Si enim habeo habitum, quo cre- do te esse veracem, credo omnibus quae asseris propter illum habitum, non quia assentio illis primo se- cundum propriam rationem cujus- libet illorum, sed quia assentio revelanti, et credo veritatem ejus, et secundum hoc fides infusa res- picit omnia credibilia, ut revelata a Deo non sub propriis rationibus; et ideo una fides polest esse de om- nibus credibilibus quantumcumque diversis et alterius rationis. Omnia enim talia habent rationem objecti credibilis, quia a Deo revelata, et ideo in omnibus est eadem ratio credendi, propter quod habitus fidei unus erit.
Sed contra hanc viam arguo pri- g mo sic, si fides infusa respicit pri- mam veritatem revelantem arlicu- los, et creantem assensum de illis, de quibus est fides, non quia ha- bent rationem objecti fidei, sequitur quod nunquam aliquis assentiet fide huic, quod est, Deum esse trinum et unum, quia ipsum est revelatum. Si dicatur quod ei assentio ex fide infusa, ergo magis assensio illi, hoc esse revelatum, quam Deum esse DIST. XXIII. QUiESTIO UNIC.
trinuin et unum, sicut magis assen- tiendum est medio propter quid quam conclusioni. An priu» Item, si assentio isti, hoc esse credo hoc ^ i- • esse reve- revelatum per fidem, formalis ratio quam esee assenticndi alicui ex lide infusa est, ^*^"™' quia est revelalum; ergo assentio huic, hoc est revelatum, quia re- velatum est hoc esse revelatum, et erit ita processus in infinitum, et non erit dare primum cui assentio. Si dicas quod non creditur ei, quia hoc est revelatum, quia est revelatum hoc esse revelatum, sed creditur ei fide acquisita, et non fide infusa, tunc fides infusa depen- deret a fide acquisita, sicut a prin- cipio; non enim poteris dicere quod propter evidentiara ei adha^res, quia non est evidens ex terminis. 9. Prceterea, ratio formalis objecti r^aUoDUpo. ''^alis, non videtur esse relalio, sed objec^um ^^^^ revelatum in hoc objecto, quod ^*^^'j^* ''^* est Deum esse trinum et imum, et non dicit nisi relationem rationis, cum esse revelatum, sicut et esse cognitum, non dicitultra hoc, Deum esse Trinum et ununi, nisi relatio- nem rationis; ergo esse revelatum non polest esse ratio formalis ob- jectiva, qua per fidem credis Deum esse Trinum et unum. Si enim ten- dis credendo in Deum Trinum et unum, et alios articulos fidei, quia est revelatum, tunc ratio formalis cujuslibet credibilis esset relatio rationis, quod est inconveniens, cum habitus realis objectum habeat formaliter reale, et rationem realem formalem objectivam; ergo esse re- velatum, cum sit sola res rationis, non potest esse formalis ratio cre- dendi hoc, quod est Deum esse Tri- num et unum.
Praeterea, in primo recipiente fidem sufficit fides acquisita, sicut in Paulo; ergo similiter et in om- nibus aliis posterioribus recipien- tibus fidem, sufficit fides acquisita, ut credant omnia credenda. Con- sequentia probatur, quiasecundum Augustinum super illud Psalm. 77. Suscipiant montes pacem, Infe- riores itluminantur per superiores, et ideo magis ipsi. Antecedens pro- batur per hoc, quia ex naturalibus puris, includendo habitum acquisi- tum, potest quis assentire firmiter illi, quem scit esse veracem magis, quam aliquem hominem, sicutPau- lus, et primi qui receperunt fidem; ergo Paulus, et primi habentes fidem potuerunt ex ipsis naturalibus assentire omnibus a Deo revelatis per fidem acquisitam; ergo propter assentire non requiritur fides alia, etiam si esse revelatum sit forma- lis ratio credendi Deum esse Tri- num et unum, quia primus habens de hoc fidem per habitum acquisi- tum tantum, credit Deum trinum et unum.
