Confirmo, potest unus mereri pro alio, et obligare Deum alteri homini, sicut Christus meruit nobis gratiam, etobligavit Deum homini- bus; igitur Deusjuste potest obliga- re hominem sibi, ita quod unus posset pro alio demereri; igitur vo- luntas filii debitrix est, quia Deus dedit justitiam patris voluntati.
Dices, tantum unum estmeritum, cum unus meretur pro alio; igitur tantum erit unum demeritum, quan- do unus demeretur pro alio; igitur tantum una culpa, et illa fuit in Adam; igitur nulla in nobis.
Dico quod illa eadem numero, quse fuit in Adam, non est in nobis, quia tamen per hoc, quod Deus de- dit sibi justitiam, debuit dedisse cuilibet filio aliam justitiam, et aliam; ideo quilibet est debitor jus- titia^ sibi debitee, quia caret ea; ideo habet propriam culpam, et sic obli- gantur plures personee per obliga- tionem unius, et sic efficitur quili- bet debitor, qui accepit justitiam voluntate antecedente.
Per hoc palel solutio tertise quae- stionis. Secundum istam viam non contrahitur culpa in anima filii ex hoc, quod caro concupiscenter se- minata causat qualitatem morbidam in anima, nec infectionem, sed so- lum contrahitur culpa in anima, quia ipsa est forma personae, quse est filius naturalis Adae; et ideo quamquam post lapsum semper sit caro concupiscenter seminata, ta- men ista concupiscentia non est causa culpae in anima. Unde Ansel- mus de Concept. Virgin. cap. 19. ponit septem causas, quare Christus non habuit istam culpam, quarum duee sunt, ut quia non fuit filius naturalis Adae, et quia caro Virginis fuit prius purgata, ideo propagatio magis est causa peccati originalis, quam sit libido. Unde sicut equus amittendo freenum, nihil positivum recepit, et tamen nunc effrsenate fertur huc et illuc; similiter navis fluctuans sine navigatore, sic nunc homo immoderate fertur in concu- piscentias carnis, deperdita justitia originali.
Quilibet habet pro- prium origiuale.
Solatio q.
Septem causaa pouit Ad- aelm. qua- re Christus DOD habuil origioale.
LIBRI II.
Solutio qusest.dist.
Adtertium etquartum qusesitum.
Carentia justitifiB origtDalis DOD est mala babita gratia.
Et per hoc patet solutio quartae qusestionis. Si enim peccatum ori- ginale esset formaliter concupiscen- tia, quantumcumque ponatur illam concupiscentiam minui dum manet, semper manet formaliter peccatum, et tunc formaliter malum culpae maneret cum gratia. Et ideo dico quod est formaliter carentia justitiae originalis, et quod illud peccatum remittitur, quando restituitur aequi- valens justitiee originalis, vel excel- lentius. In Baptismo vero majus bo- num datur, ut gratia, quae ordinat ad excellentius bonum, ut ad immedia- tam conjunctionem cum line ultimo.
Dices, saltem remanet carentia justitise originalis, nisi ipsa forma- liter restituatur.
Dico quod verum est, tamen nun- quam est carentia imperfectioris, nec ejus, quod est ad finem, mala, nisi quia impedit perfectius, vel finem; unde si per aliud posset finis haberi nobilius, quam per illud, ca- rentia hujusnon estformaliler mala. Sed^pro tunc carentia justitice origi- nalisexcludebat conjunctionem cum fine ultimo, sed ipsa existens in ha- bente gratiam, non excludit. Sicut regulariter de necessitate salutis est reddere unicuique quod suum est, non rapere ab hoc, et ab isto indif- ferenter; si tamen Deus, qui est verus Dominus omnium, diceret ali- cui, constituo te dominum totius mundi, ipse tunc posset capere ubi- cumque vellet, quia sua essent, et non esset debitor, reddendo cuilibet quod modo est suum; sic ante gra- tiam fuit debitor justitise originalis, post gratiam receptam nunquam est debitor justitiee originalis, sed ali- cujus nobilioris, scilicet gratia?
acceptae. Et sic patet quartus arti- culus, qualitercontrahitur peccatum originale.
SCHOLIUM Vlll.
