dinationis respectu entis causati, erit alterius rationis. Quidquid enim est causatum causis intrinsecis, sci- licet ex materia et fornia, est cau- satum ab efficiente extrinseco. Cu- juscumque enim entis sunt causae intrinsecee, necesse est ponere cau- sas extrinsecas; igitur cujuscum- que causati oportet ponere primum simpliciter extrinsecum simpliciter incausatum.
Secundo declaro in speciali quod g, malum natura^, et malum moris habent causam eo modo quo sunt. •Primo de malo naturae, quia malum naturae est carentia alicujus per- fectionis naturae debitee vel natae inesse. Ista autem carentia aliquo modo habet causam, quia non con- tingit tale malum in natura, nisi quia efficiens non potuit debite sibi causare illam perfectionem natam inesse. Vel quia esto quod potuit quantum est ex parte sui, tamen materia non fuit disposita, vel ma- teria existente disposita, et agente potente quantum est ex se, impe- ditur tamen per agens perfectius, quod agit ad contrarium, semper igitur aliquo modo pervenit a causa efficiente.
De malo moris declaro idem, quia malum moris est primo in actu; sed actus habet esse causaliter a potentia, vel ab objeclo; igitur a potentia; vel objecto est, quod actus non est talis qualis natus esset esse. Et patet ex intentione Augustini 12. de Civit. Dei 6. ubi loquitur de malo velle, dicens: Illud sibi fecit mala voluntas, etc.
DIST. XXXIV. QUiESTIO UNIC.
Qualem causain habelmalum.
Prima opinio.
Cauea per accideDt, dnptax ex parte caa- idOj et es parte effec- IU8.
S.BoDav.d.
SGHOLIUM II.
Tres afferl luoJos diceadi, quomoJo voluntas e&t oausH peccali, et disputat coDtra duos pri- mo8. Tertiura, qui est Augusiini approbiT, de quo fusius in Oxon. dist. 37. quaest. 2. num. 9. voluntaa ergo est causa furmalis peccati, non efliciens, sed deficiens; et explicat quomodo est causa per accideas peccati, quia per se tantum intendit materiale, seu positivum.
De terlio arliculo, qualiter habet causam? dicitur quod habet cau- sam per accidens, et hoc convenit dupliciter: Uno modo accidente ex parte causse; alio modo ex parte effectus. Primo modo dicitur Poly- cletus causa per accidens statuee; et sic loquitur Philosophus 2. Phy- sic. text. 2. et 5. Melaphysic. text. 33. Secundo modo sunt casus et fortuna causcB per accidens ex parte effectus, quia inventio thesauri est per accidens respectu fodilionis. Si- cut enini ambulans acquirit sanita- tem, quam non intendebat, et sic sanitas indticitur fortuito respectu sui, non respectu naturae, sic dici- tur quod voluntas inquantum defec- tibilis, est causa per accidens mali, eo quod est ex nihilo. Primo igitur modo accidentis, est voluntas creata causa mali per accidens. Ad hoc vi- delur Auguslinus 12. de Civit. Dei, cap. 6. ubi supra, Dolunlas non est causa mali unde voluntas, sed ut ex nihilo. Secundo modo est voluntas causa per accidens, sicut dicitur quod ignis intendit generare ignein per se, et per accidens intendit cor- rumpere aquam, et sic voluntas est causa actus per se, et vult delecta- tionem in actu, sed deformitatem per accidens. Ad hoc videtur Dionysius 4. de Divinis nominibus: Nihit ad malum respiciens operatur.
Contra ista, et primo contra pri- 10. mum membrum: Si voluntas est q^o^^o^J* causa mali inquantum defectibilis, estcauaa aut igitur inquantum defectibilis est per se causa mali, aut causa per accidens? Si per accidens, igitur frustra ponit inquantum defectibi'- lis, quia voluntas creata secundum se, est causa per accidens mali. Si est causa per se mali, sequitur quod Deus est causa mali per se, quia quod est per se causa causee, est per se causa causati, quod est per se a causa secunda; sed Deus est per se causa voluntatis, inquan- tum defectibilis, quia ex hoc quod voluntas est defectibilis, sequitur qifod non est a se; igitur inquan- tum talis est a positiva causa, non alia nisi a Deo.
