nem. dc facto, quia sicut Deus dedisset justitiam primopatri, si stelisset in prima tentatione, ita regulariter ha- buissent filii a Deo immediate, si vincorent primam tentationem. Si- cut igitur Deus dedisset justitiam patri pro filio. si stetisset, et ante primam tentationem non dedit, sic esto quod pater conservasset inno- centiam in prima tentatione, Deus rcgulariter daret filio, si ipse vicis- set primam tentationem. Et sic in- telligitur dictum Ansefmi, quod Deits dedissel palrijusliliam pro ioia prole^ si non posuisset obice?n/et deinde filio, si non posuisset obi- cem. si Adam Diccs, fuissetnc Adam causa me- an meruis- riloria respcctu justiticB collatee ii\m"por. posteritati? Dico quod non oportet ^®^'** hoc ponere, quia sicut posset dari justitia Adai sine causa meritoria prsecedente, sic potuit dari filio AdcC, si Adam conservasset inno- cenliam absque omni causa meritoria praecedente. Nec fuisset filius Adae statim confirmatus, esto quod Adam stetisset, quia adhuc non ha- buisset filius perfectius justitiam originalem, quam habuit pater ante tentationem, et tamen pater non so- lum potuit peccare, imo peccavit; igitur non fuissent filii confirmati ante primatn tentationem eorum, magis quam fuit pater ante suam, quia si nullum meritum fuisset prae- cedens respectu justitiee collata^ proli, non plus impedivisset illa jus- titiaillum posse peccare, quam fecit patrem.
Vel esto quod Adam meruisset 4. justitiam filio suo, adhuc potuisset filius peccare, sicut modo possunt post Baptismum, quia Adam non tantum meruisset filiis suis, sicut modo Christus meruit, qui fuit se- cundus Adam, gratia accepta in quocumque Sacramento non confir- mat recipientes. Sed Christus non meruit quod nos simus stalim con- firmati post Baptismum; igitur nec Adam meruisset filio suo, esto quod non peccasset. Bene tamen fuisset habituatus tunc per meritum patris, et per informationem, cum non ha- buisset occasionem, videndo ali- quem prius peccasse.
Ad primum principale, dico quod Ad argum si Adam vicisset tentationem, ipse ^"■""™* fuissetconfirmatus, quod postea non peccasset, sed non, quod nonpoluis- set, quamdiu fuit viator, et sic fuis- set confirmatus pro tota progenie, quod filii vicissent primam tentatio- nem, fuissent confirmati, non auteni prius, sicut nec pater.
Ad aliud, concedo quod in statu Ad mcud innocentiae nullus genuisset filium ^^^ damnandum, si generans prius vi- DIST. XX. QU^STIO II.
97 cisset, neque fuissent tunc nati damnandi, licet potuissent dam- nari. 5. Ad aliud, concedo quod in ratione fol. 454. qui cum omnibus Scotistis tenent prius a Deo volitum ordinem grati» quam natur». Scot. htc in Oxon.et in di$t. 39. etAi. et 3. dist. 7. quxst. ultima.
^^tim. causae, poienlius est bonum quam tx^l^ ^^^^^; tamen aliquando pluribus poteoiiM polest unum malum nocere quam unum bonum prodesse. Nunc au- tem esto quod Adam stetisset, bo- num suum non fuisset causa meri- toria boni filii. Vel potest dici quod sicut malum Adae fuit dispositivum ad damnationem, et non necessilans, quia tunc per illud malum fuissent omnes posteriores obstinati; sic bo- nuin, si stetisset, fuisset dispositi- vum ad salutem filiorum, non ta- men causa necessitans. Adqoar- Ad aliud, dico quod illa regula mtpro' Philosophi habet instanliam univer- eT^m Baliter:Si propositum estcausapro- t« ex^ positi, et oppositum causa opposili, ^'^"^ quando unum oppositorum polest produci univoce, et aliud tantum cequivoce, sicut patet de qualilate corruplibili et incorruplibili, quia qualitas incorruptibilis producitur aequivoce, qualitas vero corruplibi- lis ab agente univoce; nunc non valel, si qualitas corruptibilis po- test causare qualilatem corruptibi- lem, igitur incorruplibilis incor- ruptibilem, ut calor potest causare calorera; qualilas autem incorrupti- bilis non potest generari ab alia in- corruplibili, sed a soIoDeo.
