Uher VL explicit. Et sic in duobus codicibus Bcrncn- sibns dividi hoc opus in VI libros, monet Sinncrus in egregio illius Bibliotkecac Catalogo, nuper edito, pag. 336. Istius Marii Victorini Expositioncm in Rbctorica Cice- ronis, scu in duos hos nobis suporstitcs libros dc In- ventionc, editam intcr eosdcm JRhctorcs antiquos Pi- thoei pag. 79. et scaq. et in maiori Aldina Ciccronis xxv editione contcxtui subiectam, quam (>racvius ctiam ad- dere constitucrat, libcntcr huic editioni cum Marini Be- cidiemi castigationibus, quac Icguntur intcr eius Qoac- fttiones Epistolicas cap. XVII — XXIX., adiunxisscm, nisi ' me deterruissct voluminis nimium dcnsandi molcs, qua editionum novarum prctia inccndi *) non iacilc, ut scis, patiuntur bibliopolae.
Dccembrio succcdat Franc. rioridus Sabinus, qui lib. I. Lect^ Succcsiv. cap. 4^. posthabita Prisciani ct Hieronymi intcr vclercs, et Vallac ac Poliliani intcr rcceutiores, quos crrassc ccnsct, auctoritatc, cx variis *) Incmdere annonam dixic Varro de IT. R. 111, 2. Accendere pretium restium dixit Pliu. H. N. XYlll, 36.
XXXII PETRI BURMANNI SECUNDI honim Rhelpriconim locis » pracscrtim ♦) cx initio et fine operis,^ ostendit stjlum minimc Ciccronianum esse; ipsum Tullium, qui omnia sua artis oratoriac opera saepe memorat., horum tamen nusqnam meminisse; Quinctilianum in recensione Rhetorum, qui aetatcm suam antecessenmt, facta Ciceronis mentione, solos indicare libros de Inventione, in adolescentia ab eo scriptos; \ ictorinum denique non interprctaturum fuisse imperfectum opus de Invcntione, si mtegros ad Herennium libros Tullio ^ adscribcndos sibi pcrsuasisset. His aliisque argumentis^ adfirmat Sabinus, Rhctorica haec Herenniana^ Ciceroni non magis convenire, quam generoso, ut ait, equo macilenti asini clitellas; aut nlum, qui cum aliis eiusdem argumenti operibus Tullianis haec confcrat, asinos certe (anseres dixisse maltem) ab oloribus distlnguere non posse. Huic adiungendus cst lohannes Marius^ Matius, vel Mattius, Brixianus, qui Adnotationum in ^ varios ^ Auctores cap. 2. ex aliquot Quincliliani locis id praecipue egit, ut ostenderet libros jRhetoricorum ad Herennium nec Ciccronis nec Comificii cssc: cui quum se opposuisset Antonius Riccobonus, et pro L. Comificio^ pugnasset, defensionem istius Adnotationis suae uberiorem inseruit Mattius Libris Opinionum, quae illic lcgitur pa^. 457 — 4^71. ed. noviss.
Riccobonus autem comparatis Quinctiliani et huius Auctoris locis ostendere conatus est ea, quae eJt Cornificio adfcrt Fabius, reperiri in his ad Herennium Rhetoricis; quae tamen singula loca diligcnter et adcuratc excussit Mattius, ut proharet, vel iion integre verba Quinctiliani a Riccobono producta fuisse, ^ vcl licet Comificius etiam Rhetorica scrinserit, qj'od in aperto est, ncgat tamen haec cadem iila Cornificii Rhetorica esse, qiio- XXVI niam plurima a Comificio tradita scribit Fabius, quae in his libris nusquam exstent. Ponderatis utriusque argumcntis, nullus dubito, quin Mario Mattio album calculum mectim adiccturus sis, neque Ciccroni neque Comificio tribuendum hoc Rhetoricorum^ opusculum ad Hercnnium essc; quemadmodum TuIIio id etiam abrogat, et Comificio dubitanter adiudicat Demsteras ad Rosin. Lib. II. cap. i6. pag. i63. ^uctor Ehetorico^ Tum ad Herennium, eeu Cotnificiuey seu quiUbet alius; certe Ciceronis non est Ulud opue, Sic Lambinus ad *) DiceQdum maxime, vel praecipue.
