8in nihil horum fieri poterii] Larob.: Si nihil eorum fieri po^ terii, Ert Sin nihil eorum fieri poterit, Dnisb. ^//i nihil horum Jieri piftest, GrA£T. MSS. plerique et Ed. Med. Si, MSS. O. et £d<l. pp. eorum, Leidd. O. Voss. III. poiesi, Uiaiur ^irema defensione ^ dicat'] Vulgg, uiaiur extrema defensionSf et dicat, Delefi copnlam, fidem scculus Erfuitcusis, 64 RHETORICORUM dicat, non te de jnoribils eius apnd censores, sed de crT^ miiHbus adversariomm apud iudices dicere.
CAP. IV. G)llatio est, quum accusator id, quod adversarium fecisse criminatnr, alii nemini, nisi reo, bono 55 fuisse demonstrat: aut alium neminem potuisse perficere, nidi adversarium: ant enm ipsum aliis riationibus ant non potuisse, aut non aeqne commode potuisse, aut enm fugiase alias rationes commodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret, oportet, ant aliis quoque bono cl PiiliocaDi. Grabt. Sioe copula Leid. I. II. In c«terU et Edd. Vulgg. et dictU. OviK < CAP. IV. Bono fuisse] Sic legendom, et ita liabeDt dao Jibri maDUterip., non, ut habet editio Rob. Siepb. et Coliv. et aliae nonDiillae, bonum fui*49. Tam CaMioi ille iadex aereriatimue idenlidem in camif quaerere aolebat, cui boDO fuistet, ut tesutor pluribut locis M. TuUint. Deoique aic loquitur infra haud mul,tia poit versihua. Lamb. Duisb. et alii MSS. ac multae reit. edd.: Nisi reo bonum fuisse, Sed meriio reiecit Lambiooi, cui adstipn- lantur Crfnrteutb, C.iachiaona et alii MSS. Grabv. Voat. O. Leidd. tres et Edd. pp. bonum* Leid. 11 L bono nisi reo fuisee demon'' etret. Oud, Aliie rationibue uut non potuiesel Pith. jiliis rationibus nut non aeque potuisse, Graev.
yiut non aeque commode pctuisse] Erfort. aut neque comm€>de potuisse f Pith. aut non commofie potuisse. (dbm.
£um effugisse alias rationtfs} Quidquid veterum libroram praetto eat, in eit exhiberi vidco^ eu^i Jugisse, quod ceite eat finiui auolorii: iic enim cap. iG. Qui se propter vinum fugisse rationem dieet, \\, 2S. sed me tum haec ratio fugit. Et noium . ett Horaiii. Sed etiam iofra observabia ut plurimum dici fugere laborem (quod et initio totius operii) concursiones vocalium, istam rem, impetus fortunae^ continuationem verborum, non effugere, Gron. MSS. et edd. Aut eum effugisse aiias rationes. Lamb. ed. aut eum fugisse alias rationes. Reccpi fugisse, quod et aple fecerat LamDiuui^ auctoritate noslrorum codicum Erfurteoais et Cauchiani, quod el ex suia Gronovioi probavit: ted et ex prae- ataotisftimo Errurtenti recepi illas rationes, oemine, qui homauior ail, repugnantc. Grabv. Voai. 1. II. Leid. 1. IV. Ed. Med. eum effugisse. Tum altas abett a Leid. I. Beoe. lo aeqq. pro vv. propter cupiditateiru Hoc loco Leid. II. exhibet: propter cotnmodi- tatem. Hoc modo. Oud.
Defensor demonstret, oportet'] Vulgg. Defensor ut demonstret Cportet, Grabv. Ut omiftimut, quod ratio elegautior Latiui aerrao- nii poitulat, et, praeler Lamb. ^ etiam noitri MSS. confirmaut. Brut.
Aut aiiis quoque bono fuisse ] Demonsirabit defensor irtna^ Otl, mniuii bono iuik»e aul aliis, «nt ipftia adversariis, quaiu rco^ ut pro Boscio fecit Cicero: Apud quos Sexii Koscii praedia suul» •d eos etiam caedea periiuet; npud Cbryiogonuiu et T. Capitonem Roscium praedia sunt, ergo iUi Roscium occiderunl. Vide Cic. exordiura ct confirmationem, obi haec pulcherrinte tractat. ToxiTA. Pro vv. bono Juisse Leid. 11. Edd. pp. bonum fuisse, Ood* AD HERENNIUM Lib. II. Cap. ^. 65 fmsse, aut idios quoque id, quod ipse in^imuletnry facere polaisse.
