invluderei. Dub. l V. Et de Pot.q.1.art.1. Scotsu 1.Sent Mff. 4 2.4.0048. Videtur falfum dicere, quia aut malum includitur ra- Epid. Rem.1.Sent diff. 1.4.1. tione fub(trati, aut ratione deformitatis.. Nonrationel| Pesribiritg iori De [ubftrati includitur, quia a&io mala ratione a&ionis Brei fubfirari eftà diuina potentia. Non ratione deformita- Thbom.Mry. Sent dift. a 1.q.1.071.1. dis, quia cum illa fit (impliciter non ens, non videtur Marfilins IBguan.1.Sert.q.4A.Art.1. poffe indudi. ——— : RC; Petrus ae T'arantaj.t. 42.4. t. Rss». Dicendum quod malum accipitür ratione Gabriel Biel x Sint Af 43.4 umi prehenditmalum,& ic intelligit Auguftinus. Alio mo- E R x s ».Dicendum quod naturale dicitur dupliciter, Vno modo dicitur naturale quod habetur d natura & fecundum coníonantiam naturz, & fic creaturz multz habent potenuas naturales. Alio modo di- citur naturalis potentia, quz imeft alicui per pro- priam eaturam, ira quod non per aliam nec Ld tem, nec conferuantem: & hoc modo (ola virtus di- uina cft naturalis,omnisautem alia à Deo eft liberaliter data, & liberaliter conferuatur, & adiuuatur vtagat, & ideo gratuita.
Vere, ec proprie Trinitas Deu omnipotent dicitar.
Videturnon verum dicere, quia nondiciturproprie omniíciens:ergo necomnipotens. ITEM: Data eft mihi omnis poteftas ín coelo, & intera, Et dealiis videtur, quia:Si potes ctedére,otnnia potlibilia funt credenti.
R x5». Dicendum quod omnipotentia eft íolius Dei proprie:quia dicit poteritiam ihfinitam,que ín nul- lapoteft effe creatura, necin Chrifto, nec in alio fecun: dum humanam naturam. Et hoc melius patebitalibi, Vnde fi dicatur de Chrifto omnipotentia, hoc intelligi. iur fecundum idiomatum eommunicationem. Siau- rem dicatur de credentibus, diftributio eft accommoda folum de miraculis,& fic patetillud.
ARTICVLVSI A meque huius diftinctionis quatuorque- runtur. Primo, vtrum Deus poffit aliquidaliudà fe.Secundo, dato quod poflit, quaritur verum poffitin omnc quod alij agenti eft ] jn ble. Tertio, vtrum diui- na potentia fe extendat ad omne illud, quodalij agenti eftimpoffibile. Quarto, vtrum poffibile dicaturaliquid [impliciter fecundum caufas fuperiores, fiue fecundum potentiam diuinam, vel íccundum inferiores, iuc fe- cundum potentiam creatam, QV£STIO L An De pofíit ia ese aliud 4f, Vod autem non poffit Deusaliudà c oftenditur|Ad oppe- fic: Omnisporentia quz agit in aliuda fubftantia |frum.
inqua eft, vel cuius eft, egrediturab illa fubftantia, Z centia enim non opcrauir,nifi vbi eft.Si ergo diuina üb- (tantia operatur períüám potentiam ín aliquidaliuda (c; potentia cius incipiceffe, vel fieri in alio:ergo egredi rurá fubftantia:fed omnis potentia quz egreditur fub- (tanta, elongatura fubftantia, & omnis potentia di- (lans à fubftantia repugnat fimplicitati: cum ergo hoc (it impoffibile in Dco, videtur quod Deusnon agatin aliudàfe. — — | | $. Ir E M omhispotentia cuius opus eft inaliud, ha- bet dependettiarn ab illo. Probatio: Opusenim quod tranfit in materiam fübiedtam, aliquo modo pendet ex illa: fed potentia pendet ex eodem ex quo pendecadus, quia perficitur peractum: ergo fi potentia diuina eftin aliud,habet dependentiam, do vt poflibile dicaturà potentia quz fecundum rem & modum eft potentia, & tunc proprie accipitur, & tunc noh contineturibi malum, & fic accipiturin communi víà cum dicimus Deum omnipotentem. Et fic patet quod quamuis non contineatur füb ente, non tamen eft limile de potentia.
Home Asdem » vel t gelui gratuitam babet potentiam qua po- pnseff.— Dub. V.— Videtut male dicete, quia generatio eft actus natura- lis cum quisgeneret ieulus in natura: ergo cít poten- tla raturalis: fed iion Dei, quia Deus non naturaliter producit hominem: ergóà eft hominis: ergo homo habet poteram naturale m. $.ITz M " MEME D c cC CC » tt Funda- menta.
j. ITE MO v nis potentia quz eft inaliquid quod nó femper eft coniunctum fuo actui, haberindigentiam: non enim eft perfecta nifi quando agit, & non agit nifi cum obiectum eft prafens: ergo quando non eft femper praíens, eft iGcopleca hoc autem repugnat potentiz di- uina: ergo, cc. | | 4. IrE MinDeoidemeft poffe, & effe:fed Deus nó eftaliudà fe:ergo nó poteft in aliud à fc. Si tu dicas quod potentia connorat, fed non effentia. Contra: Deus po- teft aliquid facere quod nec eft,necfuitnec erit;ergo ni- hil connotat.Situ dias quod connotat quod eft in po- tentia., fed potentia Dci non eft aliud quam Deus, & quod eft in Deo,eft Deus:ergo nihil aliud connotat.