PRAEFAT. DEDICATQRIV xxxw ISi. n. ad Hcren. cap. i6; baesitat an (llQniifiQip sive^X alii cuiquam id dandum sit.^ Cotnificio tamen, id quo-* que adbribuerunt Petrus VictoriuSj P^ullus et AIdu3i Hanatil, Hfaioragius, Murctus, Sigonius,^ Barthius in Adver^riis,^ et Glandorpius in Onomastico; ^lioruni iudicia brcviter etiam collqgit Heumannus in Schcdiasm* de libris Anonym. et Pscudonym. n.. i^^. et i5o. ubi inter alia meminit Conr. Sam. ocburfleiscmi Dis$er^tio- nis de ductorUate Rhetoricorum ad ^ Herennium, editae Witteberg. 1703. qui Riccoboni pro Comificio certantis sententiam^ amplcctitur, quia dictio ct vocabida Rhctoris. Herenniani miutum a Ciceronis eloquentia distant, licet imitandi industria ei similis csse studucrit» plurimaque ex libris dc Invcntione descripscrit. ^ Ciccroni vcl Cor- nificio dubius adscribit lac. Gronovius ad lib. IV. cap. 8. Et iure olim piroH doctUsimos Ciceroni abiudicasse, ao verosimSUter eoa adsignasse, Cornificio censct Graevius initio notar. ad lib. I. qui Cornificium etiam auctorem iacit ad lib. I. cap. i^. fin.; nam manum cius aberrassc puto, cum Hcrennium vocat auctorcm ad lib. K. cap. 4« pag. 56. Sed virorum doctorum auctoritates non ad- numerandae sunt, prac quibus apud me praevalcnt **) argumcnta Mattii, qui ostcndit ea, qu§c cx Comificio aofert Quinctilianus, et in hoc libro nusquam lcguntur, desumta esse ex alio, quod periit, Comificii opere Rbetorico: nam licet pauca producat Fabius, tamquam Comificii, quae fortc ***) ctiam in his occurrant f ), id certe non probat, illum huius quoque foctus paren- tcm ts&Cy cum sacpissime eadem pracccpta ct cxcmpla apud diversos Grammaticos ct Rhetores tradantur, ut vel ex eiusdem Quinctiliani loco patet Iib. IX. cap. 3. p. 808. de Carthaginiensibus Komanorum hostibus, si conferatur ciun lib. IV. ad Hcrcn. cap. j^. unde tamcn minime colligendum sit, eosdcm et horum btillorjiim xxvii operum auctores esse; quae argumcntandi ratio si reci- peretur, nihil certius adfirmari possct, quam Ciccronem utriusque buius Rbctorici opcris auctorcm tss(^^ quia *) jin — ^it^e In difaimctioiic puUdum; neqtie alUer Tolniue scripto- icm cooformare orationem probabile e«t. **) Traevalere licet oon Cceronianum, probum tamen et apud Livium, qui in praef. toliuf operia participio ntitur, et apud Catullum Yl, 13., qtti liabet impersooale />ra0^a/e/, praeterea apud Velleium, Golumel- lam, Plinium maiorem alioaque obvium, ***) FortaUe. f) In~ 9eniantur.
txxtt PEtRI BURMANNI SECUNDl ^assim et ubiqde similia Ssdem fere v^is expostta, usdemqoe excmplis iOosti^ata incolcantur praecepta, totis Saepe p;ig:iai^ tte matatis quidem. Sed onde mihi sa- rtiori argumcAto vidctur constarc, Ciceronis non esst Khetori^a ad Hcrcnnium, tfuorum auctor illa, qoae^ ea» dem occurruni ♦) in opusihijo de biTcntionc y^ potius imi- tatus e$t vd d^scripsit cx illis Ciceronis libris, (juum non vcrosimile sit, Tnllium de eadcm arte gcmmum opus sci^psissc, quorum altcrum ab altcro vix difTerat, nequc u^^^^u^ progrcdiatur, sed similia fere, ut dixi, pracccpta et cxempla proponat, adeo ut in utroque opcre passim cadcm planc docucrit, ne verbis quidem vanatis aut ordine immutato. Ex {ntiumcris locis sufBdat unus spcciminis taussa exJib. I. ad Hcrenn. cap. a. Oporiei igUur e$se in Oratore inventianemy diepoeitionem y eiocw^ tionemj memoriam, et pfonuntiation^m, Inuentio eH «r- cogitatio rerum i^erarum aut uerieimilium, quae cauesam prohahilem redJuntj ct scqq. quac iisdcm vcrbis Ctiam occurrunt **) lib. I. dc Invcnt. cap. 7. Et haec quoque sua fccit Alcuinus ♦♦♦) Dialog^. de Art. Rhct. pajj. 36o. quibus infinita ex aliis Rbctonbtis addi posscnt, m qui- bus alter altcrum prcsso pcde sequitur, vel totidcm vcr- bis dcscribit. Sic confcrcnda suntf ut plurima alia praetercam, loca ex lib. 11. ad Heren. cap. aa. a3. a5. et a6. cum lib. L dc Inv. cap. 45. 