Praeterea, licet nullus homo po- 10. tuit naturaliter invenire sacram doctrinam, tamen post ipsam inven- tam et revelatam alicui, et ordinate traditam, potest homo naturaliter acquirere eam, et revelatse adheere- re sola fide acquisita; ergo tali ad credendum sufficit fides acquisita, quia aliter infusa esset frustra, et ipsa non est certior fide acquisita, ut probatur, quia non est major certitudo conclusionis quam prin- cipii; sed quod credimus Deum esse Trinum et unum, dependet ex certitudine ejus, Deum esse Triniim et unum, esse revelatum a Deo, LIBRI III.
quia Aposfolus dixit hoc sibi esse revelatum. Sed si audissem eum dicentem hoc sibi esse revelalum, credidissem fide acquisita hoc esse revelatum; ergo fides acquisila certior esset fide infusa; ergo non ponenda fides infusa, ul ponit prior opinio, scilicet habere formalem ra- tionem objecti ex revelatione divina.
SCHOLIUM m.
Secundus modus ponendi fidem infusam, quod cum ex terminis^non possit haberi veritas credibilium, mediale vel immediate, infundit Deus habilum suppientem vicem objecti, quo credibilibus assentiamur, ejus tamen objectum primarium est Deus in se, et non ut revelans, ulposuit primus modus.
Secundo potest dici quod fides infusa secundum alium modum ponenda est in nobis, quia licet credibilia, ut Dcum esse Trinutn et icnum, aliqualiter a nobis possunt naluraliter cognosci, ut in genera- libus conceplibus entis veri, tamen ex conceptu terminorum in parti- culari a nobis naturaliter non co- gnoscuntur, quia Deum hic non cognoscimus, ut est qucBdam sin- gularitas, sed solum secundum in- tentiones generales, et ideo Deum esse Trinum et unum, non est nobis evidens ex terminis. Termini enim, ut sic in universali a nobis appre- henduntur, non sunt termini pro- positionis immediatse, sed magis propositionis neutra^, propter quod in nobis ex apprehensione termino- rum non potest causari assensus fidei. Sed si intelligeremus terminos in particulari secundum proprias raliones, tunc moverent multum ad apprehensionem simplicem sub pro- priis eorum rationibus; et secundo ad compositionem terminorum in proposilione immediata. Sed quia in via non movent sic intellectum, ideo ex tali apprehensione termino- rum non habemus assensum pro- positionum immediatarum, propter quod nihil movel intellectum nos- Irum naturaliter ad causandum as- sensum islis credibilibus, quod se tenet ex parte objecti. Ideo Deus supplet vicem objecti creando assen- sum per hoc quod infundit habi- tum fidei, quee inclinat intellectum in objectum fidei, ut ei assential, ut, sicut si termini arliculorum fidei imperfecte moventes ad cau- sandum assensum imperfectum, tunc ex frequentia actuum imper- fectorum terminorum in arficulis generaretur a nobis assensus im- perfectus. Sic Deus infundit in no- bis habitum fidei inclinantem in assensum articulorum, ita tamen quod fides respicit Deum, de quo formantur articuli, quibus ut objec- tis secundariis, assentimus per ha- bitum fidei.
Sed iste assensus non est ex evi- dentia terminorum, sed ex habilu inclinanle, quo assentimus omni- bus credibilibus, qua3 aut sunt ne- cessaria, ut Deum esse Irinum et unum, aut contingentia, ut incar- natio filii Dei, et resurrectio mor- tuoruni, et hujusmodi, quia depen- dent ex libertate divinae voluntatis, licet ut prcBdestinata jam sunt ne- cessaria, et sic necessilas eorum est conditionata. Ista tamen necessaria et confingentia non videmus ex evidentia rei, nec intuitive, ut nala sunt videri; ideo assensus, quem causat in nobis fides infusa, non est ita perfectus, sicut erit quando vi- debimus Deum, sicut est.
Dcr.8 in- fiiDdit ba- bitum fuU quo iDcli- DaDinr ad aFseDlicuduni his quorura veritateni ei lermiois cogoo 8cimo0.
