giorfam corporis. In tertio instanti potest considerari anima, ut plena gloria, et corpus non glorificatum; et tunc concipiendo Verbum, ut ha- bens naturam, et tales qualitates, DIST. XVI. QUiESTIO II.
4.
8eco.
cum corpus non sit glorificatum sibi derelictum, potuit pati sibi (lerelictum ab extrinseco et intrin- secQ.
Sed unde erat ista necessitas, ex quo corpus habuit optime compiexionatum, praesertim cum ipse fuit omnisciens, ipse potuit considerare quae erant convenientia, et sic corpus suum semper conservasse. Et confirmatur, quia ipse fuit magis lemperatus, quam Adam in innocentia, et Adam in illo temperamento non potuit mori; igitur, etc.
^uomqS^^ Dico quod ista natura subsistebat chHs^tus ^^ Verbo, et tamen ista passio fiebat pati ab e^- ab cxtrinscco, et ab intrinseco magis.
ei exifjn- Potuit pati primo ex aliquo assump- to, per quod debuit corpus nutriri, secundo ex debilitate virtutis nutri- tivee. Primum contingebat propter impuritatem alimenti, quia semper caro sequens generatur impurior, quam fuit caro prsecedens, et sic tandem tam impura, quod non sta- bit proportio ejus ad animam. Se- cunda causa est ex defectu virtutis nutritivse, quia illa virtus agit Phy- sice; igitur in agendo debiiitalur a contrario, et ita reparatur tandem, ut non possit agere, et tunc natura- liler sequitur mors. In tertio igitur instanli natura^ potuit Christus pati ab extrinseco et inlrinseco.
SCHOLIUIf U.
SCHOLIUIf U.
Sententia D. Bonavent. el videtur D. Thomse, corpas faisse roortale, quia ejus materia fuit privala aliis formis, quia habuit diversas partes orgaaicaSy coatrarias qualitates, et elemeata in mixto, refutatur, quiaconcludunt ibtsB rationes eodem modo de corpore glorioso; refutat sin- gillatim singulaB rationes, de quo in Oxon. htc quaest. 2. num. 5. Ad primam instanliam expli- cat illud: Quod semel assumpsUf etc. non intel- ToM. xxin.
igi de parlibus fluentibus, neque de tota natu- ra, quam in morte deposuit, sed de partibus princip&libus. Ad secundam, explicat quomodo sine novo miraculo, partes aggenerats per nu- tritionem uniantur Verbo. Quomodo autem aggeneratio fial per nutritionem, optime expli- cat 4. dist. 44. quaest. i. Difnciie valde explicatu est, ei tantum ponatur forma intellectiva in homine; at facile est, ponendo formam corpo- reitatis, quam fuse probat Doct. 4. d. 11. quaest. 3.
Alii ponunt rationes universales 5 ad reddendum causas necessitalis D.Thomas. moriendi. Prima, talis materia cuni privalione est causa corruptionis; in Christo fuit materia cum priva- tione aliarum formarum.
Secunda ratio, in Christo fuerunt qualitates contrariee inter se, et di- versitas partium organicarum; igi- tiir ratione illarum fuit actio et pas- sio.
Tertia, in Christo tunc erant ele- mentain mixto; igilur si mansissent ibi, perpetuo mansissent aliqua ex- tra suas sphaeras, et sic violenter; nullum autem violentum perpe- tuum.
Quarta ralio, cujuslibet viventis est aliqua certa periodus; igitur in termino illius necesse fuit Christum mori naturaliter.
Sed tres primse rationes aequaliter 6. concluderent quod Christus nunc esset corruptibilis sicut tunc, quia nunc in Christo est materia, et non potest privatio alterius formae tolli, quse nata est formaliterperficere ma- teriam, nisi per prsesentiam sui con- trarii. Similiter in Christo nunc ma- nent qualitates contrariae, et diver- sitaspartium organicarum. Similiter magis essent elementa in Christo violenlernunc quam erant, quando erat in terra; tum quia quod- 24 LIBRI III.
Quare mo- do eBtcer- taperiodus Tiventium? Videhicin OzoD. n.5.
7.
Objectio.
RespoDBio.