4^. 49* ^^ 5o. in quibus eadcm poetarum ycterum tcstimonia ita adfcruntur, ut patcat unum altcrius opus antc oculos habuisse; quem^ admodum auctor, ad Hcrcnn. lib. II. cap. aj. uti apud Pacuf^ium Zethue cum jimpfiione, quorUm controver^ia cum de Musica inducta eit^ dieputatio in sapientiae ra^ tionem et pirtutis utilitatem consumitur. Hacc cnim mu^ tuatus cst cx illis, quac breviora occurrunt f) apud Ciccroncm Kb. I. dc Inv. 5t. item apud.Pacuvium, qui pituperata Musica sapientiam laudat. Scd ctff) non* numquam in utroquc opcrc contraria aut dissimilia in* vcnluntur, quac cumdcm scrlptorcm abnuant; ut auctori ad Hcrcnn. lib. I. cap. 3. genera cauasarum sunt qua*- tuor^ honestum, turpe^ dubium^ humile^ Scd apud Cic. libi I. dc In>^. ^ap. i5. ^nera caussarum sunt quinque, ?tonestumj admirabiiej Jiumile, anceps^ ohscurum. Qtiae *} Jnp0niutttur, habentur, *•) Z^guntur» ***) Vcrbomm ordo iaconcioDUt; quoque eDim non suo loco poaltum. Scnbendura fuU: £t yilcuinu9 quoque haec eua fecit ccU f) Habentur^ sunt, ff ) Sed stiam, / PRAEPAT. DEDICATORIA. «xt descripsit idem Alcumus Dialog. de Art Rliei f. 368. xxnim Quoi Munt eaussarum geruura? quinque: hpnestum, admim nbiU, humiU, ancspa, ohscurum, Sic lib. \ ad Herenn^r eap. 9. sub finem, auolor ille testatur, quae in pracce^ dentibns dicta erant, sibi constare cum reliquis artis scriptoribos, sed de insinuationibus sc nova excogjtasse^ quas solus praetcT osteros in tria tempora divisit, ul certam viam et perspicuam rationem^ exordiorum trade- ret; ista vero divisio insinuationum in tria tempora ibi- dem cap. 6. amplius describitur, quae confcrenda cura lib. L de Inv. cap.^ 17., ubi treM caussas Gicero vocat» quae auctor Hcrennianus iria temporaj in quae se nri* mom insinuationes disdnxissc scribit, undc etiam coiligi, potest, diversos utriusquc opusculi auctores ^s&^. Quae yero auctor ad Hcrenn. lib. II. cap. 3q. praccipit de indignatione per deccm locos communcs artincii rbetorici coramovenda, ita dcfloravit*) ex lib. I. de Inv. cap. 53« et 54. **) 9 ut in decem istis locis communibus tractan^ dis Ciceroni quidem adhacreat,^ sed nonnuUa tamea aoiplioribus verbis extendatf vel in breviora contrahat, reliquos yero quinquc locos a TuUio additos omittatt ut disslmilis adpareat, sed in cap. 3i., de miscricordia commovcnda agcns, cadem fcrc habet, quae lib. I. de Inv. cap. ul^ occurrunt ***) ^^ dictumque iUud yctus, hihil lacrima ciiiue areecere, sine auctore adfert, quo4 ApoUonio Rhetori adscribit Ciccro, a quo desumsisse Comifidiim notat CresoUius' Yacat Autum. Hb. lU. p. 687.9 cum praecipit: Commieerationem^ bret^m ette^ oportet; nihil enim lacrima citius arescit, Sunt autem baec ipsa verba ayctoris ad Hcrennium d. 1. quae Cor^ nificio tribuit CrcsoUius, qucm siipine descripsit Pareus ad Quinctil. lib. VI. cap. 1. p. Soj., ubi dictum iUud sine auctoris indicio Fabi^s profert His piura simUia passim deprehcndeot iUi, qm adcurata lectione singula artis Rhetoricae praecepta scriptoris utriusque compo- aentt quae vel^ plane eadem sunt, nbi praeccptor He-? Tennianus TulUum sequitur ac dcscribit, vel cUssimUia, quando ab co dissentit ipse, aut aUorum vestigiis insistit.