HabitU9 6 deiioclioa ioarticQlo et io esse revelatum eorom ae- qoariter.
DIST. XXIII. QU^STIO UNICA.
Secundum igitur hunc modum ponendi fidem infusam, esl dicen- dum quod per eamdem fidem infu- sam assentio huic: Deus est frinus et tmuSy et quod hoc sit a Deo reve- latuniy nec credo unum, quia credo aliud. Sed habitus iste immediale inclinat in utrumquc, et in alios ar- ticulos, sicut si ex objectis causare- tur; et ipsa fides sic inclinans non facit objecta esse pra^sentia, sicut scientia inclinans intellectum in in- telligibilia non facit ea esse preesen- tia intellectui secundum rationem habilus, ita quod reprsesentet ea, sed hoc fit per species. Quod si ob- jeclum esset praesens in specie, ei posset movere, scientiaadhucmagis inclinaret ad objectum illud quam in aliud; et homo faciliusinclinaret, et cognosceret ex tali objecto quam ex alio, cujus nunquam habitura habuit. 13. Sic in proposito, licet credibilia non sint praesentia per fidem infu- sam, ita quod repreesentet objecta, sicut nec aliquis alius habitus facit, sed aliunde habet homo quod fiant sibi aliquo modo cognita, ut per auditum vel scripturam, tamen in- clinat in credibilia primo, sicut in objecta sua, ita tamen quod respi- ciat Deum, ut primum objectum de quo sit, ut formalem rationem obje- cti, per quam respicit objectum suum. Fides io- Et sccundum hoc patel difTerenlia a?qSi8?Ui ^^^^^^ fidem infusam et fidem acquidifferi. sitam, quia in fide acquisila ratio tendendi in aliquid creditum est ve- ritas testiflcantis et asserentis illud, cui asserenti ut vero creditur; sed sic non est universaliler de infusa, ipsa enim esl de ipsis credibilibus.
ut articulis respicientibus primam veritatem, in qua sunt omnes veri- tates, sicut primum objectum, non sicut de eo a quo sunt causaliter aliae veritates revelatae. Secundum istam viam, quamvis articuli non sint prflesentes, ut objecla, nisi quan- do prius revelantur, cum non tendit in eos, qui credit, primo revelatos, non enim respicit pro formali obje- cto ipsum revelari, sed ipsos arti- culos in re. Conveniunt tamen, quia ulraque est habens obscuritatem, quamvis enim inclinant firmiter in objecta, non tamen faciunt ea esse evidenter praesentia, nec inclinant propter evidentiam objectorum, quam habent in se, quamvis incli- nant in veritatem, secundum quod firmiter objecti, inclinant intelle- ctum in talia objecta.
SCHOLIUM IV.
Instat contra modum positum, primo, quod fides essel polcnlia. Secundo, quod aclus fidei acquisilae ct infusae esscnt diveMae rationis. Tertio, crederel quis anle omnem inslruclio- nem. Quarto, crederetur ante aclum voluntutis, etsic necessario. Quinlo, oporteret ponere duos habitus, unum, quo arliculi fierent praesentes, allerum, quo assenliremur eis.
Contra viam istam arguit sic: Si fides causaret assensum, tunc fides iQst*ntifiB secundum hoc esset potentia, et non ^um^mo^-" habitus. ^""^- Probatio consequenlia3, illud enim est potentia, quo simpliciter possu- mus in actum, non faciliter et expe- dile; sed fides secundum praedictam viam est, quo possumus, quia tenet viccm objecti in quantum inclinans per se, ita quod non possum nec assenlire, sicut nec si objectum in- clinaret.
LIBRI III.
Sed dices forte quod fides non est potenlia, quia potentia se tenet a parte anima?, fides autem a parle objecti, ut parlialis causa respeclu alterius, ideo non est potentia, sed causat assensum totum, ut lenet vicem objecti.
