tur vtrum ipfa effentia diuina fit infinita, ficut perentia.
]Tertio, vtrumDeus poffit producere opus infinitum.
Funds.
menta, nf.
uarto,vtrum ratio operandi fit infinita. Prima EPA telpicit infinitatem in.poffendo. Secunda in eílendo. Tertiain operando. Quarta in ratione operandi.
QVAESTIO I An potentia Dei fecundum quod bniufmodi infinita fit.!
V Tunind potentia fit infinita, & quod ipfa poten- tia fecundum quod huiufmodi fit infinita, often- P»fican,, | diturfic. Infinitum dicitur quod non habetterminum: cd diuina porentia quantum ad poffe nó habet termi- num:erpo, &c. Prima manifefta eft.Secunda patet per Chryfoft.in quadam Homil.Omnipoten; dicitur: quia eius poffe non inuenit non poffe: ergo fi femper inuenit S.Bonau.Tom.4.
D Quat. [.
vltraaccipero: ergo infinita, Ir EM omnis potentia actiua quz poteft in effectus infinitos, eft actu infinita, diuina potentia eft huiufmo- di:ergo, & c.Probatio primz.Si potentia eft pure in aQtu: aae, ph totum actualiter, quod poteft habere: ergo fi totü habet actualiter, & nihil poteft eiaccrefcere,nec de nouo aliquid dare, & potétia vt potens fc extendit ad infinita: ergo atu habet ine infinitatem. Minor patet, quia diuina potentia nunquá poreft in tot effe&tus, quin ad huc poflit in plures:ergojmanifeftum eftiquod fitinfi- nita.
ITE Momnis potentia quz poteft in a&um infinitü, fi omnino eítin a&u,eft (impliciter infinita: fed diuina virtus eft huiufinodi: ergo, &c. Maior pater fic. Sicut íe haber potentia ad potentiam,(icactus ad actum: feda &usinfinitus excedit finium in infinitum: ergo & po tentia potentiam: ergo f potentia eft omnino inactu,eft infinita.Minor patet,quia Deus dicitur durare in infini. tum: & poteít creaturam coníeruare in infinitum: er- Ir2M omnis potentia qua poteft fuper extrema in infinitam diftanua, eft infinita: fed potentia diuina eft huiufinodi, quia de nihilo aliquid facit, & interaliquid & nihil eft infinita diftancia: ergo, &c.
IT£Momnispotentia que omninoindifferens eft ab effentia,eft infinita: fed diuina potentia eft huiufmodi: ergo,&c. Probatio prima: Quandocumquealiqua duo funt omnino indiftantia,vbicunque eft vnum, ibi & re- liquum: ergo fi potentia eft oinnino indifferens ab cí- (entia,vbicunque eft potentia,& effentia: fed vbi eft ef- Íentia,ibi eft ceattum potentiz: ergo vbicunque poteft potentia talispateft in centro: ergo cum nulla potentia limitetur in centro fuo: fed amplius poffit, aut diuina potentia nihil poteft,aut poteft quantum vult: & ficin infinitum:;ergo, quantum eft de fe, potentia illa poteft in infinitum operari: fed porentia illa omnino eft indif- ferens,& fimplex:ergo idem eft idem latü,& intenfüa: ergo fi Nr ue eft infinita, & intenfiue: ergo omnino eft infinita. Echec eft quod dicit Philofophusinlib. de caufis:quod virtus quanto magis vnita, tanto magis in- finita: cum ergo diuina potétia fit infinitifIima, quia eft omnino idem cum fua origine, vbique poteft tanquam in fua origine: ergo nunquam inuenit non poffe.
1. Cou TR A; Omneilludeftfinitum,in quo eft re- petire ftarum:fed in diuina potentia eft reperire ftatum, quia eftaffignare aliquid quod non peret ( ficut fupra oftenfum cft) vt actus corporales, &aétus deformes: ergo, &c. | 2, Ire M quod excediturab aliquo,eft finitum,quia infinitum nullo modo exceditur: fed fcientia excedit potentiam refpe&u fcibilium, plurium enim eft fcien- tia,quam potentia, Ícirenim mala, & non poteft: ergo, .. 3. IT EM videmus inpotentiiscreatis, quodinfini- tas eft à materia: fed finitaseftà forma: ergo cum poten- tia Deifitomninoferma, fiuc formalis, nihil omnino habens materialitatis: ergo fimpliciter cft finita,& nul- lo modoinfinita.
4. Ir EM inter contradictorie oppofita eft diftantia infinita; fed creature virtus vnum reducit ad alterum, vt non currentem facit currere,& camen eft finita; ergo.
f. Ir EM video quod anima habet potentiam omni- no iadifferentem ab effentia, ficut potentia viuificandi corpus,habet etiam potentiam adactuminfinitum,fic- utad durandum fiue permanendum infinitum: habet potentiam nihilominus ad actus infinitos, & tamen i. pía neis tia eft finitain fe: ergo videtur pari ratione de iuina potentia, cum anima fit expreffa imago Dci. Vnde videntur rationes przdictzc nihil valere.
Gg CoNcrv- Vide Stot.
