jectum dat unitatem habitui scien- ^»® <**<^»^"'*- tiee, quia in illo includuntur omnia objecta illius habitus. Unde in quid- ditate lineae ex parte objecti, ut est partiale agens, includitur prfledica- tum de illa, et principium et con- clusiones; et ideo totus habitus de linea est sicut inclinans ad conside- rationem linese, et ille est unus vir- tualiter ad inclinandum et conside- randum omnia de linea, licet habi- tus partiales sint alii de diversis conclusionibus et principiis. Sed habitus iste non estex evidentia ob- jecti, ideo ex objecto non habet uni- tatem, sed a testificanle, vel ab uni- tate ralionis assentiendi, cujus ra- tio est veritas asserentis, vel ab uni- tale illius de quo sunt diversa credi- bilia secundum diversas opiniones 30 466 LIBRI III.
prfledictas in ista quaestione. Vel se- actus fidei, sed per actum alium recundum tertiain viam, potest dici latum ad augmentum fidei, ut ad fihabitus unus formaliter ex se, nem ab ipso movente.
quamvis illud effective habeat a Sed probalur quod effective pos- Deo, et non habeat unitatem ab ob- sit a nobis augeri, quia firmius as- ^^ad^e^*" jeclo. Undeprimumobjectumestve- sentimus actu; dico quod illud est ritas prima, utremota, vel ut de quo bonum argumentum ad probandum sunt articuli. fidem acquisitam augeri per actus poMU ao- ^^^ potestne fides augeri? Dico nostros; illud enim augetur, quo fa- »«en. quod sic, a Deo immediate, a quo ciliter assentimus, tamen de fide incausatur; meritorie potest augeri fusa non concludit. per actus nostros, non tamen per -WHO^MSAI^^ Google DIST. XXVI. QU^STIO UNIC.
DISTINGTIO XXVI.
DE SPE Secan- dam.
QUiESTlO UNICA.
Vtrum spes sit virttis Theologica a fide et charitate distincta?
1. Quod non, quia spes est passio Arg.pri- quaedam secundum Philosophum, mum. 2^ Ethic. c. 5. Sed nulla passio est virtus Theologica, cum passio non sit nisi in virtute sensitiva; igitur, etc.
Item, virtus Theologica non est in nobis, nisi a Deo infundatur ali- quid in nobis; sed sine hoc quod Deus nobis aliquid infundat, pos- sumus habere spem acquisitam suf- ficientem, et ex illa naturaliter ac- quisita possumus certiludinaliter sperare preemium a Deo. Patet, quia ex naturalibus certitudinaliler spe- rainus promissa ab homine; ergo quanto magis a Deo; ergo, etc.
Item, est medium malitiarum desperationis et praesumptionis; igitur si est virtus, erit moralis, non Theologica, quia in illa non potest esse excessus et defectus, ut puta inter extrema et medium. Quod hu- jusmodi virtus non sit in medio, patet, quia habet Deum pro objecto; Tertiam.
respectu autem Dei non potest esse excessus, uthomonimis diligateum, vel credal, etc.
Item, sicut inteliectus est unum Quartum. perfectibile, ita voluntas est aliud; igitur cum unum perfectibile suffi- cienter perficitur una perfectione, ita et reliquum; et ideo tantum sunt duo perfectibilia respectu perfectio- num supernaturalium, scilicet vo- luntas et intellectus, et haec ratione unius objecti; igitur erunt tantum duae supernaturales perfectiones, cum ad duo perfectibilia respectu unius objecti numero sulficiant duee perfectiones, et voluntas sicut perfi- citur charitate, ita intellectus fide.
Dices, tres sunt partes imagi- objectio. nis, ideo requiruntur tres virtutes distinctee, ut tota imago perficia- tur.
Contra, tunc virtus Theologica es- Soiutio. set in intellectu alia a fide, ita quod fides in intelligentia, et spes in me- moria, et una tantum esset in vo- luntate; hoc autem falsum est; non enim est spes in memoria, quia ut communiter ponitur, non est virtus intellectualis.