QUiESTIO II.
Utrum in statu innocentise fuissent so- lum Hli generati qui modo sunt electi.
ToM xxni.
dum.
Quod non. Probo, quiamulti filii 1. reproborum sunt sancti, ut filii Pa- ^d.argum.
* ' pnmum.
ganorum; et de sancto Martino le- gitur quod matrem convertit, et pa- Irem dimisit in infidelitate. Sed iidem filii fuissentex eisdem paren- tibus, et illi parentes, qui modo sunt damnati, non fuissent salvati, etsi Adam non peccasset; igitur non solum illi, qui modo sunt elecli, fuissent geniti in statu innocen- tiae.
Item, tunc fuissent mares et foe- SecunminaB in numero aequali, sed non est necesse quod nunc in numero a^quali sint mares electi etfoeminae; igilur non soIi,'qui nunc sunt electi, fuissent tunc. Major patet, quia tunc fuissent electi producti per propagationera, et quilibet implesset hoc praeceptum, Genes. Crescite et multiplicaminiy et nullus fuisset conjunctus cum aliqua, nisi in linea laterali, quia contra legem naturaf^ fuitcopulari ad invicem aliquos de linea ascendente; ideo' Adam si esset nunc, non inveniret niulierem, cum qua posset contrahere. Nec fuissettunc bigamia, quia nec nunc est laudabile, nec propter hoc, quod mas viveret ultra femellam, esset necesse quod caperet aliam, quia ipsa posset vixisse quousque mas explesset actum generalionis. Minor patet, quia per rationem non polest probari quod nunc aequales mares salvantur, et femellae, sed solus Deus novit.
Opposituni, Greg. 4, Moral. cap. conira. 36. Si primum parentum peccatum ^ 98 LIBRI II.
non venisset, posterilas damnata non fuissety etsoli illi electi nali fuissent^ qui per Redemptorem erant salvan- di. Nec potest glossari, quod intelli- gant, quod tol numero, non vero eaedem personae, ut aliqui susti- nent, quia dicit quod solum illi iidem qui nunc sunt salvandi, fuis- sent tunc nati.
SCHOLIUM.
SCHOLIUM.
Soli nunc electi fuisseni nati, si status inno- cenlis perseverassel. Ita omnes citati praeter D. Thom. et Capreol. est Gregorii expresse loco cit. EAtio est, quia prius folita est beatitudo eieclis, quam ullus lapsus prsvisus. Itaque si decrevisset Deus slatum ilium conservare, con- sequenter decrevisset nuliura crcare, nisi fina- liter perseveraturum, et h\ sunt qui de facto sunt elecii. Ad id de numero virorum et mulie- rum in illo slatu, vide Schol. btc in Ozon. num. 4. Alens. tenet quod tunc fuissent plures filii. D. BonavcDt. et alii quod ex utroque scxu esset numerus aequali^.
2. Dico ad quaestionem quod sic, ordo voii- proptcr hanc auctoritatein. Et ratio p?ffid™tii° ad hoc est, quia omnis ordinate tum fini; sed Deus est ordinatissi- me volens, et immediate post di- lectionem ui vult beatitudinem illis qui eam habeant, ita quod primo vult beatitudinem suarn sibi, et quasiinsecundo instanti vultcuilibet beatitudinem, qui eam habebit; et posterius vult quodcumque, quod est ad hoc ordinatum, scilicet gra- tiam, et talem modum accipiendi esse^ et cousimilia. Igitur eleclio determinata esl in secundo instanti, quantumcumque eleclus debeat illo niodo gcnerari, ut ab illo vel ab isto; ideo non oportct gaudere de lapsu Angelorum, quia non propter lapsum Angeli sunt homines reslituendi, quia etsi Angeli stetissent tot, et iidem sicut nunc, et illi iidem qui nunc, fuissent omnes salvati, quia totum, quod fil circa electos, est prius natura completum, quam aliquid fiatcirca reprobos.
