Itetn in omni caasta natnram, ant victnm, cnt stn- dinm, aot fortnnamy ant aliqoid eommy' quae personii adtribut^a sunt, ad eam canssam, qna comraotnm peccasie dicet, adiungere, atque ex dispari qnoque genere cnlpa- rnm, n ex pari sumendi facultas i^on erily improbare animam adversarii oportebit: ut si avaritia inductum ar- guas fecisse, et avarum eum ^ quem accuses, demonstrare non possis, aliis adfinem esse yiliis doceas, et ex ea re iion esse mirandum,. qui in illa re turpis, ant cnpidits, ant petulans.fuerit, bac quoque in re eum deliquijse. Quanlum enim de bonestate et anctoritate eins, qni argaip tur, detraclum est, tantundem de facnltate totias est de- fensionis demintitum.
Si nulli adiinis poterit vitio reus ante admitao denioiH strari; locns indncetur ilie, per quem bortandi indicei erunt, ut veterem famam bominis nibil ad rem pDtent peitinere. Nam eum ante celasse, nunc manifesto teaeri; irulgMta •irnctnra, |ed non lameo aine Codd. mataoday qnU aoa ijileili(;iiar, qui facium fic, ut mutarelur. X.
Feccasse dicet] Scli. \'o%t.l.p, diciiur, OuD- Ex dispari] Scli. a m. 1. ex impari. Oud. £x impari etiaa Ut ei avaritia ind,] MSS. O. carent tw [▼.] uf. Oitd.
£x ea re non esee m.] l*racpo»iiio uon adc»t Leid. I. Vid. cap.9. Ovn. Praeposiliooem xgnotcuill hT. £am omis^runt Sch. et OrdL hon omi»erim. Deiude scripsit Scli. eundem dtliquisse pro eo <|o»d Tulgo legiiur: eum del., ex conieciura Pnrgoldi. 5ed cum abta • cod. T. qiiapiopier O.retl. omiiii. Meuirum, puto, vecam est. L, Taniundem de fccultate lotius est defensionis deminulum} la MSS. lego vel de facuitate totiui eius deferuionis^ vel iotius e$t eius, Quam acripiuram etsi memoret nemo, viz diibiio tamaa, quin eXktei in piuribnt codicibus» nec puto tpernendamy cerie prac vulgata. Gaon. — \ oss. 1. Leid. 1. j^d. Omn. idntum, Letd. II. tanium et de f t, e, eius defens, Sch. f. de facuUate e /. Qaed prouoinen omnino milii videiur ease ad<leudum; ted malim bac ordine, tantutndem ei de /ae, Leid. 11 1. iot, dff diminutum est> MSS. quaiiiior dimin, Sch. et Gd. Orou. inminutum. OtiO. ToA* tum de fac, BT. Scd bene habet tcmtundemt quod quum acriptam etset tantumde; uliima a}llaba a sequcnle praeposiliooe ab^orpu est. L'i et eius, iudice Orellio, e glossa sunu Kecie; nec dchehat Sch. Oudendorpii auctoritateni hoc loco aequi. Deinde vr. rcus anie admisso Scb. delevft, et videntur mihi^uoque apuria. Cod. B. cx« hibei reus ante dimisso. L.
Si nulli adfinis poterit vitio reus anie udmisso demomstrari\ jidmitiere viiiumynleiur <lurius et ioftolens: admittere peccaium%ti\'' tatius; itaqiieaut «ic iegcnduin pnlnjn.: si nuiii ajfinis poterit peccaio ante admisso reus demonstrari^ aut delenda» has duas vocrs, ant* adtnisso. Lamb. Videniur reus ants admisso f caie a mana paiias interpretia quAin auctoris. G&vt.
DE INVENTIONE IjbJ. Cap, io. ii. 648 quare non oportere lianc rem ez snperiori Tita spectariy sed superiorem vitam ex liac re improbari, et aut pote- statem ante pecc^di non fuisse, ant caiissam. Aut, si liaec dici non poterunt, fdicendum erit iUud extremum, non esse mirum, si nunc primum deli^uerit. Nam necesse est, eumi qui velit peccare, dliquando primum delin- 405 quere. Sin vita ante acta ignorabitur, lioc loco praeterito» et cur praelereatur, demonstrato, argumentis accusationem statim confirmare oportebit.
CAP* XI. Defensor. autem pfiiAumy si poterit» debe- bit yitam eius, qui insimulabitnr, quam honestissimam de- monstrare. Id faciet^ si ostendet aliqua eius nota^ et communin ofHcia: quod genus^ in parentes^ cognatos, ami- cos, adQues, necessarios: etiam quae magis rara, et eximia sunty si ab eo cum magno^aliquo labore, aut periculo, aut utraque re, eum necesse non esset,. ofEcii caussa, aut in rempublicam y aut in parentes, aut in aliquos eorum, qui modo exposili sunt, facta ease dicet^ deinde si nibil deli* qoisse, nulla cupiditate impeditimi ab officio recessisse, Qnod eo confirmatius erit^ si, cum potestas impune ali- Bx superiori pita"] Scb. com tribna tliif ex superiore v, Ouo« Oeinde pro Tulgato: nam neeeste esl Lamb. et Ern. coniecexaot: n* necesse esse^ quod recie recepemot Sch.«et Orell. L.