AuQor de caufis pro pofic. 18.
Ad oppo- ficum.
"friffot.3. Pbyfic. eir.
Propof.1e.
"Diftin&. XLIIL Cowcrwvsro.
Potentia dinina efl infinita in virtute, in adn, dr inbabitu.
R 25 p.adarg. Dicendum quod diuinam petentiam eft ponere omnino in a&u,& in habitu infinitam, ficat probatum eft pereffc&um d poftetiori, quia habet effc- &um infinitum duratione, & infinitos appofitione, ad quos comparatur vt actus purus, & vt tota caía & ratio habens ine plenam, & perfectam á&ualita;em refpectu iofinitorum: & neceffe eft cum habeat totum quod vn- quá habitura eft, & ex fe habcat quod ipfa infinita fit. A- lia ratione oftenditur hocá priori.Propter íummá enim indiuifionem virtutis cum eflentia, & prepter fummam vnitatem ipfius virtutis:vbicunque poteft,rota poteft,& tantüinexttemum mundi,quátum in medio: & tancum infummo, quantum in latus, & omni modoinfinitatis Neceít conlimilis ratio in aliqua creatura, nec quátum ad caufalitatem effectus,nec quantum ad vnitatem. Nó quantum ad caufalitatem effe&tus,quia nulla virtus crea- turz re'pectu durationis infinitz eft pure a&iua, immo neceff: eft per diuinam influentiam coníeruati. Simili- ter necquantum ad productionem adus, vnde habetin- finitatem paffiuam etiam in recipiendo, & ideo nulla eft actu infinita, fed folum in potentia. Et quia infinitum in potentia pédet ex infinito inactu: idco omnisinfinitas durationis creaturz, & operationis pendet ex infinitate virtutisincreatz. Et hoc eft quod dicit Philofophus in lib.de caufis,g» omnes virtutes infinitz tii rier Yn per vnum infinitum primü,quod eft virtus vircrutum.Simili- ter non eft fimile de fimplicitate,fiue vnitate.Nam potétia diuina eft omnino in fe fimplex, & omnino habet ef- íentiam,fiue fubftantiam fimplicem: Omnino etià ab il- laeft indifferens, & ideo omnimoda vnione eft vnitiffi- ma,& ideo infinita:fed nullius cr« aturz quantumcung; nobilis, potentia eftomnino fimplex, D omnis talis potentia dicit aliquem refpectum dependentiz,nec fun- daturin fubftantia omnino fim lici, necomnino eft in- differens, quia nulla creatura e (ua potentia, loquendo effentialiter. Et ideo quia deficit omnis creatura à ratio- nefumma fimpliciratis, & infinitatis pe confequens: & fic pater,quod diuina potentia eft infinita, & qu od fola eftin&nita, & ratio infinitatis eft fumma fimpliciras. Ec patet re (ponfio ad vltimam rationem oftendentem prz- dictas rat'onesnon val:re.
t. Ap illudergo quodobiicitur quod inuenit termi- num, & quod inuenit exceffum,dicendum quod díuina potentia cftinfinitarefpe&tu eorum quz polle cft poten- tiz, rcípetu aliorum que qum e(timpotentiz, neceft finita,nec infinita, quia nihil ex eis poteft. Quando enim dicitur quod inuenit terminum, velexccífum, dicendü quod falfum cft,quia excelTus,& terminus rei attenditur fecundum caad quz res fc extendit, & diuina potentia fe extendicfolum ad bona, & quátum ad alia nunquam ett plurium fcientia,quam porentia,nec quantü ad talia in. uchit cerminü,& idco patetillud Poteft ramen aliter di- ci, quod duplicitereft loqui de pu Ícientia: aut in fejaut per comparationem a obiectum.Si infe, fic v- na non excedit aliam, quia quidquid Ícit, poteft (cire: & quidquid poteft, (ci fe polle. Vcl per comparationem ad obiectum, & ficeftloqui dupliciter, aut fecundum for- mam,fiuc fpeciem,auc fecundum numerum. Si fecundü numerum:ficcum potentia poffit infinita,non exceditur iMcientia. Siautem fecundum formam: fic quia poten- tiacft refpe&tu bonorum tancum, (cientia vero bonor, & malorum,ideo exceditur, tamen ex bocnon fequitur quin fit infinita, & eft exemplum. Si quis imaginetur duas lineas infinitas, plures funt duz quam vna, quia non habebunt vnam infinitatem fecundum tumerum, (ed folum fecundü longitudiné: & fiction fünt maiores, vellongiores duz quá vna.Similiter in ppofito intelligi- tur. Potentia enim dicitur infinita refpe&tu obíe&torum (ecundü numerü,fed non fecundü qualitatem:quia non rr aC ER CRCELERNETEMEH UE UD C Quaft. I A poteft in mala, vel priuatoria,& per hocpatet primü, & fecundum. Quamuis enim inueniat terminum refpedu mali, nó tamen refpectu boni, & ille terminus, vel excef. fus potius facit ad infinitaté, quia non eft poffe, fed non mw A; & ideo quamuis hoc videatur dare terminum fe- cundum rationemintelligendi,fecundum veritatem nó dat, quia qued non poflit mala, hoctotum eft propter immenfitatem virtutis.