Signum est, per quod ostenditnr idonea perficiendi 56 facoltas esse qoaesita. Id diyiditur in partes sex; locum, tempus, spatium, occasionem, apem perficiendi, spem ce-. kndi. Locus quaeritur, celebris, an desertus*, semper de- sertusy an tum, cum id factum sit, fuerit in eo loco aoli-. tudo; sacer^ an profanus; publicns, an privatus fuerit; caiusmodi loci adtingant^ nu^, qui est passus, perspeotus /rf, quod ips9 tnsimuleturl Hoc argameuto utitnr «liam Cicero ia Orai. pro S. Rotcio, quem ottendit Cicero fuistc rutticpro, raro fniwe Romae, nt occitlendi pjitrit nou modo cansat^ ted ei facul- laiem uon habuerit» quae omnia babnerinl adveraarii. Toxita. Mihil maio, quamvis liber nnus mannscr. habeat: quo de insinwUiur, qaod et in qaibnsdam Tn1(;alis reperi. £go enim subintelligOy feciue. Lamb. Sic rettituere oon dabiiaTi cx consensn nottrorum triam cofiicum et necesiitaie sententaae, remisso ad anctorem, qni* camque ille est, (neque enim decernere queo) simplici ^imuletur, Uiique enim non hic agiinr de simulAiione. («ROii. Resiiiui insi" muleiur ex Doiab. et atiis nostris codicibns, ut cx, snis Gronovius rttiiinrndum censnit. GxAEr. Al.: id quo de insimuletur, Al.: idf ^od ipie simu/etur, Jnsimuletur eliam in Cod« Traiect. fiuRM. Voii. 1. II. Lvid. 11. quo ins» Ovo.
Signum est^y Intelligimui boc in loco non to oi^cioi', aZXa T^m^ozaaiv, hoc est, ea qoae cam negoiio coniuncta sunl. M. ToxiTA. Ynlgo Tocant Scholastici circumstantias. Grabv.
Semper desertus, an tum eic.] Inserui verbnm desertus, iua-> dentihus cnnctis ad nnum mannscripiis et edd. yett. Primum re- Bovit pnio Victoriua: qui cum non diffiieaiur desiitutom sc exem-* plaribas mannacripiis circa omnes libros, qui Oratorem instiiuunt; pUs eredi aequnm non est ipsius auctoritati quaili omninm libro- mm-, enim et mihi liberet reHngere scriptorem islum habitu recen- tiore, centura aliqnot Toces ei detrahere possem, prorsus superva- cvas. Exempli causa, illa Tcrba qnae proxime sequuotur: fuerit in eo loco solitudo, omnia ad nnum deleverim, niillins senieniiae mslo. Grotsr. P. Vict. et Al. ed. semper, an tum. Grabv. de^ iertus eiiam in MS. Traiect. BuRM.
Sit, fuerit in eo loco solitudo ] Erf. &it, in eo loco solitudo» GftAEv. Deett rtxhuok fuerit Voss. L Leid. 1» lU. Loco exsulat • Vois. H. OlTD.
Sacer an profanus'] Pith. Fuerit sacer an profanus, Grarv. Cuiusmodi loci attingant'} liMd. vett. cuiusmodi loci^adtin- gtmt, Idxm. ' Num, qui est passus, perspectus'] Qui est passus, pro, qui ett iDfesutua, ant occitus, mihi semper suspectnm fuit, quia nlie- Bun est a prisci Latii aermone, et pelitum ex Christianornm libris. UaDC tnspicionem meam confirmarunt veleres libri ^ qni a vulgaiis ditteoiinni. Erfort. et Canch.: Num quid est pactus, oisi qnod hic eif non agnoscaC Meus oodex: num quid est passus, [Reliqnam Graevii annoiationem, ubi per errorem Uerennium anctorem ho- nn librorvm voeaverai, sustulimus. Cf. Burm. iu praef. p. XXXIU. Bostr. edit.]. Grabt. Vos8.^U1. Num quid qui esi passus. Lcid.lll.
ee RHETORICORUM t ant exanditas esse possit. Uornin qnid reo, qnid accasa- tori conveniaty perscribere non gravaremnr, nisi facile qnivis, cansa posita, posset iudicare. Initia enim inventio- nls ab arte debent proHcisci; cetera fjaciie comparabit ex- ercitatio. Tempns ita quaeritur, qua parte anni, quabora: 57 noctUy an interdiu: qua diei, qua noctis liora factum cmc Num quid passits, Ed. Med. num gui p, Omnib. num quid esi p, Fortan: num quid patratse, Odd. Frlicitrr rmendMTit 5cli.: Tium^ qui quid est ptusu* f inniilem iQdicaot Oudeiidorpii cooiecluram. Vere. L* Perspecfus aut ex^uditus] Erf. Perspectus ^ exauditus- GxABr. Jjtid, l^, jjrospectus, Tum MSS. O,^ excepio Voic. III., et £<id. pp. et exaud, Oud.
