^Goffre/' ^^ voluntale fruenlis, quia secun- dum Philosophum, 2-. Ethicorum, cap. 11. Finessuntin agibilibus^ si~ cut principia in demonslrabilibus. Sed propter actum speculandi prima principia non indiget intellectus ha- bitu, quia statim assentit intellectus apprehensis terminis, sicutsi consi- derasset ea centum annis; ergo si- militer ad fruendum ultimo fine non indiget vohintas habitu.
Argum. 3. Tertio sic, ad illum actum, qui non est principaliter intentus, sed consequens operationem principali- ter intentam, non oportet ponere habitum; fruilio est hujusmodi; ergo, elc. Major patet; minor proba- tur,tum quiafruilio importat quiela- tionem satiantem et laetiliam. Unde Augustinus 12. de Trinit. cap. Frui- murcognitiSj in quibus volunlas de- lectata conquiescit; ergo importat quietationem. Unde Psalmista, Psalm. 16. Satiabor, cum apparuerit gloria tua, Idem Psalmista Psal. IT). Adimplebisme Ixtitia cumvultu tuo; ergo dicit laetitiam sive delec- tationem. Istae autem passiones con- sequuntur operationem beatificam principaliter intentam; ergo, etc. Tum, quia actus amoris tendit in ia"m?ene! alium actum, nam amicorum idem *^®™^J^^^ est velle et idem nolle; ideo aliquis diligil alium, ut idem sapiant, et idem agant vel operentur; actus autem intellectus non sic tendit in aliam operationem,sed est uUimus simpliciter, et per consequeus bea- tificus, et principaliter intenlus. Fruitio autem, seu amor, cum sit propter aliud, ideo operatio est non principaliter intenta; tum quia ac- tus quicumque mediante virtute in appetitu, est cflfectivus, quia omnis habitus in appetitu est electivus, 4. Ethicorum^ cap, 9. Sed omnis habi- tus electivus est propter alterum, quia electio est eorum, quae sunt ad finem; sed amare est hujusmodi ac- tus; ergo est propter aliud, et per consequens non principaliler inten- tus; sed intellectio et contemplatio est finis omnium bonarum operatio- num vel actionum, et requies sem- piterna; contemplatio autem per- tinet ad superiorem rationis portio- nem; ergo, etc.
Quarto arguil specialiter, quod Quarium. anima Christi non indiget habitu propter fuitionem, quia ex unione naturae ad Verbum sufficienter ele- vatur natura assumpta; sed non potest natura elevari, nisi eleventur potentia3 ad operationem; ergo, etc. aliter enim filius Dei potuisset assumpsisse naturam irrationabi- lem, vel rationalem peccato subjec- tam, et per consequens Christus possetdamnari.
Ad primum, dicitur quod major 13^ DIST. XVIII. OUifiSTIO IIT.
Ad argom.
1. Goffred.
Virtutet io appetitQ BflOsitiYO.
Qaare habitoB ponitor io appetita seoftitivo.
est falsa, quia secundum Goffredum virlutes morales sunt in appelitu sensitivo, qui tamen naturaliter se- quitur, ut dicit, actum apprehensum sensus; ergo licet actus voluntatis necessario sequeretur actum inlel- leclus, tamen adhuc esset necessa- rius habilus in volunlate, ut polen- tiae sint perfecte in actibus pri- mis.
Sed contra hoc dicit GofTredus, quod non valet, quia in appetitu sensitivo ponuntur virlules propler rebellionem ad rationem; voluntas autem non est sic rebellis; ideo non requirilur habitus in voluntate, licet in appetitu sensilivo requira- tur.
