^ Genus et officium et finem^ Erf. genue et finem et qfficiunu GiAiT. Voti. 1. genus, off, et f, Scb. Liid. L et alli com Ed* Omn. genus et fin. et offic, dein differinius Vosi. L PraTe in Vi^ ctorioo [in libro Viciorini] editor deferemus p. lo-i. Oud. ' v Tantopere adf artie\ MS. tanto opere ad artis, G&abt. De duabus reli^uis rebue, de ^materia drtis ac partibusj ln, ntotro MS« praepositionem repeiitam percepi, et melias abesi. Eu' iam melior codex paolo acte habebat tantp opere, ot cap. i5« oter- qot tcriptiu et nonmagno oper^attendendumpidetur, CaOK. Doisb. <t dao alit MSS. de duabas reliquis^ de materia. GRAsr. ScH. ca- tti rebus de. Abeit* etiam repeiitom de a Leid.lll. Btne. Leid. UL e/ part, Vois, f. ac de p, Ovn. ^ Oportere existimamus'] Vots. I. £d. Omo. op. existimopimus.
OtDtlTD.
Coniuncte agendum] Al. coniunctim agendum. GitABT. Ed* Omn. coniunctim. Voat, IL ae de p, Ovo, Coniancte ft. X». Quae pfincepei e4t\ Moa comptrtt Tcrlmm ia Leid. t, Otni.
Hh «21 ML T. CIC RHETORICOIL seu CAF. YIIL Onmis rea, qoae habet in se poQbrm in dictione aut discepUtione aliqaam controyersiam, aot iacdy ant Hominisi ant generisy aat actionis contiaet qoaestionem. £am igitor quaestionem, ex qna cansu nascitnr, constitntionem adpeilamos. Constitntio est prima eonflictio canssamm ex depolsione intentionis profecti, lioc modo: Fecisti, non feciy ant inre feci Com &cti controretsia est, qaoniam coniectaris canssa firmatnr) constitntio coniectaralis adpellatur. Cam aatem nomiois, 815 quia Tis Tocabali definienda verbis est, constitatio defi- nitiva nominatar. Cam yero, qualis sit res, qaaeritor, quia et de vi, et de genere negotii controversia est, coo- stitutio generalis vodatar. At cuin caussa^ ex eo pendet, quod non aut is agere TidetuTf quem oportet, aut non cum eOf quicum oportet, aut non apnd quos^ quo tem- pore» qua lege, quo crimiae, qua poena oportet, tnns- latiTa dicitor constitutio; qaia actio, translationis et oom- mutationis indigere Tidetur. Atque bamm aliqaam in .omne caussae genus incidere necesse est. Nam in qm C A P. VXIJ. Jn S0 positam in dictione aut discept^Uicne] ErC tt Canch. in se poeitam in dictione % ac dieceptatione^ Oaab. ib ee pqeiiam fn,dictione et disceptatione, GaAEv. In dictiam ee diiceptatione, Sic Sch. Vota. 1. H. Leid. 111. cnm Victor. p^ i^ Volgo aut diec. Leid. 1. aut in disc. Ouo. jic diecepticne fi. ec dieceptat^dne fcriptero Sch. et Orell, £,.
Continet quaeetionem'] Addit Sch. Facti, ut coniectura, No- jninisf ut finis, Generis, ut qualitas. Actionisg ut praesen' ptio: OuD.
Quia vis vocahuli\ Erf. quoniam vis pocabuii, GaABT* Qualis Sit res] Crf. eC Lixnb. ed. qualis res sit. Gkast.
CwFn.caussa ex eo pendet'] Erfort. cum ex eo causa peadet» Idbm. Leid. l^ aut c* Ed. Omo. jio tlc pendens^ OtjD. At cem caussa ^, fj, Quo(jt aut non is agere'] Ita lego ex MSS. cnm in edtlif al| quod non aut is agere, GaABV* Vid. Gronon ad Aacc Rlitt. t<i fierenn. Lib. IV. c. 5o.
Quicum oporiet] Sch. cum quo op, Vom, IL q, o, qmo msie, Ouo* £o cum Quo op. B, Lt, Quid actio] Dni&h, quod actio, Erf. quisL transltUiomin^ commutationis actio indigere, Grabv. Quod actio transL Sic Seh. Leid. lU.' Quoniam Vott. I. quia Leid. 1. Vost. 11. et Talgo. 0«9* Quod accio tr. B. Scripierunt Scb. et Orell. e:v: Cod. Crf. quia tr, €t GQmm, aciio indigere p, Ceieri Codd. non addicant* Iilon opos ett, licet lectio Erf. eleganliorem ordinem praebet. L, In quiim non inciderit] Sic iam bene mnltae editionef. St^ aliae' in quam rem non^ id quod in^enio in tcriptit omnibna. Qn*^ licst abette es vps pottit, nudfice itmeo tibL pUcait ia ilk Gciro.
rem non inciderity in ea niliil esse poterit controTersiae. quore eam ne canssam qmdem convei^t putari.