Quod B^mei asfumpBit DOQ dimisit, expoaitur.
libet est nunc extra sphaeram suam; tum quia motus naturalis mixti est secundum elementumpreedorainans. Terra autem est in corporibus nos- tris per prsedominium; igitur natu- ralius debent esse in terra.
Quarta ratio non valet, quia si po- natur quod aliquod mixtum ex se non tendat in non esse, sed solum sit corruptibile ab extrinseco, ut si aurum sit tale, vel aliquis lapis, ejus non esl dare aliquam periodum, si non habeat actu aliquod extrin- secum corruptivum; et si corpus Chrisli fuissel tale, semper poluisset durare. Modo autera est certa perio- dus viventium propter hoc, quod contrarium potest vincere contra- rium tam intrinsece quam extrin- sece. Ideo teneo causam priorem, quod £acta una parte gloriosa, ut anima, et non alia, ut corpore, fuit necesse Christum corrumpi.
Conlra, miracuium videtur, si aliqua pars corporis Chiisli fluat; igitur non potuit corrumpi exlrinse- ce. Antecedens patel, quia quod se- mel assumpsit, nunquam deposuit; igitur si non esset miraculum no- vum, nulla pars fluei^et; igitur vi- delur mii-aculum si aliquid assump- tum postea fluat.
Item, si aliqua pars flueret, opor- teret iterum assumere aliam partem; sed in prima assumptione fuit mi- raculum; igitur et in quacumque novaassumplione.
Ad primum horum dico quod non erat novummiraculum, si pars flue- ret, quia ex quo ibi est passivuin sc- cundum se approximatuni aclivo, ct sibi derelictum, miraculum esset si non pateretur. Et est intelligen- dum, quod semel assumpsity numquam dimisil, de partibus integrali- bus principalibus, non autem de partibus secundum materiam, sed secundum speciem; neque de tota natura, scilicet humanitate, quia il- lam dimisit in triduo, alias non fuis- set vere mortuus.
Ad aliud, dico quod iterum assu- mere partem secundum materiam, non fuit novum miraculum; imo si isla virtus non ageret ad generan- dum sibi partem novam, esset no- vum miraculum. Et cum dicitur, nova assumptio esset novum mira- culum, dico quod non, quia eadem unione unitur totum Verbo, et par- tes qucB sunt aliquid ejus; igitur non est miraculum si per hoc, quod sit nova pars totius assumpti, qua3 uniatur Verbo de novo inquantum pars totius, quia sicut naturaliter fit pars primi assumpti, sic miraculo antiquo unitur Verbo, quia quidquid est pars hujus, estpars totius.
Et quomodo potuit hoc fieri? Dico quod si tantum ponitur intellectiva in homine, difficile est videre quo- modo nutritio terminetur ad sub- stantiam in alio, cum sit aggeneratio, quia tunc eadem virtute, qua ali- mentum fit sub forma carnis, statim animaretur anima intellecliva, quae induceretur in illam partem abalia virtute activa, cum tamen solum sit a Deo. Sed si ponatur quod cumin- lellectiva sit forma corporeilatis (quod verius credo),perse terminus nutritionis non est nisi compositum ex materia et forma corporeitatis, et iste terminus non excedit agens, et tunc concomitanter est illa pars animata, quia pars tolius, et tunc simile est in proposito, quod per se terminus esset ibi compositum, et NoYtfs par- tes cor- poris ChriiU aBsume- baotur facta nu- tritione.
8.
De quo 4.
ubi de forma coi^ poreila- tis.
DIST. XVI. QU^STIO II.
forma corporeitatis. Et concomitan- ter assumitur illa pars a Verbo, et sibi unifur, quia pars lotius; non autem est per se terminus illius nu- tritionis caro unita Verbo.
SCIIOLIUM III.
Ad Becundum optime explicat qoare omni- scientia communicabilis est animse Christi, el non omeipotentiH. Ad secundum, quodfjnuila forma tollit formaliter privationem aliorum, neque virlualiler, nisi eas contineat eminenter. Unde ccelum, quidquid^dicat Arisloteles, in se corruptibile est, sed non est agens sufHciens ad alteralionem corruptivam ipsius, de quo in 2.
9.
Ad arg. 4, quflest. 1.
