gio el Di^giBtratam coiisilio privastiy cum pontes distur* btfti. Item ex contrario: Maiestatem is minuit, qai am- plitadinem ciyitatia dclrimento adficit, £go non adfeci, aed proliibai detrimento; aerarium enim conservaTi, libi- dini malorum restiti^ maieetatem omnem interire uon passna sum. Primum igitur vocabuli sententia breviter, et ad ntilitatem caussae accommodate describctur. Deinde » factum nostrum cum verbi descriptione coniungetur. Deinde contrariae descriptionis ratio refelietar; si aut falsa 77 erity aut inutilis, aut turpis, aut iniuriosa. Id qaoque ex ioris partibus sumetur de iuridiciali absoluta, de qua iam loquemnr. Quaeritur in translationibus, primum, num aliquis eiuS' rei actionemy per petitionem aut persecutio- Aerariumenimconsen^iwi] Duuh, aeroriumenimseruaui. Gkart. Saim de«*l Leid. 11. Cd. OmD, Servatfi £d. Med. Tum libidini morum pro malorum Leid. II. Oud.
Ei ad utUiitUem cauede accommodate describeiur} Erf« el.ad uiUiiaiem accommodatae caueae describitur. Pitb. ei ad uiiliiaiem ac caueae commodiiaiem deecribetur, Al. eiad uiilitaiem et commo- diiatem definieiur, Volgg. et ad uiiliiatem caueae accommodatam detcribeiur. Graet. Copula abesl Leidd. 11. £d. Mcd. In Vois. I. 11. Leidd. O. ci Edd. pp. accommodaia, Vom. 111. ad utiliiatem accommoditaiem noetrae causae. Addit eliam noslrae Voit. 1 1. tu- pr»cr. io Leid. If. Deiode pro v. describeiur hHSti, aliqoot et Ed. Mcd. describitur, Leid. IV. describeretur, Oujd., Aecommodaia de-- tcribeiur Cod. Zuicc. I4.
Cum verbi descripiione coniungeiur, JJeinde contrariae ddscrip^ tionis raiio refelletur] Uuisb. cum verbi descriptionis ratione apta- bitur, Eftr eiiam in Erforl. cum verbi descriptionis ratione, Quod BOD improbem. Grabv. Leid. III. cum p. definiiione vcl descrip^ tione coni. Leid. tV. cum v, et descripi ionis raiione apiabitur. Kd. Oaoib. c, V, descr. coni, et descriptionis ratione apiabitur. Ouo.
Aut tutpisy aut iniuriosal Pilh. aut iurjjis, si iniuriosa^ GftAXf.
Id quoque ex iurie partibus sumetur de iuridiciali] Erf. id ex iuris partibus suwtetur de iudiciali, Idem. In seqq. pro -volgaiis^ Quaeriiur in translationibue Scbnelzius ordine muialo scripsil: Xn transiationibus guaeretur, propterea qood amei scripior» quum ad KOTQni gcnus transeaty huius generis Tocabulom praeponere. Prae- lcres fniarnm lempus reliquis io locis. Recie. Z.
Fossessionem » aut persecutionem'] Sic rcstiinendum arhilraba- tar Aemarnc Ranconelns » coi asseniior. Nam vulgaii libri men- ^ snnl 9 qoi habent, exsecutionem, Lamb, Sic Palat. quart. ol •ciins. Volgatn^ actionem aut executionem, Siephaoiana, ctct, aui persecutionem, qood arripnit Lambinus, ei praeraisit, aut posses-* fienem, c co^nieclnra Banconeti. Qoae licentia? in nullo certe Pall. cfMnparel Tocnm illnd par. Gbuter. Vnlgg. eius rei actionem per peiitionem, aut persecuiionem habeat. Erfurt.. num eius rei actio^ ittm^ petitionem, aut persecuiionem habeat. Duisb. num eius rei oiAionem, peiiiionem, aut executionem possessionem habeat. Fifh. ^m eiiu rei aciionem, aut possessionem ^ aut persecuiionem ha-^ 92 RHETORICORUM 92 RHETORICORUM nem habett^ quem nonoporteat; num alio modo^ terapore, loco, nnm aUa lege, num alio q^naerentey aut agente. 78 Haec legibns, moribns^ aequo et bono reperientury de quibus dicetnr in iuridiciali abaoluta. In causaa rationali primnm quaeretur, ecquid in rebus maioribus, ant mino^ bgat» Voc. per iii millo notironiiii ezitai. Recle Erfovtensit. G&abt. jiut persecutionem, Sic DQtla litum ofEciente, <|nae legenti imlpe* dimento tit^ lcgitnr In Grjph. oplimo exemplari B., qnam lcdto- nem Lemb. probat. Bau>r.