Ac facti qnidem controversiay in omnia tempora pot* est distribni. Nam qnid iactum sit, potest quaeri, hoc modo: Occideritne Ajacem Ulysses. £t quid fiat^ lioc, modo: Bonone animo sint erga populum RomanumFre- gellaui. £t quid futurum sit, hoc modo: Si Karthaginem reliqnerimus incolumemi num quid sit incommodi ad rem«> publicam pervenluruhi. P^ominis controversia est, cum de facto convenit, et quaeritur, id qu,od factum est, quo nomine adpelletur. Qno in genere necesse est ideo nomi- 316 nis esse controversiam, (non quod de re ipsa non con- Gron. Ex Erf. Duifb. Canch. et nonnuUU cditionibui restitdi: irt quam nm non inciderit, cuiu Grnteri et nliae rem omiserint. OaAET. In guam rem non inciderit, Ua eiiam cam Gron. et Graer. i^ostri MSS. O. in qua re Ed. Omn. Aliia aberat rem, Oud. In quam rem non inc. B. aed no;i tupraicripium est^ ab eadem tamen manu. Xr. i He canseam quidem ] Sic Sch, Male in €eteris et Edd. V ett» Namecquidfactumeit] Sic1egendnm,nony uthabent libri vnlga* ti: Nam quid factum eit, ct iufra: Ecquid fia(, etc. Ecquidfu'^. tumm sit y etc. nam quaestio, quid sit, efficit constitniionem defl- nitivam, hic autem de facti eoutroversia agitnr, in qua quaeritnry vel ao aliquid faclnm iit, -vel an fiat, vel an futurum sit. Lamb. £i Grjph. et uostri manuicr. ecquid iknhcnX, et mox ecquid fiat, BauT. NaOT ei factum sit — Et quid — Et quid futarum, B. Nam eequid — ecquid — ecquid recte icripserunt Lambinum secuti OrelL Sch. L.
Aiacem Ulvsses] Erf. Aiacem Ulyxes. Graev. MSS. O. W/- xes, OuD. Ufixes B. Atque ita scribendum, ^cripsitqne Orell. Schuetzinm quid impulerit, ut Ulysses retinnerit, aperte pravam scriptnram, non dixerim. Xr.
Sint erga populum Romanum'] "Ext, sini erga rempuhlicam» Graev. ' L^fitl. 1. Voss. II. Ed. Omn. erga rempublicam. Tnm Fra-- gelliani Sch. Leid. 111. Flagelliani Voss. If. Fregelliani Voss. 1, Leid. I, FrageUani Ed. Omo. Oun, Fregeiliai^i B. L, * Kartha^inem reliquerimus] Voss. I. li. Leid. 1. Ed. Omn« semper Cart/i. Leid. UI. delinquimus. OuD. Kartaginem, B, L» Quid sit incommodt] Sch. q. s. incommodum. Oud. Non quid Non quod de re ipsa non conveniat] Post haec verba sequitnr deincepi in omnibus libris vulgaiis et nonnullis mannscripi. non quod lie facto non constet; quod ego totum snslu1i| ut ab allquo iodocio locnlcalum, com adscripmm esiet ad oram libri, tanquam iBterfrelalio eorom, quae aoteceduol. Alque ita saoe vid«tor eliam Aarato. Lamb. Jttaec uncis circomscripsiy tanquam spnriaj certe Pal. lec. habcbat: quod de re quod ipsa non conveniat, line priore non; qood n^que in tertioy imo hornm nihil erat in Fabriciano, nisi ad margioem. GauT. Alii delent priora, ut Dnisburg. in quo Hh2 423 M. T. CIC; RHETORICOR. sev Teniat) non qnod de £icto non ccftistet, sed qnod id, qnod factum sity aliod alii rideatui' esse, et idcirco alins tlio tiominQ id adpellet Qoare in l^niusmodi generibns defi- nienda res erit Terbia, et breviter describenda: ut, u quift sacrDm ex privato surripuerit) utrum fur, an saqpi. leguf sit iudicandus. Nam id cum quaeritur, necease erit definire utrumquey quid sit fury quid sacrilegus^ et na descriptione ostendere alio nomine illam rem, de mu agitnr, adpellari oportere, atque adversarii dicnnt.