Ad secuQ- dum.
Utra perfectior Bcientia Yel producendi potentia.
Ad primum principale, dico quod corpus mortuum est propler pecca- tum, hoc est tanquam ex causa de- meritoria, et sic quacumque die, etc. hoc est, propter demeritum, morie- ris; non sic Christus, etc.
Ad aliud, nego hanc consequen- tiam: Anima Christi fuit omnisciens; igilur omnipotens. Et cum dicitur. magis vel aequalis est scientia po- tentise producendi, dico quod lo- quendo de respectu, neutra est per- feclior alio; tamen fundamenlum unius potentise est perfectius alio, saltem quantum ad hoc quod requi- rit perfectibile perfectius, quod sit principium omnium producibilium, quam principium cognoscendi om- nium cognoscibilium. Quia princi- pium omnium producibilium vel est unum contentivum omnium emi- nenter, vel plurificatum tot modis, quot sunt producta formalia; et si hoc secundo modo, tunc non pos- sunt omnia esse in eodem simul, quia formae productae formaliter re- pugnant sibi. Si illse continentur formaliter in principio productivo, contraria formaliter erunt simui in eodem; igitur oportet quod sint in eodem per aliquam unam formam aequivocam propter diversitatem ef- fectuum; igitur illud erit perfectius omni producibili, et per consequens non potest hoc conferri creaturae, quia sic perfectior esset se; et ideo non potuit Deus communicare ani- ma3 Christi quod esset omnipotens. Potuit tamen conferre quod esset omnisciens habitualiter, quia im- perfectius potest esse principium cognoscendi, ut species, sednon po- test imperfectius esse principium producendi perfectius.
Ad aliud, cum dicitur quanto for- ma, etc. dico quod non potest ali- qua forma tollere privationem alte- rius quam sui formaliter, licet pos- set toUere eminenter, et hoc, si ma- teria est receptiva illius formae; ideo contradictio est, quod coelum sit ne- cesse esse ex se, et tamen quod ha- beat materiam ejusdem rationis curn inferioribus; igitur Commentator ibidem habuit intentionem Aristote- lis, ut dictum est prius *, ponendo coelum simplex; secundum lamen veritatem nunc est ibi materia, et ideo non est necesse esse, sicut po- suit Aristoteles.
Dices, igitur vel sallem corpus Christi foret ita incorruptibile, sicut nunc estcoelum per materiam. Dico quod non, quia si coelum non habet principium inlrinsecum corruptio- nis, nullo modo polest corrumpi; si tamen habet principium intrinse- cum, quo posset corrumpi ab exlrin- seco approximato, adhuc est in po- tenlia tantum remota ad corruptio- nem, quia nihii creatum potest ip- Si creatura esBet om- nipoteDs.
esset per- fcctior ip- sa.
Ad ter- tium. Nul- la forma tollil pri- yationem aliarum. Formaliter coelum de se esl cor- rupUbile.
LIBRI III.
Ad aafiBBt.
GhriBtus Doo potuik DoD mori.
ObjecUo 1.
Objectio 2 Objectio 3 sum alterare ad dispositionem dis- convenientem suee formae.
SGHOLIUM IV.
Non fuitia polestale aDimae Gbrisli doq morii posilis causis pat*8ioDis mortalis, quia Dulla creatura polest impedire actionem caus» Datu- ralis debite applicats, oisi id babeal ei Dei privilegio, quod dod fuit coDcessum quoad vi- taadum Gbristi mortem, quia Deus voluit eam poDi ia esse.
Ad secundam quaestionem, dico primo quod non luit in potestate animae Christi nunquam mori; se- cundo, quod nec tunc credo quod potuit diutius manere in corpore, Primum patet, quia ex institutione divina, vel naturae fuit, quod cum agenset patiens sunt approximata in debita dispositione, necessario erit actio et passio,nisi impediantur. Et ista actio non subest voluntati creatae, quin aliquid excessive exce- dens passum in activitate potest ip- sum alterare excessiva dispositione ad contrarium; igitur talis passio vehemens in tantum alteravit cor- pus, quod reddebatur improportio- natum aiiimee; igitur non fuit sub potestate ejus tunc non mori, et per hoc patet secundum.