Contra, tunc actus fidei acquisitae et fidei infusae essent aiterius ratio- nis, quia haberent principia alterius rationis, nam actus fidei acquisil<B, ut credere acquisitum, causatur ab intellectu et veritate assentientis. vijei.d.2. Credere enim infusum, sive actus quffist. uit. fjjgj infuscB, causatur vel a sola ve- ritate prima de qua est, vel ab in- telieclu et veritate prima; ergo cum istae causa3 sunt diversa3 speciei, videlur quod aclus praedicti sunt diversa^ speciei. 15. Diceretur forte quod non est inconveniens, sicul nec de aclibus in- tellectus respeclu objectorum lor- inaliter diversorum.
Contra, quod fides non habet a parteobjecti causareassensum, quia similiter tunc gratia esset infusa ad creandum assensum, licet non ad prccsentandum objecta, quia si ob- jecta sunt apprehensa, necessario gratia assensum causat de illis. Sic si fides causaret assensum in vice objecti, tunc de novo baplizatus^ si habeat fidem infusam et pra^sen- tiam credibilium, ut de resurrectio- ne mortuorum, necessario habebit assensum hujus, scilicet quod mor- tui resurgent, ante omnem actum voluntalis, quia habitis, quoe con- currunt ad actum credendi in actu primo, necessario scquitur actus; consequens est falsum, quia non duinrequi- plus credcrct post Baplismum quam iruciio. anle, nisi esset edoctus; crgo vidcturquod fides acquisita sufficit, nec experitur quisaliam cum tali assen- su, et hocsit circaprincipale dictum, quod non sola fides causat assen- sum.
Prseterea, si habitus fidei sic in- I6. clinet potenliam in aclum, nullo modo actu voluntatis posito, posset credere, si haberet habitum fidei ante omneni actum voluntatis, cum termini articulorum possent appre- hendi ante omnem actum voluntatis, et ila voluntas nullam causalitatem haberet respeclu illius, quod esl contra Augustinuin tract. 26. in Joan. quia caetera potest homo no- lenSy credere non nisi volens. Unde si habitus fidei tantum inclinet in- tellectum ad credendum, tunc prae- ter habitum inclinantem ad assen- sum, oportetponere habitum repra?- sentantem objecta, cum non sint in illo habitu credibilia prcesentia, et oportet quod credibilia aliquo modo sint ostensa et repra^sentata intelle- ctui, ad hoc quod credantur.Oportet ergo ponere duos habitus in quolibet Thcologo, et fideli intellectu; unum quo occurrant illa credibilia, ut neutra; et alium quo assentitur illis. Hoc ergo dictum sit pro secun- do articulo, quia non est certum et manifestum, ad quid ponenda sit fides infusa in nobis, sicut fides acquisifa.
SCHOLIUM V.
SCHOLIUM V.
Fidcs iafusa poneada est, non ratione, sed aucloritale Conciliorum el Palnina, et Scriptu- rae; pro hoc vide in Oxon. in Scholio n. 44. Secundo, probabile ait simul infundi Ires vir- lutes Theologicas, ex Trid. sess. 6. cap. 7. pro quo plurcs ibi citavi. Tertio, ail fidera com po- tenlia simul concurrere ad actum, et non ponit lantum propler graduum inlensionem. Vide DIST. XXIII. QUiESTIO UNICA.
Oporlet pooere fiiiein iD< fufum.
Simul sa- nat DeuB iatelleGtum et To- luQlatem iDfuodeQ- do fidem et cbarita- tem.
Scholium citalum. Ad secundum, favet asse- renlibus fldelem fide inrusa credere se babere fidem, de quo vido ibidem Scholium n. 17.
Secundo dicendufn est ad qua3s- lionem, quod oportet ponere fidem infusam propter auctoritales sacrae Scripturse et Sanctorum. Nec potest demonstrari inesse fideli, nec infi- deli ex nalurali ratione preecise, nisi preesupposita fide, quod fidelis velit credere Scripturae sacrae et Sanctis, et ideo infideli nunquam oslendetur. Propter quod sicut credo Deum esse trinum et unum, ila credo fide infu- sa me habere fidem infusam, quia hoc credo.
