Ad oppositum, Augustinus ad Bo- nifacium: Charitas meretur augeri, sicut aucta perfici; quod meretur, est principium.
Item, gratia in voluntate inclinat secundo formam ad agere; vel igitur in ra. tione principii activi, vel passivi; non passivi, quia ex se sufficienter est disposita passive.
Item 2. Ethic. cap. 5. Virtus ha- bentem perficit, et ejus opus bonum reddit; gratia est virtus, ut dictura est prius '.
Ilem, ille habitus, quo quis ulitur cum voluerit, est activus; voluntas habens talem habitum utitur eo, cum vult.
SCHOLIUM I.
Graliam esse activam respeclu sui aclns, pro- bat variis iocis Augustini, ratione et ex Philoso- pho; estquc communid senlentia Doclorum ci- tatorum de habitu in univcrsum. Vide Doct. in Oxon. r. disl. S7. quaest. 2. et ibi Scholium Circa islam quaBstionem duo sunt videnda, et primo declaro quod gra- Tertio.
Supr. d.
DIST. XXIX. QUiESTlO UNIC.
ata ^*rind' *^^ creata est principium activum; piamacu- secuudo, Qualiter est activa. Pri- mum aeclaro secundum Augusti- num super illud Roman. 9. Non est currentis, etc. sed Dei miserenlis. Et adducit auctoritatem Apostoli 1. ad Corinth. 15. Non ego, sed gratia Dei mecum, etc. Non autem dicit quod nihil boni faciat, sed nihil, si illa non adjuvaret.
Alibi super illud Psalmi: Adjuva nos Deus, etc. Qui adjuvatur, non nihil operatur.
Idem Augustinus super Psal. 64. Charitas est hic ignis, sed ibi cami- nus; et alibi alii Sancti coraparanl charitatem ardori et fervori ignis. Ex his patet quod tam gratia quam voluntas sunt principia activa.
Ilem, per rationem, actus meri- torius per se est in potestate me- renlis; igitur si gratia concurrit cum voluntate, hoc erit in ratione principii aclivi, aliter non esset mere in polestate merentis.
Item, charitas creata concurrit necessario ad beatitudinem, et ipsa numquam excidit, ut patet 1. ad Corinlh. 13. Et requiritur charitas, non ut recipitur beatitudo in vo- luntate, sed ut causa activa; aliter enim non diceretur/i/c ignis, et ibi caminus.
Item, quanto aliquid magis est receptivum alicujus, tanto magis debet perfici; sed voluntas est ratio rcceptiva immediate beatitudinis; igitur non juvatur a charitate, ut recipiat, ita quod sit medium in recipiendo, sed solum ul a principio activo.
f. Item, 7. Moralium Eudem. lib, modo*wr 2. cap. 6. Virtus est dispositio per- ^wtiTam" fecti ad optimum; igitur charitas disponit active respectu beatitudi- nis.
Nunc autem videndum per quem modum habet rationem principii activi. Dicitur quod in habitu ac- quisito aliter est, quam in habitu infuso; unde per aliud est actus, per aliud expeditio; actus est a potentia, sed expeditio respectu operationis est per habitum acqui- situm. Non sic de habitu superna- turali, quia non soium facilitat, sed dat elicere secundum istam 'vel illam virtutem, et illa est virtus talis, quaede potentia ultimum ope- ratur, et non sic consistit in me- dietate, ut habitus acquisitus; sicut enim talis habitus dat esse superna- turale, sic dat operari.
Si tamen ista opinio distinguat inter istos habitus, quod majorem virtutem activam habet habitus su- pernaturalis respectu sui efTectus, quam virtus acquisita respectu sui, caBteris paribus; probo quod non est verum, quia actio non libere elicitur, nisi ab elicienle libere. Si igitur talis habitus supernatura- lis agal per modum naturae, et sit causa superior quam voluntas, non erit ista actio libere elicita, quia actio non est in potestate causae principalis; igilur si principalis causa operationis meritoriae sit gra- tia, talis operatio non erit in po- testate hominis, quia causa prima deterininat secundam, et non e contra; imo voluntas non posset contra moveri, et per consequens, nec sic movendo mereri.