Item, voluntas creata inquantum voluntas magis est causa effectus defectibilis, quam inquantum vo- luntas defectibilis, quae defectibilis dicitur, quia potest absolute non esse; igitur potest voluntas non esse causa effectus defectibilis, et ipsa non existente, posset aliquid esse causa effectus defectibilis. Non igitur voluntas ut defectibilis est, sed voluntas creata, ut contingens, est causa convertibilis effectus de- fectibilis.
Item, causa contingens duorum sub eadem ratione ex parte sui, est causa utriusque; sed voluntas in- quantum defectibilis non est causa immediata respectu bene velle; igilur nec respectu male velle.
Confirmatur ratio sub illa ratio- ne sub qua voluntas, non potest bene velle, non potest contingen- / LIBRI II, ter male velle; igitur si inquantum voluntas defectibilis non possit be- ne velle, non posset male velle.
Item, ista voluntas inquantum de- fectibilis, nou est nisi voluntas in- quantum libera; igitur idem est dicere, quod voluntas inquantum defectibilis est causa mali, et quod voluntas inquantum libera.
Contra secundum, sequitur quod voluntas est causa fortuita peccati, sed non propter hoc est voluntas simpliciter mala, quffi est fortuita causa mali.
Item, sequeretur quod sicut voluntas creata est causa mali, ita voluntas Dei, quia Deus vult actum, etsi non deformitatem in actu peccandi, et sic dicitur quod voluntas creata solum est causa peccati.
12. Alia opinio ponit quod non est secunda inquireuda causa efTectiva mali, sed D^^SonaV. causa defectiva, quia malum in actu esi 0^1?^ quae debuit infuisse. Et hoc videtur 8e?defec- P^^ Augustiuum 12. de Civit. Dei, ^'^** cap. 7. 8. et 9. qui dicit quod bonum non est causa effeclivaj sed defectiva malitiae, et postea quod queerere causam mali est quserere utrum stlentium potest audiri, et tenebra videri.
Ex his colligitur quod in malo includitur aliquid boni, bonitate prima, et carentia bonitatis secun- daB, quae est perfectio nata inhaere- re, et tunc potest quaeri, quee po- test esse causa negationis in actu malo, vel causa illius substrati, quod subest? Primo modo non ha- bet malum causam effectivam, sed tantum negationem causae, sicut ab- sentia naulae est causa non salutis navis. Sed quomodo est voluntas causa deficiens respectu mali? Dicit ille Doctor quod in actione volunta- ria malum est non subjicere se re- gulae sui actus, sed illud malum non est culpa; sed ex hoc sequi- tur culpa, cum operatur, non sub- jiciendo se regulae suae.
Contra, si tenetur voluntas sub- jicere se regulae suae cum operatur, quaero, aut potest subjicere se re- gulae suae, aut non? Si non potest, non tenetur ad id quod non potest. Si potest, et non facit, peccat; igitur duae sunt culpae quandocum- que est una culpa; una in operando, non subjiciendo se regulae, et alia non subjiciendo, cum tenebatur. Ideo dico quod primus defectus in voluntate est non velle operari con- corditer regulae suae.
Hinc possumus loqui de substrato aclui malo, et sic potest dici quod voluntas est causa per accidens ma- li, accidente ex parte causae, quia voluntas creata per differentiam suam specificam est causa actus mali, quod est oppositum contra vo- luntatem increatam; et sic dico quod voluntas creata per suam dif- ferentiam specificam est proxima ratio contingens actus boni, et actus mali. Et sic potest dici quod volun- tas absolute est causa per accidens, quia per differentiam specificam est causa proxima, et illa contrahit vo- luntatem in genere, quae voluntas absolute considerata, est causa per accidens actus; sicut dicitur quod differentia accidit generi, quia est extra ejus intellectum, et contrahit ipsum ad certam speciem. Ideo de- fectibilitas non est proprie appro- prians voluntatem, ut sit causa con- tingens immediata actus meritorii Volontas creata, est proxima cauea con- tingens actu8 boni, et mali.
Defectibi- lita8 Doa est caufta appro- prians yo- lontatem, ut causet malum.
DIST. XXXIV. QU^STIO UNIC.