SED cONTR A: Bonumeftdiffufiuum íui:fed dif- fufio (ecundum quod huiufmodi eft in aliud: ergo bonum fecundum quod bonum poteftin aliud: autergo|B |plus habet quando agit quam quando non agit., & tali fecundum potentiam fuam, aut alienam. Si fecundum alienam:ergo non eft perfecte bonum, cum non habeat actum bonum perfe. Si propter potentiam fuam: ergo bonum fecundum quod bonü poteft inaliud: fed Deus eft fumme bonus:ergo,*«. | IrE M perfedio creature eft in hoc quod poffit aliud à 'e producere: fi ergo omne quod Bedecios cít,Deo eftattribuendum, potentia producendialiud, Dco eft attribuenda. | ITE M inihilaliud àfe poteft: ergo nulli alijá fe prz- eft: ergo necaliquidDeo I quzrendum: quod eft íüummum inconueniens fecun- dum omnes.
Ir£MÍnihilpoteftin aliudàfe: ergo nihil eftad i- pfüm, neque propteripfum: fed bonitas eftin rebus, & ordo perrelationé ipforum ad füummum bonumá quo eftomne bonum: ergo f:cüdum hoc nulla res eftbona, necotdinatà in vni: erfo:hocautem eft fummum incó- ueniés:ergo n: ceffe eft ponere quod poflit in aliud à fe.
Prima confequentia eft manifelta. Ad illud enim folum übeft: ergoanullo eft colen-| dus, ànulloeítadorand s, & nihil ab iplo omnino eft] A C ftat vltima refolutio in redeüdo, in quo eft prima origo|.
inexeundo,vt manifcftum cft.
CowNcrvsro.
Deus potefl in aliud a fe, & boc abfque elengatiene potentie à' fub[Tantia,ab(que dependentia «b obiecto, Cr abfque in- digentia cum diuina effentia intime fit in omni- bus, Cr potentia eius fit ab illa omnimoda indinifioneindiuifa.
R x s r.adarg. Ad hocintelligendü,notsndü eft quod PP aliud,fiue in aliud à fe,hoc eft dupliciter. Autin a- iud ficut indiftin&um fecundum effentiam, & remotü 'ecundum diftantiam, ficut vnum contrarium agit in a- liud:quia impoffibile eft duo contraria effe in codem fubie&to: & hoc modo poffe in aliud eft per egreffum potentiza fubftantia,& ideo eft ibi elongatio,& diftan- tia.Et quia elogaturà fua fübftatia,ideo pédera fubftátia in doge ideo eft ibi depédétia: & quia diftátia, & de- pédétia, ideo imperfectio & indigétia.Hoc modo pofle inaliud Deo nó competit propter tres códitiones predi- Gas, ficut oftenfum ett: quia repugna: diuina potentiz, ficut diftantia, dependentia,& indigentia. Alio modo poffe in aliud dicitur ficutindiuitum fecádum formam & effentiam, non tamen in remotum fecundum aliqua ditantiam, quia diuina effentia dum operatur, intime eftinillo. Et hoc modo nec ponit diftantiam, nec de- pendentiam,nec indigentiam.Cum enim divina Effen- tia fit omni perfectioue perfecta, & potentiaeius fito- mnimoda indiuifionc indiuif?,4 nulloalio depédet,nul- loalio indiget: hoc ergo modo penendum quod Deus poteftin 4liud áfe, tiucaliud afe, Exhispatet primo Obiectum.
I. Qvopcenimobiicit, potentia quz eft in aliud e- greditur ab agente in paffum,dicendü quod hoc verum e(t vbiagésin aliud non eft in illo fecundum veritaté: v- biautem e(t omnine, nulla neceffitas eft cgrediendi.
S.Bonau.Tom. 4.
E Quaft. II.
2. Ap illud quod obiicitur quod potentia quz eftio aliud pendet ex illo,dicendum quod hoc verum de illo cuius actio eft in aliud tanquá in fuftenrans, diuina au- tem potentia non indigetalio fuüftentante: quod patet, quia non indiget materia fubiecta, fed facit ex nihilo.Et ratio huius eft, quia cum potentia eft omnino indiffe. rens, & ab effentia,& a&tu, (icut eflentia non indiget fu- ftentante, fic necpotentia.
