Et si dicas quod bona differunt specie, quia quoddam peccatum privat bonum speciei, quoddam bo- num modi, quoddam bonum ordinis, secundum Augustinum; ad illud patebit slatim post, quia quodlibet peccatum privat ista tria.
SGHOLIUM ir.
Ex rationibus aliatis, probat pecsatum non esse corruplioncm aiicujus boni naturae intrin- secam, quia secundum Dionysium in damnatis naturalia manent integra.
Concedo igitur quod peccatum 7 non corrumpit aliquid naturale, Ad ratto- quod est inti4nsecum naturee, quia°®*^^'°*** \ DIST, XXXV. QU^STIO UiNIC.
secundum Dionysium 4. cap. de Divinis nominibus: Naturalia in damnalis manent splendidissima^ elc. Dices ex Augustino quod /?ecr?a- tum est corruptio speciei, modi et ordiniSj elc. Dico quod in creatura sunt relationes ad Deum in ratione triplicis causaB, efficientis, exem- plantis et finalis, et hoc in actu primo, et non possunt istae relatio- nes corrumpi manente natura crea- turcB. Alio modo potest voluntas considerari in actu secundo, et sic nala est habere modum, speciem et ordinem in actu secundo. Et ista tria possunt corrumpi manente volun- tale in actu primo integra quantum ad naturalia.
Et cum allegatur in Enchirid. quod peccatum est corruptio illius boniy quo corrupto corrumpitur cor- mptum^ dico quod res potest esse indivisibilis in essentia sua in actu primo, et manere integra, etsi non sitintegra quantum ad perfectiones secundas natas inesse, quia bonum, quod est perfectio secunda, corrum- pitur per malitiam; et sic malitia potest esse inlrinseca natura^., non pro quanto bonum est perfectio prima naturae, sed quatenus perfec- tio secunda tollitur per malum, et potcst stare aliquod bonum in actu secundo cum peccato, quia malum esloppositum bono, quod non est, quando malum inest, et non illius gradus bonitatis, cum quo stat ma- lum. vaineraUo Ad aliud dc vuluerato, dico quod uo "qSoroo. differcntia est inter vulnerationem et **^ruD^*" mulilationem in hoc, quod vulnera- fio dicit divisionem conlinui, et non ablationem alicujus partis, sicut mu- tilatio; et ideo non est intelligendum periliam parabolam Lucse 10. quod aliquid aufertur a natura subjecta, cum quis peccat; sed quod ibi est divisio specialis, in hoc quod ibi est inhabilitatio ad bonum opus, et semper major q^uanto gravius et pluriespeccat.
SCHOLIUM III.
Refutat secundam gententiam lenenlem pec- calum esse privationem graliae, sex rntionibus claris, ostendens solide, peccatum non effec* tive, sed demeritorie gratiam corrumpere, quia Deus decrcvit posito peccato non amplius eam conservare. Refutat tertiam sententiam asse- renlem peccatum esse privationem virtutis ac* quisita;, quia constat habitus vitiorum mancre Id converso, et virtutum in lapso.
Contra secundam viam superius diclam, quod peccatum non sit corruptio gratia^, probatur, quia gratia est a solo Deo per creatio- nem; igitur per nullam creaturam potest corrumpi; sed voluntas per actum suum potest peccare peccato actuali, et illud peccatum non est corruptio gratiae, cum non sit in poteslate voluntatis causatae.
Item, peccatum non est corrupti- vum gratiae, nisi demerilorie, hoc aulem non est effective, sed quia Deus subtrahit gratiam non conser- vando ipsam propter demeritum peccantis, ita quod simul tempore, tamen prius natura, peccat volun- tas, quam Deus desinat conservare gratiam.
Item, gratia est causa contingens * respectu actus meritorii; igitur quantumestex se potest stare cum opposito illius aclus; igitur non formaliter corrumpitur per pecca- tum.
Item, potest esse peccatum, etsi prius non infuisset gratia; igitur 8.
Impagnatur opio. 2.
Peccatum noD esse corruptionem grati».
Peccatum destruit gratiam demerilorie tantum.
9.
Impu^oatur opiD.3.