Quomodo boQum est causa ma- terialisma- li.
PriTatio,et negaUo quomodo diffeniDt 7 et demerilorii, quia defectibilitas inquantum est ex nihilo, aBqualiter competit lapidi sicut voluntati; ideo voluntas, nec inquantum de- fectibilis, nec inquantum creata, est proxima ratio actus mali, sed diffe- renlia specifica volunlatis creatae.
Secundo dico quod voluntas est causa per accidens mali accidente ex parte effectus, ita quod illius po. sitivi, quod est in effectu, est vo- luntas causa per se, et totius com- positi ex illo positivo, et privativo est causa per accidens, ita quod duo sunt in voluntate corresponden- tia duobus in actu deformi.
SGHOLIUM m.
Malum Don conlrariari alicui substanlisey sed ultimate subjectari in ea, de quo dist sequenti.
De quarto articulo, scilicet quo- modo bonum est causa materialis mali?Dico quod bonum, cui con- trarium malum, non est aliqua subs- tantia, quia contraria nata sunt esse in eodem susceptivo, substantia vero in nullo; malum igitur contra- riaturbono in aliquo supposito, ut in substantia, et saltem ibi erit sta- tus. Ultimo igitur oportet quod sit subjective in bono. Sed per quem modum? Dico quod nihil plus enti- tatis est in privatione, quam in sola negatione, quia in ceecitate non est plusentilalis, quam won videre, sed solum addit non videre in illo, quod natum est suscipere visionem, et non videre dicit hoc absolute. Ideo differt a negatione in solo conno- tato, quia ex hoc quod affirmatio convenit tali susceptivo, necessario concipitur ut disconveniens, sed in non apto videre non concipitur negatio, ut disconveniens. Ista est sententia Anselmi, 5. cap. de con' ceptu Virginalij et 16. rfe casu Dia- boliy qui dicit quod injustilia non nisi solam negationem dicit. Isto modo bonum est causa materia- lis mali, quia malum est carentia perfectionis natee inesse alicui bono.
Ad primum principale, cum dici- 15. tur quod nihil contrariatur primo Ad argum. bonOy et ideo nullum malum forma- liter sibi oppositum est in natura. Dico quod illud non sufficit, quia si aliquid est infinitum, ita bene des- truit repugnans sibi virtualiter, si- cut formaliter, et destruit omne re- pugnans effectui suo, si agat ne- cessitatenaturali. Ideo dico quod sisiprimum ,, boDum aprimum sic ageret, omnmo nullum geretnatu- malum esset in entibus, quia tunc?um ma- induceret quantum bonumposset in ^""esgc."^* quodcumquecausatum; sed nullum causatum est natum recipere majo- rem perfectionem, quam posset Deus in ipso causare; igitur si Deus causatomnem perfectionem in enti- bus, quam potest causare, quodli- bet habebit tantam perfectionem et bonitatem, quanlam natum est re- cipere; igitur nihii erit malum in entibus, cum quodlibet sit ita bo- num etperfectum, sicut natum est esse. Nunc autem Deus agit volun- tarie, ideo non destruit omne ma- lum, quod posset destruere, nec in- ducit omne bonum quod posset in- ducere.
Ad aliud, concedo quod unitas Ad secun- universi est ordo, et bonum uni- versi, bonum ordinis. Iste autem ordo non est quartumcumque par- tium parvarum in universo, sed principalium; ideo malum hujus dum.
/ LIBRI II.
ter male velle; igitur si inquantum voluntas defectibilis non possit be- ne velle, non posset male velle.
Item, ista volunlas inquantum de- fectibilis, non est nisi voluntas in- quantum libera; igitur idem est dicere, quod voluntas inquantum defectibilis est causa mali, et quod voluntas inquantum libera.
Contra secundum, sequitur quod voluntas est causa fortuita peccati, sed non propter hoc est voluntas simpliciter mala, quee est fortuita causa mali.
Item, sequeretur quod sicut voluntas creata est causa mali, ita voluntas Dei, quia Deus vult actum, etsi non deformitatem in actu peccandi, et sic dicitur quod voluntas creata solum esl causa peccati.