Sed ad quid ponilur in nobis fides infusa?Dico quod ponitur ut perfi- ciat animam in actu primo, et actus secundus sit inlensior. Sicut enim Deus sanans corpus, perfecte sanat, ila etiam sanans animam secundum legem suam, perfecte sanat. Imago vero animae consistil in inlelligen- tia, memoria et voluntate, quae de- formatse erant per peccatum, et sa- nans animam perficit eam, et quan- tum ad intellectum et voluntatem, reformans utrumque supernatura- liter; et ideo sicut dat voluntati habitum charitatis, ut diligat per- fecte Deum, licet ex naturalibus possit eum diligere ex parte objecti, non tamen eodem modo sine chari- tate et cum charitate. Dat ilaque, ut non solum perficiatur in actu primo, sed etiam propter actum secundum, ut intensior et perfectior sit actus diligendi ex potentia et charitate, quam ex polenlia solum, ut dictum est libro primo dist. 17. Sic perficit intellectum habilu supernaturali fi- dei, omnino eodem modo proportio- nabili, non solum ut actum primum perficiat, sed ut intendat aclum se- cundum. Differunt tamen in hoc quod charitas cum hoc quod facit actum suuni acceptum, facit et actum cujuslibet allerius po- tentiae acceptum,*quod non facit fi- des. Sed quomodo se habet fides respectu actus secundi? Dico quod si- cut nec sola charitas, nec sola vo-.fu»a po- luntas causat actum meritorium di- tantum ligendi, sed habitus facit illam cir- gVaXm cumslantiam, ut scilicet sitacceptus ^rlmlQ' Deo, et cum hoc est causa partialis *^^"' respectu substantia) actus, ut patet supra; sic habens intellectum bene dispositum naturaliter, et credens fide acquisita, si tunc sibi datur fides infusa, ipsa ut causa partialis cum aliis partialibus causis coope- ratur, ut actus credendi sit certior, quam prius eratsine fide infusa. Nec tamen solum pono habitum fidei in- fusae propter gradum in actu, sed etiam propler assensum, quia as- sensus non est totaliler a voluntate, quod patet experimento. Aliqui enim habent majorem voluntatem credendi et assentiendi, et tamen minus firmiter assentiunt, itaquod aliquando dubitant, volentes fidem majorem. Ideo Apostoli petierunt, Lucai 17. Domine adauge fidem nos- i^^^j^^ ^3, tram; hoc etiam esl quod petitur in po»'* ^en^* illa CoIIecta: Omnipotens^ sempiter- ne DeuSy da nobis fidei^ spei et chari-- tatis augmentum^ etc. quod non oporteret petere, si dictus assensus esset a sola voluntate, nec fides excludit omnem dubitationem, sed illam, quae vincit et trahit in oppo- situm credibili. In aliis non ita de- siderantibus credere, assentire credibilibus est minor difficultas, et firmiter.
442 LIBRI IIT.
major adlicesio. Fides tamen infusa credilur, quae vere vel false prsesennon experilur hujusmodi difficulta- tanlur intellectui per habilum fidei tem, nec polest habitus infusus im- inclinantem; ergo hocnon est propperfectior fide poni in anima ad per- ter habitus et assensus, qui non iii' (iciendum ipsam. clinant non habentes objecta, unde 19. Item, propter aliud ponitur fides utrumque habentes naturaliter iniiabHu8"'iQ. infusa, nam per fidem acquisitam clinantur, et per modum naturoe ferior Qde. j^^j^ acquicscit ahquis alicui, nisi assensum prsebent, in quo assensu quem scit posse fallere et falli, error si sit, non eritex parte habiquamvis sciat ipsum non velle fal- lus inclinantis, sed ex objectis falso lere; sed nemo potest omnino fir- occurrentibus; ergo secundum hoc miter assentire dictis alicujus, quem non est certior fides infusa quam novit posse fallere; ideo per fidem fides acquisita.
