Ad tertium dicendum, quando Adier- arguitur quod poena debita fuit poeua infinita, dico quod verum est, si mo^rians voluntas finaliter permaneret in ceg^a°fo peccato, non quod injuste faceret, si *°fi°'^^- puniret per annum, et post annihi- laret peccatorem. Sed quia sicut quando aliquis est in termino, manet eodem modo, sic quando manet in poena in termino, semper manet. Respondetur ilaque quod illa poena debita est infinita exten- sive de facto, non tamen ita quin alio modo possit Deus punire; unde commutat saepe istam in poenam temporalem illius persouio.
Ad quarlum, dicendum quod si.^ praemium passionis debuit tribui Ad quar- secundum justitiam commutativam, mium da- non posset tunc nisi bonum finitum ^dum ju8- retribui, et sic non posset mereri tribuUvam! pro infinitis. Sed quia Deus retri- buit secundum justitiam distribuli- 408 LIBRI III.
vam, considerando conditiones non Ad ultimum, dicendum quod ex ^^ ^,,1^.
tantum formales ex parte actus me- parte merentis et acceptantis fuit ^o™- rendijSed ex parte agenlis,ideo potuit respectus ad certas personas, et ideo acceptari passio, quee erat actus me- tantum pro eis meruit secundum ritorius finitus ad praemium infini- efficaciam, et ideo non omnibus contum propter infinitam dilectionem el fertur gratia et gloria. acceptationem personae merentis.
DIST, XX. QUiESTIO UNIC.
DISTINGTIO XX.
QUiESTlO UNICA.
Utrum necesse fuii genus humanum reparariper passionem Christi?
l^ Circa distinclionem vigesimam Argjumeat. quaerituF: Ulrum necesse fuit ge- nus humanum reparari per passio- nem Christi? Quod non videtur, quia si nobilius sit lapsum, et non necesse est ipsum reparari per pas- sionem Christi, si ignobilius lapsum sit, non necesse est ipsum reparari per eamdem passionem; sed Ange- lus, qui nobilior est homine, lapsus est, et non necesse est ipsum repa- rari passione Christi, nec alia re- paratione; ergo nec necesse est ho- minem reparari per passionem Christi, cum sit ignobilior.
SCHOLIUM I.
SeDteotia D. Tbom. (conveniBse bominem redimere, JDon Angelus, quia dod cecidit tota natura Augelorum, sicut bominum) rejicitur, quia secuDdum ipsum, tol suut species Aoge- lorum, quot individua; et si coDveDieDS sit tot nobiiissimas species reliDquere siue rcmedio, videtur idem de uoa specie bumaua. Alia ralio ejasdem (scilicet, quod bomo ex teutatioDe cecidit, non Angelus) rejtcilur, quia prffilium magnom tentatioDum faclum fuit io ccelo ad trabcDdos ADgelos ad peccatum.
Sed dupliciler respondetur ad aliud: Uno modo, quod non tota natura Angelorum cecidit sicut ho- minum, et ideo ne tota species ho- minis periret, necesse fuit hominem reparari, non Angelum.
Contra, si quaelibet Angelus sit alterius speciei ab alio, sicut qui- dam dicunt ', et qui dant respon- sionem dictam, tot sunt species Angelorum, quot individua, et quae- libet illorum species est nobilior specie humana secundum se; ergo cum multi Angeli ceciderunt, in- conveniens est majus tot species non reparari, sed perire in eeter- num, quam unam speciem inferio- rem, cujusmodi est species homi- nis.
Et confirmatur, quia si essent duo coeli, et alterum annihilaretur, et essent multae muscae, et postea an- nihilarentur, dicere quod necesse est species muscarum reparari,et non coelum, inconveniens est, cum coelum sit nobilius; sic in proposito de reparatione hominum et Ange- lorum.
Aliter respondetur ad rationem, quod homo ceciditalteriuslentatione ut tentalione diaboli; Angeli autem non, sed propria voluntate solum; ideo homo debuit reparari, non An- gelus. Ideo Anseimus 1. Cur Deus homo, cap. 21: dicit. Sicut Angeli ceciderunt nullo alio nocenle, ita Inulo alio adjuvante surgere debent.