CAP. IX. Generis est controversia, cum et qnid &- ctum sity conveniti et quo id factujk nomine adpellsii Imec oiDDia yerba Don habentor, nt nec ia Fabriciano. In Er^ «•t: guod dt re quoqug ipsa non conueniat. Cancfa. nen q9od dt re qd ipsa^- h. e. noD qnod ^e re qoidem ipta« a Tulgatia non eil difcedendani. Quod lit ditcrimen inter rcm et factam,* docet 11- clorinaa ad hauc loeamt ^nem yide. Graby. Prios non abeit t Leid. I. Vola. I. II. Ed. Omn. quo Vosa. II. quod et de r. Ed. Oab. ipea abeat Leid. I. Ovd, Non quod de facto non constet"] Haec Terba Lamb. recte la- perTacanea ette arbitratus tollit) qaortom enim haec repcitilo, qaae neque rei magis significaDdaey neqae oruaudae, ampIificaDdtcTe catitia^ necestaria sit? retinDimnt tamen, Talgatjie leciioni parccnlct. Bri7T. Snpratc. in Scb. nec quod eic. Ouo. Vt. non quod de n ipsa non cnnveniat desant in B. uucis inclatit' Eroestios, deltfit Sch. revocavit Oreliios; sed omisto non, quod iguorant Codd. Ert Tnric. Oionn. duo. Recte OreUiua osteudit, etiam Vicionnom, qii discrimen inter rem eX factum stalait, iia iegisse. Cetcrum hacc habet Victorinus: Ergo definitiuus status huiusmodi cst. Cmm ds Jacto constat, et de re pel nomine controvefsia est, Inier fa/cmM enim et rem hoc interest* Res est certam sui formam et epeeiem circa cognitionem retinens» Brgo si species rei nota est^ nowuM quoque rei notnm sit necesse est, Factum est confusum quiddam et incertumt hoc solo cerium; quod scitur, quidfaotum eet» Jn fine igiiur factum constat, sed res non constat* PauUo anU Tn ideo nominis uncis iucluseral Ern. suttulefat Sch. sed n^esaaria aunt, quod ^x senlentiarum nexu apparet. Sallem dilacidiora OMnsa auui, si haec reiinentur. igitur omnem locnm recte aic cxhihait t>rellias: Quo in genere necesse est ideo nominit' esee eontroMT' eiam, quod de re ipsa non conveniat /, non quod de faeto men eonstet, sed quod idy quod^factum eit, aliud alii waeatmr 09U It^ huiuemodi generibus} Erf. in eiusmodi generibiu. G&axt« MSS. O. in eiusmodi g. Ouo.
Sacrum ex priuato'] Leid.!• Saeret Voas.!• de pnpmtOm Om Tam suhripuerit Cod. B. L* Quid eit fur^ quid ^acriL} Leid. I. quod hia. Voaa. II. H quid eac. Ovd, jippeUarf oportere] Erf. appellare cportere, GmAXT.
Atque md¥^eatii dicuntJ] Voat* II. atque fdii d, Ovb.
DE INVENTIONE LiB,I. Cap. 9- 424 oporteat^ constat: et tam^n, guatitunii et cniasmodiy et omnino quale sit^ quaeritur; hoc modos lustum, an in* instum: utile, an inutile; et omnia^ in gaibus, qnale sit id quod factum est, quaeritur, sine ulla nominis contro-» yersia. Utiic generi Uermagoras partes qualuor supposuiti deliberativam, demonstrativam^ iuridicialemi negotialem* quod cius, ut nos pntamuS| non mediocre peccatum re- prehendendum yidetur: verum brevi^ nCi si aut taciti S17 praetericrimus, sine caussa eum non secuti putemur; aut si diutins in hoc constiterimus, moram atquo impedimen- tom reliqais praeceptis intulisse videamnr. Si deliberatio et demonstratio genera snnt caussamm, nonpossunt reote. partes alicnius generis caussae putari.^ Eadem enim ret ilii genus eaaey alii pars potest: eidem 'genus esse ^t pars non pote^. Deliberatio autemi et demonstratioi genera ^ sont caussorum. Num aut nullam caussae genus est| aut iudiciale sokuni aut et iudicialci et demonstratiyumi et deUberativom, Nullum dicere caussae esse genuS| cum GAP. IX. Ettcunen guantum} Erf. et tanc qutmtum» GaAiT* De«t eopala Sch. poit qu<qitum, Ouo. Quantum sit et cuiu^ ^ modi B. L.