:. Ap illud quod obiicitur, quod infinitum eft paf- fio potentiz materialis, dicendum, quod hoc verum ef; deinfinito per priuationem completionis, fiue cópleti effe:fcd noneft verum de infinito per priuationem limi- tationis.Primum enim eftinfinitum potentia palliua,fi- ue receptiua, & ira oe ineít materiz. Secundumeft infinitum actu, & ideo in illo felo vere cft,& proprie;qui tantum eft a&us,& actus purus, & perfedtiffimus.
;. A» illad quod obiicitur, quod creatura poteft fu- pereaquz fumme diftant, dicendum quod ens. & non ens non dicunturfümme diftantia,quia opponuntur co- tradictorie:fed quoniá nihil habent commune, nec qui- cum ad genus fubicQü, nec quantü ad genus pradicabi- Je, fed quicícere,& moueri,vel moueri,& non moueti,g pro codé accipitur, vtroque modo habent cómune;&i- ta non eft diftantia infinita,nec e(t fimile.
4. Apillud quod obiicitur de potentia viuificandi dicendum quod viuere vno modo dicit actum confe- quentem, ficut moueti: & fic eft abanima mediantibus potentiis differentibusab ipfa effentia. Alio modo dici- cuz viuere fecundü quod eftactus primus,& eftab effen- tia animz,vtin ratione forma,non in ratione agentis: & (cd in informando, ficut albedo fe ipfa dealbat, ita quod non notatur ibi, nec eft egreffus alicuius, vt à potentiaa- gente:nosautem hic loquimur de potentia vt agente, & producente aliquid:potentia vero anima quantumcun- que fit idem,tamen dicir;liquam inclinationem,& idco dependentiam,& ideo priuat fim,licitatum, ac per hoc priuat infinitatem: in Deo aurem non ic: &idco1atio illa non habet inftantiam,reGe iatelledaa.
QVASTIO II.
An diuina effentia, fiue potentia fit infinita.
D S.T bom.in quaft.1.de Pot q.1.art.a. Et r.contra Gent.c.45. Richardus 1.Sent dfi. 9.3.4.1. Stepbenma Brulef.1. Sent difl. 43.4.2. ' Petrue de Tarantaf.1. Sent dift. 43.3.1. Et omnes aliá in (uperiori quaft.citati.
propter hoc non covfideratur ibi effe cantáü in operádo, Ps,: -— M Fuada- Trum effenti: fit infinita; fiue diuina potentia íi dpi infinita quantum ad cífe.Et quod fic videtur, quia nulla potentia nobilior eft fübftanua: fed diuina poten- tia eftinfinita: ergo cum non fit nobilior,nec maiorfub- (tanta, neceffe eft (abftantiam effe infiniram. Ir& Mfialiquaduo(licear fic dicere)(int omnino idé. fi vnum eft infinitum,& reliquum:fed fubftantia, & po- tentia funt idem,& effe & poffe:ergo cum diuinum pof (e ficinfinirum,& effe,& ita e(Tentia.
Ir zx quandocunquealiqua duo (icfe habent,quod ad nibil feextendit vnum, ad quod pariter f: non exten- datreliquum,fi vnum eft infinitum, & reliquum:fedad nihil omnino fe extendit potentia;ad quod Íc non exté- dateffen:ia: nunquam enim Deus poteít facere tot, quin etiam fübftanti: poffiteffe intot, fecundum quod dici- tur.Si celum & cxli celorum, cec.
17 5M0mnifinito poteft aliquid cogitari maipsfcili- cet infinitum ipfum:fed diuiga effentiaeftitabona, & magna, qued nihil maius, nec melius cogitari poteft, &- lioquin non effet Deus: ergo, ec.
Irz Momnefinitum bonum, melius eft cumalio bo- no quam perfe tantum, quia finitum additum finito fz- cit maius:ergo fi diuina eflentia eft finita, maius aliqui cum alio ) Mail Art. L ctiffima,necoptima:; quod oinnino nefas cit dicere.
Ir EMomne fin'tum bonum,contnpit aliquando z- quarti, X reddi per duplicationem liniti,vr patet in linea: & hoc dico, (1 illud quod duplatur facit maius, hoc dico propter dein:fi ergo diuina effentia eft finita fecun- dum nobilitatem, & bonitate, f dupletur bonitas ciez- tur aícendendo, aliquando peruenieturad bonitatem zqualem diuina bonitati. hocautem ettfalfum & im.
offibile, quod creatura fit propo:tionalis Creatori: & loc dicit Auguftide Trinit ergo & illud ex quo fequitur ím;, |(cilicet quod diu na effentia fic finita. Adoppof| 1. Sed contra: Finitum,& infinitum, vt dicitPhilo. mm. — |(ophus, funt proprie paflioncs ipfius quantitatis: ed cf- Arif. 95 (entia, vt eflentia,non habet quantitatem: ergo fi confi- fre-cont. 15. n.:: apo deratut vt in abítractione à quantitate vt e(lentia,diuina effentia neceít finita,nec infinita.