3. Anillud quodobiicitur qucd potentia que eft in aliud habet perfe&ionis indigentiam, dicendum quod potentia agens in aliud eft duplex. Quedam que eft fuus actus, & talis nihil plus habet quando agit in aliud, quá quando non agit, & hzc nullo modo indiget, & talis eft| - potétia diuina Sd fummam fimplicitatem. Alia e potencia agensin aliud peractum fe differentem calis eft que habet indigentia aliquo modo, vt potentia crea-| ta, non ficeft de potentia diuina: & ideo quamuis fit in aliud,quod non femper eft preíens, propter hocramen nec iudices eft,nec pai iin | 4. Ap vltimum dicendum quod potentia conno- tat poffibile,& poffibile ampliatur ad ens,& ad non ens: & ficut poffibile ampliatur, ita & diuer(itas connorati:|. & ideo non tantum dicitur poffe in aliud, quia poteft in aliud quod ctt: (ed quia poteftinaliud quod potefteffe:|.— Deusautcmá fe non poteft cfle aliud: idco patet illud, | QV./ESTIO IL Au Den pofíit in emne, in quod potefl geni ereatum, Alex. Alenf1.9.4.21.Memb.zar.a.
Gabriel Biel 1. Sent. difl. 4.2.4. vnica.dub.1.
T & v « Deus poffitin omne illud in quod poteft |Fundaomneagens creatum. Et quod fic videtur. Qui e- Penta nim omne dicit,nihil excipit: fed non tantum dicimus, & credimusDeum potentem, fed Deum omnipoten- tem:ergo, c.
Ir£M quiaDeus eftomniciés, ideo Ícitomnia que- cumque (cit alius fciens. Si enim aliquisfciret aliquid quod non fciret Deus, Deus non diceretur omnifciens: ergo pari ratione non diceretur omnipotens, nifi poffet omne quod poteft omnisalius. ' Ir£M Deusnondicituromniuolens,quia non vult omnia quz alii volunt;ergo pati ratione finon poffet o- mnia quzalii poffunt, non effet omnipotens.
Ir: M omneefleeftàprimoeffe, ergo omne poffe eftà primo pofle: ergo omnis potcatia potcft quidquid potcft, propter diuinam potentiam: fed propter quod re corporalitet, vt materia: aliqua Ji tius om-|7 nia recipere fpiritualiter, vt fpiritus rationalis creatur; CORPO: fed Deus nihil poteft recipere, ergo nonpoteftomne] quod poreftaliudàfe. Si dicas quod noneftpotentiz, (ed impotentiz, Contra: Nulla impotentia eft à Dco,fi- ueá potertia diuina, id fecundum hoc potentia ma- teriz, fiucanima non efleca Deo. | 1. ITE M homopoteft pati miferiam, fiue fuftinere enam: Deusnon poteft patí,ergo,4c.Si dicasquoed il- [ud eft inpoffibile. Cótra: Nullum opus virtutis eft im- pollibile: fed fuftinereeftopus fortitudinis, qu pro- priiffime eft virtus: ergo, Ó"r. | | 3. ITà M homo poteft peccare, Deus autem non oteft:ergo, cc. Quod fi poteft peccare, poteft effe ma- Mene eft inconueniens. Si dicas quod hoc poffe non un Ff 3 eftpo(- Missas emnes —— 242 Lib. l. Dift. XLII.
» c&tionem naturc:ergo nó dicitimporentiam. Item, omo poteft currere, & comedere, Deus hoc nó poteft: ergo, &. Sidicas quod hoceft impoffibile. Contra:O- mne illud quod dicit pofitionem, eftà potentia quz ve: re eft potentia: fed currere & comedere nó dicunt a&us priuationis, fed pofitionis: ergo funtà potentia inquan- tum potens eft, non inquantum impotens:ergo mani- feftum, er. | CoNcrvsro.