Fer petUianem aut persecuiionem\ Preepotitio eKftoUfr a MSS. O, ei Cdd. pp. recle. jiut pet. Vott. II. exsecutionem Vom. I. Leidd. O. Ed. Omn. Sed in Leid. I. poesewonem a pr. m. et in Leid. IV. per ex4ecutionem fel po9*es4ionem* Oud. Exeecutionem- Ald. Cod* Aug. apnd^ Scb. Petitionem taU exsecutionem Cod. Zaicc. L, Quem non oporteat] Dno codicet non habent baee, guom non oporteat. LaMb. Nec anDt in Erfurt. el Dvisb. el aliii, qnoa in- spexit Gmieros. Polernnl abesse. Grabv. Voft. I. 111. quam com Kd. Omniboni. Quae Leid. [. Detnnt haec celerit MSS. Oiro, quam n, o, Cod. Zuicc Eiecit Sch. £.
Num aliomodo, tempore, loc6\ Pall. aliqnot: num alio modo, num aiio temporey num alio loco^ n(>qne aliter Fahrician.; at cnim quartnt ct iextni solum agnoscil num alio tempare, exelnso mifdo ct loco. Grut. Pall.^duoy num atio temporct num alia hgc^ Piih. et A1. num alio modo, num atio tempore, num aiio loco, Com quario ei sexio Pall. conseoiil Erfarlensis et Cnuchianns. Gb.abt. MS. Traiect. num alio modo, alio tempore^ alio loco, BuRx. Tempore, loco, num aiia iege, Vois. I. num alio tempore, num alio loco 9lc, Leid. III. temp. num alio loco, lege*, Oud.
j4ut iudicante'] Sic resiitnit Aemarni Ranconelui. Nam libri ' ynlg. habent, aut agente, Lamb. Nimii liceuter; iane conlra om- uei Gulielmii Palaiinoiqoe miunicriploi ediloiqne. Imo in PaL •ec. non babetur quidem illud aut agente, niii a mann aliena ac recenii; in qnario ac iexio> iiem Fabridano ne a lali qnidcm. Sed el mpray nbi eaty quem non oporteat^, Irigam eam -verbonim ipernunl a ie Pall. quart. aext. firuil. fereque eit, nl recte. Grvt. Al. num alio quaerente, Haec legibue, Pilb. Hum alio quaerente, pel agente, vet indicante. Uaec Ugihus* Lamb. ed. num afio quae^ r^fnte aut iudicante. Haec legibue. Uia Terba aut agente neqne iii Erfuri. nec Cauchiano, ueqne in aliqnot Palatiuia legti. Grabt. Verba aut agente deauni Leid. 1« Ul. Ouo. Pro tt« aut agento Sch. reicripiit sit agendum proTocaui ad Cic. de InT. 11» 19. L.
Haec legihus, moribus] Pitb. Na^c legibus et moribus, Grabt, Aequo et bono reperientur] Ert aequa et bona reperientur. Ioem. Vosi. 111. haec de leg. MSS. VI. Edd. pp. lertbus et moribus. -Voii. II. leg. aut m. Leid. IV. et aequo et b. Ed; Omn. de oe- quo et b, Leitl. H. aequo bono reperiuntur. Ouo. ^ Jn causa rationali] Lrgendnm ex Erfnriensi, in causa ratio' cinali, ui lcgendum Tidit ex coniecinra Alclui Manutiniy quem.cou- iule. GiABT. Vosi. I. Leid. 1. III. Ed. Med. L.c. ratiocinali. Optiiqe. OuD.
Bcquid in rebus maioribus] Pith. Si quid in rebus mcuoribus, Ert. et quid in rehus maioribus, Grabt. Vois. I. 111. Leid.Ill.lVk AD H£R£NNIUM Lib; II. Cap. i3. »3 nbns^ aut siniilibiUy nmiliter scriptom ant iudicatiun sit DeiDde, utrnm ea rea similis sit^ ei rei, qua de agitur, an dissimilis. Deinde utrum consulto de ea re BCiiptum non sit^ quod noluerit cavere, aii quod satis cautum pntarity propter ceteronuu scriptorum similitudinem. De partibus legilimae constitutionis satis dictum est, nuuc ad juridicialem revertamur.