Gontra primo, quia sicut rebellio est in appetitu sensitivo, ita in vo- luntate est difficultas ad bonum, et ideo sicut habilus requirilur in ap- petitu sensitivo, sic in voluntate. Vel dato quod in solo appetitu sensi- tivo, adhuc est falsa major univer- salitersumpta; sed si sumatur quod ad illum actum non requiritur habi- lus, qui necessario sequitur, etc. maxime quando est a potentia re- belli, tunc dicitquodin potentia non determinata non requiritur habitus. Unde grave nullo habitu indiget, ut deorsum moveatur, nec ignis ut sursum, quia nunquam assuescit de- cies millies projectus, 2. Elhicorumy cap. Unde in appetitu sensitivo non est determinatio totalis ad alteram partem, sed indeterminatio, et ideo ponitur ibi habitus, ut melius et fa- cilius movealur secundum dictamen rationis. A simili, cum potentia vo- litiva non sit determinata ad hoc vel illud, et licet inclinationem ma- jorem haberet.ad hoc quod sequeretur actum intellectus, requiritur habitus ad magis inclinandum, et promptius et melius; de se enim non potest dici ita determinata ad unum, sicut grave deorsum; sic igi- tur falsa est major quocumque modo sumpta. Ad minorem posset dici quod falsa est, quia actus vo- luntatis non necessario sequitur ac- tum intellectus.
Ad secundum, dicitur quod pro-.. positio Philosophi debet intelligi de ^^j J^^^^ principio primo in speculabilibus, ^^^^- et fine ultimo in universali in agi- bilibus; et tunc concedo, quia sicut non indigemus ad cognoscendum principium primum universale sim- plex vel incomplexum, sic nec ad diligendum finem in universali, sci- licet ipsumbonum; tamen sicut in- tellectus indiget habitu gloriee ad videndum primum principium, ut est in se, clare et perfecte, sic indi- get voluntas habitu charitalis ad perfecte fruendum eo in speciali et clare viso.
Ad tertium, dicendum quod frui- Adteru- tio dicitur proprie operatio princi- ^^' paliter intenta, non propter aliud, quia secundum Augustinum lib. i. de doct. Christ. cap. 4. fruiestamo- re inhserere alicui propter se. Si veroquandoque exlendatur nomen fruitionis ad delectationem sequen- tem, tunc est eequivocum.
Sed cum dictur quod actus amo- Amor finis ris est propter aliud, dico quod fal- p?opter sum est, imo amicus primoet per se ***"^' vult amico bonum; quod autem concorditer idem operantur el sen- tiunt, et hujusmodi, hoc est ex con- sequenli reflectendo ad amorem; unde amor non ordinatur ad aliam quancumque operationem, sivo in- LIBRl III.
teriorem, sive exleriorem. Amor, dico, perfectuspermodum finis, sic quod aliquid aliud sit finis amoris, scilicet per modum efficientis et im- perantis, et hoc est nobilitatis in amore. Ex quo etiam patet quod scientia non dicitur proprie practi- ca, quia actio intellectus ordinatur, ut ad finem ad opus extrinsecum, cum multo nobilior sit intellectio, vel speculatio quam quodcumque opus extrinsecum; sed magis dici- tur scientia practica, quia ordinatur speculatio ad regulandum volunta- tem, ut recte velit. 15. Ad aliud, quod non omnis actus voluntatis est electivus, sed solum ille, quiestcirca ea quae sunt ad finem, loquendo proprie de elec- tione; sed loquendo stricte, sic vo- luntaS dicitur esse ipsius finis. Sicut enim respectu principiorum habi- tus dicitur intellectus positive ten- dens, sic respectu finis, actus vel habitus potest dici voluntas, et res- pectu finis bene est habitus, ut sit perfectior, sicut principiorum bene est aliquis habitus, qui dicitur in- HabiiuB tellectus. Nou ergo est verum quod tum est omnis actus elicitus a voluntate, ^lo?um" mediante habilu sit proprie elecli- ^d^inem. vus, quia dicere hoc quod lantum eorum quae sunt ad finem, sit habi- tus, et non respectu finis, est pete- re; hoc enim queerit quoestio. Phi- losophus tamen non posuit in appe- titu habitum nisi electivum, quia respectu finis ultimi, non posuit amicitiam virtutcm, ut patet 8. Ethicoruniy sed potius quamdam com- placentiam; nos autem ponimus habitum charitatis et amicitiee in voluntate respeclu Dei, et principa- lius quam respectu eorum quee sunt ad finem, ut proximorum.
Ad Augustinum, dico quod per ^pfau™" contemplationem non solum intelli- ™*fQ,unl git actum intellectus, sed voluntatis, **^- ut patet 13. de Trinit. ubi ponit contemplationem in superiori parte rationis, quae comprehendit intellec- tum et voluntatem, ut patet ibi, et parum valeret contemplari Deum, nisi contemplando diligeretur.