Dew potefl omne quod pote[I agens cre itum, dummodo poffe dicat poteétiam,c non imperfeclionem dau- dat, vel impotentiam fignificet. R 2 s p. Adarg, Dicendum quod ficut dicit Philofo- -[phusinphilofophia prima:Quadam funt quz dicüt po- tentiam quantum ad modum décendi; dicunt camé un. potentiam à parte rei, vt pofle mon, pofle corrumpi Propter hocintelligendum: quod quzdá (unt que pof: fe cítpotentiz fimpliciter & perícctz, vt poffe iate re,diligere, & operari. Quadam fünt quz poffe eft po tentie, tamen imperfecte, vt currere & ambulare: ifti e nir actus dicunt fimul actionem,& paffionem, fiue dc- fe&um in agente.Quedam quz pofle (impliciter eft im- potentiz, vt priuationes, vt pol!c peccare, deficere, lo- quendo de his, ratione priuationis. Secundum hocin: telligendum, quod cum potentia Dei (it perfectitfima. illa poteft Deusperfc & in fe, quz funt potentia: fimpli- [citer, vt intelligere, & operari:illa vero quz funt imper- fe&z potentig;poteft quidem non in fe,fed per fc.Per fc poteft exhoc quod eft ibi perfectionis, & potenti. In fe non poteft; propter illud qued eft ibi impotentiz & im- erfectionis,quz in co non cadunt. Illa autem quz funt üimpliciterimpotentie,nec poteft in fe nec poteft perfe. Perfe non poteft,quia nihil eftà Deo,quod nó fitá Deo perfe, & immediate, hocautem quod eft defcàus, non potefteffe in Deo, necàDeo, quiaDéus non deficitin effendo, necinagendo. Siergo queratur, vtrum Deus poffit omne quod poreft aliud agens, refpondendum eft nonfimpliciter,fed cü determinatione,ícilicet quod poteft omne quod eft p: &infepoteftomne quod eft potentie fimpliciter, & perfe&tz,in alio poteft quod eft potenti imperfe&z:necin fe necin alio,quod eftomnimode impotentie, & hocipfo dicitur omnipo- tés,quia potéciaeiusad omnia fufhicit& in nullo deficit. 1. 2. Adillud ergo quod obiicitur, quod non poteft recipereres, necrerum (imilirudines, dicendum ad hoc & ad omnia de quibus obiicit, quod illa poffe non eft porentiz perfectz.S ecundum hoc intelligendum,quod cft potentia omnino fufficiés & actiua, vt potentia pro- Dwr. q.1.
cipiendi Eteft potentia defedtiua,vt potentia peccandi. Et eft potentia partim atiua;partim paffiua,vt potentía am bulandi. Etcít potentia partim actiua, & partim de- fectiua, vt potentia fufcipiendi pocnam.Et porentia par- dum paffiua,& partim dcfe&iua, vt ie moriendi, Dicendum ergo quod nihil horü in fe poteft Deus, quá- uis enim hzc fint potentiz alicuius, derogant tamé per- fectioni potentiz. Ncc eft fimile de fcienua,quia fcitum non diminuit de ratione fcientiz, ficut poflibile de ra- tione potentiz,quia citum non caufaturà (cientig,ficut poffibile à potentia. | ;. Adillud tamen quod dicitur de potentia peccádi, intelligendum quod fi peccare dicat effe&um cum de- formitate,fize actü, fic non tantum dicit potentiam de- fectiui fed actiui racione actus fubftrati, & fic dicit no- bilitaré. Si ratione deformitatis, fic dicit fimpliciter de- fe&tum. Quocumque tamé modo dicatur, quia femper concernit defectum,nu!lo modo conuenit Deo.
QVAESTIO III An Deu poffit quecumque agenti creato impoffibilia fuent. "lex. Alenfis L.p.4.2 r. Membro 4.art.4.: ducendires.Et eft potentia pure pafhua, vt potentia fuf-| — — Quat. IIT.
- 1.6.1. |e(t potfibile, CoNrTRAperAuguftinum de Ciu.Dei.| À, — 5. Tho. 1. Sent ifo q2.4.1.2r1.5. é Melior eft natura quz poteft peccare, quam quz nó po- Scet.t. fent diff. 3.4.1. teft peccare:ergo poffe peccare fpectat ad bonitatem,&| | 2:4 5.0 1 cum Dewrandus t.Sert dfi 43.4.2.
Francifcus de Mayr.1.Sene.difl. 4.3.4.1. Steph.Brulef.1. Sen. dift. 42. q.3. Petrus de Tarnnia[A. Sent dsfl. 4.2.4.8.
Vi & Y M diuina potentia fe extédat ad omneilludiAd oppo. ^ quodaliiagenti eftimpoffibile. Et g» fic, videtur. |fitum.
Dicitur enim aliquid impoffibile propter naturzordi-] nationé,vt de cocco fieri vidété.Aliquid propter preteritioné, vttenon fuifle, ex quo fuifti. Tertio propteropfibile fecundum naturá:fecundü fecundüm tempus,fiue p iper accidens: tertium poteft dici impoffibile fecundum idifcipliná, quiaomnis fciétia fupponir illud principii, q» oppofita nó fünt (imul vera de eodé. Oftenditurergo q Deus poffit omnetale ímpoflibilc.Nó erit impoffibi-| Lue 14 leapud Deü omne verbü:fed omnia contingit verbo di- cere: ergo nullum rale eft impoffibileapud Deut.
1. IT E x Eiautég poteft facere füpra quápoffumus inteliigere:ergo EAE Deus plura facere quam poffit in- telle&tus fingere: fed poteft &ngere omne impoffibileg poteft enunciare: ergo & Deus poteft illud facere.
s. Ire M Hilar.Perfectz poteftatis eft id narurí poffe | Fili; fac ientis,quod poteft fignificare fermo dicentis. 5 "m 4. Ir £ M Bafilius:Plus poteft Deus facerequátupo-| tes intelligere:ergo perauctoritates Canonis,& Sando- rum,videtur quod Deus poflit omne impoffibile.
f. 1r E Mratione videtur, quia illud eft pocentius,cui nihil omnino eft impoffibile, quá cui aliquid eft impef- (ibile:fed Deus eft potétiffimusin fummo: ergo nihil o- mnino eft ei impotlibile. "E 6. ITEM fialiquidimpoffibile nó eft Deo poffibile, aut hoc eft propter priuationé,aut propter pofiton£. $i propter priuationé. Cótra: Nulla maior priuatio quam omnino nó enris:fed Dcus de nihilo facit aliquid; nó er- go propter priuationé.S dun pofitionem:ergo vide- tur cuod aliquid fit quod nó fübiaceat diuinz potentit, qu od & ci nó obediat: ergo potentia Dei habet refiftés.