CAP. XI. 8i ostendet] Sclu si 9stendit, Odo.
Et eommunia officia} Leid. ll. st comm^ eius officia» Ouo* Nota aui comm, off. B.
Btiam qaae magis rara etc.] Crevenb. htbet omnino: et quao magis rara et eximia sunt, ab eo cum magno aliquid labore eic« factum esse dicet, quod factum eliam rettat in Pall.^ led in ceierifl confirmant volgatam, ut ^ideatur legendum di»iiDgaendumque: e/- iam quae magis rqra et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore eic. factum esse dicet. G&ut. Si ab eo cum magno afiquo labore etc. facta esse d, Groleri leciionem ex MSS. baosiam con- iirmant noacri libri, nam excepco Leid. II. babent factum, el pro aliguo^ qood deeat Leid. II. yeterrimae membranae praebent ali'* quid, Id qood onice vernm videiur. Ouo. Cum magno aliquid tabore -^ jactum esse dicet B. factum esse dicet eiiam T. Sed Cod. Ali. Bd. Vicior. aliique:yac/a esse, relatum auperiora: quae magis rara et eximia sunt; ex qua. raiiooe scribitur in lopp. c* magno aliquo UUfore ab iitdem. Alque ita acripsernnt Scb. et Orell. L.
Deinde si nihil deliquisse'] Lam1>. Veinde se nihil deliquiese: qoemadmodum •criplum est in veinsiissirao Grjpb. et Lcouic. ex- emplari. lii meo libro mulio clarius: Deinde si nihil dicet deli" gutsse, iu altero Gryph.: Deinde nihil deliquisse^ ut pendeat ora- lio a superiore verbo ostendet, Brut. — • Sch. denique, Voss. (. ieid. I. 111. ee n. d, Mox et nUUa cup. Leid.l. Ouo. Denique se nihil B* 8e etiam in X. JL» Qq 549 M. T. CIC RHETORICOIL sct qnid faciendi minns honeste fuisse dicelnr, Tolmilai ei €i* ciendi demousirabitar abfaisse.
Hoc autem ipsam genos erit eo firmiosy si eo ipso in genere, qno aipietnr, integer antea fuisse demonstrs- bitor: ut si, cum aTaritiae caussa fecisse argaatar, miiiime omni in vita pecuniae cupidus fnisse doceatar. Hic Sbt magna cum gravitate inducetur indignatioy ianda coBqot- stioni, per quam miserum fiicinas esse, et indignam de- monstrabitur, cum anunus omni in: yila fiierit a Titiis re- 406 jnotissimus, eam caussam putare, quae homines aodacet in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad peccandam potuisse impellere; aat iniquum esse, et opCiBO cuique perniciosissimum, non vitam honeste actam tali ia tempore quam plnrimum prodesse, sed subita ex OTBiiiia- tione, quae confingi facile possit, non ex ante acta Titi^ Foluniiu ei faciendi\ Sch. v. a faciendo» Voss. I. Lod. UL gius faciendi, htid, l\,Taciundi. \o*%, l\, faciendo. Oitd.
Demonstrabitur abjuisse} Sic legeoUtim e»»e consiat isier •emnes, qai Latiae •cianC Ljlmm, Afuiete-^ iit •libi docoiaias, ia oodem Grypbii libro vetmtiore rscle legitor. BaoT.r Erii eo firmius] Leid. III. e. eo confirmatiuM. Ous. In fro- xime snpp. v. genus expunxit Sch., nt repctitnm ex seqq. Nam a«ft genus aliqaod bic firmiiu dici, aed •rgumentom, qnod modo pr»- potitum erat. L- Quo arguetur, integer OTz/ea] Sch. Leid. II. IIL q, argmitu* Tnm E«l. Omn. integer animif pro anie, quod est in Sch. Lci^ L VoM. II. OoD. Arguitur f integer antea B. Antea etiam in T. idque dedit Orell. dederaiqne Sch. J^.