Ad quartum dicendum quod ex *6. illa unione non elevatur, non quia ^*ju^^*''" decet quod talis sit beatus, sed non ex necessitate absoluta. Unde concedo quod Deusde potentia ab- soluta posset assumere naturam ir- rationalem, et etiam naturam ratio- nalem peccabilem, non tamen opor- tetquod peccaret, quia confirmata essetper gratiam et gloriam, sicut Angelus beatus non potest modo peccare, sed amota gratiaet gloria, et remanente natura. Igitur sicut et Angelus, ita et natura humana Christi posset peccare de potentia absoluta, si sibi derelinquitur, nec sequiturconveniens, quia illi defec- tus non convenirent Deo, pula peccare, damnari, et hujusmodi, nisi ratione naturae assumptee, sicut pati, mori, quae nunc dicuntur de Deo tantum ratione naturae huma- nae, et sic de aliis.
Et sic finis disputationis in aula.
DIST. XIX. QUiESTlO UNIC.
DISTINGTIO XIX; DE MERITO CHRISTI.
QU^S'nO UNICA.
Reliqua quae «e- quuutur deeerpta 8unt ex Utrum Christus meruit omnibus nobis Oxonien»!.
grattam et gloriam?
paucismu tatif.
Alens..S. part. quaesl. 16. tnemb. 4. aH. 2. D. Thom. 3. part. quml. <9. art. 3. et htc quseit. '.•.""n • ^- 8""*veDl. nrt. I. quxsl. i. 23.«/ 0»»«. 18. art.2. quxsl. 3. Richard. ibi art. 2 quseit. 4. et hic nrt. i. Henriouij quodl. 10 quxst. i. Suarez3. part. tom. i. d 41. sect i a 3. Vasqupz d. 77. Driedo de Capiivit. tr.irt. 2. cap. 2. part. 3. Ileec queeelio pauois muta- U8, buc translata est ex Oxoniensi.
\.
ArKuu.en- ^''"^* dislinctionem decimam no- tu3> pri. nam quaeritiir de efficacia oassionis t.linsli ad nos: Utrum, meruil om- nibus nobis gratiam et gloriam? Quod non videtur, quia praemium excedit meritum, cum meritum or- dinetiir ad praemium sicut ad finem; sed praemium aliorum omnium non excedit meritum Christi, nec meri- tum Christi ordinatiir ad id sicut ad finem, cum sit nobilius quam id praemium. Unde gloria et gralia in omnibus non fuit majus uno actu Christi, quia habuit gratiam, qu® est principiummerendi in summo; ergo, etc.
tecundom. Praeierea, meritum Christi fuit bonum quoddam finilum,'ciim fue- rit ejus secundum naturam huma- nam; ergo non potuit mereri omni- buspreemium, quodest bonum in- finitum. Similiter peccatum aliorum fuitinfinitummalum,quia tanta est offensaet peccatum, quantus est ille ToK. XXIII qui offenditur, qui est infinitus; ergo cum finitum non sit propor- tionatum infinito, videtur quod nullum meritum Christi potuit me- reri deletionem offensae.
Praeterea, per idem patet quod 2. non meruit delelionem poeneB pro Tertium. reatu infinito aliorum, quia poena quse debetur tali peccato, est infinita, cum sit aeterna, et meritum Christi estfinitum; ergo, etc.
Prajterea, de possibili possunt ouarium esse homines infiniti, si mundus et generatio semper duraret, et quili- bet natus est contrahere originale peccatum; ergo tunc foret infinita culpa; cum ergo meritum Chrisli sit finitum, sequitur quod prius, quod non sufficit pro remissione cul- pae, et collatione gratiae et gloriae omnium.
Praeterea, si suffecisset ad meren- y„iniom. dum gratiam el gloriam pro omni- bus, omnibus conferretur gratia et gloria, quod falsum esl; multi enim sunt vocati, pauci vero electi, et Matih. lo. paucus est numerus fidelium respec- tu infidelium, nec omnes baptizati salvantur.
Contra, Leo Papa in sermone quo- dam de Nativitate Domini: Sicut nullum a reaiu liberum reperit, ita pro liberandis omnibus venit.
8CHOLIUM I.