CAP. XIII. Absoluta iuridiciali constitutione utemur, cum ipsam rem, quam nos fecisse confitemur, iure factam dicemusy sine ulla adsumtione. extratiae defensionis. lu ea quaeri conrenity iurene faclum si^ De eo caussa Ed. Mcd. quaeritur. Leid. II. et quid, VoM. O. Leid. UL IV. Cdd. pp. quid. Ouo.
Aui similibus sitniliter scriptufri} Oplime Dui«I>. aut similibus, aut dissimdibus similiier scriptum. Ei f. cuii dissimilibus, oiuisiis aui similibus^ at in aliitperperam omitliiaratt/ dissimilibus. Gra.bv. VoM. I. €utt dissimilibus* Lcid. IV. aui simiL aut dissimilibus. Vere. Oud. Non asfeniiiur Sch. Desuol aut diss. in Cod. Zuicc. £.
Vtrum ea res"] Pith, utrum illa res^ Graev.
Similis sit eirei, de gua agitur] Crfurt. Similis sii ei rei, de Sa agitaiur, 1i>em. Abett rei a Leid. IV. de qua MSS. 111. et Id. pp. OuD. Rei de qua etiam Cod. Znicc. L, De ea re seriptum non sii\ Duiib. de ea re scriptum nihil sii. Grabt. Abest non a Vom. II f. nihil scr. sit Leid. II. IV. Cd. Med» OuD.
Quod naluerii eapere] Erf. quod poluerit cavere. Grabv. Ilaec Terba extulant a Leid. I. voluetit Leid. III. Oud.
jirt quod satis cautum putarit] Erf. quod satis cautum pnta* rint, Craland. ed. an saiis cautum putarit. Graet. Lamb. aliquot verbts fnblalidy qnae pertnrbare Beuteminm ridebanlur» locum ila Kiliiiiit: deinde utrum consulto de ea re scriptum non sit, quod sa-^ iiscautum puiarii, Noa a vnlgata lcctione non discedentet, Hua modo parlicula an snblatay satis commode consulnisae scriptoris sentcn-» liae Tidemur. Brut. Scrij^kil Sch. quod noluerii cavere scripior, OH quod; potana, anpplemcntutti iilud requiri a perspicnitate et aexB aententiae. L. In nnllo Codice ncQ Ed.r Omn. legas istud an* • Uena. Leid. IV. ideoque satis c, p, OiTD. Deest oii «tiam iu Cod. Zmkcc, Mon tamea abiiciendum centet Scb, L» Similiiudinem] Lamb» anbtexnil» an in consulto, neque ta~ men memiuit io notia snit. Impostara insiguis. fiiga euim isthatc Terbornm, in nnllo Tisitnr manuscripto^ in nnllo edilo. Grutbr. laseqq. Voss. O. Leidd. tres: Ad iur, repertemur. Oud.
CAP. XIII. lurefaciam dicemus] Eif. iure factum dicemus, GlABT.
Bxtrariae defensionis'] Dnisb. et Lamb. ed. exlraneae defen- lionis, Idem. Leid. I. IV. Voss. I. extraneae, Voss. III. profes'-^ tionis, OoD, In eii quaeri] Al. in qua quaeri, Ghabv.
lurenefactum sil] Lambiuus amplint» iure an iniuria faclum *ii piaetez MSS. omues. Gbuxsr. Erfmi. iurene sii factum. Graev.
94 RHETORICORUM.
posita dicere poterimusi si, ex quibas partibus ims con- 79 stet, cognoverimus. Constat igitut ex liis partibus: na- tura, lcge, consuetudine^ iudicato, aequo et bono, pacto. Natura ius est^ quod cognadonis aut pietatis caussa obser- vatur; quo iure parentes a liberis, et a parentibus libefi coluntur. Lege ius est id, quod populi iussu sancitom est *, quod genus: ut iu ius eas, quum voceris. ' Consue- tudine ius est id| quod sine lege aeque ac si legitimum sity usitatum est; quod genus: id quod argentario toleris expensum, a socio eius recte repetere possis. ludicatum est idy de quo sententia lata est, aut decretum interposi- tum. £a saepe diversa sunt, ut aliud alii iudici, ant praetori, aut consuli^ aut tribuno plebis placitum.sit; et %tf ut do eadem re saepe alius aliud decreverit| aut ia- J)g €o caueaposita] Erf. de ea cauea poeita* Gkart.
Constta igitur ex hie partibue] AL conetat igitur iue ex hie partihue, Graet.