F<icile comparabit exercitatio,] Ed. Groieri: facile eam pa^ rahit exercitatio, Grabt.
Tempus ita ^quaeritur, qua parte anni] Erf. tempus ita quae- ritur, quid anni, qua hora, Duitb. Tcmpus quaeritur^ quod anni, qua hora. Idbm. Qua parte anni, qua /tora, noctu aa interdiu, Votf. III. qr, anna quae hora sit noctis aut interdiu, Leid. IV. quot anni cet. aut, Leid. II. Ouo. Meicyis, qui libri habeanl bat leciionet; oam qnae primo loco ponilnr, cnm vulj;ata couteDiit, quod aliter oot^re tolei Oud. Ceterum Scb. tcripftit: qua parte anni; qua die; noctu an interdiu, Vnlgattm leciionem qua hora tiX teqq. buc Iractam pulal, iuLcique cooferri Cic. de Inv. I, 26. el Orat. pnrtii. c. 11. Z*.
Qua hora: noctu,, an interdiu: qua diei, qua noctis hora Jaetum] Lambinut concinniut qnidrm haec onmta cdidit ^ ted an veriut, dubitet. Gulielmii certe manu^cripti conveniuut cum nottris^ quorum quidaro mirabililer exorbitanl. Pal. lert. og^rrit nobis: qua hora nocte an die, an inter noctem et diem, et qua die, #/ quota parte noctis, et quota horcu Verum Tariautet lcciiones ca- rio»« enoiare, non est meae aetatis',. sed adolescentiae laboriosae; qnam lamen hodie potius ad omuia alia Irahas. Adep pott aerum«- nabiles labores nnllum sibi sciunt sperandum praemium, nisi forie -verbornm; principibtis viris hic supra Eucliooem sordidis. Grht. Sane el videutur et non videntar haec ab MSS. noslris firmari; adco io qnibusdam matant. Caeierum si id leiineatur, noo viileo, quifi abturde iterentur: qua hora et qua noctis hora, lo quibus nulla differeutia. Primo i|(iiHr MSS. nottri omoet qua die, Tum quota hora noctis ip duobut, qood utrumque ampiecior; nam tic 10 tiogolit ett certum ac propriuiti ditcrimen, ac dignum ^ quod in tali re adyertatur. Gromov. Volgg. et qua diei, et qua noctis horon. Erf. et Caucb. qua die\ qudntis horis. Pilh. JBt qua die, qua noctis hora. Dnith. qua diei, quota hora, Meus codex: Qua aie,^ quota noctis hara, Ed. Crsiaod. qua die quota hora, In margiue est, qua die, qua hora noctis, Lanib. Cd. quota diei, quota noctis hora. Gbabv. MS. Traiect. iioc£tf ac interdiu: qua diei, quota noctis hora, Bdrm. Vott. J. 11. Leid. I. III. yv. qua, diei praemiuout et, Tum MSS. et Edd. pp. die, Item quota Vott. III. Leid. II..I1I. IV. Edd. pp. Vox noctis abesi a Leid. IV. Ed. Med. Ouo. Qua die, quota hora Cod. Aog. leste Sch. /,.
AD HERENNIUM Lib. II. Gap. ^. 67 dicatiir^ et cdr eiusiQOcli teroporibus. Spatinm ita coniide- nUar, satisoe longUm fuerit ad eam rem Iransigendam, et potueritne scire, satis ad id perficiendum spatii futurum. Nam parvi refert satis spatii fuisse ad id perficiendum^ si- id ante sdri et ratione provideri non potuit. Occasio qaaeritnr, idoneane fuerit ad rem adoriendam>y an alia 58 melior, quae aut praeterita sit/ aut non exspectata. Spes perfidendi quae fuerit^ spectabitur hoc modo: si, quae £t cur eiusmodi temporibus, "^ Elegant enieDdaiiOy qnam ernit qnidcm' e Fabriciano Gulielmint. Sed ego nunc etiam firmo ancto- liuie Pal. pr. ei Jeri., ueque abludit fec. quarU sext. niai quod ii, et cum eiusmodi. Vul^o esl: Et cuiusmodi temporibus, nulla bona «eaiealia; oon lantnm indicandum leropua facinoria» sed et ad- dcada ralio, qaare eo poliftaimum tempore icclut admitaom •il. Grvt. MSS. quidam: et cum eiusmodi temporibus. £dd. ante GrQlerom: et cuiusmodi temporibus, Erfurt. etiaro: et cur eiu^- modi temporibus, Grast. Firraalur eiiam a ItfS. Trai* et cur eius^ modi temporibus, Burm. £t cur eiustnodi temporibus* Sic opiime dat VoM. I. Omnia baec deaont Vols. II. ' £t cur eltuhnt a Ud. IV. Ciim Lcid. 1. III. Cur abett a Voaa. III. Leid. II. JBi Spatium ita consideratur'] Erfurt. spatium ita considerabitur, Grait. MSS. VL et Edd. pp. considerabitur, Ouii.