Sententia D. Thom. meritum Chrisli ruisse inflnitum quoad surficienliam, non quoad erfl- LIBRI III.
caciam, rejicitur primo pars prima quia seque- retur velle creatum Chrisli, esae aequale velle increato, et utrumque aequaliter a Deo diligi. Secundo anima Ghristi aeque ac Verbura fruere- tur Deo. Terlio, omnia principia per se mo- rendi Christi fuenmt finila, ut voluntas, iatei- lcctus, gratia. Rejicit etiam aliam partem, quae ait, non meruisse Chrislum omnibus secun- dum efficaciam, quia non erant dispositi, quia hinc sequeretur non meruisse ipsara dispositio- nem, seu primam graliam, quam tamen magis meruit Chrislus quam gratiam secuudam.
3. Ad istam qua^stionem dicunt quiirThom. dam quod merilum Christi conside- ^AD^merT' ratur dupliciter, quantum ad suffi- ^J">*|,7.^' cientiam, vel quanlum ad effica- iiaitiim. ciam. Quantum ad sufficientiam meruit omnibus deletionem culpae, et collationem gratiee et gloriae, sed non quantum ad efficaciam, quia non omnes consecuti sunt redemp- tionem. Quod probant sic: Meritum Christi habet infinitatem quamdam ex supposito Verbi, quod eliciebat, et exercuit operaliones illius natu- rae assumpla?; quia ergo elicit om- nes actus convenientes utrique na- turae, ideo virlute iilius naturae et suppositi operationes sunt infinitum bonum; ideo mors et passio, et aliae operatioues habuerunt infinitatem quamdam; et sic sulficerent pro infinitis peccatis delendis, ct gratiis et gloriis conferendis. Simililer me- ritum pensatur secundum dignita- tem personae merenlis, qme est, et fuit infinita; ergo infinilatem mere- batur; ergo quanlum ad sufficien- tiam satisfecit pro omnibus.
Quod confirmatur per Ansehnum 2. Ciir Deiis homo, cap. li. qui vult quod homo potius debetelujere omne aluid a Deo destrui et perire, quam. scienler morlem inferre illi^ vel ali- quam liesionem. Et quia vita ejus erat tanta, utin infinitum esset plus amabilis, quam peccata sunt odibi- lia, et infinilorum hominum, si esse possunl; ideo mors ejus fuit suffi- ciens pro redemptione omnium ho- minum, quia tantum acceptatur mors, quantum valuit vita ista; sed vitafuitita amabilis, ut homo po- tius eligeret omnia peccata mundi cadere super eum, quam ahquam violentiam intulisse in corpus illius secundum doctrinam suam.
Quantum vero ad efficaciam, non meruit omnibus^ quia 2. de Anima, text. 24. actus aclivorum sunt in pa- tienie preedisposito el unito agenti^ sicut patet in agentibus et patienli- bus corporaliter; ergo sic erit in ac- tione meritoria quantum ad influen- tiam in alios. Sed conjunctio cum Christo requisita ut meritum valeat illis, et per fidei cognitionem et di- leclionem, secundum quod homo disponit se ad gratiam cognoscendo et diligendo Deum; non omnes au- tem disponunt sic se; ideo non me- ruit omnibusquantum adefficaciam.
Contra hunc modum dicendi ar- \ guo, quod dicta illa, quibus dicitur Arguii- quod vita Christi fuit ita excellens, Thomam ut haberel quamdam infinitatem, elc. videntur esse hyperbolica, et exponenda, quia loquimur pro nunc de bono velle Christi, quo meruit et si Teiie acceplavit Deus passioncm pro om- ri^raciTri^ nibus quanlum ad sufficienliam, ut ^*jfni\u^°' dicunl. Si bonum velle Christi tan- ^^^^\ (equale tum fuit acceptatum, quantum erat 7Ji^ '°" persona -Verbi, tunc cum persona illa sit infinita simpliciter, infinite fuit bonum velle ejus acceplatum. Sed Deus non acceptat aliquid nisi quantum de acceptabilitate; ergo bonum velte illius nalurce respectu suppositi habuit infinitam rationera crealo.