12. Alia opinio ponit quod non est secunda inquireuda causa effectiva mali, sed D^^SfonaV. causa defectiva, quia malum in actu est cauM qu® debuit infuisse. Et hoc videtur 8t?defec- P^^ Augustinum 12. de Civit. Dei, ^*^*- cap. 7. 8. et 9. qui dicit quod bonum non est causa effectiva^ sed defectiva malitise, et postea quod quserere causam mali est quasrere utrum 5e- lentium potest audiri, et tenebra vi-- deri.
Ex his colligitur quod in malo includitur aliquid boni, bonitate prima, et carentia bonitatis secun- dae, quse est perfectio nata inhaere- re, et tunc potest queeri, quae po- test esse causa negationis in actu malo, vel causa illius substrati, quod subest? Primo modo non ha- bet malum causam effectivam, sed tantum negationem causffi, sicut ab- sentia nautse est causa non salutis navis. Sed quomodo est voluntas causa deficiens respectu mali? Dicit ille Doctor quod in actione voluntaria malum est non subjicere se re- ' gulae sui actus, sed illud malum non est culpa; sed ex hoc sequitur culpa, cum operatur, non subjiciendo se regulae suae.
Contra, si tenetur voluntas sub- 13. jicere se regulae suae cum operatur, quaero, aut potest subjicere se re- gulae suae, aut non? Si non potest, non tenetur ad id quod non potest. Si potest, et non facit, peccat; igitur duae sunt culpae quandocum- que est una culpa; una in operando, non subjiciendo se regulae, et alia non subjiciendo, cum tenebatur. Ideo dico quod primus defectus in voluntate est non velle operari con- corditer regulae suae.
Hinc possumus loqui de substrato voionias actui malo, et sic potest dici quod proxima ( voluntas est causa per accidens ma- Ungens ac- li, accidente ex parte causae, quia J? maiJ!^' voluntas creata per differentiam suam specificam est causa actus mali, quod est oppositum contra vo- lunlatem increatam; et sic dico quod voluntas creata per suam dif- ferentiam specificam est proxima ratio contingens actus boni, et actus mali. Et sic potest dici quod volun- tas absolute est causa per accidens, quia per differentiam specificam est causa proxima, et illa contrahit vo- luntatem in genere, quae voluntas absolute considerata, est causa per accidens actus; sicut dicitur quod differentia accidit generi, quia est extra eius intellectum, et contrahit ^ ipsum ad certam speciem. Ideo de- masnon fectibilitas non est proprie appro- appro- prians voluntatem, ut sit causa con- ^anuiemi tingens immediata actus meritorii "mttum.^ \ DIST. XXXIV. QU^STIO UNIC.
et demeritorii, quia defectibilitas inquantum est ex nihilo, aequaliter competit lapidi sicut voluntati; ideo voluntas, nec inquantum de- fectibilis, nec inquantum creata, est proxima ratio actus mali, sed diffe- rentia specifica voluntatis creatae.
Secundo dico quod voluntas est causa per accidens mali accidente ex parte effectus, ita quod illius po. sitivi, quod est in effectu, est vo- luntas causa per se, et totius com- positi ex illo positivo, et privativo est causa per accidens, ita quod duo sunt in voluntate corresponden- tia duobus in actu deformi.
SCHOLIUM ni.
Malum Don conlrariari alicui substanlisey sed ultimate subjectari in ea, de quo dist sequenti.
j4^ De quarto articulo, scilicet quo- Quomodo modo bouum est causa materialis ^asTm?.' niali?Dico quod bonum, cui conteriaiisma- trarium malum, non est aliqua substantia, quia contraria nata sunt esse in eodem susceptivo, substanlia vero in nullo; malum igitur contrariaturbono in aliquo supposito, ut in substantia, et saltem ibi erit status. Ullimo igitur oportet quod sit subjective in bono. Sed per quem modum? Dico quod nihil plus entitatis est in privatione, quam in sola negatione, quia in ca^cilate non est plusenlitalis, quam wo;^ videre, sed solum addit non videre in illo, quod natum est suscipere visionem, et PrivaUo.et won videre dicit hoc absolute. Ideo quomodo differt a negatione in solo conno- ^^^^^ tato, quia ex hoc quod affirmatio convenit tali susceptivo, necessario concipitur ut disconveniens, sed in non apto videre non concipitur negatio, ut disconveniens. Ista est sententia Anselmi, 5. cap. de con- ceptu Virginalij et 16. rfe casu Dia- boliy qui dicit quod injustitia non nisi solam negalionem dicit. Isto modo bonum est causa materia- lis mali, quia malum est carentia perfectionis natee inesse alicui bono.