Aliter dicilur, quod simile esl « inter istos habitus quantum ad hoc, AUaopi- quod tam voluntas quam gratia est "'^* activa; voluntas tamen est causa LIBRl 11.
actus, et habitus est causa inten- sionis actus. Aquosii Conlra, intensio actus non est eju§ iDieo- res facieus compositionem cum ac- tu, sed sic intensus, vel sic, est unus effectus simplex; igitur a quo est hoc individuum actus, ab eo est ita intensus actus; vel opor- tet dare quod erit unum individuum in nalura, ut actus, qui est a vo- luntate, et in illo gradu intensionis, et tunc quod alius superveniens det sibi certum gradum.
Item, naturale semper agit quan- tum potest; igitur si coagit volun- tati habitus naturaliter agens, " si habitus causet totam intensionem in actu, et actus tantum tribuatur volunlati, igitur nihil voluntas agit. Item, si a potentia est actus, igi- tur oportet quod sit saltem in ali- quo gradu; sit iste gradus A, qui est primus, qui per habitum potest intendi, igitur si fiat voluntas no- bilior in natura tantum potest no- bilitari, quod voluntas ex se causa- bit actum ita intensum, sicut facit nunc voluntas cum gratia.
SCHOl.IUM II.
SCHOl.IUM II.
VoluDiatem esse primari&m causam respectu actas quoad substaDliam, et charilalem quoad rationem meriti, ot explicat optime utramque parlem, de quo in Oxon. i. dist. 17. quasst. 2.
6^ Dico igitur quod possumus con- Auctoris siderare actum tantum, et actum eeiiientia. ^g^j^p^^ ^j actum mcritorium. Unde autem dicatur r.:spectus moralis, et meritorii, alibi patebit. Voluntas tunc et charitas concurrunt, vo- luntas, ut causa principalis, et gratia vel charilas, ut causa secun- daria, ex quibus fit una causa totalis. Quod autem voluntas sit causa principalis, patet, quia potentia non libera non movetur libere, quam- quam movens moveat libere, sed ita necessario pro tunc moveretur, sicut si movens naturale esset; sed actus meritorius est in potestate nostra; igitur non est a causa non libera; sed si charilas esset totalis causa motiva respectu actus me- ritorii, ut principalis, non est talis motio in potestate vol^ntis, cum in poteslate volentis non sit agens na- turale movere naturaliter; igitur, etc.
Item, causa, qucesubest naturali- ter agenti, non potest movere, nisi illa movente, nec potest contra mo- vere; igitur voluntas semel existens in gratia, erit impeccabilis, si gra- tia sit causa principalis, quia cum causa perfectior et fortior movet naturaliter, causa debilior contra movens tandem vincetur; igitur vo- luntas semel existens sub charitate non potest movere, nisi charitate movente, et illa movente, non potest contra ejus motum; igitur nunquam possel peccare.
Item, causa superior est illimita- tior et indeterminatior causa infe- riore; sed quilibet habitus est de- terminatior, quam sit voluntas, quia voluntas potest operari modo con- venienti habitui, et disconvenienti; igitur voluntas est causa superior.
Item, 2. Ethicorum: Habitus est^ qiio totaliter possumus, sed polentia, qua simpliciter possumus; igitur si habitus supernaturalis sit, quo simpliciter possumus in actum, ha- bitus erit potentia.
Dico igilur quod illa duo concur- runt, voluntas et gratia, sicut causa Qaomodo Eotentia et abitus fa- ciunt UDum,vide l.dist.a. q. potentia eit prima- Probat primo vo- lantaleoi esHe cau- sam prcBci puamactus meritorii.
Secundo.
7.
TerUo.
Quarto.
Quare ma- ter plu8 diligit fi- DIST. XXIX. QUiESTIO I.