Contra 1. Cor. 14. Nunc atUem manent fideSy spesy charitas.
SCHOLIDM I.
Ponuntur variffi sententiflB de spe; prima fuil, non dislingui a cbaritate. Secunda, non distingoi a flde. Tertia, quod inoludit utram- LIBRI III.
que. quia per spem expectamus gloriam, et expeclatio spectat ad intellectum, et desidera- mus eamdem, et hoc spectat ad volunlatem; sed rejiciuntur hsB sententiae ex illo, i. Corinlh. 14. FideSfSpeSf charilas tria hasc, elc.
2. Hic posset dici quod non oportet opiDio as- ponere spem virlutem distinctam a speiu non fidc ct charitate, quod primo probatideeicha- tur a parle voluntalis sic: voluntas Raiioi. per charitatem sufficienter disponi- tur supernaturaliter ad habendum omnem actum sibi possibilem; igi- tur nullus alius actus est sibi possi- bilis per alium habitum, qui est dis- tinclus a charitate. Probatio antece- dentis, quia omnis actus voluntatis est velle vel nol/ey et hoc respectu tam praesentis quam absentis. Ad omnem aulem talem sufficit sola charitas; igitur frustra ponitur ha- bitus alius. Majorest evidens. Mi- nor probalur, quia ad omne velle or- dinatum respectu ultimi finis, quem respicit virtus Theologica pro ob- jecto, se extendit charitas, quia non est volitio ordinata nisi praesentis vel absenlis, et heec volitio est actus fruendi vel desiderandi; sed idem habitus potest esse sufficiens quies- cendi voluntatem ordinate in ob- jecto, et desiderandi illud ordinate, quia secundum Augustinum 9. de Trin. cap. ult. Idem appetitus quo inhiatur rei cognoscendde^ fil amor co^n//«,- igitur ad omne /io//^ordi- natum sufficit, quia eodemordinate, quo vult volitum, despicit discon- veniens, vel contrarium, quia 1. de Anima text. 8o. rectum est judex sui et obliqui, quia 7iolle non conve- nit ordinate, nisi inquantum de- spicit aliquod incompossibile vo- luntati recta) et ordinatcB; ergo, etc.
Item, secundo probatur a parte 3. intellectus, sic, nam si esset aliquis Secunda. habitus, non posset poni in inlel- lectu primo, quia nullus habitus habet actum, nisi respectu actus, quem respicit potentia in communi, in qua fundatur hujusmodi habitus. Unde cum actus intellectus in com- muni sit i?itelligere, respectu ob- jecti supernaturalis non est nisi cre- dere; igitur, etc.
Potest dici quod spes includit doo modi i...diceodi de utrumque in ratione sua, quia spes npe. est expeclatio certa beatitudinis; ergo. Potest dici quod spes est habi- lus, quo expectamus, expectatio in- cludit certitudinem ex gratia et au- xilio, qucB pertinet ad intellectum, et ita non est alius habitus a fide, et etiam includit desiderium non ha- biti, et sic idem est cum charitate, et sic potest dici rectus habilus inclu- dens utrumque.
Item, secundum habitum spci di- Tenia. cilur aliquis certus, ideo dicitur intellectualis habitus. Similiter ali- quis dicilur decipi, quando scilicet credit se non posse assequi beatitu- dinem, scilicet desperans. Unde magis revocandus est ab errore in intellectu, quam ab alia inordinata voluntate.