Contraillud, anima intellectiva a solo Deo est per crealionem in cor- pore; igitur a solo Deopotest sepa- rari, cum ejiisdem potentiae sit effec- tum destruere et creare, ut patet de creatione et annihilatione.
Item, si non fuit in polestate ani- mee Christi tunc non mori, igitur fuit sibi necessarium, tunc igitur non fuit meritorium.
Item, si nuUo modo fuit in potes- tate ejus, igitur illa mors fuit simpli- citer violenta; igitur nullo modo meritoria, quia simpliciter violen- tum nullo modo est volitum.
Ad primum horum concesso an- tecedente, quod anima sit a solo Deo immediate, quod tamendubium est*, nego consequentiam. Cum infertur, quod a solo Deo separetur, negatur, quia ignis potest corrumpere mixtum perfectum, et tamen non potest ip- sum producere. Causa est ista, quia ignis potest agere in unam partem, donec ducaturad excessum et im- proporlionem respectu alterius par- tis, et tunc accidit corruptio mixti. Sed non potest sic alterare aliquod corpus, ut necessario sequaturani- malio; nec est simile de annihilatio- ne, quia ibi nihil remanet, sicut nec ante creationera.
Dices, similis ratio videtur esse utrobique, quia ignis potest agere ad denudationem omnium usque ad materiam primam, et in materia se- cundum se est summa dispositio ad omnem formam, dico quod in ma- teria sola nunquam est summa dis- positio necessitans ad formam; tum quia materia secundum se est po- tenlia contradictionis ad formam quamcumque; igitur ad nullam est summa dispositio; tum quia non potest esse aliqua dispositio neces- sitans ut Deus agat ad hoc, quod in ultimo instanti inducatur forma, quia supposita omni actione causae secundse preevia, potest Deus non agere in instanti uitimo de potentia absoluta. Imo errant hic simul theo- logizantes et philosophantes, tcnen- tes quod non potest Deus non indu- cere formam summa dispositione praevia, quam potest agens creatum causare, quia a dispositione praevia non est illa forma substantialis, sed Betp. ad object. 1.
* DQbiom eit juxta PhiloBOph. de quo 1.
Id materia DuUa 68 1 dispositio Decessitaos abso- late ad formam.
DIST. XVI. QU^STIO II.
Ad object.
2.
Acce^tatio patsionii potQit esae ▼duntaria.
Ad object.
3.
PasBio qnomodo Tioleata, et Don yiolenta.
tantum necessitas condilionatae con- comitantiae, supposito quod Deus coagat. Unde quod Philosophus posuit dispositionem talem, quae est summa necessitas, qua po- sita, necessario inducitur forma, po- suit solum propter hoc principium, quia posuit quod omnia agant ex necessitate naturae, et quod disposi- tione inducta ad agente particulari, ex necessitate natui^ae Deus causat suam actionem, et si hoc principiura negasset, negasset conclusionem; igitur Theologi reputantes illud principium erroneum, concedentes tamen conclusionem, quae solum est concedenda propter hoc principium, nec theologizant, nec phiiosophan- tur.
Ad aliud, concedo quod non erat in potestate sua non mori, et ta- men fuit meritorium, quia volitis naturaliter, vel necessario non me- remur, in hoc quod sunt mere natu- raliter volita, sed in actu elicito me- remur, quia ille est mere volunta- rius, hoc est, liber. Et licet volitum in se sit necessarium, et quod ali- quis casus nobis contingat necessa- rio, adhuc possumus multum mere- ri in actu elicito circa volitum, quia in potestate nostra est complacere in adventu, vel non complacere; sic in potestate Christi fuit complacere tunc in actu necessario sibi contin- gente tunc.
Ad aliud, dico quod violentum accipitur dupliciter; aliquando enim opponilur naturali; aliquando oppo- nitur voluntario. Primo modo fuit passio Christi summe violenta, quia summe contra inclinationem natu- ralem, et tamen fuit meritoria, quia absolute volita, etsi contra inclinationem naturalem; sed violentum, quod opponitur voluntario, non est meritorium.