Primum dictum, parvuli in Limbo non pu- nienlur poena sensus, nec hahebunt tristitiam in volunlate, neque ullum actum inordinatum sap. Majores de Baplismo. Florent. Sess. ult. Na- zianzenus oraL in Lavacrum, August. 3. de lib. arbilr. 23. Ambros. in Rom. 5. Secundum, co- gnoscent naluralia perfectius nobis, el habebunl quamdam beatitudinem ni^luralem, ex cogni- tione et delectatione naluralium. Ita Lyran. in id Eccles. 4. Feliciorem utroque reputavi, eic. D. Thomas quaesl. 5. de malo, el htc dist. 33. q. 2. art. 2. simpiiciter tamen non erunt beali. Terlium, vel non revelabitur eis beatiludo vera, vel ea reveiala, non tristabuntur, qnia erunt sua sorte contenli, alias peccarent, quod non possunl, Deo eos protegenle, ut in eo, quo decesserunt statu, permaneant; vide in Oxon. Schol. dist. 33. num. 4.
De quinto quaesito, qua poena 21. puniantur, et per hoc solvitur ulti- Adquaeft. ma queestio, Augustinus dicit quod "^"* hoc cerlissime tenendum esty parvu- los aeterni iynissuppliciopuniendos. Et propter istam auctoritatem tenent aliqui istam partem; alii tamen dicunt quod tantum puniuntur poena damni.
Non enim punintur poena sensus, quia delectationi inordinatse corres- pondet acerbitas poenae. Sed parvuli non habebunt delectationem inor- dinatam; iaritur nullam acerbita- }p p^rvu- Ii8 oon est lem poenae sensus habebunt. Tamen poBoa ver- secundum omnes, non habebunt poenam vermis, quia poena vermis est tristitia de peccato commisso, inquantum pro isto amiserunt bea- titudinem per actum suum, et non inquantum est offensivumDei; sed parvuli nullum actumcommiserunt, propter quem ipsi amiserunt beati- tudinem. Tamen dubium est si ali- DIST. XXXIl. QUiESTIO UNIC.
quam tristitiam possunt habere in concipiendo naturam suam ad quantum bonum secundum se fuit ordinabilis, quia Philosophi per rationem naluralem potuerunt cog- noscere Deum aliquo modo, et bea- titudinem naturalem; etita perfecte possunt parvuli cognoscere Deum inquantum principium omnium, et felicitatem naturalem aliquam per aliqua sensibilia occurrentia eis. 22. Dico quod perfecte possunt cog- De cogni- nosccre naturam suam, et perfectius Toiorumrn quam aliquis Philosophus, et con- ^*ceden^^ ditiones naturales scibiles ex illis uom. sensibilibus, quae concurrunt eis, per qu8B possunt cognoscere termi- nos, et per consequens principia, et sic possunt perfecte acquirere cog- nitionem cujuscumque conclusionis scibilis naturaliter, et cognoscere alia per sensibilia eis occurrentia, quia nescio si forte erunt alligati ad certum locum, ubi non occurrunt quaBCumque sensibilia, quia si om- nia occurrerent, omnia possent naturaliter cognoscere. Panroii in Diccs, ipsi suut in termino; igitur ^poMun^" immobiliter permanent. Dico quod dimercrir quantum ad hoc permanent immo- biliter, quod non possunt peccare, neque mereri, tamen bene possunt acquirere nolitiam de novo, et ita potest quilibet sanctus; nechoc de- rogat beatitudini, quia nec propter novam notitiam fit beatior, nec prop- ter ignorantiam minusbeatus. Simi- liter possunt accipere de novo noti- tiam de contingentibus, et de reve- lationibus factis per alios, quando istam rem non vident, nec prius fuit eis revelatum, nec aliquis beatus credit de alio quod revelet sibi fal- sum. Et quidquid sit de sanctis, credo quod parvuli habebunt pro magno, cognoscere multa quae prius non noverunt, ex quo non possunt in alio delectari, quam in cognilione propriae essentiaB, et rerum creatu- ram cognitarum. Tamen possunt attingere ad beatitudinem natura- lem, et possunt concludere Deum esse primum ens, sicut Philosophi concludebant, et in hoc habere gaudium, tamen hoc est modicum respectu beatitudinis Beatorum.
Dices, beatiludo alia, quam sit Philosophorum, non potesl aliquo modo concludi per rationem natu- ralem, ut dictum est in quarlo\ quia quilibet potest experiri quod nihil in hac vita quietat appetitum animae.