*) IuccrUe anctoritalU Toc«baIiiin« Nee pro eo, qQod ett decerpere dicttUQ es«e Tidetnr, licet dejloratio hoc - seofu apud TertuUiao» adTers. Val, 13. **) Supra iam iuonitum, ex Schuetzii sententia Boo apctorem ad Hereunium Ciceronis Rhetorica s. libros de xn-* ▼entione compilasse, sed potius Ciceronem libros ad Herenmum. •dhiboisse, ^unm de inTcntione scriberel. ***) Legu^iur.
C2 xxxTi PETRI BDRMANNI SECUNDI Sed praecipae ex dilig;enti otriasqtie anctoris comp^Ta* tione, sinffuloromque capitum.collatione, in quibus eadem traduntur praecepta, plurima ex scripturae Ta- rietale indagari possunt a Criticis ad lectiones veras in alterutro scriptore stabiliendas vei falsas reiiciendas, XXIX quod frequentios a viris doctis factitatom vellem; qoemadmodom d. 1. lib. I. ad Heren. cap. 8. legendom esse: lUucl genua narrationUj quod in personiM pofilum estj debet habere eermonis feetit^itatem j animorum dissi^ militudinem, grat^itatem, lenitatem, epem, metum, euepi^ cionem, deeiderium, diseimulationem, errorem, mieeri^ eordiam, rerum varieLatee, ctc, constabit ex compara- tione lib. I. de Inv. cap. 19. prope finem: Hoo in ge^ nere narrationie multa ineese aebet jestivitae ^ confecta et rerum parietate, animorum dissimililudine ^ gravithte, 2e- nitate, epe, metu, suspicione^ desiderio^ dissimulatione, errorcy misericordia etc.., onde patct, male viros doctos primo in loco levitatem praetoiisse, et errorem expon- xissC) nisi leuitate altero in loco reponi praestet, ot grauitati opponalor. Istius gencris plorima a me ob- servata addi posscnt^ si holos, qood nonc agimos, in- stitoti essent.
Ab his vero,^ qoi Locio Cornificio Seniori, eidera, qoi in bello ciyili lolii Caesaris Qoaestor et pro Prae- tore missos foit in Illyricoro, hos ad Herenniom li- hros adiodicant, in diversa abit Gcr. loh. Yossios de Nat. et Const.^ Rhetor.^ cap. XIII. ^^ coi varias virorom doctorom hac in re opiniones breyiter recensenti magis credibilefit, esscL. Cornificiom prioris Cornificii filiumt qoi Caesaris Octaviani partcs secotus Brutom lolii Cae- saris percossorcm pro tribonali accusavit, et Octaviani Triumviri favore Conspl fuit a. v. c. dccxix. Sed do- cendum fuisse Vossio existimamus, Comificium hunc fi- lium inter Rhetores vcl artis Rhetoricae pracccplores ab aliquo veterum, Quinctiliano aut Suetonio, laudari; ?uo eodem arffumcnto refutat Nascimbcnium, qui. in lomment. ad lib. II. de Invcnt. faoc opus largicndum coniecerat Laurcae Tullio, Ciccronis liberto, qui ct ipse Ciceronis nomine audit *), ct cuius exstat nobis Epigramma in Academiam, Ciceronis villam, auod caidi lib. II. Antholog. Lat. ep. i56. £t hinc in aliam *) Alicuius nomine audire pfo appellari, non dici poMc pato. Horatiuii i;ui*li'in Ep. I, 7, 07: rexque paterque Audisti corattt n«c yerbo parcius absenaf led lioc aliter couforDUlum.