DIST. XIX. QU^STIO UNIC.
acceplabilitalis, et lunc in accepta- bililale non esset differentia inter velleWevhi, et velle illius naturae in Verbo, quia ex parte acceptabililalis non esl major acceptabililas; ergo Verbuni voluntate bona, circum- scripta natura assumpta, potest me- reri, quod falsum est. Et ultra se- quitur quod sipassio Christi tantum sit acceptata a Trinitate, quantum persona ejus diligitur, quod Trinitas tantum diligeret velle natura? as- sumptae, sicut velle Verbi increati, quod nihil est dicere, quia hoc non est nisi ponere creatam diligibilita- tem sicut increatam. ^- Praeterea, non est velle hujus plus acceptalum quam est bonum. Si ergo in infinitum sit acceptatum pro infinitis, tunc velle illud cum res- pectu naturae ad suppositum Verbi, fuit formaliter infinilum; ergo isto velle cum tali respectu potuit anima Christi frui Deo, sicut Verbum velle proprio sibi, quod nihil est, nisi ponendo animam esse Verbum. ^merur Praeterca, per se principium illius ^?ll*H velle cum omnibus, quae concurrunt ^uolfmila. \^ ^uolfmila. \^ ad rationem principii illius aclus, est finitum; nam gratia et volunlas ejus finita esl, si sumitur cum om- nibus et quibuscumque respecti- bus ad Verbum; ergo et velle fuit finitum formaliter, et limitatum, et per consequens finite acceptatum. Nec habuit Verbum aliquam causa- litatem super illud velle, quam non habuit tota Trinitas; et si detur quod habuil specialem effica- ciam super actum, adhuc actus formaliter infinitus, et infinire ac- ceptatus, non potest essentialiter dependere ab aliquibus principiis finitis in perfectione cum causa finita coagente. Dico, 7WJi polesl essenlialiter dependere^ ita quod creatum habet essentialem causalita- lem non accidenlalem tantum, sicut habuit super velle Verbi naturaas- sumpta, sicut albedo in arlifice super aedificio; ergo adhuc est quod Verbum specialiter egerit ibi aliter quam Trinitas, non sequitur quod actus iste habeat unde infini- te acceptatur, secundum sufficien- tiam valeat pro infinitis mundis re- dimendis, sed sicut meritum fuit finilum, ita finite est retribuen- dum; ergo non meruit infinite secundum sufficientiam in accepta- tione divina, sicut nec fuit infinite acceptum, quiain se finitum.
Praeterea, non fuit Jiomo iste in- ^ finitus formaliter; cum ergo huma- nitas illa immediale unita illi perso- nae fuit causa meriti, ergo nec meritum fuit in se infinitum, nec quantum ad sufficientiam.
Contra secundum membrum, Rejicit se- quod scilicet non meruit omnibus partem secundum efficaciam, quia non agit o.^Thom. agens nisi in disposito, quaero a te, utrum tantum meruit, ut habentes gratiam quocumque modo, etiam haberent gloriam ex merito Christi? et si solum hoc, tunc non meruit gratiam primam nobis, nec gratiam baptismalem in novo Testamento, nec gratiam datamin Circumcisione, et in sacrificiis antiquorum Patrum, quod falsum est, quia unde veniret nobis gratia illa prima? Oportet p*^*""}*^»:»' igilur quod meruit, ut non conjunc- ^«hnbemus ti sibi conjungerentur ei, et in hoc gratiam. potissime consistebat meritum ejus. Non ergo soluni meruit ut conjuncti sibi ulterius cooperentur, et sic glorificenlur tandem, sed meruit ut LIBRI IIL non uniti unir^ntur, etiam qui nun- quam disposuerunt se; unde magis meruit mihi graliam primam bap- tismalem, quam quodcumque opus sequens, poslea ex gralia. Unde si Christus meruit lantam gratiam conversis, tunc non meruit nobis gratias sacramentales, quia secun- dum hoc non meruil nisi tantum conjunclis, ul priEmiarentur.
SCHOLIUM II.