Satisne longum fuerit ad eam rem transigendam, et potue^ ritne icire] Longe recliua et concitiut, retectit laciniit^ qunt ad- taenmt inepti, Errarleutii et Cauchianui: Satisne longum fuerit ad eam rem, scieritne satis ad id perficiendum spatii, I n moo qaoqae ett scieritne. Graby. Scieritne satis Gr^ph. B. C. scieritne et potueritne scire A. Not leciionrm Yulgaiam retinuimua. Brdt. Vow. I. Leid. L Ed. Oifnib.: scieritne, Abett et a Lcid. III. Ouo. Totueritne sciri dedit Scli. quia pataivum et h. I. aptiut tit et pottea legainr. L, In st^(\, fuisse ad id perficiendum Iret uliimae Tocat deannt Voaa, III. Leid. IV. OuD. Eat ut manifeslum glotte- ma expnnxit Sch. Becie. L.
Ratione provideri non potuit.'} Edd. mnltae: ratione provi-- dtri non potuerit. Lamb. ed. ratione providtri non potuit, Graev. Potuerit Vott. lU. Ed. Omn. Ouo. Si id a^t sciri, aut Cod. Aug.
Idoneane fuerit ad rem adoriendaml Libri receniiorit ediiio» lit Toca auciioret: idonea ne satis fuerit; quae nmpiam compa^ rct 10 olim Tulgaiis, ant adeo MSS. nostris. Grut. Edd. multae aoie Gruler, idoneane satis fuerit. Adstipulantur Grnierianis et aoiiri omncs Erfurt. Cauch. ritb* Dnisb. Grab?. £t Cod. Traiect. BcuL Ad rem adorierfdam] Lamb. ed. ad rem aggrediendam. Grabt.
Aiit non exspectata'\ Liber quidam MS. pott has Toces^habei: pfopter agendi cupiditatem, qnem ideo non sum secutut, quod •ispicer, haec yerba ex ora libri in contextum esse translata^ ne- qae eite Ciceroois. Lamb.
Spes perjiciendi quae fuerit\ Ut in duobns nottris, sio non dabiio qnin in plniibus te ^»iur: perficiendi kaec quae, unde palet lactorcm dedisie ecquaS' Gaoir.. £rf. et al. MSS. duo: spes perfi-^ Digitize^ by VjOOQIC 68 RHETORICORUM tapra dicta siuit, rigna concuirerint; si praeterea ex altera parte virea y pecnnia, consilium, scientia ^ apparatio iride- bitur fuisscj ex altera parte imbecillitas, inopia, stidtitiay impradentia^ inapparatio demonstrabitdr fuisse: quare acire poluerit, utrum dilBdendum, an confidendom fiierit Spes ,celandi quae fuerit; qoaeritur ex consciia, arbitris, adiiu- toribus, liberis, aut servis, aut utrisque.
cUndi haec quae fuerit exspecfabitur, GnAET. GronoTianis MSS. adttipolator Cod. Traieci. Bvrm. Lcid. I. IV. £d. Omn. sp, p. haec quae f,^ nisi qnod quae fuerit detiot Leid. IV. Tom pro tt. eupra dicta eunt Vott. \\\, praedicta s, Deinde pro ▼. concurre- rint Leid, I, 11. concurrent, Ed. Med. concurrunt, Leid. 111. IV. occurrerint, Vott. 111. praecurrent, Ood. concurrent etiam Cod. Aug. tette Sch. i/.
Si praeterea ex altera parte'] Erf. Si praeterea altera parte.
G&ABT.
Scientia, apparatio, i/idehitur fuisse} Adieci dnas vocet, videh itur fuUse i non tettimoQio duorum librornm MSS., Yeiam iolegra cohorle: e«t enim «gnotcunt tez membrtnae, qaat conto» luil Gulielmiut, sez Pall. et ediiiones pximae, neqoe oliotaa ette yidebil, qui vim huiut tutpicionit aiieule perhpiciet, imo tuperTa- euum poliutfueritiUadaliemm quod tequilur, demonstrahitur fulsse^ quam itlud notlrum. GROTBa. £dd. Lamb. ei aliae: apparatio, ex altera parte, In Erf. non le^iiur ex. Graev. videbitur fuisse eiiam agnotcil MS. Tmiect. BuRM. Varba videhitur fuisse rccte abesae ab Ald. iudicat Sch. Demonstrahitur fuisse h. 1. exbibet Cod. Aug., quod pariier a glottttore etse, Sch. est teiilenlia. L.