Ad primum principale, dico quod 15. Christus aliquando loquitur de se, Ad arg. i. ut homo, aliquando ut Deus. Unde quaest. ut dicit, ego ponam animam meam^ ibi includitur virtus separans et ter- minus. Unde cum dicitur ego pono, etc. dicitur ego ratione Verbi; et cum dicitur animam meam, non ut Verbum loquitur, sed ut homo. Di- cit igitur ego de Verbo, et meam de homine; et cum dicitur, et prsecep- tum, etc. non est nisi secundum quod homo; et cum dicitur, et iterum re- cipiendi eam, verum est, nam non esset impossibile personae, sed forte impossibile esset animae. Vel potest dici, j9ono animam, acceptando, et habeo potestatem ilerum suscipiendi pro Verbo, ut unitum toli naturse humanae.
Ad aliud de clamore valido^ dico ig. quod facta tali passione non potuit Ad secun- tUnc diutius anima manere, et ta- ^"™' men potuit tunc clamare, quia vel clamor ille erat exnovo miraculo, ut declararetur quod esset filius Dei, qui ita possit in puncto mortis cla- mare, et propter hoc dicit Centurio: Vere filius Dei erat iste;et tunc per hoc ostenderetur quod anima fuisset recommandata Deo, quia ad litte- ram hoc fuit ultimum quod dixit, m manus tuas, Domine^ etc. et tunc potest dici quod Spiritus sanctus operabatur ad hanc vocem. Vel ciamor potest dici quod hoc erat factum crSceVuU per antiquum miraculum, quod ^^gyg"^^" tunc de novo suspendebatur, quia perpetuum fuit miraculum quamdiu vixit, quod anima fuit glorificata, et gloria non redundabat in corpus, et LIBRl III.
in illo tempore emissionis vocis suspendebatur anliquum miracu- lum, et statim redundavit gloria in corpus, ettunc potuit clamare abs- que novo miraculo, et stalim post rediit antiquum miracuium, suspen- dendo gloriam corporis, et tunc na- turaliter moriebatur. ^iium ^^ aliud cum dicitur, anima ma- uiri magia gis domiuabatur corpori quam apdommaba-..., *^ * ^ tur anima petitui seusitivo, dico quod veruui Chri9ti,ap-..,, ^, petitui est, quantum ad hoc quod corpus flADSltivO • • vei corpo- ^^n potest resistcre animcB, quantum ad motum localem, non tamen quantum ad quemcumque motum in corpore, quiaquantumad potentiam vegetalivam totam, non tantum do- minatur anima corpori, sicul appeti- tui sensilivo, quia appetitus sen- sitivus rationalis est per parti- cipationem, et in hoc natus est obedire animae; potentia vero vege- tativa quantum ad naturalem poten- tiam suam, nec est rationalis per essentiam, nec per participationem.
DIST. XVII. QUiESTIO I ET II.
DISTINGTIO XVII.
QUiESTIO I. Utrum in Christo sint duw voluntates?
Alens.
QUiESTIO II.
Utrum Christus aliquid voluit, vel ali- quid oravity quod non fuit factum?
quxti. 18. art. i. eihic q. i. art \. Durand. q. ooctores cilati pro qufflst. prcced.
mnm.
I. Qabr. q. i. Suar. 3. d. tom. i. dUji. 37. Vaflq. d. 37. Scot. in Oxon. hic q. unica.
Y^ Circa hanc distinctionem qufleri- Arg. pri- tur primo: Utrum in Chrislo sint duse voluntates?
Quod non. Probatio, quia tunc altera voiuntas non esset domina sui actus. Probatio, quia voluntas humana, vel regulabalur a volunta- te divina, vei operabatur libere? Si primo modo, ila quod non possit aiiter velle, igitur non est domina sui actus, et per consequens non est voluntas. Si secundo modo, igi- tur potest elicere aclum contrarium voluntali divinae, et per consequens ipsa erit non recta; consequens est inconveniens.
Item, in Christo est voluntas hu- mana duplex: Voluntas inquantum natura, quee naturaliter vultea quae vult, et ilia determinatur ad com- moda tantum; voluntas libera, quae potest velle juste et injusle.
Oppositum: Christus habet duos intellectus tantum; igitur et tantum duas voluntates, quia non est in- teliectus sine voluntate, nec e con- tra, nec in Deo, nec in creatu- ris.