1. ITEM omnis potentia qua poteft vnum folum ita q non aliud,eft potentia finita:ergo pari ratione omnis ellentia quz eft vnum folum, ita quod nili aliud c^? e(fentia finita: fed diuina e(fentia eft Deus, & nihilaliud: ergo, C.. 9 ' 3.IrE Momneillud quod eft&nitum fummz verita- tielt implicirer finitum: & hoc patet, quia prica veritas iudicat de vnoquoque, ficut eft. Patecetiam in fimili, vt hoceftalbü, & nigeum,& bonum Deo,ergo fimpliciter bonum:fed diuina effentia eft veritati d'uinz cogviuio- nis finita, quia Deus ipfam comprchendir, & nouit per- fecte: & quod ícitur, vt dicit Auguftinus, (ciens com- prehen(iene finitur, ergo, c, 4: IrEMnullum intinitum finitaliud, quia nihil dat alij quod non haber: ergo fi diuina effentia elt infinita, ergo nihil init, ergo nullius cft inis: & f1 hoc, ergo nibil bonum.
$. IrEM nullum infinitum comprehenditur à finito: (ed Deus ebmprehenditurá beatis,quia aliter non effent beatinifi Deum perfecte ACA PUMEU A age ap- petitus ferrentur ad amplius, & non quieícerent, & tta non ellent beati:liergo comprehenditur, non eft infi- nitus..
6. Ire M nulla priuatio eft habitu nobilior: ergo cü infinitum dicat priuationem. & finitum dicat habitum, & omne nobilius Deo eítattribuendum, patet, c c.
Auf. 2. de Ci. Det. c. t0.s.
Couwcrvsio. E(fentia diuina efl infinita in atu quantumad effc.
Prima Rzsr. ad arg. Ad hoc voluerunt quidam dicere; politio.
quod diuin; effentia fub ratione e(lentia: eít finita: fub ratione porentiz e(tinfinita.Nam effentia nominat Deü vtinfe, & ficeít finitus, quia perfe&us: finitus etiam, quia com prehenditur à finito, vtá beads, & hoc dixe- runt propter effentia fim plicitatem, quan dixerunt to- ram videri. Inquantum autem confideratur füb racione Ipotentiz, fic dicit ref»ectum ad effectus. Et quianon eft latus ibi,quia fempcr eftaliquid extraaccipere:dixerunt quod (ub ratiorie potentiz erat infinita. Sed i(ta pofitio erronea fuit maniteíte. Nam ifta duo funt incompotlibi- lia,quod potentia t infintta: omnino exi (tente fubftan- tia finita:igquiaidem funt omnino, & quia prier fccun- dum rationé inzelligendi eft fubftanuia, & quia ad quid- quid fe extendit potétia fu» ratione potentiz,& effentia, vtoftentum eft. Et propter hoc dixerunt aliqui quod ctt Bnitum fimpliciter, & infinitum nobis Ec voluerunt di- cere,quod tam eflentia, quam potentia cít initafecun- dum veritatem,quia eft finira Deo qui eft veritas, fed ca- men vtraque nobis eft infinita; quia iinproportionaliter nos excedit. V nde Deus infinitus dicitur,quia necloco, necrépore,nec com rehéfione comprehéditur,ficut di- Danafcli, cit Damafcenus.Sed iterum ifta poicio non potett ftare, fin "'- quoniam ficutfupra probatum eít de potentia; quod i- .. Ipfanon habet ftatum in poffendo, & iterum ett omnino atus, & idco ponitur infinita; fic etiam probari poteít deeffentia. Neceffe eftergo quod omnino infinita ita- Imero- batie.
Imero- batie.
S.Bonau. Tom.4.
a REAL CREE E CEDDMNEE E M NC EMEN EMI RCME KM CIRC CDD MACC MKMCERINMMDAMC IMMER NND NE ED eh cum lioeric, quam períc tancum: ergonon elt pzife-j A,ctu. Et hocconcedendum cit, vel tenendum eft tanquá verum, co quod magis elt confonum fidei, qua dicit Deumimmenfuüm, & magiscft confonum auctorizati- bus Sanctorum,que omnes dicunt ipfum infinitum. V n- de per Damafcen dicitur quod Deus eft quoddam pela.
is fubftantiz infinitum: magis etiam confonum fenté- tiis Magiftrerum,magis etiam confonum ratiomi.
r. Apintelligentiam ergoobiectorum in oppofitum notandum quod infinitum dicítur per abhegationem finis. Poteft ergo dupliciter dici infinitum fcilicetà parte negationis.X fimiliter parte finis. A parte finis, nam fi- nis dicitur dupliciter, vno modo quod eft complemen tü,& fic infinitum dicitur per priuationem complemé i. & hoc modo infinitum dicitur in materia, & in genere fubftanuz,& inaliiseeneribus, & hoc modo non cadit in Deojquia ipfe eft perfeQitlimus. Alio modo finis dici- tur terminus licut finis agri;& fic infinitum dicitur quod caret termino,& (Latu.Et hoc potett e(le dupliciter tecü dum negationem, quia potett intelligi priuatiue, & ne- gatiue. Priuatiue,quia non habet terminum: fed tamen natum eft habere propter hoc quod habet cfle limitatáü, S: hoc modo dicitincompleuonem, & non eftin Deo. Alio modo negatiue,quod non'habet terminum,nec ct- iam natum eft habere,& hoc modo ponitur in Deo procerfüummam immenfita:em.