Quare scire potuerit, utrum] £t baec quoque tnut a Iriplici li- brorum notlrorum fide: pro quibus mediae aelalis edilionet: per quas res scire potuerimus, utrum; Lambinnt Tero: propter quas res scire potuerit, utrum eic. quae liccutia? Grutbr. Si modo meoa Gruteri recte expretta ett. INam qiiufn taue ita legalnr, in Medieaeo, cl alio: quare scire, tuih io alio esi: per quam rescire, uodc coili- gerelur illud qua variit modit cxposilum ita degenerATitse, ei auii- quitnt fuiatc: qua rescire potuerit. Grom. Erf. qua re scire potue^ rit, Sed Pitli. qua de re scire poterimus, Edd.: per quas res scire potuerimus. £d. Lamb. propter quas res scire potuerit utrum. Grabv. Cum Errurtenti facil MS. Trai. Burm. Vott. 111. per quae 'rescirep, Leid. II. qua re sciri p. Ed. Med. sciri poterit. Ovd, In anlccc. Sch. tcViptil: inapparatio ^idebitur fuisscy pro vulgalo: /. demonstrahitur f., qUod apiiut iudicat^ quia praecedat speciahitur, ^oo potsum accetlere. L.
Mx consciis, arbitris, adiutoribus'] Si baec tcripinra reola «sc, per Ar6fVroj tattet siguificari dicemuty teu tpectaioret, ut cum Ita loquimur: locus ah arbitris liber ac remotus. Sed Memmiut el Aura* tus lcgendum putanl administHs; ego nihil muio: non quod eorum coniecturam improbem^ ted quod hanc tcriplnram ezitlimem ease probabilem. Adde quod administri et adiutores idem propemodum videnlur tonare, niti quod administri minut tunt, quam adiutores. Itaque iufra, ubi vylgo legebatur: de adiutoribus, de adiumentis, no» iia retiiluimut: de adiutoribus, de administrii, Lambiiios.
Aut servis, €Uit utrisque,] Erfort.: Autseryis, iuit utrumque, Grabv.
AD HERENNIUM Lib. II. Cap. 5. 69 Cap. V. Argamentnm est, per qnod res coarguitur 69 cerdoribas argnmentis, et magis firma suspicioue. Jd di- Tiditar iu tempora tria, praeteritum, instans, consequens. In praeterito tempore oporiet considerare, ubi fuerit, ubi lisns,8it, quocum Tisus sit; num quid appararit, num quem coiMrenerity num quid dizerit, num quem babuerit de con- iciis, de adiuloribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consnetudinem fuerit, aut alieno tempore. in in- CAP. V, Hes coarguitur] Legeadam ceDSuit Ernesiias: reus coarguitur. £, Hum quem^convenerit,' num quid dixerit] Erf.: num quem con-' tenerit, num dixerit, Grabv.
Num quem habuerit de consciie] £rf.: Hum quid haluerit de cauciis, Iobm.. ' De administrie] SicTettitaimoi coiriectora dacii. Niim vox, ad-^ iumentie, ad hanc locum quadrare non poiest^ «Dlecedeate voc« quem. Lamb. Grjpbii duo B. el C. ila Imbeoi: num quid dixerit^ Mum quid habuerit. de coneciis de adiutoribus de adiumen/is. Brut.
Ve adiuioribus, de adiumeniis;] Adiutores %xiu\. quibut aDima^ tdianieDta qoae ea carent; instnimtfOia tcilicel armsique rebut expe- dioadit idonea. Lambinut tubtiituerat de administris ^ ted nullo praefunte manuscriplo, ut iptemet faletur; quae peiulan^ia? Grut. Miror Lambinum^ qui utique noverat Lib. It. de luTenlionc 7.; Fa-* cultas ei ratio, adiutores, adiumenta, et ceiera, quae ad rem per^ tinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur, ct poktea: Narn saepe si fecuniae, adiumenta, si adiutores desint, facultas fuisse faciendi A^ videtur, Offendor magit in praeceden(ib\it: argumentum eet per quod res coarguitur ceriioribus argumentis, ubi definitionem in- ^preuior p«r ici iptom qood defiuit, quod nec fit nllibi io hoe Kripio, nec tine yitio fieri crediiur, nec uiique tam inopt vocum Vic aQctor credi potesi. Vide ao noo tcripserit certiorihus inventis, tlt depariiiionibus: jirgumentum est probabile inuentum. Libio I. ^ InTeni,: [c. 4i,3 ld<iO quod et inuentum al\quam inrem probabile ottt necesearium argumentatio i/ocatur, «t tiiuiliicr alibi. Gromov. Pro argumentis ^cb. de too dcdit indiciis. Mon eoim esse credi- ^iU, tcriptorem defiuilom vocabuium io definiiione potuitse» et OrooOTii cooieclurara minot aptam exte. L.