acquisitam non assentit aliquis om- Dicoitaque,sicut dictum est,quod ^n Peracqui- niuo firmitcr. Unde fidcs acquisita fides est propter actum primum, et creditur non est ccrta; ut ergo t.hristiani propter gradum perfectiorem actus omnino firmiter credant, et omni- secundi, quem gradum non posset modam habeant certitudinem de intellectus habereactu suocum sola credibilibus, ponitur fides infusa. fide acquisita. Et si videtur quod Contra, quod non oporteat ponere oporteat ponere ipsam propter alifidem infusam propter jam dictam quam certitudinem majorem, solvas causam, probatur, quia quando di- argumentum in oppositum.
cis quod firmiter assentis per fidem Sed quid dicis de fide infusa, an ^^,.^jg^ infusam, et non per acquisitam, aut possit demonstrari inesse? nam Au- [uf^^inefj^" hoc est, quia infallibiliter assentis gustinus 13. de Trinit. cap. 1. de per fidem infusam, et nonperacqui- MagniSj et secundo de parvis, ait: sitam, aut quia non possis non as- Fidemporro ipsam, quam videt quis sentire, aiit dubitare, stante fide in- in corde esse^ sicredit, vel non esse^ fusa, sed stanle acquisilapossis Sed si non credit, eam tenet certissima ulrumque est falsum, nam loquendo scientia^ clamatque conscientia; evgo secundo modo, sic est de fide acqui- fides infusa potest sciri inesse; non sita, sicut de fide infusa; stante ergo per auctoritates tantum credienim fide acquisita, et dum per turinesse.
eam alicui objectoassentit credibili, Item, secundum Augustinum sunon potest dubitare, vel non assen- per Psalm. 42. Anima sempernovit tire, alitcr de eodem esset fides et se^ et hoc, quia sibi prcBsens est; dubitatio. ergo a simili, cum fides sit praesens Si vero dicas quod firmiter assen- anima^, ipsa potest certissime cotis per fidem infusam, quia infalli- gnosci inesse animae.
biliter et indeceptibiliter credis per Ad primum illud de Augustino, oj infusam, et non per acquisitam. dico quod accipiendo fidem genera- Contra, dum aliquisneque firmiler liter pro habitu determinante et inassentit, decipi et non decipi non clinante ad assentiendum obscuro est nisi per objecta diversa, quibus non evidenti tanquam vero, sic ali- DIST. XXIII. QUiESTlO UNICA.
quis potest esse certus se habere fidem, sicut potest esse certus ha- bere scientiam, et hoc est arguendo habitum inesse ex actibus; non enim Nuiiiis 8cU alio modo scitur scientia inesse. Sed ^fiiem 1q- accipiendo fidem^ ut est fides vera, ^qmiTe?*^ et ccrta, non habenserrorem admix- lum, non loquendo ad hoc fide in- fusa, sed de fide in generaii, scilicet ul est habitus inclinans in verum, sic nulius est, qui arguendo etiam scit se habere fidem veram, et id, in quod inclinat, sciat esse verum, ita quod faciat assentire vero. Et hoc probatur per hoc, quia non possum scire me assentire vero, nisi sciam id esse verum cui assentio; sed id cui assentio, creditur esse verum, et non scitur; ergo non possum scire me assentire vero credibili, et ideo non potest sciri vera fides inesse nobis; prius enim oporteret scire id esse verum cui assentitur, ut quod Deus est Trinus etunus^ ante- quam sciam me habere fidem veram de illo. 22. Ad secundum locum Augustini, dico quod loquitur de scientia fidei, non quia scitur actu secundo ines- se, sed actu primo. Sicut enim ve- ritatem habet, quod anima novit se, ita semper novit omne intelligi- bile sibi per essentiam praesens, et hoc est actu, et in habitu; sed ta- men non sunt omnia in habitu et actu primo ibi, quae sufficiunt ad eumdem actum secundum; ergo actu non potest cognoscere et scire An credo ^^ habcre fidem. Unde dico quod ™^fidem^^^ actu primo semper novil anima se, et omnia quae sunt per essentiam in ea, non actu secundo, et sic anima actu primo certa scientia tenet se habere fidem, quia scit actu primo se habere fidem, quae est ralio scien- di in actu secundo. Sed si impedi- mentum amoveatur, tunc actu se- cundo scirentur omnia praesentia in aniina, sicut est de anima sepa- rata. Sed hnjusmodi credibilia a nobis pro slatu viae non sciunlur, quia anima intelligit cum phanlas- malibus, et talium non sunt phan- tasmala; ideo dico quod sicut per fidem credo Deum esse trinum et unum, sic etiam credo me fidem habere, etsicut unum non possum demonslrare, ita nec reliquum.