Dico ad illud, sustinendo quod beatitudo simpliciler non possit con- cludi ex naturalibus, tunc beatitudo simpliciter non revelabitur parvulis, ne ex amissione tristarentur, et ta- men revelabitur Pagano, vel adulto damnato, in pcenam sui; non igitur tristabuntur de amissione hujus beatitudinis parvuli, quia non de- meruerunt quod eis revelarelur in poenam. Vel esto quod beatitudo simpliciter posset per rationem na- turalem cognosci, et sic parvuli eam cognoscunt, adhuc non contrista- buntur, quia erunt contenti de statu suo, quia iristitia non est nisi de eiSy quae invitis nobis accidunty secun- dum Augustinum 14. de Cioit. Deiy 19.etsi in eis esset remurmuratio propter aliquid quo carent, ipsi pec- carent, et dictum est quod ibi non poterunt peccare; igitur nec ali- quam tristitiam possunt habere.
Item, secundum Augustinum ibi- dem, major poena est tristitia quam Quani ha- bitadinem habeant parvuli si- oe Baptis- momortui.
quaest. 8.
An beatitudo perfecla uola erit parvulis.
Parvuli eruot conteoti sua Borte.
LIBRl II.
Ad arg. 1 QU0Q30d0 peccatum originale est voluQ' tarium.
Ad secuDdum. Niilluspec- cat io eo quod vita- le non po- lest expo- nitur.
dolor, cum trislitia sit in appetitu superiori interius, dolor in inferiori exterius. Quanto igitur major est delectatio in appelitu superiori in inconvenienti quam in inferiori, tanto major est tristitia quam dolor. Cum igitur nullum dolorem sen- tiant, secundum Augustinum, igitur nec tristitiam.
SCHOLIUM IX.
SolvuDtur per oplimam doctrinam argumen- a quaest. i. dist. 30.
Ad primum principale primae queestionis, cum dicitur: Peccatum ita voluntariumy etc. dico quod vo- luntarium potest accipi, qua est in voluntate, et sic quodlibet peccatum est voluntarium, quia quodlibet est in voluntate secundum Anselmum, cap. 4. de Concept. Virgin. Si acci- pitur w/z/ntonwm, quod est in po- testate voluntatis, non quodlibet peccatum est voluntarium, tunc quando est peccatum, nec etiam est in potestate illius. Sed quodlibet peccatum est in potestate voluntalis tunc, vel prius, et hoc in potestate sua, vel alterius voluntatis; et sic dico quod peccatum originale in parvulo est voluntarium, non quia tunc potuit vitari ab aliqua volun- tate creata, nec prius a voluntate sua, sed a voluntate Adae.
Ad aliud, cum dicitur, nullus pec- cat in eo quod vitare non potesty dico quod si intelligalur quod nul- lus actualiter peccat in eo quod tunc vel prius vitare non potest, concedo, tarnen originaliter, quia dicitur magis habitualiter peccare quam actualiter, et si peccat parvu- lus in eo, quod ipse vitare non potest, tamen ab aliquo illud potuit vitari. Unde Sancti loquuntur ex- cessive contra heereticos aliquando in declinando penitus ad contra- rium, etcontra haereticos in extre- ma opinione nimis excessive vadunt ad aliam partem. Similiter loquitur Augustinus contra Manichaeum, qui posuit animam malam a malo Deo, et quod necesse fuit talem peccare peccato actuali. Contra illud dicit Augustinus quod nullus peccat in eo quodvitare non potest.
Adaliudcum dicitur: Deus non Adicr- peccat, nec parentes, dico quod ooomodo peccatum originale sic intrat, quod *°^n*^i^"' filiusest debitor justitiee originalis, et non habet eam. Debitum intrat a Deo obligante omnes filios, sed ca- rentia intrat per Adam, ut per cau- sam demeritoriam per peccatum suum actuale, el quando actu non inest justitia originalis vel gratia, hoc est, quia Deus non dat prop- ter demeritum primi parentis.
Contra, quando eflfectus est, opor- tet causam esse, eflfectus enim par- ticularis, et in actu, simul est cum nam" 'non..., «., oporlct etcausa; igitur cum iste eliectus sepimai nunc primo est, hoc filio generato; ^""u! ^^ igitur oporlet ponere nunc causam in actu.
