Diuin. no- min. Cognofícit Deus omnia immaterialiter materia- Cap. 7. poft lia: impartite partita: vniformiter multa: immurabili- mái. |rermutabilia: ergo fi partita cognofcit impartite: ergo compofita per modum fimplicem:íed modus fimplici- ratis & complexionis opponuntur: ergo non cognofcit per modum complexionis.
1. IrEM cumintelledus cognofcat per modum có- plexionis,aut modus ille eft in re,aut in intelle&tu.N6 in re,quia cum fenfus apprehendat eadem rem, apprehen- deret eam per modum complexionis:ergo eft in intelle- Gu: fed omnis talis intelectus in quo eft complexio tea- liter eft complexus, & cópofitus: fed diuinus intellectus non eft huiufmodi:ergo,&c.
Ad oppe ( ) Onfequenterquantum ad (ecundumaarticul que- ritur de fecundo, fcilicet interminabilitate diuina cognitionis.Et circa hoc queruntur duo Primo,quia du- D;cognofcit per modum complexionis,proceduntíecundü Ar. ll Que. L |^ ^ 3. Ir $ M ficognofcit res per rmodum complexionis, cum modus diuinz cognitionis (it ei cozternus, ab zter- no cognouit per modum complexionis:ergo complexio | fuit ab zterno: fed multa intellexit, ergo multz (unt complexionesab zterno:ergo verz,velfalíz.Sivere:ergo] € plura funt vera ab eterno: fifalíz:; ergo plura funtfalf| ablaxerno.: 4. IT & M fi cognofcit permodum complexionis,cum eadem res modo vere fignificetur fub ratione futunitio- nis, modo fub ratione przteritionis, modo ratione prz- fentialitatis: ergo his omnibus modis Deus cognofcir. |; pa y, S 2 p contra: Omnia cognofcit, vt przíentia.Vndedici-|j —— cur: Vnus dies apud Deum ficut mille anni, &c. ergo non cognoícit omnibus his modis, B Cenmwcrvsre.
Cognitio diuinarerum,non efi per modum complexieni pron cemplexio cadit in intellectu:(ed beneres complexu in fesvel complexas per intellectum noftrum cegnofcit.
Res». AD ARc. Dicendumquod cognofcerere: pet modum complexionis poteft intelligi tripliciter. Aut enim modus complexionis cadit circa rem, & ficeft fen. fus:Deus cognofcit res exiftere,vel fe habere per modum complexionis,(tue compofitionis. Ethoceft verum: comes enim res effeficuctfünt, — Aliomodo, vt modus complexionis cadat circa rem, vt ex expre(fa pet intelle- &um noftrum, & tuns cíl fenfus, quod Deus cognofcit|.- Cires nontantum vríunt,fed etiam vt intellectus exprimit: :qognofcitenim res, & voces, fiue intelle&usillas (ignifi- cantes.Et hoc verum eft. Tertio modo poteft intelligi, vt modus complexionis cadat circa intellectum diuinum. Ethoc modofalfum eft: hoc enim fpectat ad intellecta, qui intelligit multa, & per multa, quz oportet compl. &i: Deusautem mula intelligit vno, & ita fimplici mo- do, nec magis eft fimplex intelle&us eius intelligendo v- Inum, quá multa. Vnde intelligere multa per mod com- plexionis,neceftomnino virtutis,nec omnino imperfe- &ionis, & idco nen poniturnecin cognitioneinfima,vt fenfitiua: nec in cognitionefu prema, vtin diuina:& for- taffis nó etii eft in cognitione fuprema ipfius animz quz dicitur intelle&iua,prout eft in fuo fummo: cognofcit. n. Iper modum (implicis afpe&tus.Rationes probantesquod primam, & fecundam viam: ideo verum cócludunt prc ter primum, quod iam folutum eft.
1. A» illud quodobiicitur quod complexio venitab intelle&u, dicendum quod complexio dupliciter poteft comparari ad intelle&um: aut ficut ad caufam, aut ficut ad (ubiectum Siad fubiectum in quo,& quod informat, & denominat,(ic comparatur ad intelle&um humanum à quoeft complexio, qui etiam complectitur. Si adcau- (am,fic comparatur ad intelle&um diuinum.Namintel- le&us diuinus cognofcit complexione non circafe, fed circa noftrum intelligere:quoniam complexio non eftab| intelle&u noftro,niíi cooperante diuino in intelligendo.