2. Ad illud ergo quod obiicitur quod infinitum eft paílio quantitatis, dici poteft quod ficut nomen quanti- tatis,excenditurad quantitatem virtutis,fimiliter non: € infiniti:quantirasautem virtutis non cantumattenditur: quantum ad opus, fed etiam quantü ad nobilitatem va- loris,& hoc patet, quia dicit Auguftinus: In fpirituali- busidem eft maius & melius. | s. Apillud quodobiicitur quod eft vnum ita quod non eftaliud,dicendum quod aliquid cóparariad multa poteft efle dupliciter, auct fecundum comparatione cau- alitatis,aur fecundum comparationem identitatis. Có- parari ad multa (ub ratione caufalitatis hoc conuenit in- finito quiainfinitum: fed (ecundum rationem identita- tis,non. Vnde quiainfinitum in Deo fe extendit ad mul- ra,quia potentia, vel eflentià eius comparatur ad multa, exhoc tamen non fequitur quod fit multa. V nde fi efsc- tia,vel potentia compararetur fecundum rationé identi- tatis ad res, neutra eft plurium: vnde nec poteniia diuina eftaliz potentie, nec e(lentiaaliz effentiz:fed tecundum rationem caufalitatis fic conucnit & eflenciz, & poten- tiz:nam ficut petenriz conuenit facere plura, fic effen- uz in pluribuseffe. z | 4. Apillud quodobiicitur, illud quod eftfinitum (umma veritati, dicendü quod hzc eft "^ m Autenim Jeftfinitü fumma veritati, quia veritasiudicat ipfum effe finitum, aut quia non excedi: eius comprehenfionem. Primo modo non cit Deus fibi nitus fed) infinitus: vere enim fcit fe efTe infinitum.Secüdo modo eft finitus, quia íc non excedit cum fit infinRus, & (ic non valet argumé- tum,& eft ibi fallacia fecundum quid, & limpli.iter:non excedit infinitum: ergo eft finitum fim pliciter.
f. Ap illud que obiicitur quod infinitum non finit, dicendum quod infinitumper priuationem perfectionis non finit: fed infinitum per negationem limitationis ha- bet rationem finiendi: quia cum fit fummum, in ipfo eft omnis ftatus: in hocenim infinitas non repugnat (im pli- citatinec complemento. p 6. Ap illud quod obiicitur quod comprehenditur, dicendum quod non comprehenditurper inclufionem, comprehenditur autem per perfe&am vifionem,& dile- &ionem,& tentionem,& hocáparte comprehendentis, & non comprchenfi: & ideo quia perficitur res fecundü fuamcapacitatem, quiefcit, quamuis vltra non attingat.
7. Quod vltimo obiicitur folutum eft: obiicit enim de infinito fecundum quod dicitur priuatiue, fed prout dicitur de Dco,nó dicit priuationem fecundum rem,fed folum quantü ad modü fignificandi, & refpondet ei (um ma potétia:nihil enim diciturimmeníum, nifi quod ha- Dama lib Lc.11 de fí- de ortb.
4i phy. fic-cont.
Aug lib. de Tri. c.8. ton.3.
Gg ai | tans, & »2 Difün&. XLIIL tamen fecundum veritatem excludit omnem priuatio- nem. QY £STIOÓO III. An diuina potentia poffit in effecdum actu infinitum. Alex. Alenfiy p.q.6. Membro 1. S.Tbom.1. p.q.7. art. a. Et 1.Sent.difl.e.3.q.2.art 1. Et de Pot.q.1.art. 2. Richardus 1.Sent.dr[1. 3.3.4.5 5. Francifcus de Mayr.i.Sent.difl 3.6 5 4.4.4 10. Marfilius Inguen.1.Sent.q.42.art.3.
b3 Àdoppofi cum. "; UR.; MAS trum videlicet diuina potenua poflit ip effe&tum actu infinitum.Et quod fic; oftenditur hoc modo:Poten- tia fe habet proportionaliterad opus, vnde tanta poten tia poteltin tantum opus:ergo & maior in maius, & infi- nitaactu in infinicum actu. | 2, irE M Omnis potentia quz operatur ex fe tota, fi cft infinita.producit infinitum,cum opereturex teta fua virtute:fed diuina potentia cum fit fimpliciffima, fe tota operatur:ergo videtur quod producat effectum infiniti. Situ dicas, quod hoc non poteft effe propter defectum, "trifl. 1. cao. Metaph.