Dices, si medicus primo amal ali- quem,secundo amat illi sanitatem, tertio vult sibi medicinam; si deter- minate velit sibi sanitatem, et non potest per aliud medium, nisi per istam medicinam determinate volet hanc medicinam determinate. Si-idemhoiuo militer, si vult determinate islum Hui uniu» salvari, et non potest esse nisi ab?e aiicriur hoc parente, igitur determinate vult istum parentem esse; dico quod si nihil substantise filii sit de substan- tiapatris, sed tanlum de menstruo, ut vult Philosophus 2. de Gen. ani- maliumy tunc idem filius numero potuisset fuisse hujus patris et il- lius, et tunc, qui nunc est filius Pagani, idem numero fuisset filius alicujus prffidestinati. Nec etiam oportet quod idem filius numero sit ex ista matre, quamquam admitta- tur quod habeat corpus ex matre, sicut semen ex masculo, quia idem nutrimentum nurnero, ex quo fit menstruum in hac matre, et semen in hoc patre, potuisset fuisse sub alia forma nutrimenti, ita quod materia nutrimenti nunc fuisset in paradiso sub forma pomi, et fuisset idem filius numero.
Conti^a, efleclum oportet vaiiari 3. numero, si non sit idem efficiens, sicul si non sit eadem materia.
Dico quod hoc non est necesse, non enim requiritur idem agens numero, esto quod passum sit om- nino eodem modo dispositum, quia ille idem ignis numero, qui genera- DIST. XX. QUiESTlO II.
99 Adargmo, pruDom.
tur in hoc coinbustibili ex hoc igne, generaretur ex alio igne nurnero ejusdem virlulis, itaquod si sil ea- deni materia numero, caBleris pari- bus, sive sit idem generans nume- ro, sive aliud, idem erit effectus. Ex hoc videtur quod oportet concedere eumdem ignem numero, quantum ad aliquid sui, posse redire per na- turam.
Per istam patel ad primum princi- pale, quod multi, qui nunc sunt ex partibus damnalis, fuissent tunc ex praedestinatis. Etenim pater Paga- nus B. Martini, et universaliter pa- rentes damnati cujuscumque electi, tuncnon fuissent, et tamen Martinus tunc fuisset, quia fuisset filius alterius patris salvandi. Vel dicen- dum est secundum opinionem Ma- gistri, quod filius generatur ex ali- qua particula generata de substan- tia patris, quae in se ulterius aug- mentatur ex superfluo alimenti; possibile fieret quod illa particula, quflB data fuit patri reprobo B. Mar- tini, daretur patri alteri salvando.
Ad secundum, dico auod mascu- ^d Becun- linumet foeminmum sunt diueren- tiae accidentales ex 10. Metaph, texl. 25. etsic qui nunc esl mascu- lus, tunc fuisset foemina, et e con- tra, et de faclo fuerunt mulieres ali- quae, quae in viros abierunt.
UBRI II.
DISTINGTIO XXI.
QU^TIO UNIGA.
Utrum primum peccaium Adx potuit esse veniale?
1.
Circa distinclionem Secun- dum.
vigesimam Argument. primam quaeritur primo: Utrum primum peccatum primi /lominis potuit fuisse peccatum veniale.
Quod sic. Rectitudini innocentiae magis repugnat mortale, quam veniale; igitur si primum potuit fuisse mortale, mullo fortius potuit fuisse veniale.
Item, ab extremo in exlremum fit transitus per medium, i. Physic. 5. Physic. et 10. Metaph. Sed pec- catum veniale est medium inler mortale et justitiam; igitur prius peccavit venialiter.
Opposilun^, omne peccatum est contra reclitudinem rationis et vo- luntatis, aliter non esset peccatum. Sed omne primum peccatum priini hominis necessario corrupisset rec- litudinem rationis et voluntatis; tale non potuit esse nisi mortalo; igitur, etc.
Item,omnipeccalo debetur aliqua poena; sed quamdiu Adam nonpec- casset mortaliter, fuisset immortalis, et tamdiu fuit immunis a poena; Contra.
igiturprimum peccatum necessario fuit mortale.
SCHOLIUM.