7.Ir E M oftéditur fpecialiter quod poffit impoflibi- lefecundü naturá, vt de trunco facere virulü. Quia plus diftat nó ensab ente, quam vnü ensab alio:fed Deus del non ente facit ens: ergo de vno ente poteft facere aliud.
8.IrE M quodpoffit impoffibilefecundü tempus vi- detur,quia illud eft impoffibile peraccidés, quod nullá ponit re(iftentiam, quia non cft: ergo fi Deus poteftim- pollibile períc, & quod habet refiftentiam cum illud ít magis impoflibile:ergo poteft impoflibile per accidens: 9. IT& M quod Polhcitipo bile fecundü difcipli- ná, videtur, quia plus diftat Creatora creatura,quam v nü ens creatü ab alio: fed Deus potuit facere quod crea- tura Creatori vniretur in eadé b rrpoftaf (impliciffima: ergo multofortius poteft facere quod oppofita fi mulfint in codé,vt quod i ound fit imulalbü & nigrum. & hoc videtu: fadtü effe in Chrifto, quia vnus & idé erat ater nus, & temporalis: paffibilis, & impaffibilis, vifibilis,& inuitibilis, & fic de aliis.
Io. IrE MDeusfecit virginem parere, quod cft im- put fecundum naturam,quia potentia naturz nulo modo eft ad hoc,& eft ibi impotentia fccundum ditciplinam, quia fimul funt oppofita vera de codem, & quod eft maius impoffibile quam impolfibile fecüdum accidens, fcilicet corruptam integrare, fiue fieri virgi nem, magis enim videtur partusi ncompoffibilis vig nitati, quam coitus.ergo, C.
n.S$Ezpceontra mel Deusnon poffit impoffibile fe- ss niet cundum naturam, videtur Auguftinus dicere in lib.de: tia. veraInnocentia.Deus,inquit,ita eft omnipotens, vt nu- quam rationis fue inftituta euellat:ergo fi aliquid eftimffibile fecundum inftitutionem nature, fimpliciter eft Deo impoffibile. v. 1. IT E M ratione videtur, quia Deus nó poteft facere con- 3 [E * " 2o Ri-em-poft0 ,Ó -— x?
£X Cw 4 2-44 — Fw RIO B EY ey: I4 —---o— c By sre arc N t$ i.e í CAEESURT QNS eT. Gu. CA ve P EAR MC: A rt. I. | milia:ergo nó poteft facere contra inftitutioné naturz or- dinatae:non ergo poteft impoffibile fecundum naturam. S £p contra: Quod non pollit impoffibile per ac- cidens,videtur per Hieron. Cu m cetera poffit Deus,nó poteft de corrupta facere virgin: fed conftat g; hoc non dicitur g nó poffit reparare clauftra, fed quia eà d corru- pra eft,impolfibile eft non fuiffe corrupram:ergo,c«. IreM per Aug.contra Fauttum:Hancfencentiá quam Ang Li. 26. dicimus przteritá fuifle, Deus falfam facere non poteft. c. in. pri?- Ec rationé reddic:Si enim hoc faceret, hoc effet facere,vc tm. — ea quc verafunt,eo ipfo quod vera funt,effent falía,&ira effet contrarius veritati, | | IreM quod nonpoflit impoffibile fecundü diíciplina 'felicet vt duo oppofita fint fimul ín eodé, videtur.Quia ficut fe habent oppofita ad vnionem, ita vnitaad diui- fionem:fed Deus non ids facere quod duo & iria nó fint quinj;,quia dicit Aug.quod eft veram veritate quz Aag. 1. dt,nonincipitnec definit: ergo pari ratione non poteft faunda- Ad Enfio- dii. epift.
B "in |. cere quod oppofita fint fimul vera. t. we. e as | IreEMDeusnon poteft facere contra veritaté iuftitia.
;| Fidelis permanet, negare feipfum nó poteft:ergo poteft Tim. a. facere contra ordinem fapientiz: fed confundere oppo- jfitaeft facere contra ordinem fapientia:ergo, cc.
CoxNcrwvsrio. | Deus poteft omneillud quod creato agenti efl impoffibile propter limitationem virtutis, vel imbecillitate intellig?tia: nà autem quod esl impefsibile propter priua- tionem omnis exiflentie, C fecun- dum illuffrationem verita- C t etta..