Eiplicat primo quomodo incaroatio non sit volita proptcr alios, de quo supra disl. 7. quasst. 3. Secundo, ponit instantia, seu signa prsdes- tinationiS) quorum primum est electio certi numeri ad gloriam, qus facta est anle lapsura praevisum, de quo i. disl. 39. et 41. Terlio» quomodo passio Christi luii eiOcaciter oblala tantum pro elcctis, quod aliler expticat, quam prima opinio. Quarlo.quomodo surficienter fuil oblata pro omnibus scilicel data sunt propter eam media omnibus aliquo modo surficientiaad salutem, de quo i. dist. 46. Quinto, ait ratio- aem completivam merili e^se pactum, seu pro- missum, seu acceptalionem Dei, quod xerissi- raum cs% de quo vidc Scholium in Oxon. hic ad num. 7. ubi multa pro hoc adducuntur. Sexlo, admitlit meritum^Chrigli esse secundum quid infinitum, respectu personae merentis, et id tantum voiunl Extruvag. unigenilus, et aliae auctorilales.
7. Ad quseslionem dicendum, quod hic duo sunl videnda. Primo, quomodo Chrislus meruit omnibus, et secundo, quid eis meruit?
Q.iomodo Ouantum ad primum potest dici, omiiihus secundum divisionem prsemissam, Christum meruisse omnibus secun- dum sufficientiam, et non secundum efficaciam; non tamen debet hoc intelligi sicul prior opinio dixil. Primo ergo videndum est quomodo non meruit reprobis, sed taiitum prfledeslinatis ad bealitudinem ab eeterno, et si non secundum effica- ciam omnibus meruit.
nicruit.
Sciendum est ergo, quod anima chrisius Christi prcedestinata fuit ab aeterno deatioatui ad maximam gloriam, non quia alii gus homi- casuri erant, sed ut frueretur Deo, '^** g^ug®^*' imo prius erat Christus secundum modum intelligendi nostrum, prae- destinatus ad gloriam, quam fuit praevisus a Deo cas^us, et lapsus hurnani generis, quia omnes pra3- deslinati prius sunt prfledestinati, quam prsevisum sit eis aliquid, quod esl ad finem, quia primo volitum volitione ordinata estfinis; et ideo passio Christi, quae est ad finem ordinata, ut ad salutem animarum, posterius ordinabatur quam praedes- tinatio animarum, et ideo Chrislus non fuil praedestinatus propter casum aliorum. Sed omnes praedes- tinati prius fuerunt, quam preevisa et ordinata fuit passio Christi; et ideo, ut ostensum est in primo li- bro \ el secundo ', primo voluit •disl 4!^' Deus gloriam determinato numero electorum, ita quod primum, quod voluit electis, fuitullimata conjunc- tio ad se, ut ad finem ullimum bea- • tificum. Secundo, ordinavit gratiam prasde^tinalem, quasi in secundo instanli naturae, sine qua disposuit non dare beatiludinem. fn tertio instanli praevidit eos lapsuros in Adam. In quartovero instanti praevidit remedium, quod potissime disposuit fieri per passionem Christi, quae plus prae omnibus potuit placare pro iis pro quibus displicuit primus homo, et plus placuil ista quam ille displicuit. Unde Chrislus prius fuit praevisus ut comprehensor, etpostea ut vialor.
Ex hoc patet quod passio Chrisli ^•.
praesupponebat determinalum nu- supponii merum praedestinatorum. ^iam cum eiectorum.
DIST. XIX. QUiESTlO UNIC.