Ad primum principale, cum dici- 15. tur quod nihil contrariatur primo Ad argom. bonOy et ideo nullum malum forma- liter sibi oppositum est in natura. Dico quod illud non sufficit, quia si aliquid est infinitum, ita bene des- truit repugnans sibi virtualiter, si- cut formaliter, et destruit omne re- pugnans effectui suo, si agat ne- cessitatenaturali. Ideo dico quod sisiprimam ,, boQum a- ,, boQum apnmum sic ageret, omnmo nullum geretnatu- malum esset in entibus, quia tunc 7um ma- induceret quantum bonum posset in ^""eage."** quodcumquecausatum; sed nullum causatum est natum recipere majo- rem perfectionem, quam posset Deus in ipso causare; igitur si Deus causat omnem perfectionem in enti- bus, quam potest causare, quodli- bethabebit tantam perfectionem et bonitatem, quanlam natum est re- cipere; igitur nihil erit malum in entibus, cum quodlibet sit ita bo- num etperfectum, sicut natum est esse. Nunc autem Deus agit volun- tarie, ideo non destruit omne ma- lum, quod posset destruere, nec in- ducitomne bonum quod posset in- ducere.
Ad aliud, concedo quod unitas Ad se^un- universi est ordo, et bonum uni- versi, bonum ordinis. Iste aulem ordo non est quartumcumque par- tium parvarum in universo, sed principalium; ideo malum hujus dum.
LIBRI II.
tum.
partis non derogat ordini universi, si hcec pars non sit principaiis, sicut subtracta una gutta sanguinis cor- poris mei, non propter hoc destrui- ^oiiu^ili^ tur ordo corporis. Tamen secundum or«?me^uni- P^nenles quod quilibet Angelus fa- versi. ciat spccicm atomam, videtur quod multcB partes principales erunt ex- tra bonum ordinem perpetuo. Sed malum contrarium bono non privat nisi bonitate, quae est perfectio secunda, nala inesse, quae non est per se de partibus essentialibus universi. i6. Ad aliud cum dicitur, opposiium ^fum'^" non est causa oppositi, dico quod Quomodo malum non opponitur bono, quod poDiturbo- convertitur cum ente, sed bono, quod dicit perfectionem secundam natam inesse. Adquar. Ad aliud cum dicitur, ma/wm non habet causam finalem^ dico quod bonum, dequo loquimur, non habet rationem finis praecise; bonum, quod est finis, est bonum utroque modo quandoque.
Dices, causa finalis est prima causa; igitur quod non habet ipsam procausa, nuliam habetcausam.
Ouomodo Dico quod malum habet causani bef fl^eoK finalem per accidens, nihil enim prohibet negationes in actu ordinari ad finem bonum, scilicet verum bonum, vel apparens bonum.
^1u^m!°" ^^ aliud, cum dicitur, arbor Arbor bo- boua. ctc. dico quod arbor bona ponitur. vocatuT voluutas intcrior, vel actus interior; opera exteriora vocantur fructus; et boni actus interiores non causant mala opera, nec e contra, quamquam mala voluntas possit causare quaedam opera exte- riora similia bonis operibus.
Ad aliud, dico quod probat quod 17. causa naturaliter activa, non causat Ad Beztum per se malum oppositum suo efifec- *m'um!* tui, bene tamen potest causare ma- lum oppositum alteri, sicut cum ignis corrumpit aquam, causat ma- lum aquae, sed non malum ignis; sed voluntas est causa mali, id est, illius privationis in actu secundo. Ideo licet non assimilel sibi efifectum in hoc, causa tamen sufficiens, non deficiens, semper assimilat sibieffectum in rationibus commu- nibus.
Ad aliud, palet per idem, cum di- ^^°^^*" citur, causa non potestcausare effec- causa cautum oppositum suo effeclui proprio; doqueecfe- verum estefficiendo, tamen deficien- tui oppodo potest.