Fer quam miserum facinu» etc. demonstrabitur] Spnrinm qiiii •apit auribns meis illud demonstrabitur; ii cbetset, et peryuam nuk* dictione eniiuciRlur, raeliua etiet •entenliae. GaUT. Sch. Voac!• Leid. l.lll.^ddunt demonstr, ut, — Paleita^ tam verbom demoastrabi' tur^ quam illod ut e praeceileniibua male repetita 99*9, et aun Grutero perquam nna Toce legendom este. Ouo. Sch. •cripktt: per* quam miserum facinus esse et indignum, quum animut ex Gratcri couiectura, qtiam egregiam focat recepitque Orell. esMs e^ut iadi- gnum — demonstrabitur ut cum animus BT. L, Omni in vita fuerit"] Scb. Vots. 1. et alii cum Ed. Omm. imw, f, omni, OuD. In Pitafuerit omni eiiam in B, L> Quae confingi facite possit] Meliores codices aDCtiore^: quas confingi quamvis facile possit, Vix credi potest id non rcperiit etiam in aliorum libris. An repudiarnnl, qnia iguamm td Niaolio? Sic lareen Cicero pro S. Rosc. i6: quamvis muUos preferre, ct cap. 52. quamvis diu aliquid dicere, [infra de InT.] a, 48. re qmam- pis leviter probabili, Tacitns a Ann. H2, quamvis ieviter auditt» Adde IV. ad Heren. 4a. Groh. In uonnnllis Grooorii libris c»t f. c quamvis facile p, Sed in optimit membranis Scfa. iuvent q, c, quamvis false t p, •w^tmc factle. An scripsit aocior: q, c, facHt^ quamvis falsey p, Oid. Quamvis facile •cripseroot Sch. et OrdL Aiqnji iia Cod. T. Scd iu fi. est: quamvis falso i faUe ttfais» qnae ueque ad tempus fiugi^ neque uUo modo immutari possit, facere iudicium.
Sin antem in ante acta vita aliquae turpitudinea erunt^ aut falao Yenisse in eam existimationem dicentur, aut ex aliquorum invidia, aut obtrectatione, aut falsa opi- nione, aut imprudentiae, necessitudiniy aut pcrsuasioni adolescentiae, aut alicui non malitiosAe animi adfectioni adtribuentur, aut dissimili in genere vitiorum, ut animus non omnino integer, sed a tali culpa remotus esse videa*, tnr. Ac si nullo modo vitae turpiludo, aut infamia leniri polerit oratione; negare oportebit de vita eius, et moribus qnaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur: quare, a^te ^ctis omissis, iliud, quod instet, agi oportere.
CAP. XII. £x facto autem ipso saspiciones dacentur, si totius administratio negolii ex omnibus partibns perten* tabilnr: atque bae suspiciones partim ex negotio separa^^ tim, partim communiter ex personis, alque ex negotio proficiscentur. £x negotio duci poterun^ si eas res, quae ortam ex non inlellecU Ttra icr. quam^U Jacile. God. Aliorf. Dtnimqae coniangens exhibet: quampU facile fingi possii, quampi^ faUo po99it, X.
Immuteuri possii] MSS. £d. Omn. mutari p, Odd.
Turpitudines eruht] Voit. I. Leid. 111. /• inerunt. Bene. Vid, •d L, L o. a. Ouo. Recepernnt Sch. et OrelL Sed in BT. rulga* tum erunt, L, In eam existimationem dicentur'] Sch. in e. aeetimeUionem* Leid. 1. IL £d. Omu. dicetur, Oud. Eetimationem dicetur B. L» Aut ex aliquorum inp.] MSS. O. et ex aL inp* Oud, Aut pereuaeioni ad,] Deest cop. Leid. II. A celeris tbett toz lec OuD. Et pereuaeioni ad, BT. Recte-Orell. pereuasioni, ado^ l^scentiae, omiwo et vel aut, qiiee ioterpoUtionenik argnnnt. £,, Malitioeae animi adfectiom] Voat. U. malitioei aru adf, Ood* In genere pit,] Leid. IL genere pit, Oud. Ila dedit Sch. dis'» timili generi pit,; non recepit Orelliof. In BT« Tnlgalnift dieei" fniii in genere, L, Non omnino integer,'] Ed. Omn. non modo int, Oud.
A tali culpa rem] MSS. quiuqne ab tali c, r« ' Bene. Ovd. Ab tali c, eiiaia B. tali ab culpa T. Vulgaiam tenaernnt Sch. et Ortll. L.
Ve pita eiue, et moribue] Scriptna nlerqne «f de moribue. GaoN. MS5. O. de p, ei. et de m. q, Vere. Oud. Bt de mori^ hue eiiam in BT. et ila •cripternnt Sch. et Orell. £,• Quo de arg, ] Sch. Leid. 1. de quo arg, Ouo. Quo de mrg* lUam BT. «ecniique snnt £diiorea omoet. Xi. ^ 'Quod inetet] Sic Leid. il. In reliquit q. inetai. OvB. inetoi eiiam in B. L, CAP. Xil. Sx omnibue partibue] Vide GronoT* anpra ad cap. 1. BuaM. Sch. ex o, ipeiue pariibu** Oud, Atque hae euepicionee\ Sch. atque eae e*, Carei pronoaittt ^ota. il. OuD, negotiis^adtribatae «nnt, diligenter considerabiiniis. Ex iii igitiir in hanc consLitationem conrenire yidentar genen eomm omniay partes generum pleraeque. 407 Videre igitor primum oportebit, quae sint continen- tia cnm ipso negotio, lioc est, qnae ab re separan noB possnnt Qao in loco satis erit diligenter considenre, 4|aid sit ante rem factum, ex quo spes perficiendi nali, et faciendi facultas quaesita yideatur; quid in ipsa re ge- renda; quid postea consecutum sit Oeinde ipsias est ne- gotii gestio pertractanda. Nam hoc genus earum reninii quae negotio adtributae sunt, secundo in loco nobis eit expositum.