Aequo et bono^ pacto"] Vi\\u aequo et hono^ et pacto. GaAsr. Voss. IIJ. caret copula. Gontr» et pacto Leid. IV. Ouo.
Ut-iniueeas] Lmnb» ed. in iue ut eae, Grabt. In sopp. lege iue eet idy deett id Voit. IIL Leid. 111. Legie /. «• i. £d. Med. Std vide de Inv. II, 53. Ouo.
Coneuetudine iue eet id\ Ert coneuetudine iue id eet. Grasv. T^d, filed, coneuetudinie, D eest id Voss. III. Oud.'
Quod arg^entario ohtultrie expeneum] Pal. soc ac Bruilercnftisy tulerie expeneum, nihilo peias » si non melin*. Gr.dtbil. M« ia ullo quidcia trinm noitromm aliter legiiur, qnam simplex tuleris» Qood quum sit -verissimum, ausas fui compositnm obtulerie amo^ Ttre. Gron. Qoidam MSS. et edd. argentario obtulerie expeneum, Vere Gronovins ex sois legit: argentario tulerie expeneum^ qnod adstroit qnoqne Erftirtensis et Gaocliianus. Volgati obtulerie ex^ peneum, Grabv. Tulerie expeneum, lu ex eerU ratiooe et per- volgati edidimos. Sic aotem scriptom legiior in triboc Gryph. ezemplaribos MSS. Brut. Sic MSS.^ O. et £dd. pp. Oud. AId« teste Sch. ojbtulerie; ita etiam God. Zoicc lu A eoeio eiue recte repetere poeeie] £rl»->a6 socio eiue recte pe» tere poeeie. Grabv. Leid. IV* iab eocio eiue. Oud, Sic etiem Zuicc. L, Aliud alii iudici] £rt \et Caoch. oliud alio iudici. Graxv. Lcid. 1. 11, Ur. Vosc. III. alio i. Ouo.
Aut tribuno plebie placituin eit] Ert aut tribus placitum eif^ Doisb. aut tribuno populi placitum eit. Graby. Vosc. 111« /• plebi sit plac, Leid. IV* t, populi placitum eit, Oud.
Bt fit, ut de eadem re] Erf. ut fit ^ ut de eadem re, Gbarv. Primae doae voces et fit abiont Leid. IV* In Voss. III. Et fit de eadem re ut eaepe, Leid. III. de ea re^ Leid. II. eaepiue. Leid. IV. eaepiue al, eaepe, OuD.
Dttcreverit, aut iudicaverit] In duoboc optimic est iudicarit, Gronot. AI. Saepiue alius alitid decreverit <mt iudioaverit, Dnitb. saepius alius aliud^ saepe aliue aliud decreperit et iudicQperit4 AD HERENNIUM Lib. U. Cap. i3. 95 dicaYerit; ^nod genns: H. DruBHSy praetor nrbanuSy quod com herede mandati ageretur, iudicinm reddidit; S. luliiu 80 non reddidit. Item, C. Caeiius iudex absolvit ininriarum ewokf qni Lucilium poelam in scena nominatim laeserat; P. Muciua eum» qui L. Acciumpoetam nominayerat, con- demnayit. Ergo quia posaunt rea aimili de caussa dim- iniliter iudicatae proferri, cum id usu yenerit^ iudicem GaAXT. Auf iudicarii..Sic Itgendnin • MSS* ezoepio Ltid, IV., MB mdicat^erit» Ooo.
Quod gemUf ilf. Drususl Pilh. quod genus eet^ M, Drueue. Doiab. Quad genus. VuIko eei nou legitur. Ek PiihoeanU excer- plif addidi eet^ ut et panllo pott ex iisdem, quod genue e4t, ut maior annis. Est «utem hic gen^s quod elibi exemplum, Gkabt. Addii VoM. 111. eet, nt •upre edilideret. Leid. IV* Ouo. Snpra abique addiderat Cod. Zuicc, hio detrahit. X.