Secon- dam.
Gontra.
SGHOLIUM I.
In.Cbrislo sunt du9Q voluntates, patet, quia du8B naturflB, defioitur in d.Synodo act4.8. el 7. Synodo act. 7. et in Later. Can. 12. Ezplicat quo- modo voluntas sumi potesl dupliciter, et quali- ter dioitur tripliciter naturalis, de quo in Oxon. btc num. 2.
Ad primam queestionem, dico 2. quod sic, quod declarat Damascenus Resoiuiio c. 6. quod Chrislus habuit duas vo- '^^nTs!*^ luntates, ex quo habuit duas natu- ras, quoddeclaratpertredecim ratio- nes, et deinde per duas rationes pro- bal quod ex his non potuit fieri una voluntas. IUud sequitur ex arliculo DuaBvofidei, secundum opmionem iliam, cbristo. quae ponit quod potentia non est res alia ab essentia, quia tunc contra- dictio est, quod sint duae naluree, et non duae voluntates. Etiam eslo quod sit quoddam posterius, et quod de potentia Dei absoluta pos- sit natura esse sine voluntate, tamen non sic fuit de facto, quia talis na- tura non fuisset congrua ad actus merendi. Non enim plus meruit Christus aclu Verbi in creando ani- mas in lerris, quam actu Patris et Spiritus sancti; attamen dicilur LIBRI III.
3.
VoluDtas proqaoBapoDit.
VoluDtas iripliciter dicitur naturalii.
4.
Ad arg. 1. primflB quffiit.
quod Christus meruit, non tamen Pater et Spiritus sanctus.
Sed habuitne aliquo modo duas voluntates humanas? Dico quod communiter volunlas accipilur pro appetitu cum ratione; et sic appeti- lus dupliciter polest accipi, pro ap- petilu cum ratione, et pro appetitu sensitivopro tanlo, quia est appeti- tus rationalis per participationem. Si accipitur primo modo, potest ali- quo modo concedi, extendendo vo^ luntatem ad quemcumque appeti- tum cum rationali, quod sunt in Christo duae voluntates humanee. Si accipitur vohmtas proprie, tan- tum habet unam, quia voluntas creata secundum portionem inferio- rem et superiorem est tantum una potentia.
Dices, voluntasestalia, utestnalu- ra, et ut esl libera, dico quod si loqua- mur de voluntate ut natura, praescri- bendo supernaturalia, sic adhuc non est nisi una voluntas. Si accipitur ut inclinatio naturalis, adhuc non est aliud a voluntate primo modo. quia sic non est aclus elicitus, sed vel ipsa volunlas secundum se,vel ipsa inclinala in commoda. Terlio, si ac- cipitur ut elicit actus naturales, ad- huc non esl nisi ipsamet polenlia, ut inclinatur ad actum elicienduin, et idem est ipsamet ut libera reali- ter.
Ad primum principale, concedo quod non polest esse volunlas, nisi sit domina sui actus, et ita est domi- na voluntas sui aclus in Christo, sicut in alio homine, quia non alio modo causavit voluntas Verbi voli- tionem Chrisli secundum naturam humanam, quam tola Trinitas res- pectu volitionis meoe, quia permitlit voluntatem humanam ita libere eli- cere aclum suum, sicut permiltit alias voluntates elicere suum; et dictum est prius ' quomodo voluntas ' ^"^^'^^*- divina se habeat ad aclum voluntatis creatcB, utrum sit causa mediata vel immediata? Dices, Verbum dicitur volens vo- Verbum litione animee Christi, et Pater non, facitvouneque Spiritus sanctus; igitur sal- maB chrisu tem specialius se habet ad iilam ^"^tas." volitionem, quam tota Trinitas.
Dico quod heec est prima propo- sitio vera in ista materia: Verbum est homo, et ex hac est isla vera: Filius Dei est mortuus qua homo; et Filius Dei est volens voluntate humana. Si igitur primae propositio- nis veritas non requirat specialem efficaciam Verbi, nec denominatio- nem, ad hoc quod haec sit vera: Verbum est homo, nec aliqua alia- rum, quse sunt solum verae ex veri- tate primae, sed ad istam: Verbum esthomo^ non est aliqua specialis actio quee non sit lotius Trinita- tis.