3. A p illud quod obdctar quod fi cognoícit res per modum complexionis quod tunc complexiones funtz- ternz,dicendum quod ex primo, vel fecundo fenfu non (equitur quod complexiones fint eterna, quia non eft] complexio circa Deum; fed bene fequitur quod veritas fignificata per aliquam cemplexionem eft aterne, ficut veritas huius,mundum effe futurü: camen prepofitio, € complexio eftab intelle&u noftro intelligente illam ve- ritaté zterná. Vnde ficut vox téporalis fignificat ré ater; ná,vt hocnomen,Dew,non tamen fequitur,g fit ecerria: fic multa enunciabilia fignifieanr veritatem ateznam, nectamen fünt zterna.
4. Ap illud quod obiicitur qued tunc cegnoftit res (ub ratione futuritionis, & przteritionis, dicendum ficut ta- es cft, quod medus diuinz cognitionis poteft accipt, vel fecundum fe,velà parte cogniti.Sià parte cognitu, lic dico M TN dn mes P. v it tn E ERAN i qu UN Qu E SEN t5 t A, 2d y. Ao AT 4 T iw. h a LL . Sc Mrs AU Ad eppo- fitum. : m 2t d ", "y m. Told Es A m d^ Ll s uz - EL -— ^o [Exe32,g. ant ass pu s en (hs att! Je | E NC gt menta, T Qv .8 Df Att. L.
dico quod omnino cognoícit rem efTe, & ita mutabiliter|A |fcit,eft verum: ergo Chriftum effe moriturum eft eífe, & ita compofito medo efle ficut eft, & ita de omni- bus; & fic cognofcit rem przteritam effe prateritam, & futuram effe tuturam,& non preteritá effe prefenté. Po- teft iterumaccipia parte fui: & (ic cum cognitio Dei fit o- mnino fimplex, omnino przfens, emnia cognofcit per modum fimplicitztis,& per modum prefentialitatis. Vn- de quod dicit:omnia funt przíentia apud Deum: hoé di- &um cft quantum ad cognitionem, in qua nulla cadit (ucceffio: ideo nec nouum, nec vetus, nec praeteritum, nec futurum: 1n a&u autem cognitionis angelic, & humanz cadit fucceffio: & ideo prateritum-, & fütu- rum. Etpraterea non ita dicuntur omnia prefencia ani- ma cognofcenti, ficut Deo: & hoc manifeítum eft, quia nunc aternitatu quod eft (emper przíens, complectitur emnia temporalia; & idco patet quo modo fit intelligen- |B dum. QV ESTIO I.
An enunciabilia qua femel Deu cognofcit, femper cognofcat. Alex.Alerf1.9.4.23..Memóro 3871.3. Et 1.Sent.difo 38.4.1.8rt.5. Et difl.1.9.1.art.5. Et de Verit q.z.art.7. M" JEgrd. Rom.1.Sent.difl. 38.p.2.4.8. Et difl. 1 p.2.q.vnica. Ricbardua 1.Sent.difl. 38.4.4. Thom..Arg.1.Sent.dift. 38.q.r.A7f. 3. Greg. drim.1.Sent diff. 3.4.1. Franzifctts de Mayr.1.Sent diff.39.q.1.Art.3.65 4. Steph.Brief.i.Sent.difi 41.3.4. Petrus de Tarantaf-i.Sent.difl. 38.3.4. TRvM ebunciabilia, fiuc complexa quz Deus fe- mel cognofcit,femper cognofcat, vel ciat. Et qucd fic videtur: quia Deus non cognoícit enunciabile ni(i ratione veritatis:fed veritas enunciabilis, qua femel fuit, (emper fuit, & eft, & erit; ergo enunciabile quod femel cognofcit, femper cognofcit. Probatio mediz; Omnis veritas complexi fundatur fuper rem complexam: fed ea- dem reg primo eít futura, poftea przfens, dcinde prateri- ta,& vna & eadem:ergo vna & eadem veritas eft in ea fe- cundum omnes hos modos:fed necefle eft, quod fit íem- perfub aliquo horum modorum:ergo,&c.