Peccatum iDortale compatibile cum babitu qoocumque morali.
Virtule3 morales Btaot cum peccato, et Titia cum gratia.
illud peccatum non corrumpit gra- tiam.
Item, peccata non distinguerentur specie, quia gratia, cujus formaliter sunt peccata privationes, non est alia et alia specie.
Item, sequeretur quod post pri- mum peccatum mortale non posset homo iterum peccare, quia nullum peccatum posterius corrumperet gratiam; ideo ergo solum est, quod gratia non stat cum peccato, quia Deus eam non conservat propter demeritum peccantis.
Contra tertiam viam: Privatio est incompossibilis habitui; sed non est aliquis gradus virtutis moralis, quin cum eo stet peccatum mortaie, quia si detur quod justitia moralis in nono gradu stet cum peccalo, non autem in decimo, sequeretur quod per unum actum posset habitus virtutis corrumpi, et similiter gene- rari, etidem de habitu vitioso.
Item, vitia moralia possunt stare cum gratia, quia aliquis multum habituatus in vitiis potest subito poenitere, et recipere gratiam, et tamen certum est quod non statim corrumpuntur habitus vitiosi, inio si remittuntur, hoc est valde modi- cum; quantumcumque enim poeni- teat, adhuc habet vehementiorem inclinationem ad actus malos. quos prius exercuit. Similiter habens ha- bitus virtutis perfectee, si semel peccat, non slatim corrumpuntnr virtutes illcB priorcs morales, quia tunc non facilius resurgeret a pec- cato bene nioratus, nec virtuosus, cum semel caderet, quam vitiosus, nec majorem inclinationem haberet ad bene operandum.
SCHOLIUM IV.
Ait peccatum acluale consistere in privatione reotitudinis aclualis/ quam deberel voluntas baberejuxta rectam rationem. Explicat duas deOnitiones peccati ab Augustino datas juxta banc sententiam; item, duplicera aversionem a Deo, formalem el virtualem; hsec in omni mortali includitur, estque principalius in eo, quam conversio ad creaturam.
Dico igitur, cujus boni est pecca- tum corruptio. Formaliter in volun- tate nata est esse non solum recti- tudo habitualis, sed actualis, ita quod actualiter conformatur regulae suae, ita quod' actus suus eliciatur propter talem finem, quem judicat recta ratio quantum ad omnes cir- cumstantias, quas recta ratio dictat, et bonitas in istis circumstanliis est perfectio secunda, et non confor- mari rectse rationi est peccatum, quod est formaliter corruptio boni, scilicet rectitudinis actualis. Istam rectitudinem tenetur voluntas dare actui suo, et ipsa est causa contin- gens respectu hujus rectitudinis, et respectu non rectitudinis, quia abso- lute est causa contingens respectu aclus; igitur in potestate sua est causare conformiler ad rectam ra- tionem, vel difformiter, et si causat actum difformiter, privat se bono illo, quod fuit natum inesse, ut rec- titudinis actualis, quse debuit inesse. Est i(jitiir peccatum actuale privalio rectitudinis aclualiSy vel carentia juslitide actualis natse inesse cum debito habendi eam. Et sic intelli- guntur auctoritates Augustini, quod peccatum estdictum^vel factum^ vel concupitum contra legem Dei^ ila quod dictum vel jactum ponitur loco generis, vel subjecti, sicut Peccatom actuale est formaliter eorruptio \\% oata ioesse.
Definitio actualis peccati.
Quomodo sint iotei- ligeodae variee pec- cati defi- oitiones.
\ DIST. XXXV. QU^STIO UNIC.
ATerflio a Deo, alia formalis, alla virtualiB.
In omiii mortalit est aTersio Tirioalis a Deo.
Peceata eoDtra primam taoulam graTiora.
definiuntur concreta ponendo sub- jectuu) loco generis, et contra legem Deiy est formale in peccato. Simili- ter peccatum est voluntas recipiendi quod justitia vetat; voluntas reci- piendi est subjectum, sed quid justitia vetat, est differentia, vel formale, ita quod vetitum est for- male in peccalo.