Cttai herede mandcLti agereiur] Sacrotenctnm erat mandati of- iCaam, ideoque ia iDfamia era^, qni mandatnm aoaceptBm noa iomma fide atqne diligenlia perteqa^atnr atqne conficiebat. Quam* obrem mandati indiciom contlitntnm eit» in quo dubinm erat, li is qui mandatum •n«ceplum non feciatet, morinus ea^et: po^setne oam herede roandati agi. ' Ilaque M. Drncna indicinm reddidit, id cst, coulra illnm iudicaTilf S. Tcro lulius non reddidit. M. Tozita. Mandati iudicium ease iudicium depotiii censet Aldna Manutius. Sed mandatum •impliciter pro deposilnm accipl non pnto. Man^ dare aliquid fidei alicuiue pro deponere aliqnid apud aliquem re- ete dicitur: ted non •impliciier mandare alicui aliquid, Commen^ dare in hac nolione legiinr. Qnid ait mandaii iudicium ipic do- cet Cicero optime pro Roicio Amerino c. 38. Quod cum herede mandati ageretur ^ eat qaod daret indiciuin mandati in bercdem, qnod pateretnr heredem mandati nomine in ina Tocari, fieri iudi- ciam de mandalo io enm, qui herea illins erat, cui aliquid man- djitma fnerat. Reddere iudicium 9$t, qnod Cicero alibi non •einel diiit, dare iudieium in aliqoem. GnAST* C* Caeliue] Ert et Canch. Caeliue aine praenomine. Iobm. Voca.1. Leid. 1. Auliue Caeliue* Vo«a. IL Gaiue lulius. Leid. III* Mus Caelius com Ed« Med. Ouo. Cayus Coelius Cod« Zoicc L* Luciiium poetaml Dniab. Lucillium poetam, Filh. Lucium poetam. G&Abt. Voac.IMII. Leid. III. Lucium. Leid.IV. Lucil^ fum. Ouo. Lucilium diaerU Znicc. L, In scena nominatim] Erf. et Candi. in scenam nominatink, Gkabt. yoct.1. II. incena. Leid. I. inscenanh Ouo. Cod.Zoioc A pr. m. £n senatu, aed correctom. L* P. Mucius] Sic et alii ez MSS. Verom praeatana ille Medi-. CM«e qum oratius, h. e. Q. Horaiius* Gbojtot. Cod. Zuico. Miius Mucius eic eBpreaae. L. Leid. I. praeicr Mucius. MSS.. aGqoot Mutius. Ouo.
L. Accium poeiam] Pith, L, Actium poetam. Gbabt. MSS. aKquet Actium. Deeat Leid. II. Lucelium Actium Leid. IV. L» ddelom in Leid. I. Ouo. Lucium Actium, sic, Zuicc. L.
Poeiam nominatferat] Erf. poetam nominapit* Gbabt.
Vossuni rss similij £r£ possunt trcs simiii* Iobm.
96 RHETORICORUM cfini indice, lempns ciun tempore, nameram cum namero iudiciorum proferemus. £x aeqoo et bono ius coustat, quod ad veritatem et utilitatem conununem videtur per- tinere; quod genut: ut maior annis LX, et cui morbus 3]cau88a etty cognitorem det £x eo yel novum ius consti- tui conTcnit ex tempore et bominis dignitate. £x pacto ius esty si qui iuter ae pepigerunt, si quid inter quos conyeniL Pacta sunt» quae legibus observanda sant, hoc modo: rem ubi pagunt, orato; ni pagunt^ in oomitio aut Numerum cum numwro ludiciorum profer§mu9\ Sic omnes ina- uufcrtpti et Tttl. edd. LafmbiDat edidtt conf^remus s force [fortaMe] meliat^ tt niieretur fiAe raembraiiarom altquarum: nuoc cnm ««e laceant, prMttuuplio e*t ab Migenio eiut proTentsse. Grut. Id iu«r- gine Cratand* «d. numerum cum numero eff^remus, Sed omncs MSS* proferemus, Grabv. Abeu iudiciorum Vom. III. #. m. pr. OuD. Conferemu^ e neceftaria LambiDi conieciora, iam ab Erne- . ttio probata, te recepiMe ait Scb. Etiam Cod. Zuicc. proftremus cum gloata: 9C* in medium^ Sed non est dubium, quiu deprava- lio tit» orla ex male repeiilo •uperiori t* proferri, Exeinplo Iric locut etfe poteat, omnes inlerdum Codd. in depravala leciione pOMe conteniire. Is,.
Ad poritatem et utilitatem communeml Erf. €id periiat^m communem, Grabv.
£t cui morbus causa e»/] Legendam foriaMe etl: et ctii morhi causa est, Sic euim loquebanlur vetere», et ita M. Tulliut in Pbilippica i. Nec erit iustior P. C in senatitm non peniendi, morbi causa, quam mortis, Lakbin. Reiinuit XI t labularum for- mulam: Cui morbus aepitaspe causa escit, quare frufira inclioat Lambiuut in morbi causa est^, conlra omnes edd. et maximam pariera calamo exaraiorum codicum. Ghut. Erfuri. ut maior an^ nis LX et cum mpribus causa est, Pilb.' ui maior unnis LX, et e/- iam ille, cui morbus causa est, In Lamb. ed. uon legitur ut, Grabc. Vosa. Jll. moribus, Ycrbum est exfulat ab EcL Omni- boni. OUD.