QuaU cit id\ Leid. 11 1. q. ^it illud, Ovd. £t omnino quaU quaeritur B, paollo poit fcupfit Sch. et omnino in quibu4, qaod nnde sit noa indicafit. L* luridicialem'] Leid. l, iudicialem. Idem non agaotoit mox ti [?.] »o#. OwD. luridicialem B. L, Verum brepi] Sic habcnt omnei libri et Tulgatii et mannfcripli, ^ Bcqiie quicquam mntandnm p quamTis noitra prima cdiiio habeat hrm^iter, non lam colpa nOvtra, quam lypographi^ et operariorumj qvii eam adscripiiMem es Carisio: breui, id ect breviter, illi alte* ''^ pro altero •umaeront meo ininstn. Quod antem Cariiiue no«- Ut: brepi pro brepiter, malim dicere brevi poaitom. Graeeorom e&« <nplo, pro brevi sermone, qni P(faxtl ponnnt» pro Pquxh Xoytf, Mbiitdligentct Xoyff in fiQUX*'^» ^^^ «^ '^^ brevi •nbinielligi pnio» Mrmooe. Lajcb. Haud aliter quoqne PalU nostri: iuqoe non esl noundum in breviter. GavT. Lambini prior editio, et aliae aom- »»IUe perum brepiter, Graet., '.
Taciti praeterierimue] Erf. tacite praeterierimue. GftAiT* 2io M* ei t. praeterierimue, Uii exhibuiy praebent MSS. O. Vere; nl •latim. Male ediderunt ne ei aut, Ed. Omn. ne et ei aut, Tum' Voti, J, Ed, Omn. pYaeteriemue. Oitd» Ne aut ei taciti praeterire^ M(u B, N0 aut *i exhibet eiiam T. •crip^ernntqne Scb, et OrelL Piollo pott putaremur B. X.
Sine c€utea eum non secuti putemur} Anliqna ed« eine.cauea ^^ coneecuti putemur, DoUb. sine causa non eecuti putemur» ^*A«T. Pronomen omitiil Sch. Ouo.
Ataue imppdimentum] Leid. 111. aut, imp, Oud.
^uUum dicere caussae esse genus] Erf. nullum autem dicero ««««oe esse genue, Grajit, 435 M. T. CIC RHETORICOR. seu canssas etse mnltas dicat, ^t in eas praecepta det, ameTitia est. Unam ^ aatem iadiciale solom esse qai potest, com deliberatio et demonstratio, neque ipsae simiies inter se sinty et ab iadiciali genere plarimam dissideant, et saom qnaeque finem habeat, qao referri debeat? relinqaitnr ergo, nt omnia tria genera sint caussaram. Deliberttio igitur, et demonstratio, non possunt recte partes alicains 818 generis caussae putari. Male igitur eas generalis consti- tutionis partes esse dixit.
C A P. *X. Quod si generis caussae partes non possant recte patari> multo yninus recte partis ^aussae- partes po- tabttntut. Pars autem caussae, est eonstitutio omnis; non enim coussa ad constitulionem, sed constitutio ad canssani adcommodatur. Sed demonstratio et deliberatio^ generis daussae partes non posstlnt recte putari, quod ipsa sant genera. multo igitar minus recte partis eius^ quod hk Dicat, et in eas praec^ det] Yom. I. et dicat et etc^ Bd, Omn. in eis, Ouo.
jimentia eet] Liber Soffridi eumnta amentia eet, Grvt.
Unum autem iudiciale] Erf. unum iudiciale, Objlbt.
Suum quaeque finem HabecU] MSS. habeant, quo referri de^ heant, Gkojt. Habeant, quo r. aebeantf tic confideoter rescripti • MSS. GroD. et Sch. acJLeid. III, debeant etiam £d. Omn. y.rC3. quisque cogerentur, Tolgo habeatt q* r. debeat, Oun. Habeat'^ debeat B. idque retinuerant Sch. ct Orell. £.
. Relinquitur ergo, ut omnia tria genera sint cauearum'] qnun- tIs omnet bic consentiant libri, legcDdum temen e§»e: relinquiter €rgOf ut omnino tria genera eint cauearum^ mihi eti persnasum, et sie quoque feaiit Cauchiuf^ nec improbabnnt o^ j^fsc^^smp. pi^xr. Sch. Lambino et Graeirio obiecutus omnino fcripsit, citra neceasiu- X^m, Hecte osidndit Orell. omnia tria dicinm csae nt GraScorum ndvxatqla, i. e. in unipersum tria^ Consentinnt' tnlgatae omBei Codd. etiam Yiclorinus. L. ' C A P. X. Est constitutio omnis"] Sic Erfort. Alii: canstitatie eet omnis Grabt. Leid. L est constitutionis» Ed. Omn. cum sliif const, est o. Oun. JS^t constifuiio omnis B. atqne ita recte Gras- vium secuti edidernnt Scb. et OrelL Consentinnt Voctorinas e^ Ce^ Turic. L.