Ex his sequitur secundum, quod principale in peccato est aversio. Sed hoc potest intelligi dupliciter: Potest enim aliquid averti a Deo formaliter, vel virtualiter. Primo modo dicitur contrarie, vel negative. Contrarie, ut odire Deum, si hoc sit possibile in entibus; negative, non diligere Deum, quando oportet. Et neutro istorum'modorum potest dici universaliter, quod omne peccatum est aversio a Deo formaliter. Alio modo dicitur aversio virtualiter, quando aliquis avertit immediate se ab iilo, quod est necessarium ad salutem; sicut quando aliquis negat conclusionem, quae virtualiter inclu- ditur in principio, ipse avertitur formaliter a conclusione, virtualiter a principio. Sic in ordinatis ad salutem necessario, quando aliquis avertit se ab aliquo, quod est ad finem necessarium aversione for- mali, virtualiter avertitur a fine, et quanto illud a quo averlitur forma- liter, est propinquius fini, tanto pejor est illa aversio formalis, caete- ris paribus; ideo odium Dei, si est in natura, est maximum peccatum, deinde, aversio formalis a Deo ne- gative, et deinde aversio virtualis propinquior. Graviora enim sunt quee sunt contra primam tabulam, quam contra secundam, caeteris paribus; et sic omne peccatum est aversio a bono incommutabili vir- tualiter vel formaliter. Dico igitur liug^nPg;. quod principale in peccato non est <^**o est a- conversio ad bonum commutabile; nou con- sed aversio a bono incommutabili, quai*e conversio ad bonum commu- tabile non formaliter opponitur di- lectioni Dei. Hocpatet per Augusti- num 12. de Civit. Dei cap. 4. Ideo malum, quia contra ordinem naturse ejicSy a quo summe est; igitur aver- sio est totum, quod est de ralione peccati, quia contra voluntatem Dei. Discordia igitur est mala regula sua, quia necessaria est ad salutem, et carentia virtualis est mala pro tempore, pro quo est rectitudo ne- cessaria ad salutem. Per hoc patet ad secundum quaesitum.
SCHOLIUM V.
Explicat qaomodo peccata diBlInguuntur specie et numero, juxta distinctionem reotiludl- num, quibus privant.
De tertio, supposito quod pecca- 12. tum sit formaliter aversio a Deo, Peccato quomodo distinguuntur peccata spe- gpecie dis- cie? Dico quod privationes distin- *'"fur.°" guuntur specie per habitus, sicut surditas et ceecitas distinguuntur specie per hoc quod habitus oppo- siti distinguuntur. Sic aversio vir- tualis a Deo circa diversa objecta formalia distinguitur, imo circa idem objectum, quia rectitudo est alia et alia, quam tenetur voluntas observare respectu hujus objecti, et respectu illius, et respectu ejusdem objecti quantum ad diversas cir- cumstantias. Primum patet, scilicet quod aversiones differunt specie propter diversa objecta, quia aliter prsBcipitur in uno praecepto respec- LIBRI II.
Diyersa peccata et- ee poBsuot circa idem objectam.
Quomodo peccatadifleruDt Dumero.
tu illius objecti, aliter respectu alterius. Aliam igitur rectitudinem tenetur volunlas habere respectu unius, et alterius; et si careat, alia est aversio virtualis a Deo, propter carentiam unius rectitudinis et alte- rius.
Secundum patet, scilicet quod respectu ejusdem objecti possint esse diversa peccata specie, quia rectitudo in operatione respectu unius objecti requirit omnes cir- cumstantias, quas recta ratio dictat, quia bonum est ex causa integra, secundum Dionysium, et peccatum potest esse ex omissione cujuscum- que circumstantiee; cum igitur cir- cumstanti83 differant specie, priva- tiones different specie. Ex hoc patet quod plura accidentia differentia tantum numero possunt esse simul in codem, quia sicut plures rectitu- dines secundum speciem privantur per plura peccata secundum spe- ciem, sic plures rectitudines numero privantur per plures privationes solo numero differentes, ut si ille hodie occidit hominem, cras alium, post cras tertium, plures privaliones secundum eamdem speciem insunt eidem simul. Nec illud est inconve- niens de peccatis, quia dictum est in 4. quod post actum non remanet nisi reatus, scilicet obligatio ad pcBnam; et sic plura peccata rema- nere quantum ad reatum, non est ah'ud, quam plures non rectitudines ejusdem rationis simul manere in eodem.