R xs».AD Arg. Ad praedictorum intelligentiam no- .':. "tandum; qued nos iudicamusaliquid impoffibile qua- 44 ^:.Ituar capfis. Vno modo per limitationem naturalis po- tentiz,yr de trunco fieri yitulum, & virgine parere. mu- lierenim fine femine non poteft concipere naturaliter. Item:Partus, claufa porta propter corpulentiam,nó poteft exime, fimiliter natura ftatim non poteft truncum in l vitulum conuertere, cum habeat potentiam limitatam.
Secundo modo dicitur impolffibile non propterlimitai tiopem potétiz, Ícd propter limitationem noftra intel ligentiz, vt duo corpora effe in eodé loco, vel idem corpus in diuerfis, vel maius in minori loco, quia nullo modo poffumus capere.cii noftra imaginatio femper dicat oppofitum. V nde etiam quando Deus fic facit in facra |y, mento altaris, neceffe eft vt ratio contrafeeleuetur,vt| - credat. Tertio modo dicitur — propter priua- tionem omnis exiftentiz fecundü omnem comparatio- nemícilicet principij, medij, & vltimi, vt praeteritum nó lfuiffe prateritü. Omnis enim potétia qua intelligitura- liquid facere, refpicit ens vel in ratione principij vel ter- mini, vel vtroque modo. Vnde de ente poteft facere nó cns,& é cóuerío,&de vno aliud:fed de nó ente facere nó ens,hocnullius omnino potentie eft. V nde quáuis Deus deomniente creato poflit facere quod nó fit,fiue de o- ratione, fiue de re: tamen de eo quod fuit, & non eft, fa- cere quod non fuerit, hoc omnino Deo eft impoffibile, .. |quiahocfacere cft nihil facere. (icut iam melius patebic. Pesoinfe- Quarto modo diciturimpollibile, fecüdü illuftrationé veritatis eternz, & ordinem diuinz fapientiz, vc verbi gratia,quod duo oppofita infint eidé, & fecundü idem, hocipfa veritas ererna, eoipío quod veritas eft,iudicar, & illuftrat, vt iudiceturimpoffibile: ficut & hoc, duo, & ttianoneffe quinque: Quando ergo quaritur,vtrü Deo fit poffibie omne impollibile, dicendü de impoffibili, quod eftimpoffibile propter limitationem potentie, vel Propter limitationem intelligentiz,quod Deo eft poffi- ile.Propter hoc quod eius potentia nó eft limitata, fed in&inita:& ideo fupra naturá,& intelligentià poteft,quarü vtraq; eft artata.Illudauté im poflibile q eft impofli- bile propter priuationem omnis exiftentiz, & propter illuftrationem veritatis zternz, non poteít omnino.
Primum quidem non poteft, quia illud poffe eft nihil c duiuet dun potecoqueecue!
E E rationabilius & fecurius dicendum eft cum fan- (e propter omnimodam indiuifionem, vt ficut oppo- " Quaft. If..
zem ordiné rationis rez, vtpote mentiri, & confi-j.A | pofle, Secufidum non potet, quia illud eft potfe inordinate, & contra ordinem fapientiz poffe.Et quoniam Deus ficeftomnipotens, vt nihil poflit nifi quod decet fuam potentiam, & non dceordinat fapientiam: ideo hzc impoffibilia non poteft; Sed obiiciet aliquis,quod lillud eft falfum, fcilicet, quod impoflibile peraccidens fit impoffibile propter prinationem omnis exiftentiz. Nam propofitio de praterite eft vera, & veritas illa non fundatur fupra nihil nec füper ens increatum, cum in- cipiat effe vera: ergo fupra ens creatum, & illud eft pre- teritum: ergo praeteritum dicit aliquo modo ens:fed o- mne creatum quantumcumque habeat parum de ente, poteft illud amittere fi Deus velit: ergo Deus poteft fa- cere, quod illud quod fuit,non fuent. Et iterum, cum dico hoc effe preteritum, aut dico aliquid, aut nihil. Si aliquid: ergo refponíio nulla. Si autem nihil: dico quod itatunc poteft dici, quod chimara fit praterita, & quod non preteritum quod nihil eft, fit preteritum, quod manifeíte falfum eft: non ergo dicit priuationetm omnis exiftentiz. Et ita illud non videtur fubtrahere quin fubiaceat potentie diuinz: nam futurum non di- cit ens, & tamen Deus poteft facere quod futurum fe- cundum veritatem nunquam fit futurum.Similiter nó prafens nihil dicit entitatis:& Deus poreft facere, quod illud quod nunquam eft przfens (it przfens: Nec adhuc videturcuadi poffe:quzri enim potcft, verum Deus pof- (;« facere de praterito prefeps, & conftat, quod inal- tero.cxtrenio poniturens: fi ergo poreft facere, quod praeteritum fit przfens, & quod eft prafens non eit prc- teritum: poteft facere de praterito, quod non fit piz- teritum: Propter hec & his fimilia fuit opinio Güberti Porretani, quod Deus poteft fuper impoffibile perac- cidens: poteft n.facere quod preteritum nunquáfuerit. Et illud Beati Hieronymi exponunt, quifequütur