D. Thom.
htc qusest.
Objicilur primo.
D. Thom.
Objicitur secundo.
410 LlBRl III.
2 Contra: Factum est prselium ma- turn bonuin eral vila Chrisli, et lunc Apoc. 13. nnum in ccelo; er^o videturex hoc, tanta erat inimicilia occidontium, detur. quod sicut aroco pugnavit cu?n quanta erat amicitia Christi recon- Michaele, sic tentavit peccando. Si- ciliantis; vita ergo, quam posuit militer videtur quod draco, id est, moriendo, non sufficit, quia meri- Lucifer peccando tentavit alios con- tum debet excedere culpam et reasentientes sibi. tum, si satisfactio dicenda sit.
Argument. Prffiterea, actus quicumque Chri- Sed contra est quod dicit Ansel- RaUo Becunium. g^j sufficiens fuit ad redimendum mus 2. Cur Deus homo, cap. 5. in genus humanum; non ergo necesse fine: Fcce vides, quomodo ratiofuit redimi per passionem Christi. nalis necessitas ostendat, ex homi- Consequentia probatur, quia actus nihus per fidem esse supernam cilaudabilior est passione, quia laus vitatem, nec hoc fieri posse nisi per consistit in actu; sed passio Christi remissionem peccatorum^ quam honon habet quod sit sufficiens meri- mo nullus habere potest nisi per torie, nisi relatione ad personam hominem, qui ipse sit Deus^ atque Verbi. Eodem modo et actus qui- morte sua homines peccatores Deo cumque, si esset elicitus, in rela- reconciliet. Videtur enim expresse tione ad Verbum, sufficienter fuis- dicere quod necesse erat hominem set meritorius. redimi per passionem Christi; illud Teriium. Idcm, in 2. Ethic. dicit Philoso- idem potest haberi, cap. 16. ejusphus cap. 5. quod passionibus non dem libri.
laudamur, neque vituperamur; ergo videtur quod passio non sit me- SCHOLIUM H ritoria, sed agere.
Quartura. Prffiterea, Anselmus 2. Clir Deus Sententia Anselmi con8i8tit in quatuor diclis.
1 jf u 1 j* 1 Primum: Necesse fuit hominem reparare. Sehomo, cap. ii. approbat dlCtum c.nd.m.- Hoc non poluit fieri sme Justa,atis.
discipuli SUi, quod minima Iffisio lactione. Tenium: Hxc salisfaclio non potuit illius personee pejor fuit quam pec- /**" "?•""<' homine. Qaartum: Oportuit /ieri Catum omnium hominum sit ma- P^r^^^l^ominisbeiseuChrisli.-eiaaeruniur . rationes ejus pro singulis dictis.
lum; sed quanto poena satisfactoria posset esse minor personae satisfa- Ad quaestionem istam responden- 4, cientis, dummodo esset sufficiens, dum est, quod ipsa sit mere Theotanlo convenientior est; ergo non logica, et Anselmus propter istam fuit necesse, nec decens, nos re- quaestionem solvendam totum lidimi morte Christi, cum minor poe- brum Cur Deus homo videtur fena suffecisset. cisse, ubi videtur istam qua^stionem 2 Prseterea, per passionem non po- solvisse; ideo primo videndum est, Quintum. tueruut redimi ipsi occidcntes Chri- quod necessarium fuit redimi. Sestum; ergo non totum genus hu- cundo, quod non poluit redimi sine manum per illam redimi polost. satisfactione. Tertio, quod satisfactio Antecedens probatur, quia tantum facienda erat a Deo. Et quarto, malum erat acfio istorum privans quod convenientior modus fuit hoc vitam, et inducens mortem, quan- fieri per passionem Christi.