HGHOLIUM VL Peccatum eo gravius specie, quo nobilior virtus opposita, et numero, quo majori conatu committitur, quia juxia conatum tenetur to- luDlas apponere majorem rectitudinem. Expiicat quomodo poccatum sit intensive finitum, sed objective, quandoque formaliter, quando- que virtualiter inflnitum; item, quomodo voluntas posset in inflaitum augere peccata, si inflnita duralione maneret in via.
De quarto quaero: Utrum unum 13. peccatum potest esse gravius alio? Peccatom Dico quod illud peccatum esl gra- \iio slt vissimum, quod est immediatecirca ^*'*^*"®- finem ultimum contrarie; et si est immediate circa ea quae sunt ad finem formaliter, quanto illud bo- num circa quod est peccatum, ma- gis est necessarium ad ultimum finem, tanto est illud peccatum gra- vius, ita quod talis est ordo iri gra- vitate inter privationes, qualis inter habitus. Una igitur rectitudo oppo- Quo nobi- sita peccato, est melior alia, quia tus, eo p...,. *. gravius p...,. *. gravius propinquior lini ultimo, et sic esset peccatum, respectu ejusdem objecti; una cur-%onUurf vitas in actu estmajor alia, licet non differantin genere actusex hoc quod ex majori libidine est major conatus vel major delectatio, quia quanto actus est elicitus cum majori conatu, tanto tenetur voluntas habuisse ma- jorem rectitudinem. Ista declarantur exemplo, quia error in intellectu di- citur major ex hoc quod falsum, quod creditur esse verum, est oppo- situm conclusioni propinquiori prin- cipio. Similiter esto quod possit in- tellectus moveri ad eamdem conclu- sionem immediate a duobus objectis, nobiliori, et minus nobili; esto quod esset error in utroque, major error esset in actu inteileclus, quando moveretur a nobiliori, quam quando moveretur a minus nobili. Sic esto quod ab eodem sit actus cum majori conatu, et cum minori, major error est in actu, qui fit cum minori conatu, caeteris paribus.
DIST. XXXV. QU^STIO UNIC.
j^ De quinto quaesito: An malum in An pec- ^^'" peccandi sit infinitum? Dico ^^{^^■^ quod nullum peccatum esl malum finitum. infmitum, proprie loquendo, quia nulium peccatum est majus malum, quam sitbonum, quod privatur per actum peccati. Sed nullum bonum potest privari per peccatum, nisi finitum, quia, ut dictum est prius, per peccatum non privatur nisi bonum in actu secundo, quod est acomn?*fiSi- cidens naturae in actu primo. Ta- ^""swe*" men, ut prius dictum est, aliquod qooddam peccatum cst immediatc circa finem objecUve ^ estforma- ullimum formaliter, aliquod peccadam vir- tum circa ea, quee sunt ad imem fiiiiium\° formaliter. Primo modo omne peccatum est finitum inlensive in actu, quia causa eliciens actum est finita intensive, tamen iliud malum est infinitum objective formaliter, quia formaliter est respectu boni infiniti; peccatum tamen, quod est circa ea qu8B sunl ad finem, formaliter est finitum intensive quantum ad actum, et objective finitum formaliter, infinilum tamen objective virlualiter.
jg De sexto queesito: An peccatum An pecca- possit augcri in infinitum? Dico nXmiu^q^od si conservetur voluntas creata geripossit. iji via pcr tempus infinitum, potest peccatum continuari in infinitum, et nunquamdiminuetur natura volenlis, quia causa, iu qua virtualiter continentur infiniti eflfectus, si 'm infinitum conservetur, infinitos effectus potest producere. Nunc autem voluntas ex hoc, quod accepit gratiam, tenetur agere gratuite in omnibus, in quibus peccat mortaliter; ideo voluntas potest peccare in infinitum, si in infinitum conservetur in via, quia voluntas est debitrix omnium rectitudinum, quee natae sunt inesse in actibus sequentibus, si conservasset gratiam collatam, et in omnibus actibus peccati tol- litur aliquid, quod inluit virtualiter, si non demeruisset conservationem gratiae, quia quaBlibet rectiludo op- posita curvitati peccati actualis, fuit virtualiter inclusain voluntate, quan- dohabuit gratiam.