Sed estne spes aliquis habitus for- 4. maliter? Quod non probo, quia non Anapessit est formaliter alius habitus de uni- formailter. versali, el alius de parliculari, ut de ista: Omnis homo justus est salvan- dus; et de ista formaliter: Petrus juslus est salcandus, licet singulai-i- ter varientur; sed per fidem credo omnem justum formaliter salvan- dum; ergo eliam de ista, ego, si finaliter sum justus, ero beatus^ erit fides; hujusmodi est actus DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC.
spei; ideo non est virtus distincta a fide. objeciio. nices Quod non erit habitus omni modo idem, quia futurum facil quod sit aliud objectum, ideo requirit alium habitum. Soiuiio. Contra, si respicit aliquid ut for- maliter futurum objectum, ita quod futurilio sit de ratione objecti sui, tunc erit temporale objectum, et ita respicit temporale ul temporale objectum; igitur si in hoc differunt, quia spes respicit hoc, ut conferen- dum, non erit virtus Theologi- ca. 5. Ilem, pr£Eteritio non variat objectum, neque habitum; ergo neque fu- turitio; ergo idem habitus fidei erit de prffiterilis et de futuris.
Posset dici, tenendo istam con- clusionem, quod sicut tantum sunt duee polentiee in natura natae allin- gere Deum sub ratione habitus per actus elicitos, scilicet intellectus et voluntas, sic sunt tales duee perfec- tiones supernaturales sufficienter disponentes istas potentias respectu actuum tendentium in Deum sub ratione objecti, et sicut una potentia perficitur a fide, sic alia a charitate. s es Don R^spectu tamen alicujus objecti in- est UDU8 cluduntur ambo illi habitus in uno formaiiter. habitu, uou dico lu uuo habitu for- " gaiionr maliter, sed aggregalione; et sic *®a!iquo™ spcs unitatc aggregationis potest dici tertia virtus, tamen est essentia- Jiter habitus idem, qui est fides. Et quamvis fides sit praesentium, prse- teritorum et futurorum, et spes tan- tum futurorum, ex hoc non habetur quod sit alius habitus essentiaUter, sed iu hoc specificat fidem, et con- trahit, ut fides sub ratione, quaten- dit ad futurum, dicatur spes. Sed ista via non placet, quia videlur contraria doctrinae Sanctorum.
SGHOLIUM n.
Alia senteDtia tenens spem esse virtutem moderalivam passiouis, qua lenditurin bonum futurum aBtemum, rejicitur, quia aic esset vir- lus moralis. Senlcntia Henrici, spem distingui a charilate, quia hffic est in concupiscibili, illa in irascibili, non ul repellat nocivum, sed ut fortiticet concupiscibilem, ne resiliat a bono arduo prosequendo, probalur late variis ralio- nibus. Hanc el singulas raiiones ejus, latissirae refutat Doctor.
Est alia via, quae dicit quod est 6. virtus, quia est moderamen pas- oSr sionis, quse est de futuro bono, res- pectu cujus est spes, quiaista passio indiget moderatione.
Contra, ista opinio non ponit spem, nisi acquisitam, quia habitus moderans respectu rationis, est ac- quisitus formaliter, quia ut sic, est magis contramalum futurum, quam circabonum increatum.
Dicitur quod imo est Theologica, quiaistaest respectu eeternorum.
Contra, spes ut est moderativa passionum, est spccies virtutis nio- ralis; ergo, elc.
Etsi ista positio posset teneri, quia 7 tamen auctoritates Sanctorum sunt uenric.ait in contrarium, aliter dicitur, quod X'tutem'l spes est virtus distincta a charilate, ^«T'*i.®*^^ licet utraque sit in appetitu, quia j-iQctam.
una esl in irascibili, aha m concu- pnmo. piscibili, et utraque in voluntate. Quarum distinctio probatursic: Ob- jectum irascibilis est bonum ar- duum, et objectum concupiscibihs bonum delectabile, el ista, ut sunt conditiones boni, ut nunc, sunt ob- jecta distincta, ita ut sunt conditio- nes boni simpliciter, non solum pro nunc sunt objecta distinctaj ergo LTBRI III.