Num quid in eo loco praeier consuet. fuerit] Quidam liber MS. l^bet: num quo in loco praeter consuetudinemjuerit, aut etiam al, temp, et praeierea oooBulli Tulgaii; quam tcripiuram 000 ^m|irobo. I.A1IB. Numquo in loco praeterconsuetudinemfuerit, aut ulieno tempore Viciorii ediiio; «a prioret: numquid in loco praeter cons. feceriietc, ^Qomodo ei qoidam e Golielm. et Palat. nam ceieri exbibeot: num^ ^id in loco praeter cons. fecerit y eic. mut fuerit vel fecerit. Grut. £'t num quid in locp praeier consuetudinem fecerit, Duitb. Num ^to loco praeter consuetudinemfuerit, Graev. in MS. Traiect. eliam »«w qttid in loco praeter cons. fecerh. BuRK. Vott. L Leid. L -IIL ctiii Ed. Omuib. Num quid in loco p. c. fecerit. Voss. IL Num qiiid quo in Lp. c. fuerit velfecerit. Leid. IV. Num quo loco p. c. f^^itvelfecerit^ Ed. Mediol. /ecer//. Ouo. Aliquid fecerit Cod. ABS.apnd Sch. i.
In instanti tempore quaeritur"] PaU. dde: Insianti tempore; et vtro QQQt ex iia, primas tcilicct, tupra quoque habebat astans, *oii instans, nt forte [fortaaae] aliqoid adhno tubait meodoti. jGrut.
70 RHETORICO R U H 59 staDli tcmpore qnaeritory nam Titus sit, cud faciebat, nnm qui atrepitus, damor, crepitns exaudilus sit, aot deniquey nnm quid aliquo sensu peroeptom sit^ adspectn> anditn, tactUy odoratUy gustatn; nam quiTis hornm «enins potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, qnod indicet aut fa- ctum tsse maleficium, aut a quo sit faotum. Factnm esse, hoc modo: si tumore et livore decoloratnm est corpus mor- tui| significat eum veneno necatum. A quo factum sit, hoc modo: si telum, si Testimentum, si quid eiusmbdi relictum sit, aut Testiginm rei repertum fuerit, si cnior Erf. Piik. Duiib. et alii MSS. inttanti iempore. Sedpritts in teqQcns abiorpsil. Gaaet.
Num viiiu tii cumjaciebail ErC num quid visu9 eii, cumfa^ ciebai. Idxak.
JVum qui sirepitus] Erf. Tium q^id sirepiius, Edd. Tium quis strepiius. Idjoi, MSS. qniuquc et £dd. pp. numqui4 sjr, lo ft^qq. exaudiius sii tbett y, sit e MSS. O. et Ed. Med. Bene. Odd. Kecte omiiit Sch. L* jiui denique num quid aliquo sensu perceptum sii"] BUndiiar mibi quod ett in Ptltt. pr. aui denique aiiquid sensu, omissie ce- teris. Gruter. Leid. 111. a, d, aliquid aliquo sensu. Oup. jiliquo sensu dictum eite pro eo qood eit alio quo sensu vidii Sch.. L, TactUf odoratu, gustaiu] Erf. Piih. Cauch. tactu, ordore, gw statu, Duitb. iactu, odore, gustu, Grabt* MSS. 0. et Edd. pp. odore, lo tolo Leid. J. et Ed. Omuib. est gustatu, In reliquie gustu, Ouo. Vocet aspeciu, anditu omitit Sch. quippe iam com- juemorttit aspecius et auditus exeroplii. L, Nam quivis horum sensus] Malim legi: nam quipis horum sen^ suum etc. Lamb. Leid. II f. sensuunu Leid. IV. poterii fto potest, PauUo pott pro tv. in consequenti i, Voss. 1. in sequenii i. Oud.
^ui a quofacium sii] Crf. jitui ob quod sii jaciutn. G&abv. Voftt. in. ab aliquojacium sit, Oud.
Si tuniore ei iipore] Al. si iumore aut livore, GaABT^ Deesi et Vots. III. aui htbet Leid; 11 1. Ed. Omnib. Oud.