Sed demonstrafio] Erf. et demonstratio, GiikEr, Sch, £t d, eic. OvD, Et dem^ T, fied dem, B. At dem, scripait Sch. La«- binnm aecuMia. Praefero sed, quum inata caufsa non sit, cnt et scribatur. Codicnm error et- ortua ez aniiqna scriplora set, Bif- feruDt auiem ita sed et at ^ ut at cum opposiiione coocefsipsif aliquara cooiuogat noiionem, sed contra meram opposl^tionem st contradtctionem sigoificet. Veloii •—: ei non hoc ^ at OM Conlra —: non hoo — sed illud, Sed res nolat loqnor. X#.
OencrU caussae partes] Ed. Omnib. generis causam, Oon* Mulfo autem mmus partis eius] Erf. multo autem minus p^ tes eius. Crakv.
Partis sius, quam hic dicit\ Id est consiitnlionii generahs.
D£ INVENTIONE Lib.L Cap. lo. 436 dicit, partes putabunt^r. Deinde si oonstitatioy et ipiay et pars constitutioim eius quaelibet> intentionis depulBio est^ quae intentionis depubio non eat, ea nec constitutioy nec pars constitutionis est At si, quae intentionis depulsio *- non esty ea nec constitutioy nec pars constitationis est; demonstratio 9 et deliberalio^ peque conslitutio, nec para constitutionia est. Si igitur constitutio, et; ipsa, et parf eios, in tentionis depulsio est; deliberatio et demonstratio^ aeque constitutio, neque pars constitutionis est. Placet, aotem ipsi constitutionem intentionis ease depulsioniem. S19 Placeat igitur oportet, demonstrationem et d^berationem^ tic anttm. legendam, et iu habenl duo librl maniitcriptl, noD parti 4iu4, quod, etc. Lamb.
Quod hic dicit] £d. Omnijb. quam h, d, Oud. ^ Constitutio et ipsa, et pars coastitutionis eius qu<ielihet'] Voz conatitutionie dubia eit^ qnum in antiqniore non appareat, cniat lectioiiem vel ideo probate cogimnr, qnod etiam mox, nbi Jitigant ediiionet, legat accnrate fatia: 3i igitur conetitutio et ipsa et par» %iu9 quaelibet intentionie depuleio eet. ubi alter exbibebat et para quaelibetf nbi ▼oigo pars eiue omitao T^ quaelibetp qnod anlificero noD poietty aed etiam MSS. •tatim: JHacet autem ipsi constitu» tionem intentionis dep, esse, Gron. MS.: si igitur constitutio et ipsa et pars eius quaelibet intentionis depulsio est, Erfnrt.: de^ inde constitutio si et ipsa, et pars constitutionis eius quaelibet intentionis depulsio est, Eai etiam in Duitb. quaelibet, qoae tox male a Grntero omiltiinr. Grabt. Deeit tox constitutionis non neccitaria in Sch. Leid. 111. ac Victorino p. ii3. JK/ ipsa et pars eius quaelibet. Ita Scb. Vou. I. Leid. I. HL £d. Omnib. Victor. Malo Ti>ijo exfolat quaelibet.,0»i). Constitutio ipsa et pars eius quae-» libet eihibet B. Constitutionis addit T. Igoorat ▼. constitutionis •liaA Yietorinney qoapropter recte omiieronl Scl|. et Orell. X.
Neque pars const,] Voti. I. £d. Omn. nec />• c. Ouo. NeqU0 C9Hst. neque pars B. Alque iu etiam paollo pott. £.
3i igitur constitutio et ipsa ] £rf. si igitur comtitutio ipsa.
GXAXT.
Placet autem ipsi consiitfitionem intentionis esse depulsionsm] • Sic Erfort. et edd. Teti. Tolg. placet autem ipsa intentionis essa depulsionenu Omitta eral yoz, qoae ex Erfnrt. el aliif MSS. qnot docti coninloernnl» el editioneHervagiana atque aliit reperitor: can« ititutionem, quam repotni. Graxt. Noa, ut tcriptnm ex^tal in nno Orjphii exemplari recentiore, ted longe optimo, ante Tocemy tn* ftntionis, constitutionem addidimut; quomodo legitur \u Aldi edi- ^^^f} qnam Umcn Manntiat noo fcqoitur: ooi conTcnit cum Vi- ctorii eaiiiottOy ei omniboa fere ▼ulgaiif; in hii LeoniQ. Larnb.» ut »ot, constitutionem habet. Beut. Voti. II. ipsius. Vocem consti^ ^iouem agnoaciint mei O. praeter £d. Qmnib. Beoe illam internit Oraeyiui, OuD. Ennnciatum aotecedent: Si igitur const, — nequs part eonstitutionis sst omne omitit Sch, prg tporio habena, quio nale rtpetitum ail ex anperioribnt. Sed aatia tuelar Vicl0riBilf« ^iS ^^^^^f^f^^fnem addit etiam B. L, ^^eiai igitur cpartst ] Sch. p/« aut^m op^ Oos.