PRAEFAT. DEDICATORIA. xxxni fDtius coniectaranl deflectit Yossias, esse TuIIium ironem, CiceroDis etiam libertum, quia hunc inter Rbetores illius aevi nomen habuisse, ex Plinio constet, Si lib. II. Hist. Nat. eius meminit, quemque inter letores claros retulerat Suetonius, ut ex Indice' Achillis Statii gatet^ ubi post M. Fabium Quinctilia* Dam ultimus illorum, quorum vitae a Suetonio dc- scriptae perierunt, vulgo recens^tur iul. tito, sed pro xxx quo Tuu TiRO legendum ceasent. Sub Iiuius nomine arcumferuntur hodie Nolae scribendi compendiariae in fine Grutcrianarum Inscriptionum: illius saltem quasi auctoris titulum iis praefixerunt, quia notas bas pri- Diiim commentum esse M. TuIIium Tironem scribit Hieroovmus in Cbronic. Euseb. pag. i56. ed. Scalig. I^oonuila qaoque eius scripta de Usu et Oratione Lin^. guae Latinae, Epistolae^ Pandectae de variis Quae- slionibus, a Geilio, alja a Plutarcbo mcroorantuf; Tide potas ad Gellium lib. IV.. cap. lo. Id certe pro- babillus mihi adpareret, si quid m his divinando a&- lequi £as sit, quam quod nonnulli de Ciceronis filio somniarunt. Sed quem TuUii filium intelligantt ip ambiguo rclinquunt *). An illum, quem secum de ratione dicendi disserentem introduxit^ et instruit in Bialogo Partitionum oratoriarum? Hinc furte haec opiuio nata fuit. Eumdem opinor, quem Trebonius Ciceroni scribit lib. XK. ad Fam. Ep. 16. se Atbenis Tidisse dediium optimia HudiU y summaque modestiae fama. Quae ad filium M. TuIIium refcrcnda, cui libros de Officiis inscripsit; scd bunc Atbenis a Gorgia rbeiore voluptatibus et comissationibus corruptum a patre degenerasse constat, ideoque id vel solo oenecae refutatur testimonio, qui Marcum Tullium ni/til ex paterno ingenio habuisse praeter urbanitatem, cuique na-^ tura memoriam demseraty et ebrietas, si qua ex ea su^ pereraiy subdnxerat ♦♦), scribit Suasor. VII. circa finem. Vide de eo Corradi Quaestur. p. ayS. et scq. Nequc facile qucmquam opinor amplcxurum esse scntentiam illonim, quibus reierenda hacc Rbctorica Herenniai^a *) Pacile aliqul* poMit sofpicari, Bnrmannuin duo Cir<^roni filios liic tribulMe. Sed videlur Ciccronis filium boiiae ipei plenum ab eo<I<rni, (|ui poslea degeoeinverit, dislingucre voluisse. 8* Id Tero sequeuiWi apertistime doccnt. **) Merat bas roaliToloruAi ea1iimnii.s fuisse beoe docnit MiddleCouus ni Tiu Ciccroius toiD.
MXTiii PETRI BURMANNI SECUNDI ▼identnr ad M. Gdllionein, quia himc inter R&etoress reponic Seneca, itidem rhetor, et auctor Diaiogi d'e .daris Orat. cap- a6., <jui tamen dum ccdamUtroM Mcu^ oenath et tinnUue Gattionin reprehendit, itlum intev tcnnidos et Asiaticos Rhetores reponit. Sic lul. Caes. Scalifer lib. ill. de Re Po^. cap. 3i. et 34- quae » Kbris ad Herennium adfert, Gallioni tamquam cerio nuctori adscribit. Et Aldus Manutius in Pl^eCatione ad Nangerinm aliorum fide nairat, hh codice onodam MS. antiquissimo, qui Romae in Biblio^ca Palatina ex- 'Stare ^cebator, trtulum hunc fuisse: M. Galliokis ftVETOUCOIltJIII Al> C. HERENNICTIi UBER PRIMUS, Scd ^deletum Gallionis nomen, ita tamen ut iegi pOsset, %t pro eo, nt fatso ac supppsititio, T. Ciceronis suxax perscriptum fuisse, licet ipse de rei Teritate dubitet.
Gailibnem hunc eumdem censet Aldus, a^l qoem exstat Ovidii Epistola in Ponticis lib. lY. Ep. Xl. ' sed in ^a Elegia nihil occurrit, unde a riietorices studio xommen^tur Gallio, cum ceteroquin O^dius non •omittat ilias stndiorum partes, quibus amici praecipue •excelluerunt, ut observat Patrnos ad Quinctilianum ^. ai8. Qoem vero M. Gallioncm innuant*) Scaligcr aliiqoe, hafereo. Gallio cnim ille, qui fratcr Sefiecae 'Philosophi et Lucani natruus fuit, antea M. Annaeus Novatus, non M. Gallio, sed lunius Annaeus iiatlro diclus foit, postquam a lunio Gallione adoptatus esset.
De quo plura tiotavi ad lib. III. Anthol. Lat. ep. i55.