Bx eo psl nopum ius constitui] Pariicola pei nouc primora e tenebria Yenit in lucem. Eam deprebendt iu Pall. tribus ct Fabri- ciauo, molinmqne iu ipaa energiae. Grutbr. EUld. multae ex eo nopum ius, Grabv. Deeit pel a Leid. ilL IV. et Edd. pp'. Ouo. Abett pel eiiam ab Ald.' et a Cod. Zuioc £• Bx tempore et ex hominis dif;nitais] Sic Erforl. et Caveb. MSS. Craiaud. et Lamb. edd. Dui»b. abeat et, Graev. Bt ex ko^ minis dignitaie,' Sic MSS. O. et E<1. MedioL, nitt quod et ooua- sum sit in L«id. IV. Vulgo exfuUt et, Ouo.
Si qui inter se pepigerunt] Diiitb. si qui inter se pepigerint, Erfurt, Pitb. Caocb. Craland. et nultae aliae edd. si quid inter se pepigerunt, Grabv. MSS. aex et £dd« pp. si quid, Scilicet ex Voaa. lU. legendom: si qui quid. Leid. iy,'pepigerini, Oun. Scriptit iu Scb. L.
8i quid inter quos conpenit'} Duitb. si Quid inter aliquas con- penit. Grabv. Vom. IIL IV. £dd. pp. atiquos Leid. IV. quid^ dam. Ouii.
&em ttbi pagunt, orato; nipaguni, in comitio] Sic Lam- AD HERENNIUM tiB. II. Cap. i3. 97 in foro «nte meridiein caussam conicito. Sunt item pacta, qnae sine legibua ^obaervantar ex conventoy quae iuri Kbb» cz certiMinui C0Di«etara Botii; iuqne liic locnm 000111 dedi: tulo qnidem jnagif^ qood nihil idonei ettet teafot in priot edi- lis: Rem ubi paguni oratione paguni, In comitio etc, Sik po- «terios cnst, nam prinutot: Rem ubi pangunt orationem panguni in comitio etc [iu God. Zoico.] qoomodo etiam eft in Pall. ifibot prioriboft. Mam qoart. rem ubi paci*cuhtur in comitio eto. qooModo ei aextna. Fabricianoa yelifioator verilail, in qioo ora^ tioni, GauT. Al. Rem ubi pagunt ^ oraiione pagunt, in comi" iio, ErfiiTt. Rem ubi paciscuntur, ia cumiiio. Pith. remubipan- gunt orationem coram iudice in comitio, Doitb. rem ubi panguni oratione, in comitio, Al. MS. rem ubi paciecuniur in loco iUo co^ ^ miiio aut itt foro aut ante maridiem caueam conicto, [concito Cod. Zoicc a. m. pr. correctniti coniciio, quod Terom est.] Gauir. Vid. Priscian. lib. X. p. 894. £d. Potsch. [Ed. Kr. tom. I, p. 4^. 496. ibi omoet codd. orationi, qoae tcriptora a vera pro- ijjoe abeat.] Qoinciiliao. lib. 1. cap. 6. p. 73. Torneb.XlX« Adr. i5. et notaa Doaor. ad Gell. XV11. 3. Buiuc. Pro priore pagunt ia Leid. 1. Voaa. II. e«t paciecuniur, In Voat. III. IV. £dd. pp. paaguttt, Dein orationem ett in Edd^ pp. et MSS. O.» praeter- qoam Lcid. III. orationi; ut corr. 10 Leid. II. Oud. In topp/ Sint pacta recte tcr. Sch., qoia noo ett definitio, ted dittribotio. Jj, In foro ottte meridiem ] Im Dni^b. non ett ante. meridiem, Gkaiv. j4nte meridiem male extolaot a Leid. IV. Oud.