Uoc ergo in genere spectabitur locua, tempus, occa' sio, facultas: quorum uniuscuiusque vis diligenter in cozh firmationis praeceptis explicata est Qaare, ne snt bie non admonuisse^ aut ne eadem iterum dixisse YidesmBTi breyiter demonstrabimusy quid quaque in parte considenri Partes generum pleraeq.'] Sio habeiit omnes libri ct Tnlfiu e( msniitcr. praeler nnnm, in qao ett: pleraecue, non omnee» qet a scriptnra ooniicere quii poMity legendnmy pleraegue omJM, iu enim feepe liaec coninncte ponnntnr, plerique omnes, Veriim umcB nihil muto. Lamb. Sch. j»* eorum pl, Ovo, Stelim ante^eMMM- rum omnia acriptit e coni. Scb. tecutnsqae' eat OrelUnf. Cetereii de Lambini coniectura recte atatoit Sch. illiid ngn omne* e gloM adiectum et propterea Lambinl omnee repadiandum eaae. h, Continentia cum ip» neg,"] Voaa. II. conuenientia c, L n. On* Diligenter coneiderare'] Scb. V o%%,\l. d. coneidcrasee. Ed.OmM» d» considerandum, Odo. Coneideraeee B. et Oxonn. unna. Ih Perficiendi nota et faciendi /.] Y oaa. 1. £d. Omn. perf^iadi Voaa. I. n. faeiundi. Oan.
Deinde ipeiuei] Sch. t m. 1. denique ipe, Odd. Panllo foil 4unt (Utrihutaey boc ordinCi acripaernnt Sch. et OrelL CoaaeniiaaC Codd. BT. L.
Brepiter demonetrahimue'] MS. melior hrepiter iniecimue, qu et mox aut quibus eine omnino, et Quarta autem pars restat es iis, Gron. Scb. br.^ iniecimus. aupr. demonstrapimus, e glom. In Mediceo quoque iniecimus, Ac placet. Oud. Iniecimus etiim B. et trea Oxonn. Sed in T. est irulgatnm demonstrabimus. Sck. ex Era. coniecinra acripsit: iniiciemus, id qnod recepit Scb. U Tulgata acquieyit OrelliQt. Mihi acribendnm ▼idetnr iniecimMS, «s melioriboa Codicibna. Praelerilum, nt aaepe, 'de re, quam bbbc acribimua, et quae praeterita erit, ai ad lectomm oculoa perTeocriU Ceternm iniicere pro eo quod eat mentionem facere, loqooido ia- terponere, aaepiaaime legitur apud Ciceronem ▼eloti pro Qmiadio €•31. Quid qffitrturt quare P. Quinctius ahsens negetar tsse df fensus? An vero id, quod H^tensium^ quia rutper inieeit,d quia Naepius semper id cfamitaf, dicturum arhitror cei. Et Trc- boniui in Epist. Cic. XII, iG. Qui quum mihi in sermone init' cisset, #e peQ* jisiam pieers cet. /^ DE INVENTIONE IvIb. 11. Cap. la. 552 oportest. In loco igilur opportonitas, in temporis longin- quiias, in occasione commodilos ad faciendum idonea^, in ^cnllate copia et potesfas earum rer^ni, propter quas aH- qitid facilius fity aut siue quibns omnino confici nou po— test, consideranda cst.
Deinde videndnm est^ qnid adiuiiclum sit negotioy hoc esty quid mains> quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile: ex quibus conieclura quaedam duoitur^ si, qnem- admodum res ^aiores, minores, aeque magnae «milesque agi soleant, diligenter considerabitur. Quo in genere even- tas quoque videndus ent, hoc est,. quid ex unaquaque re soleat evenirei magnopere considerandum est; nt metns, laetitia, titubatio.
Quarta autem pars erat ex iis, quas negotiis diceba- 408 mas esse adtribulas^ eonsecntio. In ea quaeruntur ea, quae gestum negotium confestim^ aut ex interVallo ' conse* quontur. lu qua videbimus ecquae consuetudo sit; ecquae Fropter qua4 ai, fac, fii, aut sins quibut.] j4ut quibus sine, doo Grypb. ezemfl. antiqcia, ef niiam e meif. fiB.cT. — ^ 1'Kimo in -?etiifii8Mmi« membranis extrtcam etl p«r quas^ Ufm ia Voss. J. H. Leid. 1. 11« quibus sine, Xexe Dtramquey prius qaoqiM exigenle Ci- certinit tententie, qai agit de copia et-potestAte rentmi psr qua* feciliofl «liqaid fit^ noo propter quas, Offo.