sicut possuntesse objecta irascibilis et concupiscibilis, ut sunt nunc bona, qufle ponuntur in parle sensi- tiva, ita possunt esse objecluin eo- rumdem in parte intellectiva, utsunt bona simpliciter; ergo sicut appe- titus sensitivus potest tendere in bo- num sub ralione ardui, et sub ra- tione delectabilis, ut nunc, et sic dividitur in irascibilem et concu- piscibilem, ita et appetitus rationa- lispotest tendere in objectum sub ratione ardui, vel sub ratione delec- tabilis simpliciter, ut sic voluntas divideretur in irascibilem et concu- piscibilem; ergo erunt duo habitus perficientes partes illas, et habitus erunt dislincti. Secundo Item, uuusquisque experitur quod existens in quiete contemplationis, quae ad concupiscibilem spectat, ni- titur repellere id quod esl suee con- templationis impedimentum, ne au- ferat delectabile, et minuat delecta- tionem, eo quod de impedimenti praesentia tristatur, sicut sunt oc- cupationes exteriores. Igitur cum voluntas habet impugnare impedi- mentum sui concupiscibilis, sicut et appetilus sensitivus, et actus ejus, quo impugnat impedimentum actus concupiscibilis, pro tunc minuit, donec perfecte amovit impediens, et cum una vis non sit sui ipsius impe- ditiva, oportet ponere istam vim essealiam. 8. Ilem, sicut convenit moderate et TerUo. juste concupiscere, ita et irasci se- cundum appetitum, dico intellectus; cum igitur objectum proprium ira- scibilis non sit bonum sub ratione formali boni, sed magis aliquid dis- plicens, quod est ratio appetendi vindictam, ut patet in distractione Philosophi, videtur quod ad aliam tum perlineat, quam ad illam, quaB absolute tendit in bonum vo- lendo, vel in malum nolendo.
Hoc idem alio modo ostendunt p^^^^- sic, quasi narrando, irascibilis in in nobiB nobis habet tres actus prsecedendo aciusie- concupiscibile, quia vel impedi- Henricum. mentum actu inest, et sic dolet et tristatur, tunc enim irascibilis exe- quitur actum impugnandi impedi- mentum sedando concupiscibilem, ut possit quiescere. Unde sic ex- cludit dolorem impugnando impe- diens delectabile, vel quia delecta- tio inest, quam timet amittere, et sic irascibilis fortificat ea excluden- do timorem. Tertio passiones con- trarias repellit, sive impugnat im- pedientia delectationem. Ueec om- nia inveniuntur in voluntate, quia aliquando impedientia quietem contemplationis insunt actu, et tunc tristatur.
Item, actus contemplationis in 9 viatore amitti potest, dum inest, Qninto. ideo timet, amovendo quse possent impedire, ideo motus carnis insur- gentes et impedientes expugnat; igitur est impugnatrix, et hoc cum delectabile est prcBsens; quando autem est absens concupiscibilis habet desiderium ad illud, nec esset efficax respectu illius consequendi, nisi irascibilis amoveret impedi- menta, ut acquiratur. Cum igitur haec omniasint in irascibili etcon- cupiscibili in appetitu sensitivo, si- militeret in voluntate, nam omnia heec possunt concupiscibilia in vo- luntateesse: ideo necessariaest sibi irascibilis, quantum ad ista omnia; igitur cum ista sint in voluntate et respiciant objecta distincta, secun- ^ DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC. 47i dum hoc dicitur poni duplex virtus non esset alia vis a concupiscibili, ®*r?um^ad in voluntate, et hoc etiam respectu quia ad eamdem vim pertinent ac- eamdera Uei, qui habet istas rationes dis- tus deleclalionis de ahquo, ut est lant.