Si quid eiusmodi relictum sit, aui vesiigium] Erf. si quid eius" modi relictum, aui pesti^ium, Graet. Vos«. 111. Ed, Med. hnius' modi relictum, siucTeibo, quod- abest etitm a Leid. IV. huius- modirelictum fuerit, Leid. 111. Oud.
yiut vestigium repertum fuerit] Haec ett primarum editioouoi lectio, et conveiiit cum plcrisque manutcriptis; seqnentes sulFeccrunt: aui.si pesiigium repertum, sine iWo fuerii, Victorius edidit: €uU si pestigium rei fuerii i omisso illo repertum\ ex quibns omnibns sutm coocinnavit Lambiuos. Grutbr. Vestigium rrperium legitur in quilmsdam. Sed plane non stiisfacit trgumenlaiioni. Vetiigit tdulleri reperiri possunt iu lertoj sed et noo niique denottut tb Ttrquinjo et venire. Itaque non opioor toc. rei tbetse hiuc poise, scilicet secundus etsus ioc,a,reus, Id non observtotes tlii videiitur fecisse, ut tert leciio hic fluctutret^ et pro repertum correxeriul reifuerii, Lego: cuit pestigium rei cerium, si cruor, Eiiam veiusiis» mauhdepreheiuus» Grokov. Edd. qntedam: auisi pesiigium reperium^ AD HERENNIUM Ub. IL Cap. 5. 71 / in Testimeiitis, si in eo loco comprehensns aut visus trans- gl acto negotio, quo in loco res gesta dicitnr. Consecutio est, cnm quaeritur, quae signa nocentis et innocentis con- sequi soleant Accusator dicet, si poterit, adversariuni^ cuin ad eum ventum sit, erubuisse, expalluissey titubasse, incoustanter locutum esse, conddissey pollicitum esse ali- qoid; quae ^igna conscientiae simt. Si reus horum nihil ant. Vicior. ed.: aut si pestigium rei futrit^ aut, Lamb. ed.: Jut ii vettfgium rei repertum fuerit, aut, Grataiid. ed.: aut ei vettigiam rei fuerit repertum, Erf.: aut si pestigium repertum, ei tnor, Pith.: aut ei veetigium rei reperitur ^ aut. OronoTiot coniicit Ifgeodttm eaae: aut vestigium rei certum, Rei a reus f ted qaia in omnibai MS. est rcpertum, aut, ut ia Pichoeaois excerptia, reperi- tUTy id retioni, sed rei, ex editione Victorii et modo laudalia £x-> cerptis, ac Cratandri editione r^posui, Gr^et. ^ In MS. Traiect.: <utt vestigium r^ertum fuerit, Burm. Voss. O. Lcid. I, IV. Ed. Ued. aut si p, Exsulnt rei a Voss. 1. III. Leid. I. II. lU, reperi- inr. Leid. 111. IV. perspectum f, Voss. II. Fuerit abast qnoque a Tou. I. Leid. I. est habec Voss. III. Ouo. Rei genitiTum a reu9 tnetnr eiiam Sch. necessarium ^%%% iadicans ad sensum presse euun* ciaodom. h, Sicruorinvestimenfis] Et ista est antiqnissimae editionis scriptu* ra, firmata pluribns roanuscriplis } seqoentes praeposnerunlauf, qnod qoidem reiinuit Lambinus, sed reiecic si, ral. pr. loco -? ocis cruor, hAti nota, quod non arbiiroi: de nihilo. Grut. A1.: (mt si cruor in vettimentis^ aut si, Grabv. Gruleii MSS. conseptit Cod. Trai. BuRM. In proxime seqq. Voss. II f. Ed. Med«: aut si e, i. L Tum £d. M.: deprehensus. Leid. 111. IV. Edd. pp. addunt fuerit^ siTO post compr. sive post pisus, Oud.
Aut visus transacto negotio'] AL aut pisus sit transacto ne^ ^otio. Graet.
Quo in loco res gesta dicitur,'] AL quo in loco res gesta di^ catur, Idbm.
Noeentes cait innecentes eonsequi'] Vwlgg, Nocentis et inno^ cfntis consequi, Sic Duisb. quamvis in eodem sensn a^/aVx(S^ 120« .ctf/z//s ponitur ^ nt omnis homines. Pilh. scrihit eliam reclios 710- ceiuis aut innocentis. Grabt. Leid. IV. nocentes et innocentes. £d. Med. signa nocentis animi aut innocentis» Ouo. Eiiam Cod. Zoicc nocentis et innoceutis, X.