eum, quod non potcft facere de corrupta virginem, id eft non oftendit fe pofTe, cum nunquam fecerit. Et fimili- ter illud de Auguftino quod Deus fententiam de pre- terito non poteít facere Élim; hocintelligitur falua re. Sed certe huiufmodi expofitiones valde funt extranea. Si enim Hieronymus dicit quod non poteft de corru- pta facere virginem, idcft non oftendit, fimiliternon poteft de trunco vitulum facere, cum non oftendat:nó recte ergo dicit, cum cetera poffit Deus, &cEt iterum: Si fermo Auguftini intelligitur, quod non poteft facere Deus illam fententiam falfam fuppofito preterito, fi- militer nec fententiam de futuro falua futuritione.Et propter hoc cum auctoritates dicant magnorum Do- Corum, quod Deus dc co quod fuit non poteft facere, quod non fucrit, & intellectus in nullo dicat contra- rium, nec fides ad hoc nos moueat, vel compellat:tan- Gilbert: Porretant opinio fal- 4 &is, ES Deus de co g fuic non poteft facete, quod non fuerit Ec huiusrationem ad prafens aliam nefcio, quam eam quz predicta eft. Nifi forte dicatur hoc cf- (ita manentia oppofita,non poteft vnire, fic nec idem à fe diuidere: & ideo, quod fuit, pro tempore quo fuit omnimode eft vnitum, & (imiliter prafens in tempo- re, 1nquo eft, fiue in inftanti. Vndc e effetidemá fe diuidete, facere fcilicec quod prateritü non fuerit prz- teritum, & hoc repugnat ordini diuinz fapientiz, fic- ut facere, quod fit triangulus, & non fit figura, & hoc claudit infe duo contradi&orie oppofita. Ratio ramen predicta fatis eft coueniens fi quis recte intelli gat.Cum enim dicitur preteritum carere exiftentia:non dico pro- pter hoc quod cü dicitur aliquid fuiffe,dicatur omnino nihil: (ed propter hoc quod aliquid eft verü fuiffe, quod habuit aliquádo efle, etiá(i de eius effe nihil omnino re- máferit. V nde fitotus Czfar ceflericin nihil,verü eft.Ce- ma 2 "AAnfelm. in faré fuiffe.Et hoc dicit Anfelm. quod fi omnia creata o-/,55,:, mnino cedant innihil, verum eft mundü futffe.Ob alia, P. etiam rationé diciturcarere exiftentia, quia nec eft pra- / fens, nec erdinatum ad prafens. Vnde veritas propoft- tionis de praterito, non dicit à parte rei nihil omnino, "Ang. ibid.
fuit.Siergo Deus dicatur poffe aliqui aut faciendo aliquid, aut deftruendo: f quiefcit,& nihil facit, propter hoc nihilominus prateriit,nec fuiffe defi- 34.4. Dift.X LII. | QuaftIV.
necvere énsina&u: fedalind quod fuit, & non eft, &1A | parere,dicendum quod eft impoffibile fecundum natuhocquidem non dicit quid creatum ques fit, fed Padi fuper hoc, quo non fuerit, hoc eft,aut quieícendo, liue nihil operando, nit: quia cum non fit necaCtu, necpotentis, nec indi- get cóferuante, nec indiget produc éte.Secus eft de futuro,quia futurü eftordinatü adeffe, ideo indiger producéte:& ideo (i Deusnó velit facere futurü,nó fit:& ita nó erir futurü.Siergo poreftaliquid vt faciat hoc quod fuit nó fuiffe, aut hocerix faciedo,aut deftcucdo. Sed facere, quod non fuiffet,ett nihil facere: cum non fuiffe non di- cat ens: ergo Deus faciendo nihil facit, quod eftimper- fectio, & contradictionis implicatio. Similiter non eft .. [aliquid defttuere, cum fuiffe non dicat aliquid efle: er-|B go fi deftruendo hoc facit,deftruendo nihil de(trueret, quod eft fimile inconueniens. Non ergo poteft nihila- gendo, necfaciendo,nec deftruendo:ergo de praterito, quod non fuerit prateritum, ton potett facere. Patent ergo inftantiz. Nam veritas propofitionis de preterito non neceffario fundatur fupra aliquid creatum quod fir, fed quod fuerit:& ideo manet,omni creato interempto. Patetetiam, quod prateritum non dicit omnino nihil: fed dicit aliquid P s fuit, & non eft, nifi forte pratteritum dicat fucceffionem temporalem, quam vtique poteft Deus deftruere, fed largius accipitur hic fuiffe. Patet etiam inftantiain ipfo future, quia non eft fimile. Patet inftantia, quod przteritum poteft fieri ptzfens, & elto quod nunc intelligatur hoc, adhuc nihilominus incelli- gatur fuiffe. Patetetiam quod Deus poteft de(truere o- mnem propofitionem, & omne dictum: fed falua propofitione, & eius fignificatione, non poteft ipfam falfi- ficare, quoniam hocnon potefteffe, nifirem fignatam mutaret:alioquín faceret orationem eo ipfo quo vera eft, elTe falífam,& hoceflet contr&tuam veritatem à qua ha- bet quod fit veraxrem autern mutare nó poteft,& ita nec orationem fal(ificare.Ex bis que dicta funt, faris poteft prehabita re peníto roborari.