'*%a?er*™ superior et inferior, et hujusmodi causa inferior semper coagit, dum est, quando illa superior, quse prin- cipalis est, agit. Tamen possunius considerare istum actum in se, vel inquantum est meritorius: Primo modo est causa principalior volun- tas. Secundo modo dicitur gratia principalius agere, quia est accep- tior Deo.
Quod autem possibile sit aliquid esse magis acceptum ratione alicu- jus minus agentis, declaratur; pri- mo, secundum ponentes quod ma- ter et pater sunt causae activee res- pectu prolis, adhuc mater est causa minus principalis, quamquam effec- tu8 in entitate magis sit a patre quam a matre, tamen plus potest diligi ratione matris, et posset esse ratio specialis, quia magis certum est de matre quam de patre. 8. Aliud exemplum: Potentia divisa magis facit in dividendo aliquid, quam faciat acutiescultelli, et tamen plus potest placere acuties quam potentia divisiva. Similiter in har- monia plus potest placere aliquid ex accidentali sono, quod minus facit in esse naturaB, quam id quod plus facit; sic actum meritorium esse acceptum a Deo, magis est, quia a charitate, quam quia a vo- luntate. Deus enim diligit se prop- ter se, et ideo magis diligit imme- diatum sibi in illo ordine, inquan- tum sic est ab illo pondere, quod dicitur charitas, quam inquantum riu ma^«*a est a voluutate. Sic habitus intellec- qotm^t^' tuales faciunt ad intellectionem et luDUie. a^j volitionem, et sic habitus appe- titus inclinando voluntatem, etc. minus principale, quantum ad esse naturae potest esse plus acceptum, ToM. xxni.
ubi illa sunt inseparabilia; sic est in proposito. Contradictio enim est, quod sit actus meritorius, et quod esset solum a voluntate, vel a cha- ritate solum, et sic voluntas est causa principalior in esse naturse, et gratia principalior quantum ad ac- ceptationem. Et sic possunt salvari auctoritates Augustini et aliorum, quod voluntas causat aliquid, et gratia causat aliquid, non quod habitus sit causans gradum per se, et voluntas actum, et tunc ex- pectat actus, quousque detur sibi gradus; sed simul sunt una causa totalis, et respectu praemii, plus impertit charitas, et sic intelligitur Augustinus, quod charitas meretur augeri, et aucta perfici.
Ad primum principale, cum di- 9. citur, accidens non agit in suumAdargum. subjectum, dico quod non sic agit pnncipaie.
in subjectum, quod illa forma ac- vens et cidentalis sit principium actionis, "*^^"™- et quod ipsamet sit terminus, quia non potestesse principium actionis, et terminus. Nec verum est quod dicitur universaliter quod agens sit distinctum subjecto a passo; nec sequitur, si sint indistincta subjec- to, quod idem simplex movet se, quia totum movet, et totum movetur, quia subjectum per principia sua activa movet, et per principia pas- siva movetur, ut Socrates habens speciem intelligibilem movet ad in- tellectionem; et Socrates, ut habet rationem recipiendi speciem intelli- gibilem, movetur, et illa non sunt nisi per accidens.
Ad aliud, concedo quod voluntas Ad secun- est potentia activa;et cum dicitur quod tunc oppositae relationes rea- les sunt simul in eodem, dico quod 10 LIBW II.
per hoc solum, quod sunt oppositas relationes reales, nunquam prohibentur esse in eodem supposito. Et cumarguitur, igitur ejusdem ad se est relatio realis, dico quod Aristoteles negat idem referri ad se realiler sub hoc inlellectu, quod idem simplex sit fundamentum proximum relationum oppositarum.
AQ voiun- Quid igitur est fundamentum mo- ^oferatur ventis, vcl motiouis activa3, cum *^'\uer^^^" voluntas movetse? Dico quod potentia activa, vel virtus voluntalis inse, sed fundamentum proximum moti, vel motionis passivae est volitio nova passio. Illud non potest esse verum de ratione producti ad producens, quia illa fundatur in producto primo. Neque de relatione passivi ad activum, quia formalis terminus non fundat relationem passivi ad activum, cum non patiatur, ut formalis terminus. Unde aliter se habere est secundum volitionem novam passive immediate, ideo non est idem fundamentum proximum istarum relationum.