DIST. XX. QUiESTIO UNIC.
l)e primo, ostenditur quod ne- cesse fuit hominem redimi, quia frustra erat rationalis creatura, nisi posset summum bonum propter se amare, et ei inhaerere per cognitio- nem et amorem diligendo ipsum. Aut ergo Deus deducit hominem ad hunc finem, aut non? Si non, frustra facta fuisset. Si sic, cum jam lapsa fuerit per peccatum, ne- cesse est ipsam reparari. lloc ha- betur cap. 1. et2. Cur Deus homo, et in quarlo capilulo concludit: Ex his est facile cognoscere^ quod aui hoc de humana perficiat Deus na- tura^ quod incepity aut in vanum fecerit tam sublimem naiuram. 5. Preeterea pro secundo articulo, ^ioiueH? scilicet quod non potest redimi sine BiD^e^ wU8- satisfactione, arguit sic, 25. cap. lib.
faciioDe. i^ Cup Deus homo: Injusius est omnisy qui non reddit Deo quod debety quia inju^tus est Deus, si hoc non reddat hominiy quod sibi debet; sed nullus injustus admiltitur ad beatitudinem aeternam; ergo qui non solvit Deo quod debet, non salvabitur; sed omnis peccator ab- stulit honorem debitum Deo; ergq quousque satisfecerit, est debitor, el injustus; ergo, etc. g Sed dices ad hoc argumentum, lusuuiia quod non oportet esse iniustum nisi Aoseiroum satisfaciat, quia potest excusari per impotenliam; potest eliam offensa remilti per summam misericordiam Dei sine satisfactione.
Occurrit Anselmus, excludens utrumque, primo, primam respon- sionem, quia si impotentia excusa- ret, et tunc sponte ceciderit in illam impotentiam, ipsa impolenlia pecca- tum est, quia debet eam non habe- re, quia debet posse reddere honorem quem accepit a Deo, et ideo si per peccatum fecit se impotentem reddere, in hoc non excusatur, sed viluperatur. Et ponit exemplum, si dominus preecipiat servo facere ali- quod opus bonum, et praecipiat sibi ut non se dejiciat in foveam sibi monstratam, unde non poterit sur- gere, si servus ille sponte se praeci- pitet in foveam, contemnens domini sui mandatum, et sic non possit perficere opus a Domino impera- tum, non excusatur ex impotcntia, quia impotenliam fecit sibi homo per peccatum et injustitiam. Nullus autem injustus admittilur ad beati- tudinem, quare oportet satisfacere, ut fiat justus.
Secundam etiam responsionem excludit sic, quia aut remitlit debi- tum, ut non teneatur ad honorem reddendum, scilicet quod remittat id, quod debet sponte reddere homo, scilicet honorem Deo, et hoc ideo quia reddere non potest, hoc non est aliud dicere, nisi Deum debitum dimittere, quia haberi non potest; talem autem misericordiam Deo at- tribuere, derisioest. Si autem emit- tal poenam, et faciat hominem bea- tum, tunc beatificat hominem prop- ter peccatum, quia scilicet habet impotentiam satisfaciendi et red- dendi, quam non debet habere, quod est habere peccalum, quia scilicet habet impotenliam, quod fatuum est dicere.
Tertio, ostenditur quod satisfactio 7. ista, quamvisdetur, non potest fieri "potera°° ab homine puro, et hoc arguit: Non ^^jj^/^^^p"^^ satisfacit aliquis pro peccato homi- cuipa. nis, nisi reddat aliquid majus, quam sit illud pro quo peccatum facere non debuerat, sed pro omni LIBRI III.
eo quod est, vel esse possit circa Deum, non debuit pcccasse; ergo non polest satisfacere, nisi reddat aliquid niajus omni creatura facta, aut possibiii fieri; sed majus omni creatura non potest reddere purus homo; ergo oportet Deum satisfacere pro peccato.
An tenea- Praetcrea ad idem: Si homo pec- Deoid^^- cator reddat Deo id tantum, quod nia quBB dcbet Dco, si innoccns esset, et potest. ' ' non peccasset, non est satisfactio pro peccato; sed omnia quee homo potest facere,scilicet,Deum honora- re, cor humiliter Deo offerre, mi- sericordiam dandi et dimittendi, et quidquid breviter potest, debet ho- mo, si non peccasset; ergo talia exhibendo non satisfacit pro pecca- to; ergo oportet quod ad hoc quod satisfactio fiat, majus omnibus his Deo offeratur, quod non potest fieri ab homine puro; ergo a Deo ho- mine.