Sententia Alensis, et D. Thomffi est negativa. Refutatur primo, quia justitia originalis non jungebat voluntatem Deo perfectius, quam gratia B. Vipginis, vel Baptist», et potei-at ve- niaiiter esse in istis (sed Deus spccialissime protcxit virginem). Secundo, polerat Adam primo proferre verbum otiosum. Resolvit ergo Doclor potuisse primo peccasse venialiter, transgrediendo consilium, vel praeceplum, cu- jus violalio aon separat a fine. Sic se expiicat infra dist. 41. ubi babet veniale osse contra prcceptum.
Diciturad quaestionem, quod pri- 2. mum peccatum Adae non potuit opiaio fuisse veniale, quia veniale non aThonT^. poluit corrumpere illam justitiam, quia nihil nisi morlale simpliciter avertit. Neque potuit stare cum jus- titiaoriginali peccatum veniale, quia tunc posset stare cum beatitudine.
Item, deordinatio virium inferio- rum non potest stare cum summa ordinalione virium superiorum; sed peccatum veniale flt in viribus in- ferioribus; igitur non potest fieri stante superiori portione in summa rectitudine; sed omnis deordinatio in suprema portione est peccatum mortale.
Contra, non perfectius conjunge- Poiuisse . bat justitia originalis primum ho-mo^^ccll' minem ultimo fini, quam gratia gra- *® ^ter.*^^' tum faciens alicujus viatoris, ut beatae Virginis vel Petri; sed non DIST. XXI. QUiESTIO UNICobslanle conjunclione cujuscumque viatoris, qui est mere viator, adhuc potest stare quod venialiter peccet, ut vult Augustinus super illud Joan. 1. cap. 1. Si dixerimus quoiiiam pec- calum non habemuSy etc. igitur stan- tejustitia originali Adae potuit ipse peccare venialiler.
Item, supposito quod aliquis posset aclus esse ex genere pecca- tum veniale, ut verbum jocosum, quia saltem hoc aliqui admittunt, sic poluil Adam peccasse stante jus- titia originali. Nec propter hoc fuisset extra innocentiam, quia quaraquam posset habere consi- lium ad non faciendum talem actum, tamen non habebat praeceptum conlrarium. Deus enim non preece- pitquod semper simpliciter melius sit necessario faciendum, sic enim ad nimis difficile obligasset viato- rem; igitur primum peccatum po- tuil fuisse veniale. 3. Dico igitur ad qusestionem, quod Yeniaieei sic, et praemitto quod peccatum ve- ^«Tdiffei" niale est actus habens aliquam deor- ^^^ dinationem, sed non simpliciter. Et sicut potest esse deordinatio circa finem, et circa ea quse sunt ad finem, sic circa utraque potest esse deordinatio mortalis et venialis. Et non distinguuntur morlale et ve- niale in hoc, quod mortale est circa finem, et veniale circa ea quae sunt ad finem, quia circa utraque potest esse veniale et mortale, sed distin- guuntur in hoc quod est esse contra praecepta, el non contra praecepta. Prima deordinatio est mortalis; secunda est venialis, quae potest indifTerenter esse circa finem, sicut circa ea quae sunt ad finem, etsi non ita regulariter accidat. Unde Adam potuisset peccasse venialiter primo, secundo, tertio, et adhuc stetisse in justitia originali. Unde non facere ea qua^. judicat a recta ratione esse expedientia ad beatitu- dinem, vel facere retardantia non simpliciter, sed quantum ad aliquid, est peccatum veniale, et non obliga- tur Adam ad contrarium in statu in- nocentiae.
Ad primum pro opposita opinio- ne, dico quod peccatum veniale potest stare cum justitia originali; et cum dicitur, cum summa rectitu- dine non potest stare aliqua obliqui- tas, dico quod cum summa rectitu- dine habituali et intensissima via- toris mere potest stare aliqua obli- quitas, non simpliciter, sed aliqualiter retardativa, vel non expediliva. Imo cum summa reclitudine actuali,hoc est,cuni actu elicito meritorio, quasi intensissime in viatore potest stare forte aliquod peccatum veniale, sicut cum actu valde meritorio elicito, potest stare aliqua parva vana glo- ria,et frequenter convenit, sicut cum certa scientia conclusionis demon- strativae potest stare haesitatio de eo quod non perlinet ad conclusionem.