1. Ir £ «. hoc ipfum videtur alia ratione, quiá quz- cumque fcit Deus,ícit immurabiliter:alioquin,cum fcire Deifit fuum effe,fi mutarctur fuum fcire, & effe,quod eft impoffibile:fed omne quod habet immurabilitatem,ha- bet empiternitatem,quia fi definit, mutatur: ergo quod Deus (cmel cognofcit,femper cognofcit.
j.IrEM quod fcriptum eftin illo libro, deleri non po- teft; fed Deus cognofcit non afpiciendo extra,fíed legédo inlibro fuz przfcientiz:ergo quod femel cognofcit,fem- per cognofcit.Praterea patet,quia fuper illud Exodi;Aut dele me de libro tuo,&c. Gloífa. Securus hoc dicit, quia non delebitur.Et idem dicirfüper Pfalmos.
4. IT £ M quod definit,vel perditur aliquo definente, deneceffitate pendetex illo, (ed diuina cognitio non de- pendetex veritate creanda: ergo quamuis enüciabile de- nat effe verum, tamen Deus non definitillud fcire: & fi hoc:ergo quod femel (cit,& femper.
SED CONTRA Sicut przícire habet fe refpe&tu fututi, vt futurum eft, fic fcire refpe&tu veri: fi enim actu citur, adueft verum: fed dicit Magifter: Deus definit prafcire rem, cum res de futuro fit prafens: ergo fimiliter definit Ícire,cum de vero fit falfum.
ITE w ficut diuina acceptiorefpicit bonitatem,ica vi- fio veritatem: fed Deus definit hominem acceptare, cum perditbonitatem:ergo definitrem cognofcere, fiue enü- ciabile,cum perditveritarem. — Ir £M hoc ipfum oftenditur per impoffibile, quia fi quodcunq; enunciabile (ciuit, modo (cit, & fciuit Chri- ftum effe morit&rum, ergo & modo (cit: fed quidquid S.Bonau. Tom.4.
Ir£ M fic: Quidquid (ciuit,modo fcit:fed aliquando Íciuit non effe tecum non eras:ergo fcitte non effe,G fcit te effe, quia verum cft:ergo fcitfimul duo contradidtorie opofita: ergo duo contradi&orie oppofita funt funul veraquod falfum eft,& impotlibile.
'CoNcrvsie.
In quentum fcire dicit apprebenftenem, quecumque Dew fcit? femper [cit: inquantum vero dicit affenum, quamuis fcire Dei in fc fit inuariabile ratione tamen connotati quod eil variabile,non quecumque femel fat femper fat.
RrsP. AD ARc. Dicendum quod fcire dicitur dupliciter. V no modo prout reflectitur in fe: & fic fenfus eftafte (cit hoc. id eft habet cognitionem de hoc, & hoc modo dicendum quod (cire nihil connotatà parte fciti actuale,nec veritatem,nec przfentiam. Deus enim de o- mnienunciatione habet perfectam cognitionem, vtrum (it enunciatio perfecta, & congrua, vtrum vera, & catera fimilia. Alio modo fcire dicitur fecundum quod eft ver- bum proereticum,& fictranfit in actum extra:& fic con- notat veritatem in obiedto:tunc crgo fcire enunciabile a- liquod, idem eft quod (cire ipfum effe verum. Vnde fcio tefedere,hoc eft dicereznon tancum habeo cognitionem| de hoc,fed etiam