tinctorum objectorum respectu boni praesens, et actus desiderii circa ardui; igilur arduum bonum requi- idem objectum, ut absens. rit in appetitu sensitivo habitum, Item, nec secundo modo, quia per quem (ortificat concupiscibilem, charitati possibile est tendere in aline forte resiliat a bono concupito. quid sub ratione excedentis facultasexto. Item, irascibilis est per se confor- tem possibihs aliunde acquiri nisi taliva concupiscibilis, quia propter alterius auxilio, cujus est postea hoc ponitur; ergo nata est confor- quiescere in illo per actum intentare eam, et fortificare, ue a bono tionis. Cum igitur iste actusmaxime arduo resiliat. Vel potest major sic conveniat Deo respectu sui ipsius, fieri: Omnis ratio in objecto repul- maxime poneretur in voluntate disiva concupiscibilis, requirit spem, vina vis irascibilis, et si non prophabitum, vel virtutem in irascibili, ter primum aclum, tamen propter per quam fortificat concupiscibilem secundum, quod est tenerey qui est respectu cujuslibet, respectu cujus altero principalior, tanquam ad potest a prosecutione boni delectabi- quem alius ordinatur. hsresilire; sed non solum concupi- Item, si irascibilis et concupisci- n.
scibilis resilit propter nocivum oc- bilis sint duae vires, erunt in Deo currens, sed propter difficultatem secundum rationem distincteB; sed ardui in objecto; igitur non solum si arduum isto modo esset objectum est fortificativa concupiscibilis res- irascibilis, non essent in Deo, quia pectu nocivi insurgentis, sed res- Deus non habet aliquod objectum pectu boni ardui delectantis; igitur excedens naturalem potenliam hunecbsse est ponere in irascibili jusmodi; ergo restat tertium, scilispem, per quamhabilitetur, non so- cet ut dicaturbonum arduum, quia lum ad expugnandum nocivum, ut est appetibile exsuperans omne vindicet concupiscibilem, sed ut aliud; sed isto modo maxime erit fortificet concupiscibilem, ne resi- objectum charitatis, charitas enim liat a bono arduo sequendo. inter omnes virtutes maxime appre- 10. Contra illam opinionem areuo, et tiat Deum, quia facit inhaerere charita» primo contra primam rationem, amore amicitiae, et vmcit omnia appreiiut quaero quid intelligit per bonum ar- alia, nec potest plus appretiare, duum, aut bonum, an forte quod quam ut objectum in infinitum; est absens, aut quod est supra fa- igitur ostendit arduum non distincultatem naturae, sic quod excedat gui specie a delectabili, et per virlutem naturalem illius, respectu consequens non distinguilur spes a cujus dicitur arduum, aut quia ap- charitate magis, quamarduum a depretiabile super naturam ostenditur? lectabili.
Si primum detur, non habebit ista Item, appretiabile non potest invis aliquem actum in his, quia nihil telligi, nisi aut quia actu appretia- Deiecutio cis est abscns. Similiter per hoc tum, et hoc non valet ad rationem LIBRI III.
formalem objecti, quia fit actualiter per appretialionem passivam, scili- cet ex actu quo praeferlur omnibus diligendis, quod facit charitas; ergo non distinguitur ab aliqlio actu con- cupiscibilis. Alio modo acceptatur aptitudinaliter tantum appretiatum, scilicet quia aptum natum appre- tiari tanquam ad substratam ratio- nem appretiabilitatis, ut quia est bonum infinitum, quod est bonum in summo, et inquantum est bonum praeferendum omnibus aliis, et sic adhuc maxime ad illud ordinatur charitas. 12. Dices, irascibilis est vis queedam concupiscibilis, quia concupiscibilis est, ut potentia irascibilis.
Contra, in essentialiter ordinatis, et per se, illud, quod addit super aherum, etcontrahit ipsum, esl no- bilius eo, sic patet in descensu in linea praedicamentali. Si igilur bo- num divinum, ut sic contractum, ut appetibile arduum, sit objectum spei, erit actus spei nobilior aclu charilatis, qui fespicit primum bo- num, ul ordinate volendum, eo quod aliquid addit, quod est falsum.