Dico quod non oportet causam meritoriam vel demeritoriam esse tunc, quando eflfectus est, sed hoc estde causa efficiente; sicut Chris- tus pendens in cruce fuit causa meritoria nunc existentium bono- rum eflfectuum, qui tunc non erant, et in virtute passionis exhibendae habebant multi gratiam antequam Christus penderet in cruce. Nec va- let dicere, quod non potest esse causa meritoria, vel demeritoria Cauaam merito- DIST. XXXIII. QUiESTIO UNIC.
respectu non entis; igitur Adam non obligavit personas, qu8e non erant, quia sicut Christus obligavit Trinitatem eis, qui tunc non erant actu, sed tantum praevisi a Deo, sic potuit Adam obligare eos, qui tunc non erant actu.
^\Sm^' Ad aliud cum dicitur, defectus naturales non sunt vituperabileSy etc. dico quod iste simul est natura- lis defectus et vitium; naturalis quidem, non quia est essentialis naturee, sed quia sequitur totam naturam lapsam, et ideo inter om- nes defectusnaturales,isle est solum talis. Et secundum Aristotelem 8. Topic. Quando aliquid assumptum est solum tale, non potest fieri in- stantia in alio; sic est de voluqtate, ut ponitur potentia activa, quia propositiones generaliter verne de aliis potentiis activis capiunt instan- tiam de sola voluntate. 26. Ad aliud cum dicitur: Adam Adqain- non fuit major tota natura, dico *"°^* quodAdam non corrupit formaliter nisi suam justitiam et suam naturam, sed ut causa demeritoria se habuit respectu filiorum.
Ad aliud cum dicitur: Qualis est anima creala^ talis est in instanti creationis^ concedo, quia non-potest in eodem instanti esse talis et non talis. Et cum dicitur, creata est munda dico quod verum est mundi- tia naturali, sic etiam est mundus lapis, tamen non est creala munda munditia tali, quae est carentia pec- cati; nec sequitur quod est creata munda in hoc sensu, sed in eodem instanti est immunda, aliunde ta- men. Sic estquando aliquis eflfectus in instanti, in quo primo est a causa sua, aliquid habet aliunde, nec Ail sex tum.
causatur in se et absolute a sua causa, sed aliunde provenit illud, quod sibiinest.
SCHOLIUM X.
Solvuntur argunienta quapst. secuDdae, dist. 30. et quaest. d. 31. et post argumenta posila Ad secundam quaestionem, tenet 27. quod peccalum originale est for-Adargum. maliter carentia debitae justitiae. ^y.T^ao^' Ad primum principale, dico quod ^mumV illud peccatum fuit actuale Adae, non enim illudaccepit per originem, nec etiam Angelus malus accepit peccatum per originem. An tamen Angelus bonus accepit justiliam originalem, dubium videtur.
Ad aliud, dico quod peccans Ad secuu- post Baptismum non amplms est debitor originalis justitiae, sed gra- tiae, quflB est quid nobilius. Et con- cedo quod in voluntate est justitia, et dico quod secundum voluntatem est homo debitor, quia secundum il- lud, cui primo potest justitia ines- se, quamquam anima primo perfi- ciat carnem, quia nec in carne, nec in corpore potuit esse primo justi- tia. Et bene potest mors, quae est poena debila secundum aliquos, esse primo totius, quamquam illud pro quo debetur, sit primo in volun- tate.
Ad tertiam quaestionem, teneo 28. quod hoc est causa quare anima est Ad arg. i.
mfecta, quia est pars suppositi, quod est naturalis filius Adee, et non quia maleria agat in formam, ut in animam, nec quia poena cau- sat culpam, per hoc patet ad illas duas rationes primas. Ad tertium dico, cum dicitur ^d argum- LlBRl II.
Teriium. quod mugis esset infecta a proxi-- mis parentibus^ illud non sequilur, quia quilibet filius est debitor justi- tiee per Adam, quia nulli alii dedit Deus istam justitiam illo modo, sci- licet, ut principia originis, ideo alii non possunt istam infectionem in- tendere.
Ad quartam queestionem patet, et ad rationes illius quaestionis, quod restituitur aequivalens, et amplius per gratiam.
Ad primum principale quintae pr«8en?i's quffistionis, dicit unus Doctor quod Augustinus loquitur excessive con- tra haereticos, qui dixerunt parvu- los non baptizatos nulla poena pu- niri; vel potest dici quod debet proferri in sensu diviso. Sic certis- simum est parvulos puniendos sup- plicio, quod aliorum hominum est poenaignis, quia secundum Augus- tinum in Enchiridio, pOBna eorum erit miiissima^ non tamen ipsi pa- tiuntur ab igne.