cognofco ipfum effe verum.Primo mo- do fcire importat nudumiinrelligere. Secundo modo in-|: telligere cum affen(u. Siergo fcire accipiatur primo mo- do;í1c dico,quod quidquid eft, & omne enunciabile, & omne quod íciuit, adhuc fcit, & habet cognitionem de illoquia de omnico quod eft, & quod poteft effe, habet cognitionem: necfequitur, fcit hoc, ergo hoceft verum: immo eft ibi confequens.Si autem accipiatur fcire fecun- do modo prout connotat veritatem circa enunciabile,fic fuerunt quidam qui dixerunt quod deíinit aliquid enun- ciabile fcire,quia pofuerunt,quod enunciabile, quod cft verum,poteft effe falfum. Alii dixerunt contrarium, quia pofuerunt quod enunciabile quod femel verum eft,ícm- per eft verum, & ita femper fcitur.Et vt melius pateat: vi- denda eft eorü pofitio,& ratio pofitionis.Fuerunt qui dixerunt gp albus alba album,cum (int tres voces,& tres ha- beant modos fignificandi: tamen quiaeandem fignifica-| donem important funt vnum nomen. Per hunc modum D |dixerunt,quod vnitas enunciabilis,accipienda eft non ex E ksrorr A DRM ECC RR A ARDEN ARMOR EO NEU paite vocis,vel modi fignificandi, fed rei lignificatz: fed vnares eft, qua primo eft futura, deinde pra(ens. tertio praterita: ergo enunciare rem hanc primo effe futuram, deinde prefentem,tertio przteritam, non faciet diuerüi- |: tatem enunciabilium,fed vocum. Rurfus: Cum idé ctem- pus fit primo pA LP pesa jode qui d preteritum, tempus fcilicet quod eft menfura rei qua fignificatur per orationem,quamuis efle vel fuiffe, vel fore con(ignificét triatempora, ratione tamen fignificati non diuerlificant enunciabile, fed variatur folum parte temporis (iguifi- cati. Vnde fidicam femel:Sortes currit hodie,& cras di- cam,cucurtit, cum hoc verbum non detintelligerealiud tempus, & ita nec aliam adtionem, enunciabile mon eft mutatum quantumcunque mutata confignificatione, & quia retenta eadem fignificatione, enunciabile fempet eftidem,& non eft idem, nifi cum eadem fignificatio recineturideo dixerunt quod illud quod femel eft verum, [emper eit verum: & ideo cum Deusnihil obliuifcatur, dicunt quod omne enunciabile quod Deus fciuit, fcit.
Etrefpondenrillirationi: Omne enunciabile quodciuit, fcit: fcd íciuit te nafcicurum, vel ceeffe na(citurum: ergo, &c. nen deber fic inferri: ergo fcitte effe nafcitu- rum, fed (ic: ergo fcit te fuiffenafciturum,. Aliter eft ibi figura dictionis, quia proceditab identitate in modo figuificandi,ad identitatem rei, & hoc modo foluit Magi- ftr. Et iftafuit opinio nomitalium, qui di&i füntno. minales, quia fundabant pofitionem fuam fuper nomi, nis vnitatem. Scd iftafuit pofitio contra Philofophum ?
Ff qui dicit t nM — — MÀ ÁÓ À Ca. de fubff atta circa nem.