Quomodo igitur dicitur volens? Dico quod sicut Filius Dei dicitur coloratus, quia corpus Christi est coloralum, ita dicitur volens quia anima sic est volens, et quia natura subsistilin Verbo, ideo sic denomi- natur.
Ad aliud, dico quod voluntas, utAd sesun- natura, non dicitur principium de- terminatum ad unum, sed ut eli- ciens actum.
SCHOLIUM 11.
Ait ijrinio quod Christus spcundum nppeti- tum iafcriurem, voluit qusdam, quae noQ suat facla, et aoluiiquaBdam, quas sudI facta. Secun- do, nibil fuclum est coDlrb velle vel nolle por- DIST. XVII. QUiESTIO II.
tionis Buperioris ejus. Tertio, nihil est fuctum coiitra actum absolutum portionis inferioris ipsius, alioquin essenl duo aclus contrarii si- mul in ejus voluntate. Quarto, explicatur opti- me quomodo oratio Christi: Pater si poisibile est, exaudita est.
5. Ad quaeslionem aliam, dicitur Resoiutio quod multa voluit Christus, et ora- S.qusBBtio- *...nis. vit, de quo non est exauditus in re petita propterillud Matth. 23. Pater sipossibile est, transeat a me calix iste. Dico tamen quod loquendo de voluntate divina beneplaciti, sic omnia fiebant, Jicet non omnia, qua*> voluit voluntate signi, vei voappiutu luntate antecedenle. Sed de volun- vdSi*t^*iIa.- *^*^ Christi distinguo, primo, quodamqa» ad aopetitum sensilivum dico quod multa voluit, quae non erant imple- ta, uf fugere passiones, et bona commoda illi naturae. Nisi ponatur quod appetitus sensitivus in eo magis inclinabatur ad obediendum appetitui regulato ratione, quam ad fugiendum nocivum sibi, quod non videtur probabiie, remanente natura appetitussensitivi. Si loqua- mur de voiuntate Christi ut natura, sic non habuit actum elicitum, sed solum inclinationem in bona com- moda, et sic multa noluit Christus, quee tamen eveniebant, quia incli- natio naturalis fuit in Christo ad bonum ^5se personse, cujus eratma- ximus appetitus propter hoc quod per naturam maxima bona conve- niebant tali naturae; igitur contra talem inclinationem naturalem mul- ta contingebant.
6. Loquendo de voluntate, ut libera, Quidquid distinguo de portione superiori et chrisiuB inferiori. De portione superiori superiori quautum ad actum elicitum, simpli- quod"no- citcr voluit passiouem, et omnia quae voluit, erant impleta, ita quod nihii absolute noluil, quod passus est, quiaquidquid voluit4ota Trini- tas, voiuit Christus quantum ad por- tionem superiorem voluntatis hu- manae. Si autem loquamur de por- tione inferiori, sicut de portione su- periori, multanoluit nolitione condi- tionata, hoc est, si possent aliter fieri. Sic secundum portionem infe- riorem adhuc nihil simpliciter no- luit, quod evenit, quia portio supe- rior rationis arguebat quod quidli- bet, quod sibi contingebat, esset simpliciler volendum; igitur infe- rior portio rationis non arguebat quod aliquid eorum esset simplici- ter nolendum. Ideo secundum por- tionem inferiorem volunlatis nihil quod eveniebat, simpliciter noluit; sedaliqua non voluit, quia portio inferior rationis illa non considera- vil, tamen si potuisset aliter fieri, illud non voluisset.
Quid igitur de oratione? Videtur quibusdam pro aucloritate prius posila, quod aliquid oravit, quod non fuit impletum. Dico tamen quod nihil oravit Christus, quin simplici- ter fuit impletum. Unde Joann. 17. oravit pro discipulis, et exauditus fuit; etiam rogavit pro Lazaro, et fuit exauditus. Sed quod dicilur Matth. 25. illud non ligat, quod ter oravit. Primo dixit: Sipossibile esty transeal a me calix iste^ sed non si- cutego volOy sed sicut tu. Primum rogavit volitione condilionata; se- cundum volitione absoluta, et in hoc informabat nos, quod debemus petere commodum volitione condi- tionata, et debemus petere velle Dei impleri volitione absoluta. Se- cundo oravit, dicens: Pater si non luit infec- tum.