Ad primum principale, patet per Ad argum. dicta in positione, et ad secundum similiter.
Ad tertium, dico quod passio in- jg quantum ea patimur, non est pecca- ^d ter- tum, tamen alio modo est peccatum ^*"™* inquantum est a voluntate, ut a cau- sa activa.
Ad aliud, dico quod non sequitur Ad quar- peccatum est corruptio boni; igitur Tanulmest estmalum infinitum. Etcumdicitur (JSaDt^m tantum est malum, quantum bonum opponitur! contra quod peccatur, verum est ^^p^^^*^^" tantum, etquantum, secundum pro- portionem, non secundum aequalita- tem. Et ideo concedo quod contra majusbonum immediate est majus peccatum; non tamen si est imme- diate contra Deum, propter hoc se- quitur quod sit infinitum, quianon privat bonitatem Dei, quia illa non fuit nata infuisse creaturae, sed pri- vat bonitatem in actu secundo, quee accidit naturae in actu primo.
Ad aliud, dico quod Anselmus de- 17, clarat originale non magiset minus Adquin- in uno quam in alio, quia per pec- *"™* catum originale tollitur justitia ori- ginalis totaliter, et quilibet aequaliter est debitor justitiae originalis, ideo non potest esse plus in uno quam in alio. Sed in peccato actuali non sic est, quod unum peccatum acluale potest esse respectu unius boni, aliud respectu alterius. El sic alia DIST. XXXVI. QUiESTIO UNIC.
DISTINCTIO XXXVl.
QUiESTIO UNICA. Utrum peccalum sit poena peccati?
Alens. 2. part. qusesl, 127. membro 7. eti, part. dist. 40. m. 2. 2. D. Thomas, i. 2. quxst. 87. art. 2. et htc qusest. i. art. 3. D- BonavenL art. i. quxst. i. Richard. art. i. qucBst. i. Du- rand. qusest. i.Salas. tract. 13. disp. 15. num. 10. Vasq. i. 2. diip. 140. Can. 2. (/f /o(;. 4. Sootus in Oxon. hic et dist. 37. quaest. 2. num, j Circa istam distinctionem trigesi- Argum. r '^^"^ sextam quaBritur: Utrum pec- catum sit poena peccati? Quod non. Augustinus primo Retractationum cap. 26. Omne justum est a Deo; omnis poena est justa; igitur omnis poena est a Deo; sed nullum pecca- tum est a Deo; igitur nullum pecca- tum est poena peccati.
Item, Augustinus de vera religio- ne: Peccatum est ita voluntarium, quod sinon est voluntariumy non est peccatum; sed omnis poena est in- voluntaria, quia omnis poena tristis; igitur nulla est peccatum.
Item, Deus semper punit citra condignum, quia poena nunquam excedit culpam; sed sequens pecca- tum potest esse gravius quam pec- catum praecedens; igilur non est poena peccati peccare.
Ad oppositum. Ad Roman. primo, el 1. ad Thessalonicenses 2. dicitur de Philosophis, propter quod, id est, propter peccata sua, Deus tradidit illos in reprobum sensum. Et Genes.
Secun- dum.
TeHiam.
CoDtra.
15. Nondum sunt completa peccata Amorrhoeorum, etc. Et Apocalyp. ultimo: Qui in sordibus est, adhuc sordescat. Et Augustinus contra Ju- lianum lib. 5. cap. 5. et in Psal. 57. ad illa verba: Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Et Gregorius Moral. 25. cap. 12. Peccatum, quod non purgatur, mox ad aliud suo ponderetrahit. Propter istas aucto- ritates tenetur quod peccatum potest esse poena peccati.
SCHOLIDM I.
SCHOLIDM I.