IQ Ad aliud, cum dicitur, unius ope- Ad ter- rationis est unum principium acti^ ^vTuqus ^'^^^} dico quod id non valet nisi in sit una ordinc suo causandi. Unde una caupa per pe voii- operatio simplex potest esse a multis bet est unum per se in suo ordine causandi; sic voluntas et charitas sunt causae in diversis ordinibus, voluntas causa principalis, charitas causa secundaria.
Dices, ex istis fit unum per acci- dens. Dico quod non propter hoc tollitur ordo in causando, quia sicut esto quod causa secunda sit separa- ta a prima, tenet ordinem suum causandi, et ita potest, etsi non informet causam primam.
Ad aliud, dico quod esto quod ha- ^^j^^"''* bitus esset relatio, non tamen est sola relatio, nam etsi includit rela- tionem, includit tamen cum hoc qualitatem. Et cum dicitur, non plus repugnat relationi esse termi- nus, quam esse principium motus, dico quod non tantam diversitatem requirit principium agendi a rela- tione, quantam requirit terminus aclionis. Quia esse idem identitate remota, vel includere relationem, repugnat termino motus per se, et tamen non repugnat principio ac- tionis; ideo potest ratio^Philosophi tenere, quod ad talia non est motus.
QU.EST10 II.
Utrumjustitiu originalis in Adam fuit donum supernaturale?
Quod non. Non est necesse pone- j. re quod esset donum supernaturale, Argoment..., «...•. primuni.
nisi propter duos effectus, ut possit praeservare a rebellione virium infe- riorum ad superiores, et propter im- mortalilatem servandam. Sed prop- ter neutrum est hoc necesse, quia potest talis rebellio, etsi insit, vinci, et etiam non potest esse unum do- num supernaturale in viribus su- perioribus, quod posset sufficienter cohibere delectationem convenien- tem secundum sensum in appelitu inferiori. Similiter, ut dictum est DIST. XXIX. QUiESTIO II.
•d. 19. prius*, talis justitia non conserva- n.2. et batimmortalitateni, nec fuisset tunc mors poena, quia adhuc naturaliter poluit mori, et conditio consequens naturam non inflicta ad punien- dum, non dicitur poena.
d*um!" Item, voluntas in puris naturali- bus non est curva; igituf in puris naturalibus est recta; igitur et justa justitia naturali. Non igitur oportet ponere aliam justitiam supernatura- lem in statu innocentise.
Tertium. Ttcm, sicut habcns principiumna- turale potest in operationem natu- ralem, sic habens sufficiens princi- pium supernaturale, in operationem supernaturalem, et tunc per talem justitiam originalem posset mereri. Consequens est contra Magistrum in littera, ubi dicit quod homo ha- biiit unde potuit slare^ sed non unde proficere.
contra. Oppositum, uaturalia manentpost peccatum integra sicut ante, per Dionysium 4. de divin. nomin. justi- tia originalis non; igitur non fuit naturalis.
SCHOLIUM 1.
Sententia HeDrici, justitiam originalem esse quamdam rectitudinem naluralem, cujus loco per peccatum posita est curvitas, refutatur quinque rationibus claris.
2. Diciturad quaestionem quod jussentenUa tilia origiualis non est supernatu- Henrici,. ^.. ^.. u quodi. 6. ralis, quia sicut virga habens recti- ^' ' tudinem potest incurvari, et potest esse recla, etsi nuUa sit in ea curvi- tas, habebit rectitudinem natura- lem, quamquam nec rectitudo, nec curvitas sitde essentia; sic voluntas cum peccat, incurvatur, etsi estsine peccato, est recta; igitur non necesse est ponere justitiam origina- lem supernaturalem, quiajetsi ipsa ponatur, adhuc erit alia naturalis, quse tamen non est de essentia, cum remanet curvitate contracta per peccatum. Aliter enim si aliquis nunquam accepisset justitiam ori- ginalem, et alius eam accepisset el perdidisset, si ambo peccarent, aequaliter punirentur.