Ad arg. 4, Jisl. 32.
Ad argum.
Ad secuQ dum.
Ad aliud cum dicitur, habenl corcorpora pora passibHia, dico quod illaerunt rum^^erunt ^^^ passibilia ab extrinseco, et ab impassibi- intrinseco passiorie corruptiva, quia sicut Deus nunc absque novo mira- culo coagit ad mutuam actionem activorum et passivorum, ita tunc coaget rebus in actu primo, et non in actu secundo corruptivo.
Ad aliud cum dicitur: Voluntas eorum non est confirmata, dico quod sic, confirmatione in universa- Ad lertium li quantum ad mereri et deme- reri.
Dices, igitur si fuisset aliquis adultus in puris naturalibus, ut in statu innocentiae mortuus, aequali- ter esset puniendus cum parvuli^, qui tamen nunquam fuit debitor justitiae originalis, et tamen nullam poenam demeruisset.
Respondet unus Doctor, quod non, quiaipse haberet naturalia in- tegriora quam parvuli. Sed hoc esset mpdicum, quia non propter alia a Deo est aliquis' beatior, nec propter carentiam minus beatus. Dico igitur quod ipsi essent aequales in hoc, quod positive non plus ha- beret unus quam alius, tamen par- vulus puniretur, et alius non, quia non demeruit illam poenam, et ideo non infligitur sibi non videre Deum propter offensam, ideo non est sibi poena. Sicut si duo essent aaqualiter dispositi ex parte sui, et quantum ad acceptionem Regis, ut aequaliter reciperent unum donum, si unus offendat Regem, et alius non, licet neutri detur, adhuc uni, poena, quia subtrahitur ab eo propter demeri- tum, alteri non est poena, lamen ille casus nunquam contigisset; nullus enim adultus vixisset sine peccatoactuali, quin Deus dedisset sibi gratiam.
Ad ullimum de potentia tristitiae, Adquarpatet m positione. • Num. 23.
DIST. XXXIV. QUiESTIO UNIC.
DISTINGTIO XXXIV.
QUiESTIO UNICA. Utrum bonum sit causa mali?
I Circa distinctionem trigesimam Argameni. quarlam, in qua Magister agit de primom. peccato actuali, quaero de causa peccati, scilicet: \Utrum peccatum sit a bono sicut a causa^ quod non. Quod omnino nullum esse habet, non habet causam; sed malum nullum esse habet, quia quando unum contrariorum est infinitum, non compatitur in natura aliud, quia contraria non compatiuntur se si- mul; igitur quanto majoris effica- ciae esl unum contrariorum, tanto magis destruit aliud; igitur si est infinitum intensive, non permittit aliudin aliquo gradu.
Item, unitas totius non compati- tur secum aliquid repugnans illi unitati; sed unitas universi est unilas ordinis 12. Metaph. Malum autem repugnat ordini, quia pro tantodicitur malum, quia inordina- tum; igitur, etc.
Item, quod malum non habeat bonum pro causa, quia opposita non compatiuntur se; bonum et malum sunt opposita; eflfectus vero non solum compatitur causam se- Secan- dam.
Tertiom.
cum, sed requirit eam tunc, quando ponitur in esse.
Item, bonumhabet rationem finis, Quariam. 2. Physic. i. et 1. Ethic. Sed ma- lum non habet bonum pro causa finali; igilur non habet finem pro causa, et quod non habet finem pro causa, nullam causam habet.
Item, Matth. 7. Non potest arbor Qaintum. bona Malos fructus facere^ nec e contra; igitur bonum non est causa efficiens mali.
Item Dionysius 4. de Divin. no- sexium. Minib. dicit quod non est ignis in- frigidare^ neque boni non bona fa- cere.
Ex hoc arguitur primo sic: Om- 2, nis causa assimilat sibi efTectum, SepUmum. saltem in rationibus communibus; sed bonum convertitur cum ente; igitur in entitate et bonitate omnis causa assimilat sibi efTectum; nihil igiturcausat malum.
Secundo ad idem: Illud non est ociavum. causa alicujus efTectus, quod habet efTectum contrarium illius; nunc autem boni est salvare, igitur ip- sum non causat malum, quia mali estcorrumpere.