Cc0nt.2. & limitationem ipfius effectus. 3. CoNTR A: Fruftra eft potentia quz non reduci- t. Pbyfcon- |turad aCtum:vnde & Philofophus dicit,quod fruftra eft f9.21.— |potencriaadtiua,cui non refpondet paísiua: ergoaut potentia diuina fruftra eft infinita::ut ei refpondet effectus infinitus,& potentia paffiua infinita 4. Ir EMomnis potentia poteft feipfam manifefta- re:ergo diuina potentia cum (it infinita poteft fuam infi- nitatem manifeftare:íed infinitas non manifeftatur, nifi ineffedu infinito:ergo, &c. Situ dicas, quod manifefta- cur in productione Filij,& Spiritus fancti, runc obiicitur quod Spiritus fanctus habet potentià infinitam:ergo po- teft ipfam manifeftare, fcd non inproductione perfone infinite:ergo in produdtione creatura. j. Ire M omne pef[ibile eftponibile in effe:fed Deus contex. 9. |poteft producere infinita: ergo infinita produci eft pof- ibile: ergo ponibile: fed ponibili pofito ineffe, nullum accidit inconueniens:ergo pofito,quod Deus faciat infi- nita,nullum accidit inconueniens: fed Deus poteft om neillud quod non eft inconueniens poffe, vel facere:ergo Deus poteít facere quod (int infinita actu.: 6. Ir £M appelletur A,omnecreabile: tunc quzro, A aut eft finitum,aut infinitum.Si finitum, & Deusnon poteft nifi A.ergo non poteft nifi finita: ergo potentia e- ius eft finita. Si infinitum, & Deus poteftfacere A. ergo poteft facerealiqua actu infinita. | Hus um 7.Ir&M continuum eft diuifibile ín infinitum:quzto jt e iq. | vtrum Deus poffit reducere potentiá continui ad actum. 11 de Tri. cA Si non potefl:ergo potentiacontinui excedit potentiam 1o4n fin. - Dei,quod eftabfurdum, quia tunc potentia Dei effer fi- ide '* jnita. Sieam poteft reduceread atum omnino: fed hoc x non eft,nifi cum eft au, diuifum in partes infinitas; er- Sentra, SED CONTRA: Quodnon poffit ineffe&um inté (ione infinitum videtur,quia infinito fimpliciter nihil eft maius:ergo fi producit effectum infinitum:tuncergo illo nihil eft maius:ergo Deus noneft maior. Siergo hoceft Íummz nobilitatis is Deo, quod nihil poffi: ei zquari, producere ralem effe&tum cft contra nobilitatem diuine petentiz:ergo, óc.
. Ire « omne qued eft actu infinitum, eft famme fim- pl:x.Nam fieftaliqua co:v pofitio,cunc ibi eft coartatio, & imitatio. Siergo Deus produxiteffectum infinitum, illud eft (implicifimum. fed in fimpliciffimo idem eft ef- (entia, bonitas,& porentia:ergo fi effe&us eft infinitus in potentia,& bonitate:ergo fammum bonum: ergo non bonum propteraliud:ergo non bonum propter Deum:- [erga necà Deo, quia vniuerfa propter femetipfum ope- ratus eft Dominus, &idem eft finis quod & primü prin Quat. 1IT.
Quat. 1IT.
ifectus:& lic p tet, ec.
I T£MfÍi Deus poteft ineffe&um a&u infininum,que- roáte,vtrum poflit in aliud Si non:ergo in agendo amit- tit potentiam,& fua potentia agendo debilitatur.Siergo Ipoteft in cffectum alium cófimilem illi,efto quod faciat, 'ponatur ergo. Ifti duo effe&us funt confimiles in natura: ergo funtin eodem genere:tunchabent aliquod (üperius in quo conueniunt, & aliqua propria p. rqua differunt: ergoexcedunturabaliquo,& artantur peraliquod: fed omnia talia funt finita:ergo, (c. ITEM pe non poffit facere infinita actu, oftéditur, quia non funt plura infinitis: ergo fi produceret infinita a&u,non poflet producere plura:ergo Deus eft impotés: D E infinitate diuinz potentiz quantum ad pap,V | B fednihil poteft facere Deum imporentem:ergo,6.
lr & x vbieftinfinitas a&ualis íeeundum numerum, ibi deficit ftatus, & ordo,& diffinctio:fed diuinatapien. tia non patiturDeum aliquid facere (ine modo, & men- fura:ergo,dre.
Conmwxcrvsio.
Potentta diuina quamquam fit infinit,in effeEum tamen infi- nuum non pote(o,cum id neque fibi, neque crea- ture conueniat.