Ait peccatum esse pcBnam peocati, quia pri- vatio justi roajor pmna est, quam privatio commodl; neque est de ratione poBnae quod sit nolita, sed quod contra inclinationem naturs, et sio est omne peccatum. Pro hoc faciunt loca ScripturaB ad oppositum ducta. Ita Magist. D. Bonavent. Ricbard. Cao. citati, Bassol. Major, Gabr. btc D. Tbom. de malo, qusst. i. art. 4. Valent. i. 2. disp. 6. quaBst. 27. part. 3. variant tamen in modo explicandi. Doclor dat duas explicationes ad Magi8trum,quomodo peccatum 8it simul poBna el culpa, voluntarium et invo- luntarium. Sed ipse bunc modum non sequi- tur.
Ad quaestionem dico quod sic. Peccatum est poena, quia omne pec- catum estcarentia boni justi conve- nientis, et major poena est carentia boni justi convenientis, quam boni commodi, quia bonum justum est nobiliusbono commodo, etpropin- quius perfectiori, et sicut proprium perfectiori est perfectius quam com- mune perfecto et imperfecto, sic propinquius perfectiori cseteris pari- LIBRI 11.
Poena non OTDois in- voluntaria.
Quomodo poBDa sit iDYoluotaria.
3.
Quomodo culpa etiaDQ eit pcBDa volUDtaria, et iavoluotaria, expo- Ditur ad meDteoi Ma^. dupliciter.
bus. Nunc aulem justilia estpropria appetitui rationali, commoduni vero convenil omni appetilui; sed pecca- tum carentia boni justi convenien- tis, quia praemium est oppositio bo- ni convenienlis; igitur demeritum privat bonum conveniens.
Dices, culpa non est poena, quia non est involuntaria; nullum enim malum est poena, nisi sit involun- tarium.
Dico quod omnis poena est contra inclinationem naluralem, quam- quam actus elicitus de illa poena sit volunlarius, ut patet de morte, licet Sancti cupiant dissolvi et esse cum Christo, adhuc illa mors est poena, quia contra inclinationem natura- lem, quamquam non sit contra ac- tum elicitum voluntatis. Non igitur est verum quod omnis poena est in- voluntaria, ita quod contra actum elicitum voluntatis, quia tunc Mar- tyres non sustinuissent poenam in morte; sed dicitur involuntaria, quia contra inclinationem natura- iem voluntatis, non autem contra actum voluntatis elicitum.
Ideo dico quod peccatum est for- maliter maxima poena. Et quomodo stantsimul, quod culpa sit volunta- ria, et quod sit poena? Magister res- pondet quod potest accipi ut activa, vel ut passiva. Ut active sumitur est culpa, ut passive, poena. Etquam- quam istadistinctio appareat grossa, potest habere bonum intellectum, quia voluntas potest dupliciter con- siderari vel ut subjectum actus pec- cati, vel ut causa actus. Ut subjec- tum, non dicitur actus voluntarius, nec culpa voluntaria, sed dicilur ip- sius volunlatis, quia non est in po- testate voluntatis, ut est subjectum culpae recipere talem actum, vel non recipere. Secundo modo tantum, est in potestate voluntalis, ut est causa actus demeritorii, et quia vo- luntas tenetur agere conformiter regulae suee, si non facit, peccat, et sic peccatum est corruptio boni ac- tive, vel voluntas per peccatum, et sic peccatum est culpa formaliter. Et sic corruptio, actio est a volunta- te active in primo instanti naturae, et in secundo instanti naturoe, est corruptio passio, privans subjectum a bono sibi opposilo nato inesse. Sic igiturstantsimul, quod^in primo in- stanti naturee sitculpa voluntariain- quantum est a voluntate effective, et in secundo instanti naturae, simul tamen tempore, est subjective in voluntate, et est poena, quia in illo instanti naturae privat voluntatem a bono nato inesse.