Preeterea, lib. i cap. 23. et 24. nuUus satisfacit pro peccato, nisi reddat Deo totum, quod ab eo abs- tulit; sed abslulit Deo quidquid de humana natura facere proposuerat Deus. Proposuerat autem de homi- nibus justis supplere numerum ele- ctorum, ad quem numerum perfi- ciendum homo factus est; sed ~ ' homo peccalor hoc reddere non potest, quia peccator peccatorem justificare nequit, et omnis homo in Adam corruptus fuit. Nec decuit quod aliquis innocens, non descen- dens de Adam, per mortem rede- missel nos, quia tunc non fuisset homo rcslitulus ad prislinam di- gnitatem, ut soli Deo serviret, sed f uisset obligalus illi homini pro re- demptione quasi tantum, quanturn Deo pro creatione, et sic posset quis reputare illum Deum pro re- paratione; et praeter hoc ille purus homo non potuil satisfacere, sicut probant argumenta in terlio arti- culo posita.De hac maleria loquilur Anselmus penultimo cap. 2. lib. in simili de Angelo.
Quantum ad quartum articulum, 8. quod oportuit Christum satisfacere ^e monis per mortem, non tamen quod de- cessitaie. bitor fuerit morlis, arguit, cap. 2. /. 2. ratio docuit, ut diclum est tertio arliculo, quia oportet eum, qui satisfacere debet pro homine, niajus quid habere quam quidquid sub Deo est, quod sponte del, et non ex debito Deo, et quod sicut homo peccavit per sensualilatem, se sub- jicendo diabolo, ita vincat per aspe- ritatem ipsum diabolum. Nihil au- tem asperius, nihil difficilius aul majus sub Deo potest homo ad honorem Dei sponte, et non ex debito pati, quam mortem; ergo hominem, qui major erat homini- bus sub Deo per mortem, quam non debuit, satisfacere oportuit.
Idem patet, cap. 14. 2. lib. quod scilicet mors sufficit pro omnibus, quia approbat sententiam discipuli, et responsionem, dicendo ipsum recte eestimare in hoc quod deberet velle infinitos mundos, si essent, magis redigi in nihil quam offen- dere Deum, quod prius deberet omnia peccata, qua3 unquam sunt vel fuerunt, permittere cadere super se quam hominem Christum occi- dere. Et dicit Anselmus sic: Vide- mus ergo, quod violalioni vilse cor- poralis hujus hominis, nulla im- mensitas, vel multitudo peccatorum exlra personam Dei comparari va- DIST. XX. QUiESTIO UNICA.
9.
Auctor dissidct ab Auselfuo.
Noo fuit Dccessitas siuipliciter mortis Chrisli.
Reparatio geoerishumaDi coDtingeas.
lel. HsBC iste. Quia ergo vila ejus fuit tam nobilis, mors ejus fuit multum accepta Deo, ut per illam satisfacere posset. HfBC veraciter, ut potui, ex dictis ejus collegi.
SCHOLIUM IIl.
Ostendit Doctor ex Auguslino et ratione, non fuissenecessarium, hominem redimi per pas- slonem Cbristi, ilem reparationem ipsam fuisso roere contingentem, etnecessariam tantum ex Bupposilione iiberi decreti Dei. Vide roultain Scholio posito in Oxon. n. 7. an vero ad peu- cali rcmissionem requiratur necessario salis- faclio, 4. d. \k, qusst. i. et d. 15. qussl. i.
Sedin islisdictis Anselmi videntur aliqua esse dubia. Et primo videtur dubium esse, quod redemptio non potuit esse, nisi pcr mortem Ghristi, et per aliquid sponte oblatum, quod excederet omnem creaturam. Etpri- mo prcbo quod aliter potuit redimi, quam per mortem Christi, et per aliquid sponte oblatum, quod exce- deret omnem creaturam. Augusti- nus 2. de Trinit. cap. 18. dicit quod aliusmodus redimendihominem Deo non defuit^ cujus potestati cuncta subjaceiit; non ergo fuit necessitas sic redimi.