BxpaUuisse] Quidam cod. manuscript. habet expapisse,• pro apalluisse. Scd foriasse ntrumque verbnm ab auclorehornm libro* nun positnm est, deinde a librario altcrum per imprudenliam omiMiiin. Lamb. Erubuisse, expalluisse omnino omnes noscri;.ut fnutra sit Lambinus y qni hic adliuc [insnper] paratus Tidelur ad-> nittere, expapisse. Nam sane indicium paToris pallor. Grut. Ita ctiam Cod. Trai. Burm. Expauisse a prima manu habuisse Tide- ttc Cod. Zuicc. ted a correctore faclum expaluisse, jD. Jn teqq» Vois. III. locutum fuisse. Oud, ^aae signa conscientiae sunt] Erfort.: quae sisna consciehtiae *int, Graet. In seqq. pro usu penturum Voss. 111. usui p. Leid.l. ^}^' eventurum, Ed. Omnib. usui futurum, Oud. l/sui futurum el~ itm Cod, Zuicc. Male. Ceterum de formulis usu penire et usu cpenire I Digitizedby VuOOQIC ^ 72 RHETORIGO R U M fecerit, accusalor dicet,- e«m iisqne adeo praemeditatniti fuisse, quid sibi esset usu veuturum, nt 'confidentissime di»puiaruiit uuper Biemiut ad Coru. Nep. HauD. 17, 3. Gocrenziuf ad Cic. ile Fio. V, 2. p«g. 534. ei iu Ailaitam. «d illara edil. p. 703» Geiuij<trd ad Cic. CaU c. 5. pag. 17. Fonuulam usu euenire Oremi- ' j« Laiioam esbe negat, coutra ^oem Goereoiiua mooet, quom more^ sorti: t casu eueuire dicalur, nyn intelligi, quidni ctiam usu eve~ nirf, Quas formulas inter ae comparari posae negat Geinhardot, ptuptciea quod ^blalivi more^ Aorie, toiu ^ cauasam eTentiit aignifi- cent, usit uoo item. l/su antciu venire dici ea, quao hominia o^ui et experientiae sese offcrant. Pulat igitur Gernhardut usu io hac formula ease anliquum dativum pro usut, Mon aisentior. Nam iu antiquo sermone usuvenit dicitur pro usus venit, quod ipiora eliam aliquoties legitur, nec tameo alia significatione, nisi nt pio opus est dicdtur, qua eadem dicilur usus est. Vcluti Plant. Cistall. I, 2, 2H, si quid usus p^nerit ( ila legeudnm), cui plauc {seiuinum e6t apud Cic. Tusnul. IV, 3. si usus fuerit, Neqoe ul)uf est loco^ apud Pl.iUUim et Tereotiam, ubi usuvenit ei usus venit dicatur pro co quod est accidit, Apiid teriores auiem et iam apud Ciceronem usu venire pro accidere dici, nolluf losut clarius docet, quam C?c. pr<i Quinciiu, c. 16. Nam quid homini potest turpius, quid vero miserius aut acerhius usu ptnire? Quod tantum evenire dedecus^ quae tanta calamitas inveniri potest? Quia est, qui h. 1. acribere aasit usu evenircy quojn slaiim sequatur evenire? Unde lamen nondum sequiiur, usu ev^nire non -dixiise Uomanof. A cbdicibos nibil argumenli peli polest» qui ojniiet ubique variant inter usu venire et usu evcnire, Mibi res iia se habcie videlur. Forinala ^usupenire, qnae siguificat acciderc y plaue nibil habet commnne cam ista auli<ioa, qiiac nolat opus esse^ niki litteras. Nativani aatcm esse iudica usu evenire, ande, qunm 'venire aliquottcs halicat fortuiti notionem, factum, ui pro jlla nativa poslea diclum sit iLsu venire. Ultobique aalem usu.ihlatiTUs e&t^ nec diciinr prorsus Latine penire cum datiro. Conlra qui moncnt, usu evcnir<:, cilra analo{;;iam dici, doceaoi, qua analo^ia dicalur usu vcnirc. Nam usucapere alicuum csl. Ilaque -(|uum apud.Saluslium et aputl aliof qucrqnc venirt* aperlc dicalur pio evenire^ veluii lug, loj. reputando, tjuae sihi duohus praeliis renerant; non vidco, quidoi ulrumque el usu venire ct usu evenire dicmm esse credamus; ablaliyus usu auleiu iiihil aliud est, quam re ipsa, iit opponatar togitationi, spci ^ metui^, quibus aliquid accidere posse opioaiuar. Eril igilur asu vcnire et usu evenire, in der IVirklicftkeit porkom- men^ wirklich sic/i ereignen, Cutus lei uullnm est certius testimo- nium, quam quod apo<l Nep. VII, 4. 5. ^l X\lll, 12, 3. legi- V tur. Diirercnlia autem inter ulramque formulam nulla iulercedit alia, nisi quod in evenire paullo graviorem habet rei in facto positae sigoificationem.