/ vera;poftea falfa.Fuit etiarn contra communem opihio- nem. Fuit etíam contra veritatem. Ratio huiuseít, quia nee bonum fundamentum habet, nec bonam adaptio- nem. Primoenim fiquaratur vtrum albus alba album fint tria nomina, refpondendum eft: aut loqueris gram- matice,aut logice:fi grammatice;cum grammaticus con- (ideret impofitionem nominis, & modum principalem lignificandi fübftantiam cum qualitate; (ic dicetvnum nomen efle:fi logice, cumlogicus confideret nomen in- quantum eft vox expreífiua, vnde diflinit nomen, verbü, & orationem per vocem tanquam per genus, & multi plicato fuperiori neceffe eft multiplicari inferius: fi funt multz voces (igni&catiuz, funt de neceffitate multa no- mina:& ideo patet, quod male accipiebant nominis vni tatem fecundum quod congruitad propofitum.Mala et- iam fuit adaptatio quiaenunciabile non íi gnificat rem, fed modumfe habendi: & cum per verbum prafenris, ratetiti, & futuri temporis fignificetut res alio modo fe dessus de neceffitate, ouod aliud enunciabile e(t te efÍe naíciturum, & te effe natum. Rurfus deficiebant in vltimo, quia ficut homonon fignificat iftum hominem, velillü, fic verbü prafentis téporis nó fignificat illud, vel illud przfens:(ed prefens in cómuni,fiue copulet.fiue fi- gnificet. Et inde eft,quod ficut homo nó haber ali figni- ficationem,neceftaliud nomen,nec zquiuocum; (i mo- [do fupponat pro Petro, modo pro Conrado: fic nec ver- bum prafenus temporis, fiue pronuncietur hodie, fiue cras,habetaliam fignificationem, & ideo non facit aliud enunciabile.Et praterea patet, quod quocunque tempo- re proferatur te effe nafciturum, idem eft enunciabile, quod prius fuit verum, modofalfam, Secundum ergo quod cire connotat veritatem circa enunciabile fcitum: illud; quod fciuit, modo non fcit,nulla facta mutatione in Dei ícientia, fed folum iu connotato. Concedendum igitur quod in fecunda acceptione non omne quod (cit, femper fcit. t. Áp illud quod obiicitur quod veritas eft vna in prz- fenti preterito, & futuro, dicendum quod quamuis fit reducibilisad vnam rei veritatem ficut accidensad fübdus effendi habeat fuam veritatem, & cres funt modi ef- fendi,ideo tres funt veritates. | 1. Àp illud quod obiicitur de indelebilitate, & immu- tabilitate, & independentia, dicendum quod iam folu- tum eft,quia nuila fit tráfmutatio in Dei cognitione, nec definicfcire enunciabile propter mutationem in fe,fed in connotato.
DISTINCT. XLIL DE OMNIPOTENTIA DEI, QVARE VIDELICET DICATVR OMNIPOTENS: QVIA SCILICET OMNIA POTEST, ET QVO MODO HOC INTEL- LIGATYR.
Vnc de ompvipotentia Dei gendum eft. yb » prima confideratio occurrit: Quo modo ve. (UV c2 re Deus dicatur omnipotens: 47 QUIA Omnia 2 DON w po[ftt » 47 Tantum quiaca polfet que vult, Quod enim. Desa omniapo[fit » pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait enim Augu[linusin lib. que[l. veteris acnoue legis: Omnia quidem pote/] Deus: ed non facit ni (quod conuenit veritati eius eh tufHitie. Idem im edes: Potuit Deuscuncia facere frmul: fed ratio.probibuit, id eityvoluntas.Rationem nempeibivoluntatem Dei appel.
ers Me iectum, & modus effendiad entitatem,tamen cum mo-| Lib. 1L Sententiarum, quidicit in przdicamentis, quod eadem oratío primo cft| A |/amit, quía Dei voluntas ratiapabils eff c equilTirma. Fa.
D E o nibil o»mntno patitur. Secundum virumque Deuto- Pd tendum eji ergo Deum omnia poffe.
Quo modo dicatur Deusomnia poffe,cum nos mul- ta polIinus, quz ipfe non hon poreft.
Sed queritur quo modo omnia pelfe dicatur, cumma; quadam po(fimus qua tpfe ^ nonpetefl. Non potefl enim ambulare loqui, c7 buiu(rnodi, que à natura diinitati Mnt penitus. aliena, cum borum inflrumentanullatenu, babere queat is oebnl e fimplex [ub[lantia. uibwid Irr/pondendum arbttror,quod buiu[modi afines, ambs. latto fcilicet el locutio, e$ huiufmodi,à Dei potentia alie- na non funt, fcd ad ipfam pertinentes. Licet enim Tuiuf- modi actiones in fe Deua babere non po[fit,non enim potefl Arabulare,vel loqui e huiufmodi, eas tamenincrtatgra otefl operari. Facit enirn vt bomoambulet, e» loquatur, C huiufmodi. Non ergo per tf!as actiones diuina poten- fie detrahitur aliquid » quia Qi" bocpote[l facere.» omni.
De aliis obiicitur.
Item de aliis opponit.