Scd ncque ad illius aefatem hoc opus demittendum esse arbitror, ncque ad illum Gallioncm, quem sub Patris Gallionis nomine, ut ab allo distinguat, inter celebres, qui^ tempora sua antecesserunt, Rhetores enumerat <2i^inctilianus lib. IH. cap. i. circa finem: Scripsii de eadem materia non pauca Cornijicius, aliqua Stertinius^ nonni/iU Pater Gallio: aecuratiue vero prioree GcUlione Celeua et Lenas, et aetatie nostrae VirgirUue, Pliniite, Jiutiliue. Vides Quinctilianum adfirmare^ patrem Gallionem tantnm nonnlhil de arte Rhetorica scripsisse, cuius operam huic arti imp^nsam valde tenuem fuisse Oportlct, quia post non pauca Cornificiiy et aliqua Ster^ tmii, tiin^quain minoris adhuc et levioris curae laborem subiungit, nonnihil Pater Gallio, Sed eo priores Celsum et Lenam adcuratius hanc materiam tractasse; un- *) rniMgani, ^ isuiam coaiecturai^ papio y neqQe;lUi Gf^Ujpnji Pa,- tri, qai per{unclom w^o. <ura i^onijiijl^il cle ti^c. aftjB commentatos est, tribm nqssc operpsiQr^^ Jtios quatuor libros KhetoricoruiQ aa Hcrcniuuni, gij(eni,' Ulius Galr liaDis a€vo misse etUro probaoaujm wset; nequje aUi dusdleia nominis Gallioni a^iu^ica^dos/ qyefg- $t€;necajB Pbilosopbi fratrem, Rteloris vero fiHupi fec^Mnt jQoh- milliy qui illius cum laude mcminit in prpoc^jilQ, lj$. III. •i V. Cq^iroTers. et ^ibL.pe eo vidc A. ftcjio^i Ca- talo^. Rtietar; aoud Scoec. }n MnioCrqiifon^-pag. iCf. vbi mter aHa aadit: Huiu^ Gaiiionia ^w Criiici ^u^ dan exiBiunarU Bh^^or.igqri^in ad Jlerfinnilffn ^fi^rq.^^ ^uop Corn^ficio QuinclilianiAs, Mf Tx^Uio liieronyxnui adtriht^ unu.Schottum yero ci^m J)e]tio mirc flvictuasae i^ dir stin^eadis Gallionibus, ad iU^m Fab^ Ippum Patruu/i meus lUfttaTiit..'
Ceterum ha^compi^ b;|c;t;c];ius cmumera^ cum ^^- uxu maduitt coutroversa siat et inccrta^ m^m pe;rsuatfiAStp - mom est, uUro Te, Sw^ersi pplitissime^ cpn(ccj^urup|t venim horum Kbetoricorum.^ Hererniuim aucto^eiix. Jifnotum jnobis Were, quqn jCiiccranem^ ipsuni csse qui ' .aegant, iis me accedere proiiteor. BccicVoip cnim ei Sinibaldo AiUoninp Ae^u^^uam adsentiri ppf ^UP^. r. 9Hf 9 at CicerGni jios libros ^d^ersus K^pb. jBegiuip ^v^adi.- ccnt, pro seotentja su^ praedpue apfer^ut, fit jm prir ma acje coUocant Ula, quae occurrunt ^) Iib.I. ^ap^^^.: TuiliuM heree meus Terentiae uxori rn^ae JT^f Jf ^ondf f»aeorum argenteorum dato quae yolet^ in qujjbus vcrbu C^ ^ se ipso encmplum ducere videatipr Ciccrp,^ i{- igitur id opus esse, contendunt. Rc^ius vero inde 9o&ii€ig**) argumcntum deducit, quod si in adoles;- centia hos libras sibi excidjsse fatcatur ipse> pateai indc falsitas tituli, qnia tunc nondum uxorem Tereu,- iiam dujccrat, aut niium Tullium procrcaverat. Cer^ probaodum fuissct BccichQmo, Ct Sinlbaldo Antoninp eius nes^ifja prcmenti^, Ciccroncm valde iuvenem antje bas artis Bbeloricac libros a sc conscriptos Tcrentiaqi in matrimonip^ iam habirissc, ac Tullii patrcm, ^uiss^, oui demum ei jiatus fuit, quum annum actatis /jna- oragesimum tertium ^gcrct; vcl si pra^ccpta.b<M^c J^be- *) L^guniur» **) Legitur in E<Titione Baia%ji voxttidiag, hauli «liibip cnlpa oprr«niiii. SchucCiInft in Praef. m\ Cic. opp. omil. p. XLI. rilidil vfi*f#i"f; iect«, noo 4st «lind.«ocabailMi, qmid lun; locu poiirre potni»*«t «cripior.