1.2.3.4. Apillud ergo quodobiicitur, quod poteft . [omnedicibile,& cogitabile.Dicendum quod hocinrel- ligiturde hisfolum,qua dicuntur, & cogitantur fecun- dumrationem rede íntelligentem, & recte pronuncia- [oritino tem: nihil enim rationabile poteft dici, ve Deusfacere non poffit, & etiam plus poteft.
j. Ap illud quod obiicitur, quod potentius eft illud, cui omnia funt polfibilia,dicendum, quod verum eft de his, quz polle eft potentiz nobilis: nam fi poffetaliquid quod non fit de nobilitate potentiz;quanto magis illud "dnfelen. di pollet;táto magis adueríitas,& peruerütas poffenr in il- cafu Diabo-|lum,fecundü Anfelmü,& ita tanto minus effet potens.
6. Ap illud quod obiicitur, aut propter priuatio- [nem,cc-Dicendum, quod propter priuationem omnis lud,eft nihil poffe.
dicendum quod omnis creatura eft materialis, & paf- bilis reípectu Dei, & Deus e(t in omni creatura:per in- tintitatem fübftantiz, non (icoppofitum refpectu op- pofici. Quod ergo obiicitur, quod magis diftant, verum eft quantum ad naturarum differentiam, quia in nullo communicant: fed non eft verum fecundum fimulta- itis exiftentiam.
10. Àp illud quod obiiciturde hoc, quod eftvirginé.
exiftentizin vtroque extremo, & propter priuationem diftindtionis, & propter pofitionem ex parte Dei: quia potentia Dei refpicit aliquid vt obie&um etfedum, & fapientia refpicit ordinatum.
7. An illud quod obiicitur, quod poffit impoffibile fecundum naturam: dicendum quod illud verum et. | 8. Ap illud quodobiicitur, quod poffit impoffibi- le peraccidens, quia nullam dicit retiftentiam. Dicen- dum, quod hoc non eft propter re(i(tentiam. fed proter omnimodam non exiftentiam, ob quam polfeil- 9. Apillu.quodobiicitur de Creatore, & creatura, rd ram,fed non impoffibilefecundum BEPONDORE quA effe virginem,& parere non funt oppolita: fimiliter nec effc virginé, eft concipere, (ed iudicantur oppofita pro-| - pter naturz impotentiam:fed ifta funt oppofita, coüffe, & elle virginem:& ideo patet illud.
11. Ap illud quod obiicitur, quod non poteft impof- fibile fecundum naturam propter otdinem. Dicendum, quod eft ordo naturz fpecialis, & generalis. Ordo natu- rz fpecialis cran'murari poteft, & deftrui, quia poteft in alteram differentiam res relabi, fed generalís non:fic di- cendum, quod fpecialis ordo attenditur fecundum po- tentiam naturz (becalis: generalis ordo fecundum po- tentiam obedientie quz eft generalis:contra huncordi- nem non facit,fed contra alium. PEKM i12. Apillud quodobiicitur,quod non poteft contia dictamen rationis recte,dicendum quod verum eft pro- ut rectaratio dicit malum non effe ciendum, qua hoc facere eft deficete:non fic autem deficit faciendo cos-|.
tta naturam, & ratio huius patebit infra.
* QV £ST IO IIII An poffibile dicatur aliquid fimpliciter fecundum (aufs fin- tieres, Cr inferieret.
A MN poffibile fimpliciter dicatur iliquid f. |Fandi- | j V cundum caufas ah vel fecundum caufas | 414.
inferiores,hoc eftfecundum potentiam diuinam, anfe- cundü potétiá creatam. Et quod fecundü potentiá crea- tam,fiue fecundum caufas inferiores, videtur. Ab eodem enim eft in rebus poffibilitas, d qua eft neceffitas; & contingentia fim Dicite fed neceffitas;, &c cóntinpen- tia attenditur in rebusnon tantum fecundum caufas f- periores, immo fecundum inferiores caufas proxititas, & particulares:ergo & poffibiliras. mE Ir£M fticutaliquid dieitur potésá poteftate actiua;ita dicitur poffibile à poffibilitate paffiua: fed poffibilitas p |paffiua primo eft ineo in quo primo e(tpotentiaadfietri ri; & per illud inaliis: ergo cum hoc fit principium ma- reriale, & caufa creata, poffibile fimpliciter diciruríc- cundum caufas inferiores.