Item, quod male assignatur ob- jectum irascibilis, probatur, quia primus actus ejus, est irasci, nam et ei adaequatur; igitur quilibet actus ejus, est quoddam irasci; sed nul- lum eVasce respicit bonum arduum, Quidfit ut objectum ex 2. /thetoricsBy ubi ^^■- diciturquod ira esl appelilus curn trislitia punilionisy propter appeten- tis parmpensionem a quocumque fiat.
Item, in irasci est appetere vin- dictam, sive illud appetere habeat pro objecto punitionem, sive illud quod punitur, neutrum est arduum; ergo, etc.
Item, contra secundam rationem,.« ubi ait, quando aliquis insurgit ad expugnandum vilia, quando volun- tas vult quiescere in delectatione contemplationis, non est actus con- cupiscibilis, quia impeditur delec- tatio.
Contra, prius concupiscibilis quiescit, quam irascibilis impu- gnat; igitur non impedit concupisci- bililatem, cum adjuvet eam, sed, se- cundum eum, quod expugnat vi- tium, impedit quietem in contem- piatione; ergo, etc.
Dices, irasci est propugnare, ut posl quietem maneat cum delecta- tione.
Contra, quod natum est impedire uia vis fu- deleclationem positive agendo, illud qu JamS' est expugnandum, ut delectatio sil ^*"*^"^®™- in quiete: sed impediens non agendo, sed repugnando facit sic, quod si esset delectatio, non inesset, quia opponitur sibi, et tale oportet cavere et fugere, non expugnare, ut malum velle; igitur cum vitium im- pediat delectationem repugnahdo, non agendo, debet expugnari fu- giendo, sed illa vis fugit vitium, qua? amat honestum, quae est concupi- scibilis.
SCHOLIUM III.
Senlenlia Doctoris, speno esse virtulena Thco» logicaiii, a fide et charilalo dislinclann. Piobat primo esse virlulem, ex parie objecli et cir- cumslaniiarum. Secundo, esse Theologicam, quia ejus objectum est Deus in se, esto rcqui- raalur aliquie condilion.s, vel circumstaQtiiB, ut sit Deus objectum, positis condilionibus re- quisitis ad virtu'em Theologicam. Probat desi- derare non esse actum iatellectus, quia noa est inleiligere, neque cbaritatis, et per cunsequens, virtulis spei. Vide in Oxon. Scholium hlc num. 17. ubi oslendiiur banc conclusionem videri de fide ex hoc cap. lib. citato, et Trident. sess. 6.
DIST. XXVI. QU^STIO UNIC.
41, Dicoquod spes esl virtus Theolo- Aucioris gica alia a charitate et fide, quod ex ^^'°'^' actu patet. Experimur enim in no- bis nos posse habere aliquem actum expectandi bonum infinitum a Deo liberaliter se communicantej et hoc mediante gratia praevia collata, et meritis; sed ille actus non est actus charitatis, nec fidei, nec alicujus virtulis moralis; est igitur aclus alicujus alterius virtulis, quam dico Acium spem. Quod autem actus iste sit or- summnm diuatus, patct; est enim hoc ordi- seordina- uatc appeteudum quoad substan- tiam actus, quia talis boni est vo- luntas capax de se, et per illud per- fectibilis in se; et etiam quoad cir- cumslantiam ageutis est ordinatus, quia convenit hoc agenti ex ratione voluntatis, quee est capax summi boni. Quod autem iste actus sit bo- nus per circumstantias, patet; ha- bet enim objectum bonum, et est a causa bona, ut a Deo, scilicet causa efficiente conferente, et a gratia et meritis dispositive. Et similiter est ordinatus quoad omnes alias cir- cumstantias; ergo ad ipsum potest esse virtus ista appetiliva. Et est Theologica, quia habet Deum pro objecto immedialo, quia per hunc actum desidero bonum infinitum, uec per aliquid additum habetur, quin Deus sit objectum illius actus. Licet enim desidero bonum istud esse meum, adhuc bonum infinitum est objectum, quia non recedo ab actu desiderandi ipsum. 15. Dices, si spes respicit bonum, ut appetibile mihi, sic erit objectum temporale tantum.