Item, in peccando naturalia vul- nerantur, secundum istam parabo- lam Luc. 20. quod spoliarunt illum latrones de gratuitis, et vulnerave- runtin naturalibus; sed in peccando nihil aufertur de essentia volunta- tis; igitur erit ablatio illius justitiae naturalis, quae dicitur rectitudo na- turalis, et tunc rebellarunt vires inferiores superioribus, et non prius.
Contra, igitur post peccatum pri- 3^ mum nunquam posset aliquis pec- opinio care, quia si in peccando vulnera- r^jtdtur. tur in naturalibus, et ista justitia aufertur in primo peccato, tunc si iterum peccaret, corrumperet sub- stantiam voluntatis, nisi posset ulte- rius voluntas incurvari, et ulterius sicut virga plicari, et tunc postquam quis intensissime peccasset, non posset iterum peccare, et cum sit finita, posset tandem tota consumi per peccata aeque gravia finita.
Prseter hoc, si non sit res alia a voluntate, igitur semper corrumpe- retur pars, et pars voluntatis; si est quid distinctum a voluntate, igitur possibile est quod sine illo produ- catur voluntas, et tunc ipse non posset peccare, nisi perdat aliquid naturale; igitur corrumperet par- tem voluntatis, quia quamquam vo- luntas cum ratione esset producta LIBRI II.
sine lali justitia naturali, adhuc posset recte velle, et non recte, et per consequens peccare.
Item, si ille peccans corruinpit hanc recliludinem, igitur non potest amplius peccare, nisi corrumpat voluntatem, vel dabitur peccatum sine vulneratione in naluralibus.
*• Item, quod habet dominium, manfhii lonu S^^ ^s' quam quod non habet; vode Datura. luntas cst suprcma potentia; igitur si ipsa per qualitatem posset tollere rebellionem virium inferiorum, ut per talem justitiam, multo nobilius posset voluntas in se tollere talem rebellionem.
Item, talis qualitas in voluntate non tollebat quin appetitus sensiti- vus posset delectari in convenienti illi appetitui, quia non est in ejus potestate tollere naturam appetitus sensitivi; igiturposset esse appeti- tus sensitivus contra judicium ratio- nis, quia immoderata delectatio, cum semper feralur in sibi conve- niens, fertur secundum ultimum po- tentiae.
SCHOLIUM n.
Justitia origiDalis includebat doDuna super- naturale voluntatis, quo faciliter se retraheret a delectabilibus appetitus. hem, aliquid donum in appetitu inferiori, quo delectabiliier eeque- relur ductum voluntatis, juxta rectam ratio- nera, si tamen non requirebatur ad stalum illum, carere tristitia partis inferioris, sed quod prJDcipale deleclabiliter ageret, surficie- bat donum excellens in voluntate, sine donis partis inferioris.
S. Dico igitur quod duo effectus pernatura-assignantur justiticC origmali, tran- poDeXm quillitas in anima, el immortalitas ^petitu ne' ^^ corporc, scd cxclusio mortis non rebeiiaret. gjj^j tribuitur, ut probatum est prius '. Sed si tranquillitas potuil. Djg^ ^9 esse^ejus effectus, dubito. Et esto quod sic, dico quod justitia origina- lis fuit donum supernaturale. Et adhuc si fuit tantum unus habitus in voluntate, non potuit cohibere rebellionem, quin aliqua esset in viribus ^sensitivis, quia appetitus sensitivus ita est natus ferri in suum objectum, sicutbrutum in sibi con- veniens; igitur sine tristitia non poterat retrahi, quin appeteret con- veniens sibi secundum ultimum po- tentiae.