Ad aliud, de summo malo, dico AdDooum. quod in universo est dare malum summum, quod non est dare pejus, et illud non est ens ex se, nec pri- mum, sed est carentia boni non primi, sed secundi, scilicet perfec- tionis alicujus nati inesse alicui bono, cujus perfectio secunda amitti potest. Et sic Lucifer caret in Lucife- summa perfectione secunda nata •ummum sibi competere, et sic in eo est culpa et deordinatio aclus, quse pri- vat summa perfectione, quee nata est sibi inesse; sic igilur est dare primum malum in genere et sum- mum, quod non habet malum prius tanquam causam, nec prius malum in universo. Et illud non oportet quod sit causa omnium aliorum, quse sunt talia in illo genere, sed tenet hoc respectu illorum, quae ha- bent causam per se effectivam, non defectivam, ideo tenet in bonis. At ubi effeclus sunt defectus, non oportet quod reducantur ad DIST. XXXIV. QUiESTIO UNIC.
Ad deci- aium.
primum, quod siltale necesse esse ex se.
Ad aliud, dico quod in bono, quod contrariatur malo, non est malum subjective, sed in bono, quod con- vertitur cum ente. Malum enim, quod est carentia perfeclionis se- cundaB, denominat bonum quod est perfectio essentialis et prima. Et hoc dicit Augustinus in Ench. cap. 13. et ponitur in littera: Nullum malum potest essCj ubi bonum est nullum; et in sequenti capitulo di- cit quod hic fallit regula Dialectico- rum, dicentium duo contraria non coniTaria ^^^^^ insunt eidem. Sed hoc dico, Toiontate ^^^^ P^^ tauto dicit Augustinus re- gulam Dialecticorum falli, quod ubi contraria qualitercumque abstracta, vel generalissime accepta, non pos- sunt referri ad diversa iila non compatiuntur se in eodem, sicut al- bum et nigrum quanlumcumque generaliter sumpta, non possunt inesse eidem. Sed in transcendentibus, cujusmodi sunt bonum et ens, nihil prohibet contraria secundum vocem supponere pro diversis, et simul esse, ut bonum pro bonilate essentiaB vel naturae, quae est per- fectio prima, et malum pro nega- tione boni secundi, quae est perfectio nata inesse illi naturaB, et sic pos- sunt esse simul hoc modo, non pro- prie contraria.
Ad auctoritatem Isaiae 5. respon- del Augustinus in Enchiridio. cap. 12. vel 14. vel 35. quod dictum Prophetae intelligendum estde ip- sis rebus, quibus homines mali sunt, el non de hominibus. Et po- nit exemplum, ut qui dicit adulte- rium esse bonum, et qui dicit ho- minem inquantum homo, esse ma- lum, opus Dei culpat, scilicet ho- minem, et vitium hominis laudat, scilicet iniquitatem; et ponitur in littera, cap. 1. ibi: Ad hoc autem quod dictum est^ etc.
ToM. xxni.
12 •/ LIBRl II.
DISTINCTIO XXXY.
QUiESTlO UNICA.
Vtrum peccatum formaliter sit con^up- tio bonil Alens. 2. parl, quxst, 101. membro i. parl, i. et 2. et art. i. et 2. et quxit. 102. D. Thomas i. part, qn3est, 35. art. i. Gt»br. hic quaest. i. D. Bonavent. ari. 2. qussst. i. et 2. Richardus art. 2. 9ua?5«. I. e/ 2. Bellarm. 5. (fe s/a<u percati cap. i9. hi cum communi tenent peccatum tantum corrumpere gratuita. Sco- tus tn Oxon. dist. 37. quxst. i. a num. 3.
l Circa istam distinctionem trigesi- Argum. 1. mam quintam quaeritur: Ulrum u^lf^l^ peccatum formaliter sit corruplio **• alicujus boni? Quod non. Auguslinus contra Faustum: Peccatum est dictum^ vel factum^ vel concupitum contra legem Dei. Nullum islorum est formaliter corruptio; igitur, etc.
Item, Augustinus deduabusani- mabus: Peccatum est voluntas reci- piendi quodjustitia vetat. Illud non -esl formaliter corruptio.