SCHOLIUM VI.
Solvit argumeola principalia per optimam doctriDam explicans suum dicendi rooduro in hac difncillima quaestione.
Ad primum principale, quando 23 arguitur quod ad omnem certitudi- ^d argum. nem sufficit fides acquisita suffi- *• p"i°^*" cienter ad actum, et etiam ad as- sensum certum,contradubitationem et opinionem, non sufficit tamen ad omnem perfectionem, quam dat fides infusa. Actus enim ille, licet possit esse certus, non tamen ita perfecte certus, sicut per fideminfu- sam, quam perfectionem non habe- mus sine ea; ideo non sufficit quan- tum ad actum secundum ad cau- sandam tantam perfectionem, quan- tam potest dare fides infusa; nec etiam omnino quantum ad actum primum, quia inlellectus non esset supernaturaliter perfectus, nisi ha- beret fidem infusam, et ideo oportet ponere utrumque.
Ad secundum principale, dicen- ^^j ggcun- dum quod aliquis potest assentire DedniTur per syllogismum falsigraphum op- <i"»»jP^^° posito conclusionis demonstrabilis pyHogismi.
LIBRl III.
Ad ter- tium. Om- Ditbfieresis est ex Scriptura male iotellecU.
Ad quartum.
Fides tollitur perdemeritum taotum.
propter apparentiam syllogismi, ita quod causa adha^sionis est apparen- tia syllogismi, sed causa prima dc- ceptionis est defectus in forma. Unde aliquis sic deceptus primo de- cipitur in forma syllogismi, et non est falsa praemissa; sed ex isto non sequitur quod immediate possit aliquis assentire alicui conclusioni non ostenste probabiliter, nec ex terminis, et hoc propter se.
Ad illud quod postea arguitur, quod heeretici assentiunt falsis sine ratione, dico quod non, (proprie loquendo de haereticis, vel de falsis Christianis), sed faciunt argumen- tum ab auctoritate, et per argumen- tum decipiuntur, et hoc quia aucto- ritas est male intellecta. Unde nuUi falso assenliunt propter se, sed propter argumentum factum ab auc- toritate, quo decipiuntur, sicut si aliquis intelligatillud Apostoli, Rom. 14. Qui hifirmus estj olus manducet^ de infirmitate corporali, inferendo ex hoc quod anathema sit, si quis infirmus olus non manducet, nam decipitur quod Apostolus intellexit de infirmitate [spirituali, ut de illo qui habet conscientiam infirmam ad manducandum quod alter mandu- cat.
Ad aliud, quando arguitur quod fidcs infusa, siponatur, non posscl corrumpi, dico quod verum est, ac- tibus nostris non corrumpitur, nec aliquidsupernaturaliter creatum po- testcorrumpi a nobis, et ideo fides non corrumpitur a nobis, sed non manet cum illa hceresi, quia tota corrumpitur per rationem demeriti infidelitatis. Et quando arguitur quod non corrumpitur demerendo, quoniam non per peccatum maximum, ut per odium Dei, dico quod demeritum fidei non est quodcum- que peccatum, ut quando fides corrumpitur per demeritum, hoc non est propter gravitatem peccati, sedcorrumpitur per illud peccatum demerendo, quod ex generali ra- tione fidei habet oppositionem ad fidem. Unde corrumpitur perinfide- litatem, et non per quodcumque peccatum, sicut spes per despera- tionem, et hoc est liberalitas Dei.
Ad ultimum quo arguitur quod cognitio illa, in qua tota natura non polest naturaliter, etc. dicendum quod verum est. Unde dico quod habitus fidei propter sui perfectio- nem non potest causari ab omni- bus agentibus naturalibus; unde istum habitum non potest aliquod objectum causare, nisi supernatu- raliter movens, etideo est perfectior habitu naturali.