uinte meridiem caussam ctmicito,'] Sic habent omnet fere libri nuooacripti ) Tolgaii coniicito; apud Gellium antem lib. XV U* cap. 3. legitor conscito, Rerardnt Bivgenait legendom centel gaoeciiOy teo enoecito: pro cognoscito, ot referatur ad iodicem; mendote aotem tjrpographnt imprettit» condicunto, in priore edi'- tione. Qood aotem attinet ad toperiora Terba» qoae ego tic excu* dtnda coravi: Rem. ubi paguni, orato; ni pagunt, in comitwo eic. com libri omoet Tulgaii habeant, Rem ubi pagunt, oratione JHtgunt, Jn com, etc haec ett Sim. Botii conieclnra. Et Tcro-liaec cmendatio ita certa etty ut probaltone, aut confirmatione non egeat. Scotentia autem baec ett: Qoo in loeo, el apod qoem iudicem coDreoit inier litigatoret, nt caiita agator. io eo loco« orato, id cit agitOy ni pagunt, id ett, fi noUom paoiom intercettit^ in loco otitato cautam coniicito. Orare autem dixitte Teteret pro agere tctiator* Featna. Lahb. MSS. caueam conicito, Qoid ttt caueam couiicere non intellexit Aldpt, cnm ei.pbnit qfferre caueam, com lit brcTiter tive tommalim io primo iodicii iuitio cautam iodici «^onere, m Duarenot et alii Icti docii otienderunt. A~pud Gel- linm Tero in opiima editione I. Fr. Gronorii legitur coniciunio, ■on ot in cormptit ioTenit editionibut Lambinot^ cognoeciio. G&abt.
Condicito, nt Tidetot Lamb. edi Toloitte, legendom ett. Ferrt enim non poteti Tulgata lectio, qua non molto melior in MSS. habeiar. In nno tamen Grjph. o, coniiciio legitor^ ez qoo uui- Bt lilterae mutatione condiciio, ^d quod ett a Lamb. faciom, per- btUe effici potteat. BaiiT. £x Oudeudorpii tilentio- recte conclu- dtt, enm in t>moibat tuit conicito, reperitte; coniicito recepit ^. i^on dobiuffl cat » quio Tettu tcriptura sonicito recte te ha- bcM. L.
DigitizedbyGoOgle 98 RHETORICORUM 82 praestca^e dicuntar. His igitui' partibuft iBiuriam demon- sjbrariy ius confirniari convenit, idque in absoluta iuridi- ciali facicndum Tidetur.
CAP. XIV. Cnra ex comparatione quaeretur, utrnm satius fuerit agere id, quod reus dicat se fecisse, an id, quod acousator dicat oportuisse iieri: primum quacri con- ▼enit, utrum fuerit utilius ex conteutione, hoc est, ntrum Ex conventUf quae iuri praestare dicunfurl Divinat Caliel- miat ex conpento, iDdicatqae Fabriciannm hauere quae ex iure. Al Pall. pr. ac aec de iure, tert. iure, qaomotlo et edd. primae, qnarL qui iura, quint. et aexl. quae iure, GavT. Dnitb, ex con^- i^entu, quae de iure praestare, Pith. ex conventu, quae iure prae^ 0tare, tjt 'Gnlielmiot coniecit, aic reperi acriptam in Erfuriensi ex conpento, quae iure praestare qnod yulgato merito praetnli. Grabt. Quae iure etiam in MS. TraiecL fivRM. Ex coni^nio in Uaobiia Gryph. legltar; non ex conventu, Brut. Ex conventu, quae iure praestare, Sic exhibni e MSS. O. et Edd. pp. niu quod in Leid. 11. IV. Ed, Med. ait de iure. Al. conuento et iuri, quod ia tolo Leid. ill. Yide ad lib. de Inr. H^ 32. Ood. Conventu et iure acripait etiam Sch. prioa boq recie, iit miki Tidelur. Idem tamcn exhibet Cod. Zuicc, L, In fine aegmenti deeat t. absoiuta Leid. 11. Faciundam Voaa. I. seruandum Ed. Omnib. O0O.
CAP. XIV. Cum ex eomparatione quaeretur] Sic rcde Canch. et recepit Graleraa. Vnlgg. cum de comparatione quaeretur, Grabv. Voaa. III. de comp, Ouo. Initio aegmeoii Sch. de conieciara acrip- ait: in assumptiva quum ex c% additamento illo opna eate exiaii- maoay qoia generia mentio neceaaario fieri debeaiy antrqnam etut pariea enaroereninr; conferrique iabet lib. 1. c i4. Recte, modo sntelligaiur qnomodoilla Terba excidere polnerint. Cud. Zuicc. ha- bet in gloaaa margiui auperiori aacripta haec: Hic Cicero nunc €xequitur alieram partem consiitutionis iuridicialis, quae esi as- sumtit^a, qumm in plures partes dipiserat; et exemptum sumetHt- tur in primo libro de Pompilio, duce Romanorum, qui ut exerci^ tUm eduoerei ab hostibus, arma bellica reliquit, C(. lib. I4 c. i5.
jfgere id] Lambin. ed. facere id, Graxt. In aeqq. an id quod accusator. MSS. O. £dd. pp. €UAi» A Leid. 1. abeat v. id* Quaeri cont^enii] Lamb. ed. quaeri eonpeni^m GrAbt. Voaa. IIL Leid. lU. q, conpeniet, Ooo.