Etcum dicitur, igitur posset stare cum beatitudine peccatum veniale, dico quod non, quia comprehensor actu habens beatitudinem, habet praeceptum de semper frui; et ideo sibi esset mortale, si posset peccare, quod est veniale viatori. Deus enim noluit obligare viatorem, quod si semel haberet actum intensum de Deo, quod semper in illo aeque per- severaret; sic tamen tenetur quili- bet comprehensor, ideo cum summa rectitudine viatoris potest stare pec- catnm veniale.
Ad argum.
OpiD. 8Uperioris.
Peccalum veuiale repugoat. Bummai re cUtudiDi simplici- ter.
4.
LIBRI II.
Adsecun- Ad aliud, esto quod assumptum Aiiud°di8- sit verum, quod non possit esse trr^peciS" deordinatio in sensu, vel viribus in- taireT?e- f^riofibus, uisi sit aliqua deordi- niaie. natio iu portione superiori, adhuc non sequitur quin, stante justitia originali, possit peccare venialiter, quia non quaBlibet deordinatio in superiori portione ralionis est pec- calum mortale. Non enim distin- guuntur veniale et mortale solum in hoc, quod mortale est tantum in superiori porlione, veniale in infe- riori, sed quia peccatum circa aeter- na non polest esse, nisi in superiori portione, et licet frequenter talis deordinatio sit peccatum mortale, non tamen semper. Potest enim esse motus levis et subitus, Deum non esse trinum et unum, et heesitatio subita de tali articuloFidei, et nun- quam posset fieri nisi in superiori portione, et tamen illud non habet rationem peccati mortalis.
Ad primam rationem ad opposi- S. tum,patet per dicta,quod veniale non pr*|„3'?n est con tra rectitudinem rationis si m- oppo"t. pliciter, sed solum secundum quid^ nec oportet primum peccatum AdaB corrumpere justitiam originalem.
Ad aliud, potest dici quod peccato Peccamm veniali per se loquendo, non debea- leri poiest tur aliqua poena, sed fervor in ali-""®^®"*' quo bono actu, qui alias non esset debitus, et ideo si peccasset decies venialiter, adhuc posset sine poena cum fervore in bono actu illud pec- catum delere.Vel esto quod poena de- beatur pro omni peccato, non tamen fuisset mors poena debita gro veniali, sed solum pro mortali. Ideo stante innocentia, potuisset aliqua poena alia quam mors sibi infligi, ut disci- plina,vel aliqua alia poenasufficiens.
DIST. XXII. QUiESTlO UNIC.
DISTINCTK) XXII.
pnmQm.
S«CQOdom.
QU^STIO UNICA. Uirumpeccaium Adae fuii gravissimumf I. Circa distinctionem vigesirnam ArfQaeDi. secundam quaerilur primo: Ulrum peccatum, Adds fuisset gravissimum peccatum? Quod sic, quia secun- dum Augustinum in Enchirid. In ratione est peccatum, quia adimit bonum; sed hoc peccatum adimit maximum bonum, quia a tota pos- teritate; igitur gravissimum fuit.
Item, secundum justitiam poena condigna debetur delicto, quia Apocal. 18. dicitur: Quantum glorificavit se, et in deliciis fuit, lantum date ei tormentum et luc- tum, etc. Sed isti culpae debetur maxima poena, ut patet, sibi et toti posteritati; igitur heec culpa fuit maxima.
Item, super illud Psalm. 68. Quse non rapui, tunc exolvebam, dicit Auguslinus quod Adam voluit rapere sequalitatem Dei; hoc autem est maximum pecca- tum, quia hoc fuit peccatum An- gelorum.
Oppositum habet Auguslinus 12. super Gen. dicens peccasse ex camali quadam benevolentia erga uxorem; et ita communiter fit.
TerUiBD.
Conira.
ut offendalur Deus, ne offenda- tur amicus, et ita peccavit Adam, ne contristaret uxorem. Sed illud peccatum non fuit gravissimum, quia diligere mulierem suam non fuit malum ex genere; igilur nimis diligere non poluit fuisse peccatum gravissimum.
SCHOHUM.