Aliter exponitur, et subtilius, dic- tum Magistri, quod in voluntate est duplex actio ad oppositum, scilicet actio de genere Actionis, et actio de genere Qualitalis, quae dicituro/?e- ralio^ ut volitio, quia volitio est quid absolutum et intellectio similiter. Non enim erimus beati in relationi- bus, sed volitione et intellectione erimus beati; igitur illa sunt abso- luta. Ad volitionem igitur est actio de genere Actionis, cujus terminus est volitio; sed agens inquantum hujusmodi, non perficitur opera- tione perfectione prima; igitur illa volitio non est perfectio volunta- tis in actu primo. Nunc autem illa operatio debet esse circa objectum, et debet esse recta inquantum volun- tas est causa activa illius operalio- nis. Igitur voluntas tenetur habere aclionem rectam de genere Actionis DIST. XXXVI. QU^STIO UNIC.
tram.
quae est elicere volitionem, sicut si voluntas sit poteniia facliva, utpos- sit per imperium suum perfectionem producere in lapide, si tenetur ibi producere actum reclum, peccaret in non recle agere actione de genere ^jJ^P/j^^*^^ Actionis; ut si producat ibi tibiam Magi»- curvam, cum tenetur producere rec- tam, tamen lapis non peccaret, sed magis posset dici sibi poena, cum natus esset recipere effectum rec- tum, et nunc caret perfectione, quam est natus recipere. Sic volun- tas, cum producit in se volitionem non rectam, peccat in hoc, quod non recte agit actione de genere Actionis, et posterius natura inquanlum reci- pitur in ipsa actus non rectus, est sibi pcena, et non peccat in recipien- do; et sic peccatum de genere Ac- tionis est causa poenaB in operatione de genere Qualitatis.
Simiiiter, esto quod Deus possit causare immediate malum actum in voluntate, sicut ipsamet polest, ipsa in recipiendo non peccaret. Ideo culpa formaliter est carentia recti- tudinis in actione propria, de genere Actionis, et sic ex volitione est iliud peccatum poena, ita quod inquan- tum elicit, peccat, et sic est volun- tarium, inquantum suscipit aclum privative bonum conveniens, non peccat, sed illud suscipere est sibi poena.
SGHOLIUM H.
SGHOLIUM H.
Peccatum eatenus est pGcna peccati, quate- nus Deus propler peccata cominiesa deserit peccatorem, non dando ei abundantiorem gra- tiam; dat tamen sufncientem, alioquin non peccaret in sequentibus peccatis, quia nemo peccat in eo quod vitare non potesf. Ita Doct. io Oxon. hic dist. 37. qusest. 2. num. 24. hic tamen ia Report. adducens locum Anselmi, quoTideturvelle negare sufQcientem gratiam in pGenam peccatorum, nihil respondet, forte quia remittit se ad aliud scriptum. Itaque peccatum, propriH loquendo de ejus formali, non est pcEna. D. Thomas cilatus, et i. part. quaest, 48. nrt.5. 6. ponit quaiuor conditiones pcEnae, scili- cet quod sit restaurativa ordinis perversi a culpa, conducens ad justitiam, bono communi bona, et a Deo volila; quarum nulla convcnit pcccato secnndum se, seu pro formali.
Sed quomodo est unum peccatum S. poena alterius? Dico quod Deus J|^°;;SP«^' punit subtrahendo gi-atiam, et juste {^®°^*J^®- propter demeritum praecedens na- ^^^^ ^ tui^a. Et sicutDeus non assistit con- servando gratiam, sic dicitur puni- re, quia magna punitio est subtrac- tio beneficiorum, et sic in secundo actu, cum iterum peccat, nou assis- tit Deus ad dandum rectitudinem in illo actu, propter demeritum praece- dens, et sic punit permittendo cadere in peccatum secundum.
Dices, quomodo peccat secundo, ex quo voluntas non habet in po- testate Sua rectitudinem secundam, quia ex quo caret gratia, non habet in polestate sua quod possit elicere actum secundum, secundum omnes conditiones, quas recta ratio dictat. Anselmus respondet quod impoten- tia non excusat, quando aliquis in- cidit in impotentiam per peccatum suum; quia igitur ille a principio potuit vitasse istam impotentiam cum habuit gratiam, quamquam tunc non possit, cum peccat, ideo tenetur ad rectitudinem in actu secundo, tertio et quarto.