Utrum fuertt uiilius] Erf. ei utrum fuerit utilius, Grabt.
Utrum honestius] Sic legendam Tiaam eai Ranconeto, Mem- mioi Aurato^ cam et ToIga'ti et manmcr. haberent renusiius, Lamb. Editi R Lambino utrum honestius, aed praeier MSS. edi- toaoae omnea, ex oooieciura Ranconeti, Memmii, Aurali. Grut. Deait Sch. honestius pro Tulgato venustius; Tenaataii enini in canaaa comparatiTa nnllum eaae locum. Senaiaae lale qnid Tidetnr -gloaaator Cod. Zaic<i. qni haec in ora libri: Wenustas proprie est mulierump dignitas auiem pirorum, Et tam ad TOGem conducibi^ lius ^hsktQ: quoad honestatem mclius cum voluerint mori ipsi Ro~ manif quam facere contra honestatem, Quae poateriora ex libro Tldentur deaamptay nbi Tocabolum honestius cxplicalum^ erat. hotk ^nim ftd t« condttcibilius hacc spectart poiiey facile intelli* AD HERENNIUM I4B. Iir Cap. i4. 99 reniistius^ faciliusy conducibilius. Deinde oportebit quaeri, ijNtunne oportuerit indicare, utrum fuerit ntilius, an diorom ^erit statuendi potestas. Deinde interponetur ab accusatore aaspicio ex constitutione coniecturali, quare putetor non ea ratione factum esse, quo melius deteriori anteponeretor, sed dolo tpalo negotium gestnm. DeindeSS quaeretuTy potueritne yitari, ne in eum locum Teniretur* Ab defensore contra refelletnr argumentatio coniecturalisi aliqoa probabili caussay de qna ant^ dictum esU His locis giioT. Celernm Dotandam ettc ait Sch., aaetor«m ad Herenninm Toeabolo utiliiatU •entnm Utiorem tribnere, nt tiib eo honeatum, facUe et condueibiie comprehendat. Honeetum euim eaae id, qnod ■lile tit ad,Yirtnl«m aervandam; JacUe id, qnod ntile ait» tii ti- libns parcatnri conducibiie, qnod ntile ait afd plnrima tmolnmeau ■obii paranda* L» PacUiuef conducibiliue] Piih. /acilius, conpenientiu*, condw eibilius. Grabt. Eirat Seh. ts hae noU coniiciena^ ^ith. Cod. ■miitere voc. i^enuetiue» L.
Oportuerii iudicare} Erf. oportuerit iudicari. GaAXv.
Jn aliorum fuerit ttatuenai potestas] Dno optimi tie repe- umt fuerii uiiliue etaiuendi. G&onot. Gif. Canchianua ec alii HSS. ttt et Cratand. ed, an aiioritm fuerit utiiiue etatuendi pote^ ttat, qnod Gronovini etiam in doobnalllSS. legit. GaAsn Cora MSS. GronoTii facit codez Traieci. Bujix. Exinlat ▼erbnm fuerii a Vott. 111. Sed MSS. O. et Ed. Omnib. inaemnt mraiu uiUiu^ aale Tocem staiuendi, pro qua in yoig, II. sanciendi* Oim.
Deinde inierponetur ab accueatore suepicio ex conetitutiane conieeturaii, quare puietur non ea ratione factum eete, quo me- ^ deteriori anteponeretur, eed doio maio negotium geetum] Hic locu in Erfnrtenai moltia reciaia aic ■r.ribitnr: deinde inierpone^ tur ob accueatore coniectura, quare putetur ratiohe factum eese, qttomeiiue deteriori anteponeretur, ei in eo dolo maio negotium ge^ *^vmm In margine Cralandri eiiam notaliiry coniectura quare pu^ ietar, Gb^t. Pro vv. conetitutione coniecturaii Leid. 111« tim- pUeiicr eoniectura. Oud.