Dico quod etsi per fidem credo de aeterno, ut de Deo, tamen credo alia temporalia deeo, uteum esse incarnatum, passum; igitur non hoc est contra verilatem Theologicam; sic esl hic.
Dices, ut dicilur meum bouum, est objectum complexum, quid est igitur illud quod citra objectum ad- ditur?
Respondeo, dicitur tantum res- pectus, non realis, nec rationis, sci- licet causatus ab intellectu, sed cau- satus a voluntate Omnis enim vir- tus collativa potcst causare respec- tum in ohjecto, etiam si respicitob- jectum, ut non existens, polest cau- sare respectum rationis, etvoluntas est formaliter collativa, sicut et in- tellectus; voluntas enim diligit ho- minem ipsum referendo ad Deum. Isla collatio ponit respectum in ob- jecto, cui accidit exislentia, sicutet objecto inlellectus. Sic ergo desidero bonum mihi, id est, in ordine ad me, quod addit respectum quemdam, non realem, sed appetitivum, ideo non minus est Dei ut objecti imme- diate sic, quod desideratur a Deo, quia ad conditionem agentis non variatur conditio objecto, sicut nec cum video album, a quocumque il- lud conferatur.
Dices, desiderare est respectu ig, boni absentis, ut sic igitur non erit AbscDtia objectum virtutis Theologicee. "^Jjo^De ^' Dico quod objectum esse pra^sens ^^^^^^^ vel absens, non est de ratione ob- jecti Theologici, quantum ad id quod est ralio formaliter movendi poten- tiam, sicut nec in actione naturali corporalium approximatio, vel non approximatio est de ratione formali agentis et passi, sed tantum forma absoluta, mediante qua agens actuat efficaciter passum, licet sit conditio requisita actualis. Ideo male dici- idem ob m LIBRI III.
m LIBRI III.
jectum tur, spes vel fides respicit objectum dei. absens, visio vero pra?sens, quasi aliud objectum sit spei, et aliud fidei et visionis, sicut remotum et propinquum. Idem est objectum ignis, qui ad aliquam distanliam causat perfectam caliditatem, et ad majorem distantiam causat tempe- ratam. Hocnon diversificatralionem agentis ex parte agentis, sed manet idem, scilicet calor, ut est actus, et perfectus ad se. Similiter per eam- dem formam, Sol causat radium rec- tum sic approximatus, et per reces- sum ad oppositum causat reflexum, tamen eodem modo forma esl sibi preesens, aliter tamen subjecto, quia primo per lineam rectam; secundo modo per reflexam. Similiter de ob- jecto speciei et tentionis, difl^erunt secundum rationem praesentiae et absentiffi objecti, licet possint ali- quando magis differre, tamen hoc non est ratio differenliee specificee in eis. Sic iste actus est immediate circa Deum, ut objcctum sibi prae- sens, et virtus, a quaimmediate eli- citurtalis actus, est circa Deum, ut objectum immediate; igitur estvir- tus Theologica, si hoc sufficit. n. Sed videtur quod non sufficit, An fides tunc cnim fides acquisila, et spes quisitaB acquisita essent virtutes iheolo- virtuies gicee, quia respiciunt Deum imme- cffi?**' diale, et sub eadem ratione objecti, quod probatur, quia islfle virtutes fides et spes non sunt virtules morales, ergo Theologicse; ergo non repugnat virluti acquisitae, quod potesl esse Theologica. Si haec conditio sufficil, propositum habe- tur; si autem non sufficit, sed dica- tur requiri quod respiciat veritatem divinam, ut primam regulam suam.
sicut moralis virtus respicit pruden- tiam, quae est regula humanorum actuum, et ideo oportet ut aliquid detur, cur isle actus spei innililur immediate pro regula, si dicatur, inquam, quod fides acquisila sufficit ad hoc, contra, tunc spes acquisita, et charitas acquisita essent virtutes Theologicae.