Sunt etiam C alia quedam que Deusnon patefl,vn- de videtur non omnia poe. Nos enim potefl meri, vel ali. Vnde Aueuflinus tu hb. de Symbolo: Deusemnipenec potefi vinci. Hec vti, ei buiufsmodi abfit vt poit obus fabiici poffet emnipotens minime foret. Et ideo mon- ratur omnipotens, quia ei bec propinquare ton valent: ete[H tamen becin aliis operari: Omnipotentia Dei fecundum duo A «oníideratur.
Hic ergo diligenter confiderantibus, omnipotentia cius fecundum duo apparet, fcilicet quod omnia facit qua vnlt, mnipotens veril]imepredicatur: quia nec aliquid efl quud ei ad patiendum corruptioner inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum efferre. Manifeftum efli- tag, Deum omnino mibilpo[fe pati, ch omiafacerepo[f, reter ea fola quibus eius dignitas lederetur,ein/que excel- lentis derogaretur: in quo tamen nonesi minus emnpe- tens. Hocenim poffe non effet po[je, fed non poffe. Nemoer- £0» Deum tmpetentem in 4liquo dicere prafumat, quia omnia poteft que po[Je potentia eff: Qr indevere diatur om- nipotens.
' Quibu(- MM a Auf. inlil. tens non potefi mori,non potefl falli, mon poteft smifer feri, P tecumemi montpotens. Syenim buiufenodi pa(fionibus, «ta, defeiii- ono so fe omnipotens,quia poteft quid- quid vult.
EX quibu (dam tamen aucforitatibus traditur ideo vere dici (— » quia quidquid vult potefl. Fude Uyg.fn Encb.
C53. p gens * là eltin. fen, Caj. 96. in nifi quoniam quidquid vult poteff: nec voluntate cuin [ptam creature «voluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem inlb. de Spiritu" Littera: Non potefi Des fatere iniufla, quia ipfe eff umomna iufliiaqt boni- fat. Omnipotens verocfl, nonquod po[Jit omnta facere: ftd quia poteft efficere quidquid vultta vtnibilvaleat eiue voluntati refiffere quin compleatur.aut aliquo modo impedire eandem. Ioan. Chryf. in Homil.quadam de expofitione [ymboli ait: Omnipotens dicitur Deus; quia offe lius non potefl inmenire non po[fe dicente Propheta. Omnia quecumque voluit fecit. Ipfe eff erao omnipotens, vittotum quod uultpeit. Vnde Apoffolue,Eius (inquit) rvoluntati quis refoflit? His aucforitatibus videtur offen- di, quéd Deus ex eo tantum dicatur omnipotens, quado- mapotefé que vult non quis omnia po(fit,— Push Rm.9« Determinatio przmiffarum auctoritatum.
.SED ad becpotefl dici, quod Augullinms, vbi dicit: Omnipotens nondicitur quod omnia po[ft, &c. Tam ample C" generaliter ACLEDIE OPITIIA, "Ut eLia»mshnalaineum po[Je oymmia qua conuenit ei poffe. Similter cum di ait: Non ob aliud veraciter dicitur ommipotens, nifi quo- niam quidquid nou: non negat eum po[Je etiamea que non-vult: fed aduerfus illos qui dicebant Deum snul- ta velle que non poterat, affirmat eum ple quidquid Vult Cy ex eo-vere dici omnipotentem, no o. aliud quam quia potefi quidquid vult. Sed caue quomodo intelligas.
domid Uult,an quidquid vuls (epo[fe, an quid- quid vult facere,an quidquid vult fieri. Stenim dicas td- eo omnipotentem vocari,quia potefi quidquid vult (épo[- e:ergo e$» Petrus [fnilter ommpetens dics potefl vel qui- lbet Sancforum Beatorum, quia potefl quidquid vult fe vidi facere mifi quod fat, nec poffe nif. quod oteff: fed nom pote[i facere quidquid vult fieri. Vult enim [aluos fieri qui f[aluandt funt. 7 -verumtameneos aluare non valet. Deus autem quidquid vult fieri potefl acere, Si enim vult aliquid fieriper fe, potefl illud (acere er fe, e perfe facit: ficut caelum ch terraper ff "fecit, quia Voluit. Si autem vult fieri per creaturam (per earn ope. Yatur-ficut per bomines facit domos,C buiu[modiartifi- Ga. Et Deus quidern ex feet per fe potefl: bomo autem ve angelus, quantumcumque beatus efl, non efl potens ex fe, velper (e.