Primum Ads pcccalum fuit inordinatus amor amicitiffi erga conjugcm, quam (inquli August.) noluit cotitristare, Non fuil gravissimum, quia non privavit formaliter summa rectitudine. Gravius ergo peccavit Eva, quia videtur aliquo modo appeliisse divinitatem. Adam autem pec- oavit contra temperantiam vel obedienliam, et contra prapceptum tantom positivum. Bx cir- cumstantiis tamen, et accidentaliter, ejus pecca- toro fuit valde grave.
Ad quaestionem dico primo, 2. quod fuit peccatum primum Adae. * Supra d. Prius dictum est * quod actus num. 4. voluntatis potuit esse nolle et velle, et primus actus non potest esse nolle. Similiter dictum est ibidem quod velle est duplex, amicitiae et concupiscentiae; et prius est velle amicitiae quam concupiscentiae. Sicut igitur pri- mum peccatum Angeli fuit in actu velle amicitiae, ut videtur per Auguslinum 13. de Civit. Dei; tamen non simililer velle amicitiee fuit peccatum hominis et Angeli, quia homo non primo intellexit se, quia intelleclioneni accepit ex sensibilibus; Angelus 104 LlBRl II.
vero prius intellexit se, quam primum Adse maximum, non enim aliam crealuram, quia illud fuit privabat formaliter bonitate maxisibi prius intelligibile; non sic ma, quia non fuit circa maximum autem homo. Ideo sicut prinium bonum, elsi indirecle privabat • peccalum Angeli fuit diligendo bono maximo; neque fuit contra se immoderate amore amicitiae, arduissimum praeceptum directe, sic primum peccatum Adae fuit neque contra plura ardua, quia diligendo immoderate mulierem primum preDceptum est: Diliges, amore amicitiaB, non ad peccatum etc. secundum, de dilectione procarnis, vel amore libidinis, quia ximi. Contra primum non fuitpeccaium illud peccatum nondum fuit, nec directe, neque contra secundum, fuifg°ra° talis appetitus inordinatus, sed so- quia excessus diligendi minus estng"™n™a lum placendo contra legem Dei. directe contra illa praecepta, quam P,fficep" Et sic polest esse peccalum inter sit odium Dei vel proximi, esto ^^"^{1:^°^^.
homines, non cogitando aliquid quod Deus posset odiri '. Nunc cundum turpe carnis, sed in placendo sibi, aulem pecatum, quod solum est • vided.
quamquam sit contra legem Dei. peccatum, quia prohibitum, minus ' '9. ' PrimumA-'""^ igitur fuit primum peccatum est peccatum formaliter, quam ^®tum?*' Adae, primo immoderate diligendo illud quod in se malum est, et mulierem, sicut posset quamcum- non quia prohibitum. Nunc autem que aliam creaturam rationalem. comedere de illo ligno, non plus 3^ Secundo sequebatur peccatum fuit peccalum de genere actus, Augeius gravius, placendo sibi in eo quod quam de alio ligno, sed solum tu°ttqwa"fuit contra Icgem Dei; et sic quia prohibitum. Sed omnia pec- ComedPTe ^'oel"" multoties proceditur a peccato le- cata, quae sunt circa decem prae- tulf°fuu viori ad gravius. Nec voluit Adam cepta, formaliter non tantum sunt ^ufa^^^p^- esse aequalis Deo, sicut nec Ange- mala, quia prohibita, sed quia *^»^>*"™- lus fuit ita obstinatus, quin vidit mala, ideo prohibita, quia ex lege hoc esse simpliciter impossibile. naturae oppositum cujuslibet fuit Ideo primum peccatum Adae fuit malum, et per naturalem ratiomulto levius, quam multa quae nem potest homo videre, quod fiunt modo a peccatoribus, ita quodlibet praeceptum ex illis est quod si ille debuisset fuisse dam- tenendum.
natus pro illo, multo minorem Adam igitur ex illo peccavil, ut 4.