XL PE*Pftl BCFRMANNI SEGUNDI toricA' ifido^ese^tts ' quidcm m jCbrninentarios cotiicccrit» ca tamcn,'ntatariori ketate' cdidissc, hac uxore iam ducta. ]■ TuUiuin cnim 1iae<; in 'adolesc^ntia scripsisse ^iit edidjsseVirirffutat ipsum opcris initium, ubi se ne- goHi^Vfaiiuliaribus ita. imp dicit^.iit vix satfs blii ^^^dlB cloqticntiae sibr snpcresset, quod ih philp-; sophi^' libcntftrs consumcrc consueTerat,. cui non nisi ^^nibt' bpetaqpi dcdit: quac bstcndunt vimm natu gpran- diorem ifbtiWero. adolcisfceiitcm loqui, ^idMque* baec Ciceroni,^on* (ionvenire, iqui Rhetoncos IWifbs rudes tt inchoatbs ^siM adolesccntulo cxcidisse queritur. Et hbc praecipUiB intetilla, quib,^s''Cicerorti abrogat hoc opus, ur^uet licbliiis "Prou^tiUS;, fnttio notarum m* usum*l)el- phmi e^tartim^' qui p«irtim cx vocabulis duriorifius*? et nonnuBi^; bt ait,' absuhlis, 'pucfilibus, el a libris de Oratorc discrepantibus, in jllorum partes etiimi transjt, *' qtir<5otl(ifflc&i tribuunr, cuttft' nomcn litulo' inscripsit, quod prbptef^^<3fuiactUiarii ^uctoritatem non firmo ad- 'ttioduirn t^ib ihniti, iani s^pra satis dictum cst; cumque MXiii iii Ijbris ad Hercu^itim et de Invcntiprie plurima t)ersimill traclentur modo^ cxistimat' ComifitAum hort»- os sdbs et Ciccronis fontibiis irrigasse, vel utrumq* «Rhet^ris alicviiUs antiquioris' Hermctis aul Herrinago- tae risrtilos fiiisse consectatum. "Sed eo decurrerc vix neeesi^e yidctur, quia fle Hermete isto Rhctorc, et auctbris 'luius praeceplibre; res valde inccrta est. Mihi tamdn, ut ad Terentiam Ciceronis lixorcm, filiumque cius ' Tttlliium revertar, alio argumento, quam quo fecitRcgius-, hic utcndum vidctdr, ut illa, quic a 6c- idchemo ct Sinibaldo Antotilno ei obiccta sunt, amo- vcamus, nimirum aut mcntibncm uxoris Tercnliae ct fi- lii TulKi parum probare,* Ciccronem ipsom operis hu- ius^ auctorcm essc, quia more Grammaticorum vd lurisconsultorum (narii Ibquitur illic de filio, quem patcrfamilias^ hcrcdcm fccit) generalia haec tantum et vaga nomina sint, qulbus uti liceat cuicumquc Gram- matico aut Rhetori, adhibito tantum nomine pro- 5rio uxoris ct filii intcr antiquos notioris, quemadmo- um saepe apud lurisconsultos: TYiius fiUut meun Iwres eatq; si moriatury antequam pubes factus sit, tuno Se- ius heres esio. Titius heres esto; si hereditatem rion creperity^Maeuius heres esto, et similia tritissima. Vcl, qi|od aiihi verosimilius ' adparet *), iis in vcrbis TuUii *) Fidetur diccDdum, N«m apparere eti manifestum esse et eyi-' PRAEFAT. DEDICATaarAA m ac Ikrmiia^ noxmna mtritsi fiiiase ab imposCoribiis, ot eo nia^s operi him Rhetorico ea arte quasi et fuco illifstre Cieeronis noapen iiucriberent; idemque dieen^ iam coniicio de TWcifcifiBfif menttone, quani^pro sua opinfone tto^^ddnxisse'Beci«hemiim, eqttidem. miror, Kb. IV. cap. 5o. fin. Tanutn i» Tuscuiano ^uitkm coepf intianite, ot in utdetm' fundammkti^ aedificar0,-\\t\ adr- iirmari eliampoiest ^^Tmcultmum in geneni sumi pro qoavis villa 'eie|{antiori- in agraiTusculipo'. aita, qui praediia siiperbiS2[tmis erat qtiasi cdnsitna^. unde. et Tu9euianum pro ▼illa quacumqoe magnifica dimtiir; vid. Hotoman. ad Cic. IV. V*rr. 57.