Ultimo, quomodo est a Deo, utg^J^^^^^^ pcena peccati pinoris? Dico quod P^^ effi- ^ r t^ ^ cente, nec illud peccatum secundum, quod est deficiente, poena peccati prioris, non est a Deo rente. efficiente, sed non causante jusle, propter demeritum praecedens, si- 190 LIBRI n.
cut non dare visioneni beatam pec- test peccatum esse a Deo, et culpa canti non est a Deo efficiente, sed posterior pro priore non inflicta, sed non causante juste, propter deme- derelicta.
ritum pra^cedens, et ista poena est Ad aliud, dico quod peccatum est ^V^f^^"- poena derelicta, et non inflicta. Quod voluntarium, ut comparatur ad cau- ^^^^^^^ patet secundum Gregorium Moral. sam agenlem, sed involuntarium ^t^®°;^jj»-.
25. cap. 12. Deserendo percussitj disconveniens voluntati, et pcena, larium, ei etc. etsecundum Augustinumcontra ut comparatur ad susceptivum, et rium.
Julianum lib. 5. cap. 5. DeserendOj universaliter contra inclinationem sive alio modo punitj etc. Sicut naturalem.
igitur nauta per preesentiam est Ad aliud, dico quod Deus non incausa salutis, sic Deus per praesen- fligit poenam ultra condignum, sed tiam bonae operationis, et perabsen- punit positive citra. Loquendo tatiam poenae non agendo. men de poena derelicta, deserendo 6. Ad primum principale, dico quod permittit eum cadere in majus ma- Adargum. omnis poena est a Deo, non tamen a lum, in quod incidit propter deme- Quomodo Deo infligcute, nisi solum de poena ritum praecedens, et in omni mala Taest^a positiva; sed de poenisprivativis ve- sequentia, et hoc juste, ut prius ^®^' rum est quod sunt a Deo subtra- dixi.
hente, vel non causante, et sic po- DIST. XXXVII. QUiESTIO UNIC.
DISTINCTIO XXXVII.
primuiD.
QU.ESTIO I.
UiTum materiale peccati sit immediate a Deo?
Alens. 2. part, quwii, 400. membro 3. art, i. et2, D. Thoroas i. part. quxst, 105. art, 5. et i. 2. quaest, 70. art. i. D. Bonavcnt. htc art. i. quxst, I. RicbarduB art. 3. guas^l. i. e/ 2. Durancl. Capreol. Rubion. Gabr. hic, Bellarm. i. de amiss, grat, 18. et 4. rfd liber. arbitr. cap, 4. Vasq. I. 2. dwp. 129. Vega2. iVi Trid. cap, i5, ScotUB in Oxon, quxst, 2.
19 Circa istam dislinctionem trigesi- Argum. mam septimam queeritur primo: Ulnim actus substratus primtioni in peccato sit a Deo? Quod non, quia voluntas recte agit, quando agit conformiter regulae suee; igitur si actus ille sit a voluntate divina, voluntas creata in coagendo ageret conformiter regulee suee; igitur tunc non peccaret, quia quando peccat agit difformiter.
Item, quidquid Deus causat ex- tra, causat ordinatissime, et ex ma- xima charitate; omnis talis actus rectus est; non igitur demerito- rius.
Item, aliquis est actus malus, qui non est malus, nisi quia prohibitus, ut comestio pomi; igitur si Deus fa- cit talem actum, facit eum sub ra- tione mali.
Oppositum, Isaise 10. Patet quod creaturee sunt instrumenta in actu peccandi, sicut Sennacherib pecca- ti, ut instrumentum, et tamen fuit SecuD- dam.
TertiQm.
CoDtrt.
sibi damnabile; igitur Deus causat actum subslralum culpae. Item Au- gustinus super Psalmum 68. Et non est substantia, dicit quod non est substantia aliqua, nihil est^ et omnis substantia a Deo est; igilur actus substratus, sicut est, sic a Deo est.
RESOLUTIO.
ActUB substratus privatiouis in peccato ali- quando est a Deo.
QUiESTIO II.
Utrum actus ille sita Deo, utpeccatum?
Doctores cilati q. prsced. et alii apud Doct. in OxoD. btc.