^M lioc codcfli nrgdntnr incoimBodo, -pnmMm cwuune «cctuctoris conlirinatiooc» dxserily nre i/tknaom prinuun d^rccatioiiqv^ hsb com incoinniocU scqncntnr.
Dciadc conicctnraBc cinm non poCnt dcm pcrtCf codcm in generc et coniccinralis essc, ct dc- £iiitiTA« Knrsns ncc dcfinitiTa nnwi potcst siatnl cx es- dcm psrtc, codcm in gcncre ct ddbntiTai csse, et tm# IstiTS* Et omnino nnHa constitntiby ncc pars constitDtio- aii potcit sinml ct soam hsbere, et alterins in sc ims ' continerc: idco qood nnsipiseqnc ex sc, et ex sna natnra simplicitcr coniidcratar: altera adsnmta, nnmems cqiip stitntionnm dnplicator, non Tis ^^onstxtntionia angedir. At dcliberatiTa caossa simnl ex eadem parte, eodem in gcncrc ct coniectnralem ^ ct generalcm, et dcfinili* Tamf ct translatiTam solet habere constitntiaiiem i ct nnam aliqnandoy ct plnres nonnnmqnam: ergo ipsa iiec constitatio csf| ncc pars conatitntioiiis* Idem in de- moostrationc solet nsn CTenire. Gcnera igitor, nt siiti Kee €4§€ eanstitutionem] ErC «t Dmsb* non esse ewutiiwH»» nm. GaAsf. Non esee conetituiionem, nee />• eoruf» Sk VSS. O* eC Ed. Orao. Tnlfo nec eeee. Leid. 111. neque p, eonet. Oun.
jitque hoe eodem urf^ebitur] Adieiet tt hic Toccm ineemmede d ^ptimo Erforuiui, ab aliis DegUcum. Gbast. EzsbUi toz w- eommodo s Sch. el Edd« snU GraeT. in Lcid. IIL ur^ modo. Om, Voctm ineommodo eleceninc recte 6cb. el OrclL Defcnditar Caoiea sUam a Cod. B. t.
Defeneorie pr» deprieat'] Ei. Omnib. defen^ionit pr, dtp. Otu, Rureue nee definitipa eaueea'] Apagc ictnd rureue» latrafiia sei o GloMa, mionseulis litterii intcr Tertna scripta, hireu4 epeeia' iie propoiitios Qt conspiclior in TcUrrimis memltfanisy qnas nossiao fieb. Oui).
Sm ee et ex eua natura'] Toss. II. ex ee et eua n. Ouo, Numerue eonetitutionum] Leid. L n. conetitutionie, Oiro.
Unam atiquando] Edd. nonnnllae: unam aliquame. Gsabt.
Brgo ipea nec eonetitutio eet, nec pare eonetitutionie] Ve loe ^nidcm practeiirc laa dnco. Licet enim sio legaiur ia omnibu, quod acio, oditit, tamcn in niroqoo MS. habetnr neque conetitotie ^tp nee, fd qoad in lidclisslmis membranis aio persaepe offeadl Inflr, cap. 57. in qua nec prepoeitio neque aeeumptio, ul Tidi ip»« in aeriplo. GnON. Erf. cl alii dno MSS. ergo ipea neque eoMetitw lio eet^ nec pare, Ghajit. ^id. GrcnoT. ad Lib. II. cap. 5o.
Nec tionttitutio, nec pare] Sch. Yots. ll. Letd. III. neqme c meque p, Lcid. I. jiec conet, neque pk Ocd.
Soirt meu et^enire] Reciiot Erf. ct Caoch. eoUt ueu venire..Sis Lalini loqnuanir. Cie. de acneclntc: Quid komini poieet turpiM*, DE INVENTIONE Lib-I. Cap. ii. 428 dixbmis, haeo eaufsaruni pntanda tiint^ non pairtea alicalus oonrtittitionia.
CAP. XL Haeo ergo constitatio, qnam generalem 320 nominamnf, partes nobis Tidetur dnas habere, ioridicia- tem, et negotialem. Inridicialis est^ in qna aeqni et ini^oi natura,' aut praemii, ant poenae ratio quaeritur. Ne^p^ tialis eaty in qua, quid iuria ex ciyili more, et aequitate aity conaideratur: cui ditigentiae pr^eeaae apud noa iuris- pananlti exiatimantur.