Item, voluntasin naturalibus suis nata est condelectari appetitui sen- sitivo, cui conjungitur sic, ut intel- lectus intelligere phantasma corpo- ris, cui conjungitur; igitur difficul- taserat cohibendo se a talibus con- venientibus secundum appetitum sensitivum, quia contra naturalem inclinationem; igitur illud donum supernaturale fuit excellens valde, si potuit cohibere voluntatem, ne condelectaretur appetitui sensitivo sine aliqua tristitia in voluntate; igitur multo magis non potuit cohi- bere appetitum sensitivum sine tristilia in appetitu sensitivo, et tunc id siatu manifestum est quod fuit rebellio, tiffi°poi^Ji't sicut est in homine virtuoso; ideo Ho^J^^ru" credo quod in statu innocentiae po- ^**^'*- tuit esse rebellio et tristitia in sensu. Non enim potuit cohibere vi- sumsuum, quin aliquando videret turpe, quod contristaret eum, sed sulficit ad statum innocentiae, quod id quod est principale, non tristetur, utquodhomo non tristetur. Nunc Tristitia *, maDeicuDi autem, etsi appetitus sensitivus deiecta- tristetur, potest stare delectatio in homine inquantum homo. Sic enim mulli Martyres tristabantur in viri- DIST. XXIX. QUiESTIO II.
ribus inferioribus, et tamen simpliciter delectabantur.
g Ideo dico quod sufficiebat unum sufficeret donum supematurale vehemens in cenensla" voluntate, ita quod per hoc aliquid li^Don^eMi ^'i"d esset delectabilius voluntati miLs^su^ q'J^"^ aliquid, quod appeteret sibi iu8 carere dimissum, ct sic major fuisset departis lectatio in diligendo Deum, quam in infenons. ^ [ ^ ahquo, quod possit voluntas appe- tere sibi dimissa. Si autem debeat sustineri quod in statu innocentiee nec homo tristabatur, nec aliqua potentia, tunc oportet ponere aliud donum in appetitu sensitivo, per quod habeat majorem delectationem in illo quod est conveniens secun- dum judicium rationis, quam in ah'quo sibi convenienti, si sibi di- mittatur. Ideo non est mihi incon- veniens quod vires inferiores trista- rentur, tamen totus homo non, si- cut prius dixi, quod multoties pote- rant venialiter peccare in statu innocentiae, et multoties redire, etsi nunquam peccassent morlali- ter. ^ Ad primum principale, concedo Ad argum. Quod illud douum supernaturale non ^"i^bdlio ^bstulit mortalitatem, neque rebel- partis iofe- liouem virium inferiorum ad supefuisset pcE- riores. Et si mors contigisset, non fuisset poena, nec etiam illa rebel- lio appetitus sensitivi, quia fuissent naturales conditiones rei, et non inflictae, in vindictam alicujus culpae.
^^...Dices, ista rebellio fuisset contra Objectio. ' voluntatem; sed nolitum posilum in esse contristat, et per consequens est poena. j^ Dico quod illud non fuisset involuntarium actu elicito, quia si ali- quis actu elicito in statu innocentiee noUet naturam suam fuisse talem, qualem sibi dedit Deus, ipsa pec- casset. Et ideo nec mors, nec re- bellio, fuisset involuntarium actu elicito, quamquam fuisset contra in- clinationem naturalem, vel appeti- tum voluntatis.