Item, aliquid est primum malum Nonum. in entibus; igitur illud est causa posterioris; igitur nullum malum est a bono efTective. Antecedens pa- tet, quia aliquod est summe malum in entibus, aliter enim esset pro- cessus in infinitum in permanenti- bus, et per consequens esset infini- LIBRI II.
tum malum in entibus. Consequen- tia patet, quia quod est maxime tale, esl causa aliorum 1. Metaphy- sic. igitur malum evenit a causa ordinata ad ipsum; non igitur a bono, cum bonum [non ordinetur ad malum.
Decimum. [tem, quod bonum non sit causa materialis respectu mali, probatur, quia accidens denominatsubjectum; malum non denominat bonum, quia Isai. 2. Vee illis qui dicunt malum bonum^ et e contra; nec est bonum materiale mali, u't pars essentiae.
Ad oppo- Oppositum habetur in littera, et Augustinus de Spiritu et concupi- scentia, i. lib. et Enchiridio 6. et 16. quod non est malum nisi in bonOy neque malum nisi a bono.
SCHOLIUM 1.
Explicat primo qoid eit raalum, nempe pnva- liobooi. Secundo, quod detur in eDlibus, quia constat aliqua carere perfectione, qunm susci- pere nata sunt, tam in genere moris quam naturaQ. Tertio, malum habere CAusam, et non esso a summo malo, ut fingebant Manichasi, ostendens hoo esse impossibile; de quo vide Augustinum hsres. 46. et 12. Civit. i. et 2. et 5. Gonfess. 12. et Epiphan. hsr. 27.
3. Circa queestionem primo declaro quod malum aliquo modo est in en- tibus. Secundo, quod habet causam in entibus. Tertio, qualiter habet causam in entibus. Perfecium D^ primo oportet scire quid dici- ^piidier"' 1"^ per nomcn; cum igitur privatio cognoscatur per habitum, ut tenebra per lucem, oportet scire quid bonum significat. Dico quod bonum et perfectum idem sunt 6. Metaph. Perfectum autem dupliciter dicitur; Uno modo, cui nihil deest, et hoc intrinsece, et illud est perfeclum perfectione essentiali intrinseca, seu perfectione prima; alio modo dici- tur perfectum perfectione secunda. Sic igitur bonum duplex est: Primo modo, et secundo. Bonum pritno modonon potest habere contrarium, neque privativum in natura, quia contraria nata sunt fieri circa idem; igitur quod non est natum inesse alteri, non habet contrarium, ne- que privative oppositum; sed bo- num seu perfectum perfectione prima, inquantum primum, non est natum alteri inesse. Etsi enim quantum ad id quod est, posset al- teri inesse, dicendo quod accidens aliquo modo est perfectum perfec- tione prima, vel intrinseca perfec- tione, quia est essentialis, tamen inquantum primum bonum dicit perfectionem in se et ad se. Bonum Maium igitur bonitate prima tantum habet oppoDiiur oppositum contradictorie, ut non ^"bono!^ bonum; bonum autem secundo mo- do, quod est extrinsecum, habet malum oppositum privative. Malum enim est privatio boni secundum Damascenum cap. 18. ut tenebra luminis; isto igitur secundo modo opponitur malum privative.
Tamen unus Doctor * probat quod 4. malum non est in entibus, quiao.Thom. nullum habetcontrarium, nisi quod * ^i. *** potest inhaerere alteri, sicut lumen intellectuale, quia quod aliquod esse habet, potest habere rationem ac- ceptabilem, sed malum culpae non.
Tamen illa ratio non probat, nisi de malo opposito bono primo modo. Privatio enim boni secundo modo potest alteri inha^rere sicut bonum, et sic Boetius de Hebdomadibus^ cap. 9. loquitur de bono et malo, cum dicit quod res non eo quod DIST. XXXIV. QUiESTIO UNIC.