Adiunctum eit negotio] Abett yerbum Leid.!!• Ouo.
Hoc ett quid €X unaquaque we s, ev.] Sclu a m« 1. Aoc quod ex qua re «. ev, Vots. 11. ex quaque re. Leid. I. II. sxqua rst non m»Ie: Imo pmefero quid ex qua re. Oud. Quid ex unet» 2uaqu4 re T. alqae ita •crjpseruot Sdi. et OrelU Quod sx qua re i, Vulgatam recte habero pato. L.
Titubatio] Sabiiciont Scb, Voss, I, Leid. III. /, avoritia. Oud. Idem foo. sabiicit B. Deiode verba: magnopere coneiderandum eet Crn. sparia la^iicafit, Sck. deletit^ recte, opinor, licet non at* sentiata^ OrelUof. Magno opere BT. qaam scripturam argnere pulat Oreli.y locam non ^se • glossatore profectum. Imo bic ipse locua oslendity librarioi magno opere ex arbiirio scripsisse, eiiam ubi sua adiicereot; unde conficitur, in talibus rebus param iribuendnm' caee codiciboa. L.
Pars erai ox iis] ■ Scb. Vois. I. pars restmt ex iis, Ouo. £cquae consuetudo] Videtnr legeudnm potiusy ec^ua ^id esl^ nam aliqua, et ita infra, ecqua lex, Ila denique omnibus in. locip, ubi est, ecquae f legendam puiarim: ecqua. Lamb. Male excideruut editionibas Gruteriana posteriortbut p^t Terbam sit vocn eequae Tcl eequa lex, ab O. MSS. afniiae. Ouo. £t quae lex pro tt. ecqua lex exbibet B. JScqua utrobique T. atque ita scripseruat Scb. ei Orell. Credibile eitV ecquae eodeln iure scribi, atque si quae, eodemque etiam modo difttiogai. Uoo si Teraiu, ecqua Icx uollo modo dicipotcst} nam eoqua.feminino et neotro geuore sub- iUoiife uoiom diciiur, nt #s qua, aliqua. Sed soqua^ Ux recte 553 VL T. CIC RHETORICOR. «Eu «ctioy ecqnod eina rei «rtificium sit, «ut offensio^ ex qm- bus nonQumqiiam elicilur aliquid sospicion is.
CAP. Xlil. Snnt autem aliquae susjpiciones, qiiae commamter et ex negotiorum, et ex perAonamra adtn- butionibus sumunlur. ^am et ex fortuna, et ex nalura, et ex victu, atndio, faclis, casu, oralionibus, conftilio, et ex babitu animi^ aiit corporis pleraque pertinent ad eas- d^ rei, quae rem credibilemy aut incredibiiem facere poi- snnt, et cum facti tuspicione iunguntur.
Maxime enim quaeri oportet in bac constitutione, pri- mom potneritne aliquid fier i: delnde ecqao ab alio podicitur, qnum ecquae, nt siquae oeutro et fcmidtao genere adie- ctira dicitntur. Cf. qnae snpra diximua ad cap. bnins libri Vt L.
Ecquae aeiio] P«l. pr. aoo babet TocaUm nliimam. aec. prae- fert liiera vna fins pactio, qnod pUcet. Nam lert. orat, GairT. ftcb. a m. I» babuil quae paciio: at in palat. 11. Veritftiioe. Hisc iu Victorino p. 19G. in f. Quarta pare^ quae gestum negotium coneequitur, ad coniecturam tribuat ttrgumenta: ubi quaeritur lex, coneuetudo, p a c t i o g usue, exercitatio. Odd. Et qteete actio h, Factio etlam T. Sed recie ciut Scbitziaa de fnT. \, 28. L, Ecquod ei, rei artif» 4it] Scb. quod ete. Leid.Hl. ecquid alL abeit sit. OiTD. JSi quod B. Tnm excidemnt ez Graeviana t^- lione verba: aut usuj^ aut exercitatio^ hominum aut approbatio, quae poa^ vr* artificium sit, iuierponenda aaot, quaeque kb onioi- but Cudd. msfl. agnoicuntur. L.