Pra^terea, non est alia necessitas nisi consequenticB, scilicet posito quod sic ordinaverit ipsum redi- mere, sicut si curro, moveor, in qua necessitale statquodantecedens sit simpliciter contingens, sicut con- tingens fuit ipsum preevideri passu- rum; nulla ergo necessitas, nisi consequentiaB, scilicet quod si pra)- visus fuit pati, pateretur, sed tam antecedens quam consequens fuit contingens.
Preeterea, nulla est necessitas quod genus humanum reparelur; ergo nulla est necessitas quod Chris- tus pateretur. Consequentia patet de se. Antecedens probatur, quia si sic, hoc non esset, nisi quia homines preedestinati sunt ad gloriam, el lapsi non possent intrare, nisi per satisfactionem. Sed prsedestinatio hominis est contingens, non neces- saria, sicut ab seterno Deus contin- genter preedestinavit hominem, et nullo modo necessario, cum nihil operetur respectu aliquorum extra se, ordinando illa ad bonum, sic potuit non prsedestinasse. Nec est inconveniens hominem frustrari a beatitudine, nisi praesupposita pree- deslinatione hominis; ergo nulla fuit necessitas absoluta ejus redemp- tionis, sicut nec ejus preedestinatio- nis.
Circa ea quae dicuntur in articulo 2. an scilicet posset Deo homo re- conciliari sine satisfactione, in 4. de Poemlentia tangetur de hoc. Sed dato quod satisfactio requiratur, non requiritur necessario quod satisfa- ciens sit Deus, ut dicit in iilo arti- culo, ubi dicitur quod non satisfieri potest Dco, nisi per aliquid formali- ter majus quam sil, pro quo peccare non debuerat, quod est tota creatu- ra. Credo quod salva sua gratia, ao purus non est verum quod oportet satisfa- powet^sa- clionem pro peccato primi homi- nis excedere totam creaturam in magnitudine et perfeclione; sufTe- cisset enim oblulisse majus bonum Deo, quam fuit malum illius homi- nis peccanlis tantum, quia si Adam per gratiam datam et charitatem, habuisset unum vel multos actus di- ligendi Deum propter se ex majori conatu liberi arbitrii, quam fuit co- natus in peccando, talis dilectio tisfacere pro peccato.
LIBRI IV.
suffecisset pro peccato suo, et redi- mendo, et remitlendo, el fuisset sa- tisfactio; et lunc heec proposilio est faisa, quod debuit offerri Deo majus omni iiio, pro quo peccare non de- buerat. Sed sicut pro amore creatu- rae, ut objecti diiigibiiis, non debuit peccarCj ita satisfaciendo offerre debuit Deo aliquid majus attingendo per actum objective, quam sit crea- tura, scilicet amorem attingenlem Deum propter se; el iste amor ob- jective, ut terminaturin Deum prop- ter se, excederel amorem creaturae, etsicut Deus creaturam. Unde sicut peccavit per amorem ignobilioris objecti in inlinitum, ita debuit sa- tisfacere per amorem nobilioris in infinitum, et hoc fuisset satis de possibiii Deo. Sic amor ergo, quem offerre debet satisfaciendo, debet excedere amorem cujuscumque cre- aturfle, quod verum est, et diligere magis objectumnobiiius satisfacien- do, quam facit ignobilius peccando; tamen iste actus convertendi me Deo per amorem in suo formaii, non est majus omni creatura, nec amor creatus Ghristi fuit infinitus, quo di- iexitDeum. Unde ipse vuit omnino habere infinitatem, ubi nuila est ex formaii ratione ei.
SCHOLIUM IV.
SCHOLIUM IV.
Possel purus bomo (Deo sic ordiDante) satis- facere pro genere huDiano sufncienler, accepla ad id abundanti gratia; ratio est, quia posset homo accipere taotam gratiam gratiflcaDtem, quantam habuit Cbristus. Vide ratioDes Docto- ris hlc, in Oxod. et 4. dist. 15. qusesl. i. cod- sentit D. Thom. 3. pari. quaest. i. art. 2. Cajet. 1. 2. quaest. ^4. arl. 3. estque communis sen- lcntia. Negat tamen D. Thom. cum suis hano possc esse secundum eequalitatem. Doctor tenel oppositum, sed loquendo de rigore juslitiae, patat nequc ipsuro Christuro satisfucere po« tuisse.