Ad aliud, dico quod voluntas in 8. puris naturalibus creata non est Ad sccudcurva, nec m essentia sua fuisset recta, tamen fuisset recta per caren- tiam curvilatis. Et esto quod ista fuisset justitianaturalis in illo statu, dico tamen quod non fuisset illa justitia, quam ponit donum super- naturale. Nam talis rectitudo natu- ralis nullo modo impedivisset voluntatem, quin condelectaretur appetitui sensitivo, et etiam incon- venienti secundum intellectum se- cundum ultimum potentiae. Ideo oportuit ponere justitiam, quae sit donum supernaturale, si voluntas majorem habuit delectationem in disconvenienti appetitui sensitivo quam in convenienti. Ad aliud, dico quod ista justitia Ad ter-...• |. • tium. Ju8- potuit esse principium alicujus ac- liua ori- tus supernaturalis, sed non opera- ^tSu^epse tionis meritoriae sine gratia; unde ^*„Yu^ *j!r justitia originalis et gratia se ha- ^^*- bent tanquam excedens et exces- sum. Non enim suflicit gratia ad au- ferendum omnem rebellionem in appetitu sensitivo, quia gratia in anima Christi non abstulit tristiliam in appetitu sensitivo, secundum il- lud Matth. 26. Tristis est anima mea; sed sufficit justitia originalis ad hocquod aliquid sit delectabilius simpliciter voluntati, disconveniens appetitui sensitivo, quam placere viribus inferioribus, et quanlum ad illud, excessit gratiam in multis ho- 150 LIBRI II.
minibus. Sed gratia excedit istam Dico quod non videndo essent justitiam, conjungendo hominem eequales, sed non videre absolute Deo in ratione finis ultimi; ideo non esset pcena, quia non est pcena sine gratia maximus conatus cum non apto. Nec etiam est inflicta isto habitu non sufficit ad actum propter culpam huic, qui nunquam meritorium, sicut facit gratia sine habuit gratiam, quia ille nunquam illo, ideo gratia est simpliciter me- fuit dispositus, ad videndum Deum; lior. ideo non Videre uni non est poena, 9. Ad primum pro opinione priore, alteri sic.
^prj^^^- dico quod non sequitur quod tales Etcum dicitur postea quod in na- ^«^^^ecun- Henrici. esscut aequalcs, quia modo si aliquis turalibus vulneratur, ista est para- Quomodo esset m puris naturahbus, non esset bola, unde vulnus proprie est divi- vuinerat.
debitor, sed alius qui gratiam acce- dendo continuum. Sic dicitur spiripisset, quamquam perdidisset, esset tuale vulnerari, cum habet virtutem debitor, et ideo plus puniretur ille, dispersam, quia tunc minus potest qui accepit gratiam, quam ille, qui agere, et difficilius, quia non est posemper staret in puris naturalibus, tentia propinqua exeundi in actum qui nunquam operatur meritorie. meritorium, et quanto magis pec- Dices, uterque foret non videns cat, est in potentia remotiori, ideo Deum, et illa est pcena maxima dicitur voluntas divisa in pecdamnatorum; in hoc igilur essent cando. a^quales.
DIST. XXX. QUiESTIO I ET II.
ISl DISTINCTIO XXX.
QUiESTlO I.
Ltrum quilibet naturaliter propagatus contrahat aliquod peccatum?
l Quod non. Auguslinus de Vera Ar^ument. jReligtone, et ponitur secundo lib.
primom. jf^ij^dctationumy non tamen retrac- tatur: Peccatum in tantum esl ro- luntarium^ quod si non sit volunta- rium omninOy non est peccatum; sed in naturaliter propagato non est aliqua culpa voluntaria.
Item, Augustinus 3. de Lib. arbit. Nullus peccat in eo, quod vitare non polest.
Tertium. Item, Dcus uou pcccat infundcndo animam, nec parentes conjuncti; pater enim et mater merentur gene- rando; igitur a nullo efficiente habe- bit peccatum.
Qoartum. Itcm, defcctus naturalcs non sunt vituperabiles, sed miserabiles; igi- tursiestsibi naturale, non est im- putandum sibi.
Qoinium. Uem, Adam non fuit melior tota natura humana in omnibus suppo- sitis; igitur non habuit naturam hu- manam ita perfecle, ut possibilis est haberi in omnibus individuis; igitur ipse non potuit totam infi- cere.
Item, quale est aliquid in instanti Sextum. creationis, tale creatur, quia non potest in eodem instanti esse, et non esse; cum igitur anima creetur munda, in instanti creationis est munda, et pari ratione potest esse semper tempore subsequen- ti.
Oppositum, Augustinus in littera, conira. et adducit auctoritatem Apostoli, ad Rom. 5. Per unum hominem pecca-- tum intravit in mundum.