sunty ideo bonas sunl, verum esto bonilate secunda, quee consequitur essentiam et bonitatem intrinse- cam. MaDumest Viso igituT quid importatur per naiura. nomcu, declaratur quod tale est in entibus, et arguit unus Doctor sic: Perfeclio universi requirit inaequa- litatem graduum, nam si omnes gradus in universo essent aequales, sequeretur quod essent ineequales, ut probat Augustinus 83. qusast. q. 83. igitur requirilur quod sit aliqua res in entibus defectibilis, et talis potest deficere. Deficere autem ma-. lum est, ideo malum est in natura. 5^ Tamen illa ratio non concludit, nam non oportet quod quamquam res sit defectibilis in natura, quod ipsa actu deficiat; ideo dico quod non sequitur, res est defectibilis in entibus, igilur potest deficere in actu. Sed potest deficere potentia remota, non autem oportet potentia propinqua; ideo licet nunquam de- ficeret actu, vel corrumperetur ali- quid in universo, nihilominus pos- set universitas esse perfecta in en- tibus. Unde, ut vult Augustinus in Enchiridio cap. 6. Non est mabim, nisi propter bonum, verum est oc- casionaliter, et idem bonum posset esse in natura, etsi malum non es- set; ideo inaequalitas graduum in universo non ostendit quod malum est in universo, sed defectibili po- tentia remota. elt^^cMe '^®^ probo aliter quod malum est maionj, in uuiverso actu existens in re, qua carcnt quia malum est carentia perfectio- ^ne^i^br" nis debitae inheerere; sed tale est in debita. r^ u universo. Probo, quia quaecumque suntejusdem speciei, exigunt eam- dem perfectionem; sed manifestum est quod in eadem specie unum in- dividuum habet perfectionem sibi debitam, aliud non habet, quia unum habet operationem, per quam attingit finem, aliud non habet; igitur in alio est carentia perfectio- nis, quae nata est inhaerere.
Secundo ad idem sic: Non omnia entiahabent necessario perfectiones natas posse inhaerere, sic enim ni- hil contingenter inesset, igitur ali- qua entia non habent perfectiones, quas possent habere, et quas sunt natae suscipere, ideo in natura est malum naturae, et malum moris. Malum naturee, cum quis caret perfectione secundaria nata natura- liter inheerere; malum moris, cum Maium na- quis caret perfectione morali nata moris. inhaerere.
De secundo articulo, declaro quod 6. malum habet causam eo modo quo Maium est m entibus. Manichdeus enim bet. posuit malum in principatu, sicut bonum, et consequenter posuit quod anima mala est ab illo malo principio; bona autem a bono. Et sic malum velle est a mala volun- tate, bonum a bono necessitate na- turali.
Contra istos arguit Augustinus, Peccatum libr. de Animabus, dupliciter, pri- voiuntas mo sic: Peccatum est voluntas re- neoetsario tinendi quod ju^tilia vetat, a quo *° "* "™' liberum est abstinere; igitur non potest esse voluntas, quin possit velle aliquod bonum. Talis autem voluntas non necessario tendit in malum; non igitur mala voluntas necessitale naturali habet malum velle, quia est a malo Deo.
Secundo arguit sic: Pcenilere est actus bonus voluntatis, et hoc con- cedunt Manicheei, sed non convenit r- / LfBRI II.
7.
Summum malum es' set 8umnum ti poneretur.
Malum e&i a boDo, vel dabis processum.
poenitere, nisi illi voluntati, qu« pcccavit; de bono enim non opor- tet poenitere. Vel saltem esto quod bonus posset poenitere de peccato commisso ab alio, tamen non suffi- cit poenitere, nisi poeniteat ille, qui commisit peccatum; igitur mala voluntas potest habere actum bo- num, ut poenitere; non igitur ne- cessario tendit in malum.
Item, arguo sic: Non potest in- telligi summum malum in enlibus, nisi in illo quod caret maximum bono nato sibi inesse; igitur illud, in quo est illud malum summum, est magnum bonum in entibus. Ali- ter enim nihil esset natum in enti- bus recipere maximum bonum, nec consequenter summum malum quod consistit in carentia illius summi boni.
Item, illud malum quod est sum- mum, et a nullo bono, esset ex se necesse esse, et imparticipatum; sed ex se necesse esse est perfectius quacumque creatura; igitur sum- mum malum esset perfectius nobi- lissima creatura.
Item, quandocumque aliqua sunt opposita, conditio, quee magna est in extremo nobiliori, repugnat ex- tremo opposito; sed esse ex se est conditio nobilis in optimo bono; igitur illud non potest compelere malo. Malum igitur est ab aliquo, et non potest esse processus in in- finitum;' igitur oportet quod sit a bono in genere; tum quia si detur primum malum, illud erit non ex se, sed ab alio; non a malo, cum sit primum malum, igitur a bono, quia non potest esse processus in infinitum, quod malum sita malo; tum quia primum simpliciter coor-