Ac iuridicialia quidem ipaa in duaa distribuitur partea,. abaolutam, et adaumtiyam. Abaoluta esty quae^ipaa in ae continet inria ^finiuriae quaeationem. Adaumtiya eat^ qnae ipaa ex ae nihil firmi dat ad recuaationem; foria aatem aliquid defensionis. adaumit, Eius partes.sunt qua^- quid pero mherius aut acerhiuk usu penire? quod tantum evenire dtdecue? Gkast. Soh, et Vom. 11« ueu penire» Quod cum Grao- ^io Terini daco» licet MSS. fere leaper Tarient, ut in librie ad Berenoiiim. (nbi tamen constant Godd. L. IV. C. 45., Scio vohie mnihue usu penire^) et in Cicerone eliqnotieSy nt infra C. 43. Omnibue dicatur usu penire. C. 64. Ncque alicui unquam usu pene* rit, Sic in pleriiqae MSS. s^d Tulgo epenire, epenerit* Atqne ita io tliif aactoribi». Verum profecto corrigendnt Vitrn?iaf ex duo- bnt Votaianie ti Franekerano, L. I. C. 6. In multis cipitatibus usu solet penire, non epenire,, Idem L.X. C,'22, Rhodiensibus usu venire, In Appuleio L. I. Met. p. i4.- £d. Pric. bene Colviua e Li- piii Codiee edidit usu penire, Sic enim exhibent MSS. mei eeptem; item in Apologi^ et de deo Socratia, ut plerisque pidemus usu pe^ nires qao tamen loco in maltit ett usu epenire. - Sed aliud est, ttsu penit mihi^ aliud usu mihi ePenit, Innomera e Varrene^ Cae^ •are^ fiirtio» Nepote, aliis addi posseol, ostendiqne, qaoties penire prsTe in epenire abierit; sed.^^o}. Ous. Usu epenire ezhibei B. Vsu penire T. atqne ita dederuiit Sch. ei Orell, Recte' h<^c loco.^ Ct qaae noUTi sd Aactor. ad Herenn. 11, 6, et quae ad eum lo«' • «» consignaTi in Addendis. X.
Non partes alic, c.] Leid. III. et non p* all c. £d. Omn. ne-- quep. al.c^ OuD.^ CAP. XL Fartes nohis pidetur duas hahere} Canch. partes. pidetur duas hahere, Erf. partes nobis duos habere pidetur. G&ast. • i In qua aequi et iniqui natura\ Sic reponendum censnit Gu« liclmias, ex librls omuibns SufiTridi nostri; quibns respondet Pal, tec ceieri aequi efrecti, quomodo aniea Tolgati. Gb.iit. Sic ErC et al. MSS. Sed Tolgati et mnia MSS. aequi et recti fiotura. Crait. jlequi et iniqui natura, Sic Vou. I. In celeris et Vi- ctor. p. ii6. aequi et recti n* Seqaentia oppotita praemii aut poe-. nae aesideraUt potios aequum et iniqujim, yel aequum et contra" rium, T«I dequum et tetrum; qnam aequum et rectum» Ojuu.
Jic iurididalis quidem ipsa'^ Daisb. et iuridicialis quidem et ipsa, Eff. ac iurk diem ipsa «lc. Grabt. Sch. Voss. I. ac «. q. et Adsumtipa est] Carent Torbo Sch. Voss. I. II. Leld. I. Oun.
Poris autemj Deest «ItiAt yox Le|d« 111. Ovx>* 429 Bl T. CIC. RHETORICOIL sec tnor^ coiiceMiOy remotio criminiSy relatio crimima, eom- paratio. Cpncessio est» cum reiu non id, quod factnmett, defendit, sed, ut ignoacatur, postulat Haec in daas partes diTiditnr, pnrgationem, et deprecatipnem. Porgatio ett, cum factum conceditur^ cnlpa remoretur: haec partes lu- bet tresj imprudentiam, casum, neqessitatem. Deprecalio esty cnm et peccasse, et consnlto peccasse reus ae confi- tetur, et tamen, ut ignoscatur^ postulat: quod genns per- raro polest accidere. Remotio criminis est, cum id cn- men, quod infertur, abs se, et a sua culpa, ti, et pote- state in alium reus removere conatur: id dupliciter fim poterit, si ant caussa, aut factum in alinm transferetnr.
S21 Caussa transfertur, cum aliena dicitnr vi et potestate fa- ctnm. factnm autem^ cum alius aut debuisse, ant potnisie facere dicitur. Relatio criminis est, cum ideo iure factam dicituri quod alius ante iniuria lacessierit. Comparado est, cum aliud aliquod factum rectum, aut utile contendi- tnr, quod ut fiereti iUnd, quod arguitur^ dicitor ene commissum.
In quarta constitntionei quam translativam nomina- muS| eius constitutionis est controYersia, cum aut qneiD, aut quicumi aut qnomodo, aut apud quos, aut quo inre, aut quo tempore agere oporteat, quaeritur, ant omnino ' aliquid de commutatione, aut infirmatione actionis agibir.