Oppofitio.
Oppofitio.
Sedforte dices, nec Dei Filius potefl afe, nec Spiritus Janéfue. fed folus Pater.Ille enter poteft 4 fe,qui efl A fe: Fi- lius autem quia non eff à fe fed a Patre,nonpote[l à fe fed 4 Patre: CJ» Spiritusfanél ue ab vtroque. Adquod dii mus,quia licet Filius nonpo (fet à fe, nec operetur a fe, po- Pf moi) 0] Hamer C9 operatur per fe:fic et Spiritus (ancfuer.Vnde U.— lHileriuy indb.o.deTrin Nature (4mquit )cvs contradicis bereticeybec-vnites eftt ita per (e agat Filius, ne a ea - (40, fta non à fe «git,Ut per fe agat. Der (e autem divitur ia Cr petens effe quia naturalem babet potentiam eanmquam e$ Pater, qui potens eft i operatur: fed quia S.Bonau.Tom.4..
tL * tps Dift. XLII.
Quibuídam auctoritatibus traditur, quodideo dicitur A l///asn babet à Patre, nona fe, Nen ob aliud veraciter vocatur omnipo - cluderet,que Deu nonpoteff nec vult. Non ergo egauit| C offe, e potest facere quidquid "vult facere. Non enim p ideo à Patre non à fe dicitur offe e agere. Homo «utem vel Angelus gratuitam ba- Det patenttam, qua potens efl. Ideoergo vereacproprie Dew Trinitas omnipotens diitur,quia per fe, «d eff, na- turali potentia post quidquid vult feri, e quidquid vul: fe poffe Nihilénim vult fieri, quod nonpo[fit facere er Cyvelper creaturas; € nibilvult fepofíe, quod nen po[tt. cromne quod vat fieri,vwlt fe po[fe -fed nan omne quod vult fe pol[eyvult fieri. Sz enim veller, fieret: quia voluntati cie mbil reffflerepoteff. | DIS.TINC CT. XLIIL poffibilia Depotentia Deiin comparatione ad qua poteft, Ld . Nut de omnipotentia Dei egendum eff.
Expofitio textus, S PRA egit Magifter de fcientiadiuina,hicagit de potentía. Et quia potentiam tripliciter contingit comfiderari, fcilicet quantum ad quidditatem pof- libilium, & quantum ad quantitatem, & quantum ad modum opcerandi:ideo hac parstres continet partes, fi- ue tres diftin&iones. In prima determinat Magifter de potentia in comparatione ad poflibilia que poteít. In fecunda determinat de potentia quantum S1 quantita- tem;oftendens eius immenfitatem infra dift. 45. Quidam tamen de fuo fenfu gloriantes. In tertia determinat deipfa tiendum virum melius, &c. Prima pats que continet prz- fentem diftin&ionem, habet quattuot partes. In prima Magifter oftendit quod Dei potentia eft om- nipotentia, quia eft refpedu omnium potfibilium "wi poffibile eft effe. In fecunda remouet illa pot 1 bilia, quz poffe non eft potentiz, ibi: sed queri-(: tyr quo modo omnia po[Je dicatur. 1n tertia ponit rationes qua atteítantur diuinz potentiz, ibi: Hic ergo diligenter confiderantibus omnipotentia eiu, Gc. In quarta Magifter alias rationes omnipotentiz docetad predictas duas re- ducere,ibi:Ex quibu/dam tamen aucloritatibus traditur: id- eo, & c.Et ibi p ponit auctoritates, deinde docet eas exponcre:& hoc,ibi: Sed «d bocpotefl dii quod Augu[linws, Onmnia quidem potef! Dew: fed non facit nifi quod connenit veritati eius, C iuflitia. Dub. 1.