Rzsr.Ap Arg.Dicendum quod duplex eft infinitum, fcilicetinactu, & in potentia. Infinitum, in potentia Deus poteft facete, & facit, Infinitum in aCtu non pereft facere,necfacit.Non poteft,inquam, facere, quia neccó- C |uenit fibi, nec conuenit creaturz. Sibi non conuenit: cum enim fumme bonusíit, non poteftaliquid facere nifibonum, & ita non poteft facere nifi rem ad feordi- natam. Quoniamergo ordo przfupponit numerum, & numerus przfupponit menfüram, quía non ordinantur ad aliud nifi numerata, & non numerantur nifi limitata: ideo neceffe fuit Deum facere omnia in numero,ponde- re,& menfura:necaliter facere potuit,nec poteft, necin. finitum,nec infinita in actu. Ratio eft etia, quia hocnul- lo modo conuenit creatura. Infinitum enim in aGtu, eít acuspur?,alioquin fi aliquid haberet. de limitatione,& artatione effet finitum:fed quod eft actus purus, eft fuum effe pereffentiá, & nihil taleaccipit efle ab alia eífentia, necex nihilo:fi ergo creatura, éoipfo quod creatura:aliü- de eft, & ex nihilo, nullo modo poteft effe acus purus D [nullo modo poteft effe infinita: & fi non potefteffe vna Jinfinita, nullo modo peffencefle infinitz fecundum nu- merum,quia neceffe eft illas pluresad aliquá vnam crea- turam reduci: fed finita ad finitum reduci, eftimpof fibile:patet ergo, &c. Ec quod ad aliquod finitum redu- cantur, patet: quia necefle eft ponere ordinationemin creatutis,non to ncum ad Deum, fed etiam ad (e inuicem Summaergo rationis eft, quia non decet Deum facere cteaturá,nifi ordiné habeat, & menfurá ratio eft ex parte creaturz, quia necefle eft omnem creaturam effe limita tam, coquod ex nihilo, & eo ipfo quod compoftta eft. t. À D illudergo quod obiicitur quod porentiatanta poteft intantum effectum, fiue opus, dicendum quod eftop* operans, & opus operatü.Opus operans, vt creare: opusoperatum, vt creatura. Dicendumergo quod opus E | operans eft infinitum, ficut ipfe Creator:fedepus opera: tum neceffe eft effe finitü. Quod ergo obiicitur q» opus proportionatur potentia. Refpondeo:Si intelligatur de operc operante, fiue de aCione generaliter,verum eft.Si aucem intelligatur de opere operato, non habet veriraté nifi cum caufa, & effe&us (e habet per vniuocationem, & tunt eiuídem generis:hocaucem non eft hic.
2. Ap illud g obiicitur gDeus operaturex tota pot tia,dicendum g agens ex tora petentia, quoddá agit per naturam, & hoc agit tantum quantum poreft,& cancum quantum ipfum eft, vbi eft productio fimilis.Quoddam agit per deliberanonem, & voluntatem, & tale non agit nift fecundum ordinem, & quantum vult: vnde ex eadem potentia facit magnum, & paruum, & fic agit Deus.
-,. Apillud af —————— P PP P PARERE B RUIN NT e zs Las F 5 aft Art. I.
» Apillud quodobiiciturqued fruftra eft potentia, | A quz non reduciturad adum: verum eft de potentia qua completur per actum: fed diuina potentianon completur peractum:& ideo non eft fruftra,etiam fi non habeat potentiam paffiuam cotrefpondentem.Tamen illa propofitio non intelligitur habere veritatem in potétia,quz poteft habere infinita,fi intelligatur quod omnino redu | caturin actum:reducitur tamen, & reduci poteft Íccun-| dum partem,& ideo non eft fruftra. ») 4. Ap illud quod obiiciturquod diuina potentia cü (itinfinita, debet fuam infinitatem manifeltare in infi- nitoeffectu,dicendum quodDeus fuam infinitatem ma- nifefta: ininfinito fecundum potentiam, ficut patet,quia ficut fupra eft monftratum,interminabilis duratio mani-|.
feftat virtutem inhinitam: in infinitoautem fecundum a-| &um Ron poteft manifeftari fimpliciter,quia non decet: fed proportionabiliter, quia ens in infinitum excedit nó ens:& tamen Deus ex nihilo facit ensinter quzctt diítá- tiain&nita. Vndecum diuina perentia dicatur infinita, hocefttripliciter.Durationis ternitate,virtutisimméli- tate; & cffcctum generalitate,fiue numerofitate. Prima manifeftatur perinfinicum duratione, quod cft initum actu, infinitum portentia.Secunda per creationem de ni- [hilo, vbieftdiftantiainfinita propter omnimodamim- proportionem.Tertia manifeftatur partim per potentiá, partim per priuationem, quia tocfecit, & adhuc poteft in plura,& non totfecit,quin adhuc poffit in plura;tamé hocmanifeftaturalia infinitateduplici manifeftata:& i:a patet quod non oportet, quodfitintinitum actu, Po. teft tame dici.ficut tatum eft, quod virtus Patris mani- feftatur in productione Verbi, & per coníequens tota virtus diuina,cum virtus Filii,& Spiritus fan&ti fit vna, & aequales fint in virtute. $. Apillud quod obiicitur de poffibili quod poteft poni,dicendum quod eft potlibileá potentia infinita, & poffibile fecundum potentiam finitam. Poflibile fecun dum potentiam finitá poteft poni, quia omnino poteft effead actum reductum: fed poffibile fecundum poren- tiam infinitam non poteft poni, quia femper eft in redu- cendo, & nunquam in reductum effe.