Contra iiiud, quod dicit in quarto articulo, quod non nisi liomo Deus debuit satisfacere, hoc non requiri- tur absoiute, nec est necessarium, quia unus, qui non est debilor, sa- tisfecisset sic, si placuisset Deo. Unde potuit unus Angeius bonus satisfacere offerendo aiiquid placi- tum Deo pro nobis, quod Deus ipse acceptasset pro omnibus peccatis, cum tantum valeat omne creatum obialum, pro quanto ipse Deus ac- ceptet, et non plus, ut dictum est.
Preeterea, videtur quod unus purus homo potuit satisfacere pro omnibus, si fuisset conceptus sine peccato, sicut potuit de possibiii opere Spiritus sancti, et matris, si- cut Christus fuit; et Deus dedisset sibi gratiam summam quam posset recipere, sicut dedit Christo sine merilis prcBcedentibus, ex liberali- tate Dei, et talis potuisset meruisse deietionem peccati, sicut et beatitu- dinem. Et quando dicit quod tunc obiigaremur ei tantum quantum Deo, falsum est, quia quod haberet, totum esset a Deo; obiigaremur ta- men muitum sibi, sicut obiigamur beatffi Virgini et aliis Sanctis, qui meruerunt nobis, semper tamen et finaliter, et summe Deo tanquam ei, a quo omnia bona aliorum prove- niunt.
Praeterea, videtur (de possibiii dico,) quod quiiibetpossetsatisfacere pro se, quia data fuit gratia prima sine meritis cuiiibet homini, quia licet homo quilibet sit filius ira^, dat tamen Deus modo cuiiibet suam gratiam sine merilo primo, et tunc meretur beatitudinem; ergo potuit etiam meruisse deletionem culpa^.
Respondeo ergo ad quaestionem, U.
Potuitalius pro homine palisfacere.
Purus ho- mo slDe peccalo cuDcipi poiuil ot libcrare genu^ hu- iiiaDum.
Aoquilibet possel Deo sic volcbte pro fe fali^fdccre.
DIST. XX, QUiESTIO UNIC.
Resolutio qQsestio- Dis.
Marc. 3.
OmQia quse contigeruQt io pa^siooe fueruQt libera Ghristo.
AQselai. expoQilur.
quod omnia hsec, quae facta sunt a Chrislo circa redemptionem nos- tram, non fuerunt necessaria, nisi praesupposita ordinalione divina, qua sic ordinavit facere, et tunc necessitate consequenticB necessa- rium fuit Christo pati, sed tamen to- tum fuit conlingens, simpliciter et antecedens, et consequens, unde credendum est quod iste homo passus est propter justitiam. Vidit enim raala Judaeorum, quae fecerunt, et quomodo inordinata affectione af- ficiebantur ad legem suam, ut non permitterent hominem curari in Sab- batis, et tainen extraxerunt ovem et bovem de puteo in Sabbato, et mul- ta alia; et Christus voluit omnes ab ilio errore revocare per opera et sermonem, et maluit mori quam tacere; tunc enim veritasfuit eis di- cenda, et ideo pro justitia mortuus est. Tamen de facto sua gratia pas- sionem suam ordinavit et obtulit Patri pro nobis, et ideo multum te- nemur sibi; ex quo enim potuit ho- mo aliter fuisse redemptus, et tamen ex libera voluntate sic redemit, multum ei tenemur, et amplius quam si sic necessario, et non aliter potuissemus fuisse redempti. Et ideo ad alliciendum nos ad majorem sui amorem preecipue, ut credo, fecit, et quia voluit hominem, amplius Deo teneri, sicut si aliquis primo gene- rasset hominem et postea instruxis- set eum in disciplina et sanctitate, amplius obligatur ei, quam si eum genuisset tantum, et aiius sibi fecis- set alia, et haec est congruitas^ et non necessitas.