Et cum dicitur quod tunc actus credendi esset perfectior, quam ac- tus intelligendi elicitus ex habitu perfecto principiorum naturaliter.
Respondeo, quod est loqui de actibus nostris in se, vel secundum quod perfectius attingunt objec- tum.
Primo modo verum est quod ac- tus fidei perfectior est actu ex ha- bitu naturali elicito, quia a perfec- tiori principio est elicitus, et tendit in objectum perfectius. Unde dicit Philosophus 2. de Animal. Deside- rabilior est coguitio debilis de sub- stantiis separalis^ quam multa de en- tibus vilioribus; unde dico quod actus credendi est perfectior simpli- citer. Sed tamen loquendo de actu fidei secundo modo, scilicet secun- dumproportionem attingendi objec- Fides taatum per ioGdelitatem tollitur.
Melior est co^oitio debilior de subhtantiis qaam io- tensior de aliia.
DIST. XXIII. QUiESTIO UNIC.
tum, sic non est perfeclior, quia ac- tus credendi plus exceditur, et defi- cit ab intelligibilitate objecti sui, scilicet Dei, quam actus sciendi li- neam, exceditur et deficit a cogno- scibilitate lineee.
Unde omnis actus intellectus at- tingens Deum, ut objectum, est simpliciter perfectior actu intellec- tus circa aliquod creatum, licet sit imperfectior secunduni proportio- nem ad objectum.
Exemplum est ad hoc: Visio pe propor- enim, qua aquila Solem videt, sim- ad°objec"* pliciter est perfectior visione oculi jn^^ij^/^g mei de candela, quia est perspica- f proiog? cior, et ab objecto nobiliori elicita; tamen in comparatione ad objec- tum quantum ad modum quo attin- gitur, non est ita perfectus actus, quia oculus meus totum lumen can- dela^ attingit, et plus quam oculus aquilafi attingit de visibilitafe Solis.
LIBRI III.
DISTINCTIO XXIV.
primum.
QU.^SSTIO UNICA.
Ltrum crediium potest esse scitumy vel e contra?
Alens. 3. parL quaest, 79. memb. 3. D. Thoro. i. part. quxst i. art. 2. et quxst. \2. art. 13. et 1. 2. qu3esl. i. art. 5. D. Booavenl. hic art. 2. quxst, 3. Richard. art. i. ^Ma?sr. 5. Gabr. quccst. I. Durand. qusest. i. ar(. 4. Denrious quodl. 8. gMcB5/. 14 Suarcz 3. part. disp. 27. Vulentia secunda secundje d. i. quxst. i. puncto 4. Parum haec discrepant ah iis qusB habenlur in Oxoniensi.
1. Circa distinctionem vigesimam Argum. quartam qufleritur: Ulrum decredi- bilibus revelatis stante fide potest quis Itabere scienliam, aut aliquam notitiam^ qu/s habetur ex evidentia rei?Quod sic videtur. Joann. 20. Quia vidisti me Thoma, credidisti; simul ergo habuit Thomas notitiam intuitivam de Christo, et notiliam fidei.
Praeterea, Apostoli videbant Chris- tum crucifixum, et hic est articuhis fidei apud nos; aut ergo habueriint fidem de isto articulo, aut non? Si sic, habetur propositum, quod de eodem sit fides, et alia notilia. Si non, ergo non habuerunt fidem de omnibus credibilibus, aut habue- runt fidem et scientiam simul.
PrcBterea, de eodem potest quis ha- bere demonstrationem et syllogis- mum Dialecticum; ergo simul potest quis habere opinionem et scientiam, quia quando causa? ah'quorum sunt Secun- dum.
Tertium.
compossibiles in eodem, videtur quod effectus sint compossibiles in dem; ergo multo magis potest quis habere in eodem fidem et scien- tiam, quia minus repugnant fides et scientia quam opinio et scientia, cum fides importet certitudinem.