6. Ap illud quod ponitur quod A;appelletur omne creabile,& quod quarit,vtrum A,fit finitum, vel infini- tum, dico. quod infinitum: fed non e(t infinitum actu, fed potentia: & ideonon fequitur, quod fi Deuspotlit A, quod poffit ininfinitum actu. Et fi dicatur: ponatur quod Deus faciat A, dicendum, quod non eftponibile 7. Apillud quod obiicitur, vtrum poffit potentiam continui reducere ad actum, dicendum quod ficut po. tentia in continuo paffiua infinita eftob diuifionem, fic inDeoactiuainfinita. Vnde ficut continuum poteft di- uidiin infinitum, tamen impoffibile eft, quod totaliter fit diuifum, alioquin non effecinfinitum: fic diuidere in infinitum eft potfibile, ad actum reducere impoffibile. Ecficutimpotfibile eftditinam potentiam terminari,ita impoffibile eft, quod fit in termino diuifionis. | Vnde Deus poteft potentiam continui reducere ad actum, quia poteft effe in reducendo, & femper in reducendo, ita quod nunquám plus feextendat potentia,quam diui- .,. |naactio:fed tamen continuum nunquam pótelt effe in ig ion reductum e(le; ficut nec Deusin reduxi(fe. Conceden- je2;; |Qumergo,quod impoffibile eft, quod fit aliquid a&u in infinitünififolum Deum; & eius potentiam: & hoceft quod dicit Hügo de fancta Victore: Sicut ztérhitatem Deinonzquattempts,neé imimenfitatem locus: fic nec fapientiam fenfus,nec bonitàtem virtus, nec potentiam opus. Vnde quando dicitur, quod Deus poteft fàcere in- finità,tiotatur infinitas circà potentiám,;mion cirtà opus. Vnde aliqui diftiixerunt hànc: Coóntinuü poteft diuidi in infinitü,quiailla determinatio poteft determinarehoc verbum potzff, vel hoc verbüm diuidi, tamen quocüüque módo diftinguatur, fempetintelligendum eftinfitiitatem àctualem,efle propriumifolius Dei; — | S.Bonau, Tom.4.
E ] u Quafi. HL 35 QVASTIO III C Man diuina potentia extendat fe ad infinita, "Alex. Alenf1.b.4.6. Membro 2.
Et 1.Sent dift. 43.q.1.a7t.1.
Petrus de Tarantaf 1.Sent difl. 43.3.4.
D Einfinitate diuinz porentiz quantum ad ratione | Fubdaoperandi,an fe extendacin infinitum. Et quod fic, videtur. Quia quidquid Deus poteft, rationabiliter po- teft:fed poteft infinita:ergo rationabiliter poteft infinita. & (i hoc, ergoratio operandi ipfius potentiz fe extendit ad infinita. | ]r£ Mficutfe habet ratio Íciendi ad fcientiam, itara- tio producendiad porengiam:fed quia diuina fcientia eft infinita, haflct in fe rationes infinitas cognofcendi: ergo cum diuina potentia fit infinita, fimiliter & rationes pro- ducendi habet infinitas. | JrzMratio operandi in Deo noneftaliud quam boni- tas,& fapientia:fed fapientia, & bonitas eft infinita: ergo & ratio operandi.
IrEM ratio operandiin Deo,non eft aliud quam Deus fiue diuina effentia, quidquid dicarilla ratio: fed diuina effentia eft infinira:ergo & ratio operandi.
t. CoN TR A: Porentia fe extenditad opera fecun- dum exigentiam rationis: nihil enim omittit de his que ratio exigit:ergo fi ratio fe extendit ad infinita:ergo vide- tur quod diuina potentia producat infinita, quod falfum eft. ex E P 2 IrEMratiooperandieft ipfa diuina iuffitia,quia vni - ueríz viz domini mifericordia,& veritas, (c. fed iuftitia Inon eft nifi initorum:ergo videtur quodratio operandi (militer. o j. ITEM ratio operandieftipía ars & difpofitio: fed difpofitio non eftnifiinitorum: ergo ratio operandi nó eft nifi finitorum. | | 4. IrzM obiicitur deprafcientia qua fimiliter eft ra- tio operandi,& eft in plus quam potentia, quia refípectu malorum: & tamen hon eft refpe&tu infinitorum, Situ dicas,quod difpofitio,vel przfcientia,vel iuftitia non có- ple&itur plenam rationem, per quam poteft operari di- uina potentia.CoNTRA: Sinontotum compledtitur: ergo diuina potétia fine his poteft rationabiliter operari: ergo poffibile eft Deum operari prater difpofitione,pre- ter iuftitiam, & prater fcientiam: fed nullus talis opera- tur fapienter,necrete:ergo, c R eftátergo,quod totam complectiturrationem.: CoNcrvsro. mE Ratio in bal'ituefl adinfinita ficut potentiarefbeHiu «ctus qui efl poffe. Ratio in actu ad finita ficut poren- tiarefpecu abus qui efl facere.
R xs. adarg. Sicut dicit Magifterinlitera. Aliqui volueruntdicere quod ratione diuinz potentiz eft finita. Et exhoc voluerunt diuinam potentiam limitare, tum quia nihil poteftfacere nifi ex optima ratione, nec dinit- tere:tum quia nihil poteft facere nifi preíciens, nihil nifi mentg, Ad oppofi tum.
Opinie aliorum: iufte:& ideo cum hac finitorum fint,vtputa eorum; i2 |.