Si autem volumus salvare Ansel- mum, possumus dicere quod ratio- ncs su0e procedunt supposita divina ordinatione, qua sic ordinaverit ho- minem redimi, et ita videtur proce- dere, quod noiuerit ex ordinatione sua minus acceptare pro redemp- tione hominum, quam mortem fiiii; tamen nuila necessitas absoluta fuit, unde in Psalm. 129. dicitur: Apud eurn copiosa est redemptio.
Ad primum principale dico se- cundum Apostolum ad Ilebr. 2. Nunquam Angelos apprehendit, sed semen Abrahse; et ad argumentum, quod bene concludit contra eos, qui dicunt singulos Angelosesse alterius speciei ab alio, et hoc credo esse falsum, et ideo non cecidit aliqua species tota Angeiorum, quamvis forte de qualibet specie ceciderit aliquis, tunc teneo iilam responsio- nem quod quia species hominis tota cecidit, ideo magis debuit reparari.
Similiter alia responsio ibi data accipitur ab Anselmo, ideo potest etiam illa valere, scilicet quod homo peccavit suggestione Diaboli, quse fuit aiterius rationis, et suggestione uxoris; et forte non ita efficaciter fecit Angelus malus, quia iicet aliqua tentatio fuerit aliis ruina Luciferi, non tamen ita efficax, sicut hominis a Diabolo.
Ad secundum principale, dicen- dum quod per bonum velle potuit satisfacere, sed tamen aiiter voiuit Deus. Et quando dicit quod actus sunt laudabiliores passionibus, di- cendum quod verum est loquendo de actu virtutum, ut distinguitur contra passiones, quce non accidunt ex virtute, sicut loquitur Philoso- phus. Tamen passiones poenales, et praecipue mors, quando est ex actu virtutum accepta et imperata, est laudabilior, quam actus virtutum cir- Ad argum.
primum.
Siugulus Aogelus non coQS- tituilunam spcciem.
Ad secnndum et tertium.
Aclud quo modo passione sit laudabilior.
LIBRI IV.
Ad quar- lum.
Ad quio- tum.
ca delectabile separalim. Unde actus circa tristabile est magis meritorius, quam actus circa delectabile, et pas- siones voiuntariae concomitantes actum virtutis acceptatee sunt magis meritoriee quam actus tantum. Unde dixit Salvator de Paulo Act. 9. Ostendam ei quanta oportet eum pati pro nomine meo; non dixit quanta oportet eum agere. Quod ergo Christus voluit sic pati, proces- sit ex amore intenso finis et nostri, quo diiexit nos propter Deum.
Ad aliud quando arguitur, quod minima laesio istius personee fuit majus maium quam omnia peccata, dicendum quod hoc probat proposi- tum, quod aliter potuit redemisse quam per mortem. Dico tamen quod laesio alia valuisset tantum pro quanto fuit acceptata.
Ad aliud, dicendum quod pecca- tum occidentium potuit redimi; ta- men Anseimus dicit, ut supra patet, quod scienter non potuerunt occi- disse eum, tamen non credo illud, quamvis eum Deum per unionem scivissent, potuissent tamen ipsum occidisse, et saltem si fecissent, adhuc eorum peccatum esset reme diabile per passionem, quia plus diiexit Deus passionem acceptando quam malum eorum odisset. Unde non potuerunt habuisse actum ita Dffimooea deformem in malitia, sicutfuitactus, °ga88e°nt'" quo Ghristus voluit pati, bonus in ^i^^J^^^ bonitate morali, quia actus habuit «civisscDt ' ^ qui8 esBet.
bonitatem, non soium ex volitiva potentia, sed ex summa charitate, qua voluit mori, et aliquo modo ha- buit bonitatem ex persona illa, sed actus aliorum malus non habuisset tantam malitiam ex habitu praece- dente deordinato. Et^quod Apostolus dicit 1. Corinth. 2. quod si cognovis- senty nunquam Dominum [crucifixis- sent, dico quod loquitur non de Ju- deeis, sed de principibus mundi, sci- iicet daemonibus, quia si primo sci- vissent ipsum fuisse verum Deum, non instigassent homines ad ejus mortem, quia bonum nolebant ipsi evenisse, quod fuit redemptio huma- ni generis. Primo respectu quando hoc ignoraverunt, instigaverunt Ju- daeos ad ejus mortem; quando au- tem sciverunt ipsum esse verum Deum, persuaserunt oppositum. Unde uxor Pilati misit ad eum di- cens, Matth. 27. Nihil tibi et justo illi; multa enim passa sum nocte ista in visu de eo. Bene tamen vo- luissent ipsum esse mortuum sine redemptione humani generis, si lieri potuisset.