Videtur hoc verbum Auguftini effe falfum, quia in Pfalmo dicitur: Mifericordia Demini füper omnia ope- ra cius: ergo magis deberet dicere, quod non facit nifi quod corniüenit mifericordia.Et iterum, quz differentia eft inter veritatem, & iuftitiam. | R 2 s r. Dicendum quod iuftitia vno modo eft idem quod exigentia meritorum,& fic diuiditur contra mife- ricordiam. Alio modo dicit concedentiam bonitatis, & hoc modo comprehendit mifericordiam, & iuftitiam E i proprie didam, & fic accipit Auguftinus in predicto dien & hoc modo differtá veritate fecundum ratio- nem dicendi,quamuis idem fit fecundum rem.Nam ve- ritasrefpicirvnamquamque rem fecundum fe: fed iuftitía refpicit vnam rem comparatam ad alteram fecun.
dum quod per leges debitas colligatur vna alteri, l Petuit Deus cuncla facere fimul:fed ratio probi- buit. Dub. 1I.
Videtur male dicere, quia poffe prohiberieft impo- tentis: ergo fi diuina potentia poteft prohibeti, eft im- otens. IT Mlllaratioauteft quid creatum, aut increatum.
Ff a Sicreatum: quantum ad modum,infra dift. 4 4. Nunc illud reflar difcu-|.
Diuifio.
Eccli. rb.4 "Autu. lio.
26, contra $1 creatum: ergoaliquid aliud à Deo virtutem ergo aliquid poteft refiftere Deo. Si increatü: quo modo poteft EO, fuistis itomnino idem?Pre. terea hocnon videtur prohibitum,quia dicitur:Qui vi - uit internum creaüit omnia fimul.
R £s». Dricendum quod ratio hic vocatur voluntas rationalis,& rationabilitas in volüntate, & ifta quamuis noh dicat aliquid aliud quantum ad principale fignif- catumáà diuina effenria,conPotat tamen aliquid, fcilicet congtuitatem in volito, que quidem:non reperitur in c- iusoppofito. Quod patet. Siomnia fimul producta ef- fent quantum ad cffe fingulare, nulla creatura aliquid faceret, & non effet propterhoc curfus in vniuerfo, qui eft. Voluntas etgoratienalis hocexigebat, vr Deus non faceret omnia fimul quamuis poffet:vnde prohibitio nó accipitur hic pro repugnantia, fed proartatione poten- tiz quantum ad adum, non quantum ad poffe. Et hzc [e(t determinatio indifferentiz ad hocopus, nenad opofitum,& íjc patent obie&a, Nam Ecclefiafticus intel- lisi quantum ad partes principales, (iue priores:fed Au- inus loquitur quantum ad indiuidua.
Dei omnipotens non potefl meri, &c.
Quaritur de differentia horum quattuor qua remo- uet Auguftinusa Dco,fcilicet mori, falli, miíerum effe, & vinci.
R5». Dicendum qued ifta dicunt defe&us ipfius actus, & quadruplex potentia. Prima eft viuificatiua,& huiusactus eft viuere, & contra hunc eft defectus mori. Secunda eft cognitiua, cuius actus eft noffc, & contra hunceft falli.Tertia eftaffectiua,& huius actus eft velle, [iue amate, & delectari, & contra hunceft mi(erum effe. Quarta efl operatiua,& huius actus cft agere, & contra hunc eft vinci, & füperari. Et notaquod ex hís quz dilicet corporales fiue inftrumentales, vt currere. A culpabiles, vt peccare, mentiri. A &us paffiui, vt vinci, & fuperari. A&usdefc&tiui vt mori, & falli, quia habent potentiam coniunctam defe&ui. Etindeclicit -— fter perfectam rationem potentiz,qua potcft omnia fa- cere, & nihil pati.
Tam ample Ce generaliter accepit omnia, vt etiam mala deformiratis,& quoniam,emnia,di(tribuit ibi pro poffi bilibus, & poffibile poteftaccipi generalitertam à po- tentia actiua quam defectiua, fic accipitur ample, & có- Libl DiitXLITI Quat. I.
prohibuitdiuitnam |A hominis, fiueanimz in corpore. Quadruplexautem eft [C 'cuntur,quattuor genera actuum remouenturà Dco,fci-|