poenam habuisset, quam multi qui foret socius, sicut multi P^^c^pter MuUer^fu^ modo damnantur pro peccatis suis. societatem communem faciunt in- gravios Peccatum Tamen unum peccatum potest dici honesta contra Dei praecepta. Muaiio^quam majus alio, vcl quia bonitas, qua lier tamen seducta erat, et ipsa modo 8it. piival formaliter peccantem,esl ma- simpliciler gravius peccavit, et jor quam bonitas, qua pri\ et aliud multiplicius, per se loquendo. Ipsa peccatum, vel quia peccatum unum enim ex verbis serpentis bene poest contra plura praecepta, et ma- tuit seduci, et peccare peccato gis ardua quam sit aliud. Nunc graviori quam Adam; dixit enim autem neutro modo fuit peccalum serpens sibi, eritis sicut dii ] Adsim A DIST. XXll. QUiESTIO UNIC. 105 tamen in nullo fuit ex hoc motus. fuisset immorlalis per gratuita peccaium Tamen aliquando potest dici collata. Et bene videmus multofjm^ins E- peccatum gravius accidentaliter ex ties quod ex parva culpa possunt 'c*ipiian- circumstanliis accidentalibus, ut sublrahi maxinia graluita, et tamen ^"" ex dignitate personee, vel quia non proprie debet infligi maxima fortius potest resistere, et sic ac- pcena. Adam igitur prius per incidentaliter Adam peccavit gravius trinseca potuit mori, et fuisset ex dignilate personee, et quia prfleservatus per beneficia gratuita, fortius potuit resistere, quam mu- et subtractio maximorum benefilier tenlationi diaboli. Sibi enim ciorum potuit bene esse pro culpa data fuit justitia originalis, ut eam non maxima, et tunc ipse potuit conservaret pro se, et pro poste- mori. Et cum dicitur, peccavit ritate, vel perderet pro se, et eis, pro posteritate, dico quod hoc et non sic fuit tradita mulieri, non arguit peccatum gravius in quia si Eva peccasset, non sic se, quia decapitatio est gravior peccasset pro posteritate sicut quam exulatio, et tamen non se- Adam, et ideo quantum ad • cir- quitur posteritalem sicut exulatio.
cumstantias accidentales Adam gra- Similiter exhaeredatio non est ita vius peccavit simpliciter, et per gravis in se, et tamen non derise Eva. vatur in totam posteritalem, non Adtriam. Ad primum principale, cum di- sic decapitatio.
pninoni. ^j^^j.^ -Uyj ^gj gravius, quod plus Ad aliud dico, quod Adam non Ad leradimit de bono, verum est, si apppetebat aequalitatem Dei directe Adam™'uoplus adimit formaliter, non sic et formaliter, sed tantum interpre- "^e^u/^T autem peccatum Adae, sed postea tative, et sic Adam peccans rnor- <i"*^^^*^®°* plus ademit posteritati, sicut cau- taliter non solum vult se esse sa demeritoria. aequalem Deo, sed vult volunta- Ad secuD- Ad aliud, dico quod peccato tem suahi esse majorem voluntate °"' Ad€e si debuisset pro illo dam- divina in hoc, quod non vult nari, non debebatur maxima poena, idem, quod volunlas divina. IIoc •soprmn. ut prius dictum est *. Et cum di- est solum interpretative, et non booi^lS^ cilur, sibi debebatur mors pro formaliter appetere aequalitatem n powuni delicto, dico quod non dicebatur Dei; neque etiam hoc formaliter ^oSp** immortalis prius per aliqua in- appetebant Angeli, sed volebant trinseca, quee fuissent postea cor- esse majores interpretative. rupta per peccatum, sed prius 06 LIBRI II.
DISTIIVCTIO XXIII.
Secua- dum.
QUiESTIO UNICA.
Utrum Detis possit facere voluntatem impeccabilem?
1. Circa haric distinctionem vigesi- Argumcnt. mam tertiam queeritur primo: pnmum. ^^^^^ Deus possit facere volunta' tem impeccabilem per naturam? Quod sic. Deus potest facere cor- pus, quod non potest deordinari in motu suo, ut coelum; ergo et spiritum.