meritum ordinetiir ad praemium, et meritum ordine prsesupponat lap- sum, necessario meritum passionis Chrisli prcesupponil determinatum numerum prsedeslinatorum, qui erant lapsuri, et deinde reparandi per meritum passionis ejus, quorum erat restaurator et glorificator me- ritorie inquantum homo, sed effec- tive inquantum Deus. Cum ergo omnis ordinate volens prius velit finem, quam id quod est ad finem, primum voluit Deus praedestinato numero prsedestinatorum beatitudi- nem quam bonum, quod ad hunc finem ordinatur, et sic passio fuit praevisa in ratione meriti tantum respectu determinati numeri electo- rum, et nullo modo respectu repro- boruin, et ideo illis certis personis prsedestinatis praevidit Deus re- demptionem, non quia unili essent cum Deo prius, ut dixit alia opinio, sed quia prius erant preedestinati ad gloriam, et ideo efficaciter se obtulit pro preedestinatis determina- tis, scilicet electis, et tunc tota Trinitas acceptavit, et sic tantum secundum efficaciam meruit ele- ctis. g Ulterius sciendum, quomodo me- Quomodo ruit omuibus, quoad sufficientiam,et meruit quautum ad hoc dico quod cum *^quoad* actus mercudi Christi fuerit formali- *Yiam!° ter finilus, nullus respectus fundatus in eo potuit dare ei infinitatem for- maliter, quia tunc non potest esse meritum plus secundum velle crea- tum quam increatum. Sed sciendum quod cum nullus aclus finitus for- maliter habeat rationem meriti, nisi voluntate divina acceptante, pro tot potest esse sufficiens, pro quot di- vinavoluntas potest, vel vultacceptare; et pro tot est actu sufficiens, Accepiaiio pro quot a voluntate divma actu compictiva acceptatur.Et quia omne aliud a Deo estbonum, quia a Deo est volitum et acceptatum, ideo pro aliqua con- ditione personae merentis, quae est formaliler conditio actus merendi, potest acceptari illud meritum pro ^^^l^^^ infinitis; et sic meritum Chrisli fuit quomoJo quasi inhnitum, non tamen formali- ter infinitum, sed ut infinite accep- tatum pro infinitis, quod non fuis- set, si fuisset purus homo, quiaut infinitum acceptavit propter infini- tatem personae merentis.
SCHOLIUM IH.
Meruit Gbristus primo gratiam CircuTnoisio- nis, et Baptismi sine noslro concursu deper se. Secundo, graliam pGenitentialem, sed cum con- cursu nostro. Tertio, per passionem actu exbil)!- tam» apertionem januse cGeli, quam non meruit per passionem prnevisam. An meruerit ipsam electionem prsdestinatorum, necne, dubium est. Vide in Oxon. Scbolium btc ad num. 9.
Secundo restat videre quid Chris- lo. tus per passionem suam nobis me- chr^sus ruit? Et dico quod Christus illis, ^o^'» ™e- pro quibus meruit secundum effica- pa?sio- ciani ut totalis causa meriloria, me- ruil primam gralian), ita quod in hoc non cooperabantur Christo, sed ipse, tanquam totalis causa in lege veteri quoad Circumcisionem, et in nova quoad Baptismalem graliam, merebatur omnibus praedestinatis tanquam causa totalis, ita quod per se non requiritur alia disposilio a parte suscipientis talem gratiam, ut merilum Christi habeat effectum suum, licet hoc requiralur de con- gruo in adultis.
LlBRl III.
Quantum vero ad gratiam poeni- tentialem, meruit ut causa principa- lis, non ut totalis causa, quia ad hoc requiritur ut voluntas nostra coope- retur merito passionis Christi, ut sic mereatur illam gratiam sallem de congruo per aliquam contritionem, quam tamen meruit nobis passio de condigno. Meruit Quautum vero ad gloriam, dico aperh^- quod mcruit jauuee] apcrtionem, ut passronem causa totalis, scilicct ut statim post *nonp^r passiouem ejussinealiquoobstaculo praBviam. pateret ingressus, quod tamen non meruit per passionem praevisam, per quam tamen meruit gratiam poenitentialem antiquis Patribus, sed tantum per passionem actu ex- hibitam meruit apertionem januae. Et ideo sanclis Patribus non fuit janua aperta, licet fuerit culpa dimissa, sicut si Rex aliquis pri- vasset aliquos ha^.reditate propter offensam parentum, licet prajvisa et acceptata placatiofte alicujus fu- turi de progenie, pro quo remitterct offensam, non tamen eis restitueret hcBreditatem, nisi placatione futuri actu exhibila. Sic illud meritum passionis Chrisli pra^visum a Deo acceptanle antequam pra^exhibere- tur, acceptabatur, ut pro eo dimit- teretur offensa, et etiam daretur donum graliae omnibus, qui credi- deruntillud esse impendendum pro remissione culpa3 vel offensae, licet non acceptabatur, ut pro ea ja- nua aperiretur antequam exhibere- lur.
II. Contraillud arguitur sic: Si meinstaDtia riiynn^ yt pran^sum, sit causa pra3- mii, ergo videlur quod Angeli po- luissent meruisse beatitudinem an- tequam illam habuissent, quia pospnina.
set dari eis propter futura merita prsevisa, sicut dicilur in propo- sito.