Elicitur] Leid. II. ducitur* cum Yictor* p. 197, Sed vide CAP. XUI. Sunt autem aJiquae] MSS. babenc ▼«! suni aa» tem et aliae, vel sunt autem aliae, Id qnod lanio m«sia ridicn* lifm in Tnlgatif^ qnod ia harnm nonnuUia nolcnt ad margincm (Aliae tutpicionea.) Ita quod ipii iuteUignnt et pronaiiciant, nolBai lameo Ciceronem dicere. Mariu» Vioiorinua. Invenitur autem sr^ gumentatio praeterea, quae communiter etc Gaoji. ~ Ed. Oma. aiiae s. Sch. Voaa. 1. Leid. 11. III. et aliae s, Bene) niai lcgamai et aliae aliquae, quae aaepe bia In libria iunguntar^ V. c. i^ 36, 53. aio •aiius aiiquis Cic pro Sext. c. a4. Qnamvta in tocc aiiquis comprebeadaiur aiius quis. Uinc oreberrime vocea Ulac coa- fonduntorf at moz. Adi qnos laadat Cl. Erneaii ad Tae. Anaal. L. 1. c. 4. jHiquid, quam iram. Quare etiam bic et aliquae re- acribi poanet. Oud. Sunt autem et aliquae dedit Scb. id quod ci- hibenreliam Oxonn. duo. Sunt autem atiquae^ omiato et, exkibel T. qnod dedit Orell. -, reciOy puio« 8unt autem et ahae, B. ct Aliorf. L. \ jinimi aut corporis] Leid. 1. an, et oorp, Oub.
Ad sasdem res\ Leid.ll. ad ects r. Ovd.
Quaeri oportetj Sch. Voii. 1« L^id. III. quaetere op, Ood« totueritne aliquid /.] Voaa, 1. Leid. 111. poteritne td, fi*ri, OlXDBNDOKriUS.
Ecquo ab alio potuerit] Scb. hoc quomodo ah aliquo p, Vom*L hoc quomodo ab aiio p, II. et si quo ab alio p. Leid. 1. kaec si quo ak aliquo p. 111. hoc quomodo ab aiio aiiquo p. Koa 4if Digitized b*y VjOOQ lC DE INVENTIONE LiBai. Cap. i3. 554 taerit; 4emde ftcultas, de qua ante diximua: deinde ntrnm id ikcin^s sit, quod poeoitere fuerit necesse: item quo4 spem ceUndi haberet: deinde necessitudo, in qua, num necfesse fuerit id aut fieri, aut ita fier;, quaeritur. Quo-* rum pars ad consilium pertinet| quod personis adtributum esty ut in ea caussa, quam exposuimus. Ante. rem erit, 409 qaod in ilinere se tam familiariter adplicaverity quod ser- monis caussam quaesiverit| quod simul diinerterit, coena^ rit^. In re^ nox, somnus. JPost rem, quod solus exierit, quod ilium tam familiarem comitatum tam aequo animo reliquesit, quod cruentum ^ladium habuerit.
plicet si pro an, Odah D^iad^ hec si quo ab alio B. deinde hoc quo modo ah alio T. deinde ei hoc quo ab alia Oxonn. uoas^ Hm« Alalnit^ Orelliiu, |im oma«* CMe corro|»tiouet vulgaUe et ve- ne leclloi^ii ecquo ab alio^ <I«iaptropter non ieculiie eit Schuuianiii qni s i quo ab alio receph..h* Quod poenitere fuarii ] Forlasse legendom,^ curue poenitere. fu€^ii naceeees vcrum» tamen ttihil molandam cenaeo, Limb. CeveA ne cQ«i Lamb. legat cuiue. Acli Vlcior. p. 199. Sanct. in Min« L.III, e* 1. ibiq. l^crizoji. p. 266. Et Davia. ad Cic L. V. Totc, c. 28. Nihil, quod poenitere possit, facere; ei atl MiDnc. Fel, c. 28. unum solummodoy quod non ante fuerit ^ poeniteret, Ouo. Quod fuerit penitere necesse B. Zr.
Quod spem celandi haberef] Ut ex Lambino edidit Gothofredoi: quod spem celandi non haheret ^ lic legitur in utroqae nostro ^ qiii etiam mox uterqoe quaesirit, de quo aapra. et quod simul diverte" rit, dein vel deinde coenarit, Groji. Spem.celandi haberet, MSS. 0. Ed« Omn, ei Victor. p. 198. sp, c. non haheret, Oud. Non ha^^ beret BT. et ocio Oxonienses. qaare recte tic dederant Ern. Scb. OreU. L.
Idaut^eri, aut ita f,] Vosj. L id ita fieri. II. Leid. IIL Jinte rem erit] Sch. a ro. L caret verbo. Oud» jidplicaverit] Leid. II. Kd. Omn. adplicuerit, Ouo.
Sermonis causam quaesiverit] MSS. O. Victor. Ed. Omn. quae* tierit. Perperam boc mulaveraol. Oud» Quaesierit dedit Sch. drelL et anie hotErn., L.