Item, Augustinus 83. quaest. q. 57. Nulla passiOj qua patimurj est peccatum; omnis corruptio est pas- sio qua patimur; igitur nulla talis est peccatum formaliter.
Quartum. Ilem, si pcccatum sit corruptio formaliter alicujus boni, igilur erit corruptio boni infiniti, quia tanlum cst malum, quantum est bonum, contra quod peccatur; sed omne peccatum estcontra bonum infini- tum, ideo dicitur in Psal. 50. Tibi Secun- dum.
Terlium.
soli peccavi 'yigitixr si peccatum est corruptio boni formaliter, peccatum erit malum infinitum.
Item, corruptio non suscipit ma- gis et minus, sicutnec privatio, ut probat Anselmus de Conceptu Vir~ giniy cap. 24. quia ubi nulla est jus- tilia, non potest aliquid auferri, et aliquid remanere; igitur si pecca- tum est formaliler corruptio, se- quiturquod nullum peccatum est gravius alio.
Item, si corrumpit bonum, cor- rumpit cui nocet; sed nocet na- turcB, in qua est; ergo est. Idem vult Augustinus de Civit. Deiy 12.
Oppositum habetur in littera, et apud Augustinum de Natura boni; et ponitur exemplum: Abstinere a cibo est nihil, et tamen facit cor- pus languescere; sic peccatum, etsi nihil sit, tamen potest esse corrup- tio naturae.
Secundo quaeritur: Utrum princi- pale in peccato sit aversio a bono incommutabili, vel conversio ad bonum commutabile?
Terlio: An peccata distinguantur specie, supposito quod sit tantum aversio formaliter?
Quarto: An unum peccatum pos- sit esse gravius alio?
Quinto: Utrum peccatum sit ma- lum infinitum?
Sexto: An peccatum possit augeri in infinitum?
Quintum.
Seztum.
2.
Conlra.
Qusstio secunda.
Torlia.
Quarta. Quinta.
Sexta.
DIST. XXXV. QU^STIO UNIC.
SCHOLIUM L Peccatum consislere in privatione; ita Ansel- mus, et Augustinus btc citali, et communis, praeter paucos Tiiomisias, expresee Hiiarius de Trinit. cap. H Nyssenus, homii. 2. Basii. Rom. 9. Epiphan. ^haercs. 24. Ambrosius de Parad. cap. 6. 7. Ponit tres sententias de bono, quo privat peccatum: Prima, ail corrumpere bonum naturffi; secunda bonum grati»; tertia bonum ▼irlutis aoquisitffi. Refutat primam 5. rationi- bus, de quo vide ipsum in Oxon. dist. 37. quaest. i. num. 4. 5.
3. Ad primam quaestionem dico, quod corruptio potest accipi dupli- citer, proprievel communiter. Pro- prie, secundum quod corruptio ter- minatur ad non esse per se; et isto modo peccatum non est formaliter corruptio, quia non oportet quod corrumpat gratiam, vei aiiquid posi- tivum preecedens, cum aliquis actu peccat, quia non habens gratiam potest actu peccare, et per conse- quens non oportet quod omne pec- care sit expulsio gratiae preeceden- Peccatum tig. Si accipitur corruplio secundo liier priva- modo, scilicct pro privatioue, SlCUt tenebra dicitur privatio luminis in quolibet instantiposteriori, sicut in primo instanli, sic dico quod pec- catum est formaliter corruptio boni. Sicutenim ceecitasnon estnisi soia negatio, nec surditas, licet conno- tatumsit quid positivum, quia cseci- tas est in oculo, tamen illud con- notatum non includitur intra priva- tionem, quia illud est commune habitui et privationi, esse in tali connotato; sic peccatum solapriva- tio est, et non includit illud in quo est, cum iilud sit commune peccan- ti et bene operanti. Idem vult An- selmus de Conceptu Virgin. cap. 4. et 5. e* de Casu Diaboli, lo. Omne iio.
peccatum est formaliter injusti" tia.
Item, omnis voluntas creata tene- tur conformare se regulae, et ipsa non est regula sua; igitur si potest concordare regulae, et non concor- dat, peccat. Non concordare regulae, si potest, est peccare proprie; non concordare, et posse tantum impor- tat negationem et posse. Posse non est intrinsecum, sed connotatum, quia posse est in bono actu; igitur non est intrinsecum actui malo. Est igitur peccatum formaliter corrup- lio, quae est privatio alicujus boni.