Praeterea, si aliquid praevisum Secunda. meruit gratiam Patribus anliquis, antequam illud meritum esset exhi- bitum, potuit igitur tale meritum pra3visum mereri pra^destinationem aliquibus. Si enim illud, ut prcEvi- sum, nondum tamen exhibitum, poluit esse ratio merendi praeci- puum bonum finitura, ut gratiam, ergo preedestinationem, cum simili- ler sit bonum finitum et necessa- rium ad salutem.
Respondeo sicut prius, quod me- ritum passionis Christi prsevideba- tur, ut meritum passionis Christi, non quibuscumque, sed certis per- sonis electis, et sic accepta a Deo, ut propter eam aliquod bonum daretur Patribus, ut gratia et remissio offensa), licet non tantum bonum daretur propter eam, ut prsevisa fuerit, sicut postquam exhibitaerat, et hoc propter reverentiam personcc merentis.
Ad primum ergo dicendum, quod 12. non sequitur Angelos posse rne- ^*^ i"»*«»^^- ruisse eorum bealitudinem, quia universaliter summum bonum res- pectu cujus est meritum aliquod, non confertur nisi ipsum actu exhi- beatur; undc anle passionem Chrisli rcmittebatur offensa, sed non ape- riebalur janua. Sic enim fecit David, ^ j^ ^^ cum remitteret culpam Absalom. Potuit ergo passio Christi prffivisa valere meritorie ad aliquod bonum inchoativum, ut ad gratiam, sed non ad aliquod bonum ultimum, nisi sit actu exhibita. Ultimum autem bo- num in Angelis est beatitudo, et ideo non decebat ut conferretur DIST. XIX. QU/15STI0 UNIC.
propler sola merila eorum praevisa, antequam fierent acUi exhibifa. 13. Ad secundum, dicendum quod Ad secun- ^q^ video prsedeslinalionem alicujus esse occasionatam, sed Deus diligendo se, prcBdeslinavit alios ad se. Tamen si Trinitas preevidit pas- sionem ante prcBdestinationem, quod non credo, tunc hoc dici posset. Sed passio Christi non fuit praevisa ante pra:^destinationem omnium, quia post lapsum, et post praedesti- nationem electorum, et post pra^vi- sionem gratia^ finalis pra3visa est quasi in quarto inslanti secundum modum intelligendi nostrum; ideo non fuit causa praedestinationis ali- quorum, quia sequebatur praedesti- nationem. Ad argum. Ad primam rationem principalem, potestdici quod si Christus meruit tantum secundum portionem infe- riorem, tunc beatitudo omnium fuit majus bonum formaliter quam meri- lum Christi formaliter ex ratione actus secundum se. Si vero dicatur meruisse tantum secundum portio- nem superiorem, et hoc circa creata in Verbo, adhuc melior fuit fruitio bonorum, quse immediate tendit in finem ultimum. Si autem merebatur fruendo Deo, tunc potest dici quod meritum ejus maxime respectu ob- jecti beatiftci est majus bonum omni prsemio aliorum, ettunc potest dici quod non est nisi ex mera liberali- P''«^™J"™ tate Dei, quod praemium alicujus ver Dobi- excedit meritum ejus, quando mere- ^o. tur sibiipsi; sed quando aliquid, ut persona dignior meretur alii, non oportetpraemium excedere meritum personae dignioris merentis.
14 Ad secundum, cum arguitur quod Ad Mcun. meritum Christi fuit bonum finitum.
et peccatum infinitum, dicendum dum. Me- quod licet meritum fuerit finitum "uuum" intensive, ct conjunxit cum objeclo til^e,^8icut infinito, et fuit infinitum termina- '^ f,;^^f'*- tive, et similiter est de actu demeri- torio, qui avertit a bono infinito. Unde aclus peccati tantum dicilur infinitus ex ratione termini a quo^ sicut diceretur corruptio boni in- finita. Unde aversio a bono infinito in actu peccati, dicitur esse malum infinitum, et hoc inquanlum est recessus per actum a bono infinito, non quia est accessus ad aliquod malum, quod de natura sua est malum infinitum, et hoc modo dici- turetiam merilum infinitum, quia ad lerminum infinitum aliquo modo conjungit, sicut e contra peccatum dicitur infinitum, quod a bono in- finito disjungit et separat.