Quod sirnul diverterit] Qaidara libri veieret habcnt: quod simvf deverteritj qaod probo. Lamb. Vott. I. Lcid. 1. q. s, dever^ terit» Optime: nt iftm ediium, c. 4. devertissent^ el teicejitiet. Oud. Devertetit xtcXt Ern. Sch, OretL Viverterit, BT. h, Dehinccoenarit] Not vocem dehino ttittalimut, quae qoi- dem non iemere abett io manaicriptit, el in Leonicen. libro. Ele- gantior aaiie oratio, ea expapcta efficitnr. Mox iu nno Gr^ph. ma-' i^Qicr. legiiur: tam laeto arifmo Ifiquerit, Brut, — Coenarit, Leid.ll. delr^e coen, Sch. Vott. I. Leitf. ill. dein Coen. Bene, Oud. De- inde cenarit B. dein coenarit T*»' Deverterit, coenarit, daw&iifiDgf Ern^ Sch. Orell. L, Tani familiarem comitatum] Victorii ediiio eomitem, ncque %Uur 1'aL icrl. ant Grrev. ll«vid tamen lenere allqnid muiarim. F'.'il»outiaf •ipretfU:^ tamjfmiliafem comitatam, Gaut« Vuat. L Digitized byGoogk Hornm pars ad consillum pertiiliet. Qmeritar enim, ntmm videatur diHgenter ralio faciendi esse habita et ex- cogilata, an ita temere, ut noh verishnile sit, quemquam tam temere ad maleficium accessisse. In quo qnaeritiir, num quo alio modo commodrns pottterit fieri vel ^ for- tuna administrari. Nam saepe si pecuniae, adiumenta, d Jl comitem, Scb.. • m. L uoa •gaotcil ulUfnaai illain ^ocem. £t •ioe seofns rleuimenio abeife poterai*, ted babet quoque Viciorio^i. OuD. Familiarern comitem T. el Ires Oxono. aique iu Ern. 5cb. OrelUoa tciipaertmt. L, Cruentum gladium] Lekd, \il, cntoTUatum gladitan..Oun. Chn 4ntum BT. et malli a)ti. Secl cmentatum eiiam niin» Ozon«« t<l qnod recte recepit Orell;' Cf. queo •npr« BoUTimn^ ad lib. IL Homm para ad camilium pertinet* Qaaerttur enim ] Pro tii omnibo^ Scb. • m, I. Unlum habet rureumf et • m. 11. fmaer, ergo, In Voss* H. deaunt quaer, enim» Oui». Codicem Vos», cnm Scb. •ecutns eat Scb&tiiua. Idem in priore ediiione dederei: MunBm auaeritUTf utruAi. Mlfai irideinr in codice/ ez qno descriptiM e*t iUe VoMiaQtta cnm acboHis, integer excidiMe TertiM; in cnitte laciu« ■npplemeninm/ •lii -Bunum, •lii Qua$riUir ergo •nbetiinenmu fiacie Orellins viflgtfUm retinnit. L.
An ita temerep ut non i^eriMtmile ^it, quemquam tam tem^ ad maleficium accessisse'] A doobaa codd. absunt bacc Terb^; ut non perisimile ait ^ quemquam tam temere^ etc ex qna •criptnra coniicere poasit •liquia « ita bunc locam eate legeodoa: om temere ad malejicium acceseieee, Lamb. Etiam Grevenb. non •gooscit ilU omnia: ut non perisimile etc accessisse, et abcMe potcraol «iiie damno •ententiae. Coutpiciuotur tamen in Palatinis, qnomm pri- mna aopr^ •mplius h^bet': quod cnteMum gladium habuerit. ipso~ rum pars dicit propter factdtatem^ quae ad (ionsilium non periinet, si ipsa negatur, pel quomm locorum pars continet ad consiliumt pars ad fortunam, pars ad naturam, quod reus hic cruentatmm Aabuit gladium, non pertinet ad consiliunu ttaque dicit: karmm pars pertinet ad consilium, Quaeritur etc. Grvt. Quemquam tam temere* Exsolat tam • Vom. J. Oao. Verba • Lunbino reiecu m Codd. propter repciiinm illnd temere ezciderunt, •berrftniibiiB li- Lrarii ocnlif • foperiore ad inferiut. Prios temere in mai. edil. eiecerat Scb. io minore totins Cic. rednxit. L, Quo al, m, c. potueritl Vots. II. oaret quo, et potuit dat. Om Si pecuniae adiumenta, si adiutores}' Pell. pr. si j^ecuniiap si adiumenta, si adiutores, Teriiot: si pecuniae, si aditttmmta^ adiutores, Medja locum bic haberV potset^ Gaut. Si p^ckniae, adiumenta » si adiutores desint, ' v oss. L et alii com Ed« Omn. pecuntae adiumenta, II. Leid. I. S^ a m. tt, si pee^ si adiurmestta •ine nilimo si, quod et deesl Leid!^lL desunt Vom. I. Leid. III.