Nihil portione inferiori voluit CbrisluB absolute, quod evenit.
Oratio Chritti:Pater si po8- sibile, etc.
an exaudito.
378 LIBRI III.
ingtruxit potest fierty iit transeaty nisi bibam^ absoluta. Tertio oravit eumdem serquomodo fiat voluutas tua. Ideo quod peliit monem, hoc est, hunc sermonem, ^'«1°"" primo sub conditione non recitavit, et ideo dico quod universaliter nec nos debemus in orando recilare fuit ejus oratio exaudita in re pequod volumus volitione conditiona- tita.
ta, sed quod debemus velle volitione niST. XVIII. QUJSSTIO I.
DISTINGTIO XVIII.
QUiESTIO I.
Utrum Christus meruit in p?imo instanti suae conceptionis?
j^ Circa distinctionem decimam oc- Ad arg. 1. tavam quaeritur: Utrum Christus meruit in primo' instanti conceptiO' nis suse?
Videtur quod non, quia tunc non potuit peccare; ergo nec mereri. Antecedens patet dist. 12. quod Christus peccare non potuit. Proba- tio consequentiae, quia voluntas existens in termino, non potest mereri, quia oportet merentem dis- tare ab instanti, vel termino prse- miationis, aliter enim Beati mereri possent, quod falsum est; sed vo- luntas Christi fuit in termino, quia tunc beata fuit; ergo, elc. Peccare enim et mereri sunt voiuntatis, ut a termino distantis.
Secundo sic, fruitio et meritum non stanl simul in eodem; sed in primo instanti conceptionis fuit beatus. Probatio antecedentis, quia fruitio et meritum vel sunt duo actus vel unus. Si duo, non possunt esse simul in eadem potentia, quia respectu ejusdem objecti non pos- SecQQ- dam.
sunt in eadem potentia esse duo actus, quorum unus sit in summo, et alius non, quia primus adaequat totam capacitatem potentise. Item non sunt idem, quia actus meriti est contingens, et contingenter eiici- tus, et potest non elici; sed actus fruitionis est semper stans et ne- cessarius, et non potest non elici, quia aliter posset esse non beatus, quod est inconveniens.
Tertio sic, praemium excedit me- Tertium. ritum, quia meritum ordinatur ad preemium, sicut ad finem; sed actu quo Christus fruebatur, non potest esse melior in creaturis; ergo per ipsum non merebatur.
Quarto sic, quia omne quod est, 2. quando est, necesse est esse; ergo Quartum. nullus actus, quando est,' est contin- gens, ut est in potentia, qufle est prior actu, et potest illum *elicere'et non elicere. Sed si in primo instanti meruit, non preecessit voluntas ac- tum illum; ergo non fuit contingens hujusmodi actus, et per consequens nec meritorius, et per idem probatur quod Angelus non peccavit in primo instanti suae creationis.
Praeterea, quando sunt duae mu- Quintum. tationes, quarum una praesupponit aiiam, et terminus praesupponit terminum, et e converso; ergo terminus meriti praesupponit termi- num creationis; ergo Christus pri- mo fuit conceptus et formatus, quam meruit.
LIBRl m.
Sextum. Prseterea, si Chrislus potuit me- reri in primo instanti, Angelus potuit peccare in primo instanti creationis, quod falsum est. Conse- quentia patet, quia eadem^mensura mensuratur meritum et peccatum. Falsitas consequentis probatur pri- mo sic, quia si Angelus potuit peccare in primo instanti, tunc Deus esset causa maii et peccati, quia quidquid convenit effectui a primo inslanti suae creationis et sui esse^ ^""uoT' convenit sibi a Deo. Coniirmatur hoc per Anselmum rf^ Casudiaboli^ ubi dicitur ex intentione, quod An- gelus non potest habere primum velle a se, quia omne movens se, prius vult movere se quam moveat; ergo si Angelus vuit aliquid in primo instanti, ita quod illud sit ab ipso, ergo prius vult se velie illud,