Abs 46 0i a wa culpOf vi tt potesfate] Erd Ab^ se et ab m eu^a, €t 9h *' pote^tate. GaAav. Vots^ I. l.eid. lU. yictor.p.ii8. et ab s. c. Ovo. Ab ^e et ab eua culpa B« Alaae iu ractv d«i*« mnt Sch« ct Orelliiis, Xu Jn alium transferetur} ErC in alium transf eratur. Gkamt. S^ Yots* U. Ed. Omn. in o. traas/ertur, Oud. Transfertur B. L» Cauea transfertur] Erf. cauea traneferetur. Grast.
Cum ideo iure factum^ Erf. ^uod ideo iure factum. GaAXT.
Quod aliue antea iniuria laceseierit] HerTiig. quod aliue ante laeessierit. Geajit. Vom. 1. IK I«eid. 1« Ed.. Omn. quod aliquis •CC OUBSMD.
Cum aliud aliquod factum rectum aui utile contendetur} la ttno codice maniitcr, iu legitnr: cum aliauod aliud ab ilio, de qae agiiur, factum rectum^ etc. Lajib. i*al. eec aliquod rectum aut utile 'concediiur, Febr. cum aliquod alicui faetum rechtm. Lito Toianas: cum alicuius aliquod /acium recium etc^ onod empleeie* betnr Gnlielmint. GavT. BIS. notter cum aliud aiiquod aticmmf facium. Sic iuitio libri 11. cdiud alii commodi aliquo adiumde incommodo muneratur. Gaox. Erfurt.,et eliuft MS. cum aliud aii^ quod alicuiusfactuiui elii IfS. •liier. Tid, not. GaiLXT. Addidi ▼•- cem aiicuius anctoritate Soh. Victorioi p. ii8. ct Ed. Omnib.?ide Gomm. aliud aliquid Scb. Leid..l. Voie. U. Oud. Abee» t.. '* DE INVENTIONE Lib.L Cap. 12. 430 Haiiis constitationia UermagOras inyentor eaie existimatiir^ non quo non usi sint ea veteres oratores saepe multi, std q\iia nou animadyerterint artis scriptoi^es eam superio- xesy nec retalerint in numerum constitutionum. Post au- - tem ab Iioc inyentam multi r^eprehenderunt, quos non ttm imprudentia falli pntamus» (res enim perspicua est) S22 quam inyidia atque obtrectatione quadam impediri* CAP. XII. £t conatitutiones quidem, et earum par« tea expoauimus: exempla autem cuiuaque generia tunc commodiua expoaituri yidemur, cum in unumquodque eo- nun argumentorum copiam dabimua. Nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genusj et ad exemplum caaaaae atatim poterit adcommodari.
Conatitutione cauaaae repertai statim placet conaide* rare, utrum cauaaa ait aimplex, an iuncta^ et ai iuncta Huius constiuitionU Hermagoraa inu$ntor etc J fid. Qulncii- Lao. III.' lost. Orat. cap. 6. p. ^4. et ibi Interpr.
Non quia non mi ^int^ Libent hanc mniationem reliqai aii-. eloriboa fuis, ex illif, qni uoi imitali annt^ tt nimis quidem fe- ftinale, yiciorio, Lambino et Gratero« diaccdens ad ▼etnfiiorea cdiiionef ac dnof nostrof M$S.^ in qnibus non quo non. Certe enim et hoc ipsum toiief in Ciceronc occurrit, ut addubitari nequeat^ et Tide hio cap. 33. Qnod ai fequens quia eos i»ovit, nibil egernnC. Ltcet enim etiam cap. 33. aliler aic loquatur, lamen et sic muiat Gcero V. ad Att., lo. Non quo te ceiem, non per^cribo, sed,quia dvgtiliAfjta eunt. XV. aa. Non quo iam adeseet, sed quia certe id ageret. V. ad Fam. 19. Non quo celandus eeeea, eed quia com^- nunieatio consilii etc. Immo fic prorfoa infra 11^ 61. Non quo non in aliqua conetitutione omnie eemper causa persetur, sed quia proprii eic. Gron. Victor. Lamb. Grut. non quia non usi sint; sed priof approbat Errurt. ai MSS. al. et edd. Teit. G&abt. MSS. O. ei Ed. Omn. non quo non, Oup. Ita eiiam BT. Non quod non fcripfit Sch. alqne ita Oxonn. duo. non quo non recte retinuit OrdL Deiode animadverterunt *- retulerunt Sch. de coniectora dedii, recte^ ut videtur. Nam coQinnctiTiis male repelitns yidelnr e foperioribuf. Secutus est Orell. h»