QU^STIO II.
tJtrtm peccatum originale sit carentia justitiae originalis?
Alens. el D. Thom. citati. D. Bonav. hic art. 2. quxst. Richard. aW. 4. quxst.i, Durand, quxst. 3. Occham quxsl. ull. Gabr. hic qusest. 1. Vasq. 1. 2. d. 132. cap. 8. et 9. Scot. m Oxon. hic. Resolvitur quaest. dist. 33.
Quod non. Adam habuit caren- 2. tiam iustitiae originalis, et non pec- Argument.
catum originale, quia in eo fuit actuale.
Item, peccans post Baptismum habet carentiam justitifle originalis; igitur esset ejusdem potentia^, cujus erat illa justitia; sed ipsa est in vo- luntate, peccatum originale non; tum quia si contrahilur ex carne, cum essentia animte perficiat car- nem immediate, et non ipsa volun- tas, magis erit in essentia animae Secun- dum.
LIBRI II.
Cootra.
quam in voluntate; tum quiaessen- tiaanimae date^^e loli, et non ipsa voluntas; tum quia mors competit toti. Unde vult Augustinus de Lib. SLvhitv. per peccatum originale con- irahitur cascitas quantum ad intel- lectum; hujusmodi proprietates non suntipsius voluntatis primo.
Oppositum, non potest esse aliud, nisi vel concupiscentia, vel igno- rantia, vel justitise carentia origi- nalis. Non est concupiscentia, quia illa est naturalis, quia naturaliter potentia appetitiva inclinatur in suum objectum, et appetitus intellectivus naturaliter condelectatur appetitui inferiori, et peccatum originale non fuit naturale. Neque fuit peccatum originale ignorantia, quia baptizatus est ignorans sicut prius, et tamen mundatus ab origi- nali.
Dices, in Baptismo inducitur habitus fidei excludens ignoran- tiam habitualem, etsi non actua- lem.
Gontra, igitur oppositum justitiae originalis esset peccatum infidelita- tis; igitur quilibet esset infidelis, carens justitia originali.
DIST. XXXI ET XXXII. QU^STIO IJNICA.
DISTINGTIO XXXI.
QUiESTIO UNICA.
Utrum anima contrahat originale pec^ catum a carne infecta?
3, Circa istam dislinclionem trige- Arg[ument. simam primam queeritur: Utrum anima contrahat peccatum oriyinale a carne infecta concupiscibiliter se- minatal Quod non, quia materia non agit in formam; caro est mate- ria animee. Et confirmatur per Au- SecuD- dum.
primum.
gustinum 12. super Genes. ad litte- ram: Agens est prgestantius passo; anima vero praestantior carne.
Item, illa infectio animee esset culpa, in carne vero poena; sed poena non est causa culpee, cum omnis culpa sit injusta, et pcena sit justa.
Item, si sic, cum caro prolis im- Tertium. raediatius sit a proximis parenti- bus, quam ab Adam, igitur ma- gis esset infecla a proximis parenti- bus, quam ab Adam; consequens est falsum.
Opposilum, Magister in littera in contra. ista distinctione.
DISTINGTIO XXXII.
QUiESTIO UNIGA.
Utrum peccatum originale remittatur in Baptismo?
4. Circa istara distinctionera trigesi- ^pn^m.^ mam secundara quaeritur: Utrum peccatum originale remittatur ] in Baptismo? Quod non, quia non re- raittitur defectus, vel privatio, 'nisi restituatur illud positivum,]^cujus est privatio. Sed in Baptismo non restituitur justitia originalis, quia baptizatus habet rebellionem appe- titus sensitivi ad intellectum; sed stantejustitiaoriginali non fuit hu- jusmodi rebellio, nec esset post res- titutionem illius justitiae, cum sit ejus defectus. Oppositum, Magister in littera. contra.
LIBRI II.
DISTINCTIO XXXIII.
QU^STIO UNICA.
Utrum sola pctna damni debetur peccato originali?