Secundo videndum cujus boni est corruptio? Videtur quibusdam quod boni naturae in qua est, quia secun- dum Augustinum in Enchirid. cap. 6. Peccaium est corruplio speciei, modi et ordinis. Et similiter vult Augustinus quod est corruptio illius boniy quo corrupiOj iandem corrum- pitur ipsa conniptio. Illud non pos- set esse, nisi corrumperetur bonum, in quo est, quia corruptio non des- truitur nisi destructo subjecto. Hoc idem vult Augustinus 12. de Civit. Deiy cap. 6. Pro hoc adducitur illa parabola Lucae 10. de illo, qui incidit in latrones, et fuit vulneratus in naturalibus.
Alia via ponit quod peccatum est corruptio gratiae.
Tertia via ponit quod peccatum est corruptio boni virtutis vel moris, et sic singula peccata aliquam vir- tutem moralem corrumpunt.
Contra primam viam: Omne finitum per ablationem finiti tan- dem consumitur; igitur tandem corrumpitur tota natura.
Dicitur quod verum est, si esset ablatio partium ejusdem quantitatis; PoBse quomodo non intrinsecum peccato.
Opioio D. Bonavent.
Opinio 2. Terlia.
Impufi[oa- tur pnma.
LiBRi n.
ista autem ablatio est partium ejus- dem proportionis. si peeca- Coutra, omne agens aequale seramtede- cundum mtensiouem, vei magis, destrueret. passo remanente eodem modo dis- posito, vel eequale corrumpit, vel magis; sed sequens peccatum potest esse intensius peccatum, vel aeque intensum, et natura est minus po- tens ad resistendum, vel non magis; igitur per peccata seque intensa, vel magis polest tota natura corrumpi. 5. Unus Doctor dicit quod natura D.Thom.i. potest cousiderari dupiiciter, ut in p.q. ^.ar.g^^ vcl quatcnus habituata; pecca- tum vero non corrumpit naturam in se, nec habilitatom secundum abia- tionem, sic enim tandem tola posset auferri, sed illa habilitas remittitur per peccatum. Exemplum: Disposi- tio materiae ad formam intenditur cum plures dispositiones insunt, qucB disponunt ad formam inducen- dam, el illa habililas remitlitur cum pauciores insunt.
Contra illud, illa habilitas per ipsum non potest corrumpi per peccatum, quia sic totum tandem corrumperetur; igitiir stat peccatum cum illa habilitate, quia non est per ablationem alicujus boni, et peccatum est privatio alicujus boni praesuppositi; igitur privatio stat cum bono quo privat.
6. Item, ille Doctor repugnat sibi- A soioDeo ipsi, quia ipse dicit quod non remitab^eidem titur ista habilitas per ablationem destruibi- alicujus, ct tamcn designat qualiter intenditur per oppositum.
Item, quod ista habilitas non re- mittaturper peccatum, probo, quia si sic, hoc est, per corruptionem alicujus gradus; sed quod est a solo Deo immediate a nuUa creatura corrumpitur, quia corruptio illius quod capit esse per creation-em est annihilatio; igitur cum nulla crea- tura possit aliquid annihilare, sequi- tur quod homo in actu peccandi non potest minuere aliquem gradum habilitalis naturae, nec aliquid in ipsa remittere cum natura volunta- tis, et quilibet gradus ejus sit a Deo per creationem.
Item, causa contingens alicujus ^effjctu"*^ effectus potest stare cum opposito ^g^g°j.jj*J[^^|. illius effectus; sed voluntas quae- cauia con- cumque ponitur causa peccali, est ejus. causa contingens aclus meritorii, ve! peccati, non enim est peccatum, si nullo modo vitari possit; igitur per peccatum nunquam corrumpi- tur voluntas, nec aliquid, quod est causa contingens actus meritorii, vel pars causae.
Item, privationes habilus ejusdem speciei non differunt specie, quia privationes distinguuntur per habi- tus; sed bona possunt esse ejusdem specii, quorum privationes sunt peccata specie diversa.