OtJS* In Cod. B* baec sic scripu pxttenl: S(i pscuniae <9d^SkMa adiuiores (sic)* Ter si legiinr Irii^m tii^^Tnirio. id cltiod rcctf^ Orellinr; idem i«m foceyaiii Era. et 9^2; %:'' '. * *^ • DE INVENTIONE Lii.IL Cap. i3.i4. 556 adiutores desint, facultas fniMe faciendi non videtnr. Hoo modo si diligenter adtendamns^ apta inter se esse intelli- gimus haec, quae ncgotiis^ et illa, qane personw snnt ad* tributa. Hic ne^e facile est, neque nepessaribm dislin- gaere,' nt in snperioribus partibus, quo pacto ^idque ac« cnsatorem, et quomodo defensorem tractare oporteat. Non necessarium, pr<^terea quod^ causa posita, quid in quam* • que conveniat, res ipsa dooebit eos; qui non omnia hic se inyenturos putabunt, sed.ad ea, quae praeeepta sunt, comparationis modo quaindam in commune mediocrem 410 inteUigentiam' conferent.
Non facile autem qnod et infiniCnm est tot de rebiis utramque in partem singolatiim de unaquaqne explicare, et alias aliter liaso in ntramqve partem oaussae solent convenire. ' CAP, XIV. Quare considerare liaec, qnae exposui* mnsy oportebit. Facilius. autem ad inventionem animus incedet, si gesti negotii et snam, et adversarii narr^onem saepe et diligenter pertraetabit, et quid quaequae pars snspicionis habebit, eliciens, eonsiderabit, quare, quo Con- silio, qna spe perficiendi qnidque factum sit: car hoc # modo potius, quam illo: cur ab hoc potius, quam ab illo: FacuUas fuiss& faciendi] Exsalat iofinilivoi a Tom. II. /oct* undi. VoM. 1. jLe^d. II. Ouo.
Nequc Jacilf e4ty neque necsse,'^ Scb. Voh. I. Lejd. lU. non facUe eic ocb« • neque cnim est neceee. Ouo. "Non fac, nequa Inventwroe putabunt'} Leid*!• inp, putahant. Ouo.
A<L eUf quae praecepta sunt, comparationis] Baec desnnt Sch« a m. I. et ea a m. IL cum Voss. II* Modo ad ea Letd. II. Ouo« Qoae ibi desiint, iam ab Ern. oncis inclasa^ praeter toc. mcdo, qaod mate -Sch. deleTit, ab Ernesiio non damnatnm, Absunt ea-> dem a Cod. Toric. JCr.
Quamdam in. commune m.l Edi Omn. q, animi in c. m* Ouo.
hUig, conferent] Scb, dit conferant* Ouo.
CAP. XIV. ^d inventionem qnimus incedet] liihil mnto: qoamvis tres libri manuscripti habeant: animue incidet, Lamb. MSS. O. et'Ed. Omn. an* incidet, Ouo. jinimue incidit fiT. Plo- res codd. iipud OreU* animue incidet, ut Oadendorpii. Sch. con- iiciebat: animo incidenf» Oreliinf valgat«m tenuii, animus incedit ad dictum fere putaos» ut ingredi in aliquid* Sed hoo mihi yide* tar aliosmodi esse.^, -^*.
< Gesti negotii) 3ch. gestione n, Oud.
Suspicionis noBehit] Laid. II. HI. s, haheat» Ouo. Quod duaeque pars T. idem cprrexit iam Ern* Recle, •cripseruntque ita 5cb. et OrelL Optif esr relativo, quod.pendet • terbtf klidicnsj elieiens ^ quod quaeSi^ pars '«— habehu, L^ cnr Biillo ftdintore, aut car hoez cnr iieiiio nt ecMudiii, ant ciur sk, ant enr hic sit: cnr lioc «nte factam ait: cor lioc ante factnm non ait: cnr hoc, in ipso negotio: cur lioe post jwgotiain: ant qoid factnm de indoatria: ant qnid reni/ ipaam oonaecatiim sit: constetne oratio aut cobi re, aot ipsa secam: lioc haiiuine rei ait signamy an iUiiu^ an huias et iUiuSy et ntrios potiuB: qaid factum ait, qnod non oportnerity aut non factum, quod oportneiit.
Cum animufl hac intentione omne^ totius n^otii par- tes confiderabity tum illi ipsi ii^ medinm conserrati loci procedent, de quibus ante dictum est: et cum ex ^ngpl*^ tum ex coniuncds argumenta certa nascentur. Qaorum largumentorum pars probabili, pars necessario in gcnere versabitur. Accedont auAem ad coniectarani aaepe qoae- 4ll stiones, tesdmoniay rumores: quae contra omniA uter» qne simili Tia praeceptornm torquere ad snae caussae commodum debebit JNan^ et. ex quaestione aospicionet, et ex testimonioy et ex rumore aliquo pari ratione, ut ex caufsa, et ex perspna^. et ex facto duci oportebit.
Qaar^ nobis et ii videnliir errare, qui hoc genns so- qHcioBum, arlificii non putMit iudigere, et iis qni aliter