* p. 278* Vel dontque lecus hic nonnihil faTereposset scntentiae Vossii, TuU Irum Tironem divinantis, ul bic CiceronisJibertua lo- qui videatnr, dicatque se aedificare in iisdom funda^* inentis Tillae incensae, quibus antea Cioero ipse ihae^ dificaverat: iicct prius malim^ quia non consJtat, Ti- ronem post obitum Ciceronis possessorem eius yillae (bisse, sed Antistium Veterem, ut patet ex Epigram- mate sopra indicato. Ne autem temcre coniecisse xxxiT ▼idear, quae de Terentia coniuge ac filio TuUio, ab auctore operis ad Herenninm* memoratis, modo dice-- - bam, erant, ni fallor, mamiesliora, si conferantur cam aiio loco ex libris de Inventione, ubieodem exem- Ilo utitur Cicero, sed omisso utroque nomine proprio. psa verba lib. I. ad Herenn. cap. 12. sic^occurrunt*): PaierfamiUae quum fiiium Jiereaem faceret, testamenio vaea tsrgentea uxori iegatdt hoe modoi tvlliuS HERES MEVS TERENTIAE UXOHI BIEAE XXX PONDO YASORnil AR- GENTEOBUM DATO QUAB TOLET. Post mortem eiue ^asa pretiosa et caelata magnifice petit muiier. Tidiius se, quae ipee volet^ in XXX ponde ei debere dicit, Haec, inuam, verba comparanda sunt cum similibus, qruae rguntur lib. II. de Invent. cap. ^o.: PaterfamUiae quum filium heredem faceret, paeorum argenteorum cen- tum pondo uxori euue eic iegauit: HERES MEU^ UXOBI MEAE VASORUM ARGENTEORUM PONDO CENTUM, QUAE VO- LET, DATO. Poet mortem eiu» tfaea magnifica (lcg. ma^- nifice) et pretioae caelata petit a filio mater, Jtiie ee, quae ipse ^eiiet, dehere dicit. Hic nimirura rogatos vcden4, Proiode clici quideni potest: Hnc t/ero*imilius esse ap" paret, uec lamru: Hoc mihi perosimiiius apparet, Nequc ia- vile inTeoit^tur, qui vcteium ita Jixerit.
Digitizedby VjOOQIC f, uu EBT&I BDIIMAHNI SECUJfPI Kfli iIIm, ^i cz vnUi iiftif firims loci ad Hettr^i- «m, Tuiiimt hgrtM mem9 TtmUs^ UMmri meam «ic*. de- Cndare coDantar, Gomnon iptum opcri« auelorefli ioipii, cor i^tar Mn icripecrtt: poimfati^iHaM quum fi^ iimm JiemUmfacerem^ mim «mt» if^gmtd Jko€ modff etc. et quonedo faaec scribens, dnm Ti«eret« |Kiloerit ^d^ dere, qaae se defuBclo tater uafircai filniiiiqiie acta faeriot: Poet mortem smMa pm^ mmitor, JWu^ oi se dare diait; ^oae ccrtc ridiriU et absorda ottnt^. oisi qaif arguian relit, TcrUs ictis Pooi mortmn ekc« poni tantaM a scriptore Tivente caaoni *), qni post nortem suaoi locaiQ posset faabere, $ed cnr« qaacsot in opere de laTCQtione, qnod Cioerooi «t ^raainain adacriU^r, nooiina propria absunt^ Mer^t mems utpmri meae dtUo etc., el in altero ad Herensiinn, qood ^l inTenem scripsisse ToliiDt, anteqaam mantns ant pater esset, Tel penitas ei abiodicaMir, inscrta addnn^ co&iugis ac niii nomina, I^uIUm Mret TeretUime uxori meae etc, nnde clarissinie liquere arbilror^ Tei iofterpobta a mala manu esse faaec nomma, Tel alium ac dirersoin a Ciceronc, et quidem ciasdem aeri aot pauUo poat XXXT illius obitum TiTcntem scriptorcm loqui, aed ex consoetudine Tcterom artis rbetoricae ct oralopiae ma- fnsfForum in eiusmodi^ argninentorum exemplts fre- quentata oti tantum fais mrorist filii'» et alioi Tillae Tnsculanae nomintbus propriis, a celebri et illustri ora- tore Ciceronc dcsumds, tamquam loquerctor qise. 11- lius igitar acTO proxinnum fMe Grammaticum tcI Bhe- torem, adfirmare ausim, siTC cum Yossio TuUitim Ti- roncm, Ciceronis Ubertum, sive quod tutias Tidetur, inccrtum essc scriptorem, de qoo nibil^ aut parum qo- bis cons(et, quia plura etos opera bodie non superaun^ sed Cicercmianae tamen^ ul dixi; ac^tis statuaouis. Quod Tcl hinc, ut alia omittam, colli^i posse opinor, quia omnia virorum in Rcp. Rom. illustrium) quorum mentionem tacit, cxcmpla, el poetarum Tcterum, quae adfert, loca, ad Augusti ' aetatem non ^ extendantur; neutcr enim ullius Caesariani tcI Augustei aeTJ poetae usqiiam meminit, aut excmplum historicuoi istiiis tem-