DIST. XXI. QU^STIO UNICA.
DISTINCTIO XXI, DB CHRISTI MORTUI GORPORE QUiESTIO UNIGA.
Utnim corpus Christi fuisset putrefa- ctum si resurrectio fnisset dilata?
Alena. 3. p. quxst, 29. m. i. D. Thom. 3. p. quxst. 51. arl, 3. Richard. hic art, i. quasst. 12. item Henr. qnndlib. 12. quxst. 12. Suar. 3. part. qusert. 51. art. 3. Eodem ferme rnodo babetur haec qusestio io O.Konien9i.
Circa hanc distinclionem vigesi- Ar^umeoi "^^"^ primam qiia^ritur: Utrum primuni. corpus Christi fuisset putrefaclum, si resurrectio non fuissel accelerata. Ouod sic videtur. Natura nihil ince- pit, quod non potest perficere ex 6. Physicorum, text. 91. 2. Metaph. text. 8. et accipitur ex iila proposi- tione, quod impossibile est esse^ impossibile esl fieri. Sed anima fuit dissolutaa corpore naluraliter, quia ex tali passione anima habuit natu- raliter a corpore separari; ergo na- tura habuit iliam dissolutionem consummare, et hoc non est nisi resolvendo corpus in elementa, et medium per quod naluraliter deve- nitur ad hoc, est putrefactio corpo- ris; ergo, etc.
Praeterea, Verbum assumpsit passiones naturae vivae, quando Christus fuit vivus, ut esurivit et si- tivit, etc. ergo simiiiter assumpsit passiones naturae mortuae, quando fuit mortuus, et passio naturalis ToM. xxni.
SecuD- dum.
corporis mortui est, quod putrefiat; ergo, etc.
Contra, in Psalm. 15. Non dabis conira. sajictum tuum videre corruptionem. Et Petrus in Actibus Apostolorum hoc allegat, cap. 2. et 13. et Damas- cenus hoc wiWcap. 74.
SCHOLIUM.
Senteotia Henrici et aliorum, quod Cbristi corpus secundum caueas inferiores fuisset cor- ruptum, quia babuil intrinsecas corruplionis caui^us; in hoc convenil Doctor, scd in eo quod dicitur corruptioncm fuisse impediendam anti- quo miraculo, dissentit clare conveniens quod novo miraculo Beret.
Ad qusestionem dicitur, et bene quantum ad hoc, quod aliqua sunt opinio d. futura secundum causas naturales, "^^J^j,^^^^^ ita quod quantum est ex parte iHa- Qjfj.°f^^"*u. rum causarum, provenirent, nisi ^r?^^"^^.^. " * Bibi reliniinpedirentur; et alia dicunturesse querctur. futurasecundum causas supernatu- rales, quae possunt impedire causas naturales, ne producant suos effec- tus, et si aliquid tale compararetur ad has causas et ad illas, simpliciter diceretur futurufn secundum causas supernaturales, et non quod est fu- turum secundum causas inferiores impediendas; sicut si sunt duae causae naturales, et una superior alia, secundum virtutem, quae po- test impedire actionem alterius, tunc id quod est futurum respectu causae superioris, dicitur esse sim- pliciter futurum, et non illud quod 27 LIBRI III.
esl futurum secundum causas infe- riores, quse impediuntur quanlum est ex parte sua. Quia sicut unus Planeta respectu pluviee, et secun- dum causalitalem suam producit pluviam adducendo humores vel vaporos humidos, etsi sit alius Pia- ncta in alio ^igno habens contra- riam virtutem et majorem, propter quam impediatur virtus alterius, si tunc queeritur utrum pluvia erit cras, vel non, magis dicendum quod non, quam quod sic. 3. Et per hoc solvitur alia quaestio,