Item, Deus potest facere volun- tatem, quae necessario intendit in aliquod bonum, ut finem; igitur potest facere voluntatem, quae ten- dat in quodlibet bonum modo de- bito. Antecedens patet, quia se- cundum Augustinum 13. de Trin. 5. Omnes necessario appelunt bea- titudinem. Consequentia patet, quia eadem voluntate, qua quis vult finem, vult ea quae sunt ad finem. Item, Anselmus de liber. arb. cap. 4. Posse peccare non est li'- berum arbilrium, nec pars liberi arbitrii. Igitur potest facere volun- tatem per naturam, quee non possit, quia Deus potest facere sine quolibet, quod non est de essentia sui esse. Quartum. Itcm, voluntas per gratiam po- Tertiuro.
Tertiuro.
test fieri impeccabilis; igitur Deus potest facere unam voluntatem aeque nobilem per naturam. Quia sicut potest creare voluntatem, et deinde gratiam, ita potest gratiam concreare, ita quod voluntas con- tineat charitatem unitive; vel ali- qua natura creata potest continere charitatem et gratiam unitive, quia Deus potest facere quod non clau- dit contradictionem. Sed addendo talem perfectionem voluntati, etsi essent idem identitate, vel una natura contineret illa duo, adhuc isla esset finita, quia ex finitis perfectionibus non fit aliquid in- finitae perfectionis, et non esset repugnantia quare non posset fieri a Deo, nisi propter infinitatem; igitur potest creari voluntas in- trinsece perfecta, sicut est volun- tas cum gratia.
Item, potest facere voluntatem 2. impeccabilem in primo instanti; Quiniam. igitur et in quolibet posteriori. Antecedens patet, quia in primo instanti voluntas creata habet motum naturalem remissum; igi- tur tunc non potest peccare. Con- sequentia patet, quia quod est naturale uniformiter, inest in quo- libet instanti, dum manet natura; igitur in primo instanti habet motum naturalem remissum; igi- tur et in quolibet dum manet.
Oppositum. Anselmus lib. pri- Contra. mo: Cur Deus homo, cap. 10. res- DIST. XXIII. QU^STIO UNIC. 107 pondet ad queestionem quaradam queelibet creatura possit deficere, cuidam discipulo quaerenti quare quia ipsa est de nihilo, et per Deus non creavit voluntatem im- consequens potest peccare. peccabilem, dicens, quia non po- Dico tamen quod islee i^ationes |^®^*°^^^^^^ tuit, nisi illa esset Deus; nulla non concludunt. Cum dicilur primo tur.
igitur voluntas creata, nisi sit quod omnis voluntas, quse in agenassumpta a supposito divino, po- do non est regula sua, potest erratest esse impeccabilis. re, falsum est, quia intellectus non Item, Augustinus contra Maxi- est ipsa principia, sed est quasi minum, I. 3. c. 13. dicit quod tabula nuda. Non enim sic sunt voluntas sit impeccabilis, non est principia intellectui innata, quod hoc naturse, sed Dei gratise. sint sibi concreata, sed pro tanto dicuntur innata, quia sunt sicut SCHOLIUM. januae, ut habetur 2. Metaph. text.
cap. 1. quia statim ex sensu occur- Bis rejicit Doctor, tenens eam magis propter ^^«^ notlS termmiS ex lumine ipslUS auctoriUtes Sanctorum. et addil duas rationes. intellectUS: Priucipia enim COqnO- Intellectus Pnma, qum sola voJunias divina necessario SCimUS tuquantum termin0S,eiC. In- eua regula, agit recte. Sccunda, nulla voluntas creala est *^iir.^t,,«;^;i.,., ^^^ ^,,* «^^.,i« tamen cir- Baiiata naturaliter, ct sic potest aliud appctere ^^"^^*^^ ^g^^"^ ^^^ ^^* ^^^"'^ ^^^' ^^^, quod non habel. Vide Doct. in Oxon. 4. d. 49. ^t tamen non potest errare Circatesterrare.
q 6. principia et conclusiones, quas videt demonstrative sequi ex princi- 3 Ad quffistionem dicitur quod piis. Probatur, haec voluntas beata, aexioder Don. Prima ratio ad hoc, quia accipiendo hoc totum, voluntatem "tmnitio omnis voluntas, quee in agendo sub beatitudine, adhuc in agendo Z^, non est regula sua, potest errare, non est regula sua, sed sola volunet per consequens peccare; sed tas divina, et tamen voluntas, ut