Ideo ultimo sciendum, quod ad virtutem Theologicam, si stricte ac- cipiatur, Iria requiruntur, quod, scilicet respiciat Deum pro objecto, et quod respiciat eum ut regulam immediatam; et hoc etiam posset pertinere ad fidem acquisitam, et per consequens ad spem, quae per cognitionem dirigitur in fidei objec- tum, et ideo illud; quo solum et ullimo distat virtus Theologica ab acquisitis, videtur esse, quod non tantum respiciat Deum, ut immedia- tum objectum, et ut immediatam regulam, sed supra hoc, ut imme- diatam causam, scilicet quod sit immediate ab ipso infusa, quod non convenit virluti acquisitae. Si igitur spes respicit Deum, ut objectum immediate, et regulam divinam ut cognitam, potest nihilominus cau- sari a Deo immediate, cum sit actus animae secuftdum superiorem por- tionem, quia non potest summe perfici sine ea, sicut cum ea, et cum spe acquisita, sequitur quod sit virtus Theologica, non tamen polest naturaliter probari fidem vel chari- tatem infusam inesse homini.
Patet igitur quod respectu istius acfus desiderare ponitur virtus Theologica secundum omnes con- ditiones, quae non esl fides, nec charitas. Non fides, quia actus iste non est actus intellectus, quia non Ad virtatera Theologicam, tria reqoirantur.
Fides Theoiogi- ca reepicit Deum, ut objectum, et effi- ciens.
QUiESTIO UNIC.
Item, potest esse sumraus, non enim oportet volunlatem habere duos actus simul, cum unus non intendit alium, sicut nec summe agere, quando agil libere, ita nec respectu omnium oportet agere.
Item, gradus amoris in summo non includit aclum desiderii, quia Deus summe diligit se et nos, sic tamen, quod non concupiscit nos. Restatigitur utalia Theologica vir- tus secundi actus sit spes a fideet charitate distincta.
Item, in voluntate est afTeclio justiliee, etaflfectio commodi. SecunuiiienoD ^y^j^ Jstas duas affectiones habet estprimum appeiibiie. duos actus, ct tuuc duo objecta. Primum autem bonum appetibile formaliter est bonum delectabile et honestum, quae habent rationes di- BoDom vorsas secundum se. Bonum utile dicit respectum ad ista, ideo non est primo appetibile; sic igitur ali- quid amatur ab alio in se, et etiam amalur sibi amanti, scilicet concu- piscenti, et isti aclus sunt secun- dum istas duas affectiones, et istos actus concomitalur duplex ratio boni, qua possil sic et sic appeti. Charilas igitur, cum sit virlus excel- ^,.
lenlissuna, perncit volunlatem se- Doodicit cundum perfectius, et secundum rem amici- actum perfectissimum, hoc est ama- *'** re. Si aulem voluntas non esset libera, nihil amaret nisi sibi commo- dum; igitur charitas non est prin- cipium elicilivum formaliter, nisi actus amicitiee. Spes respicit bonum commodum speranti; ergo non spero Deum esse bonum in se, sed esse bonum mihi, et secundum istas duas affectiones sunt duo actus isti. Sed cum charitas perficit volunta- tem secundum rationem nobilissi- mam, perficil secundum actum amandi in se. Spes secundum desi- derium propter commodum, et sic est aliavirtus, sive alius actus; ta- men idem objectum est objectum fidei et spei, charitatis, visionis et tentionis, etc. differens secundum relationes ad potentias; sed in idem absolutum sub eadem ratione abso- luti tendunt omnes isti actus. Et ideo prima dislinctio non est ratio objecti, nec distinguit spem a chari- tate, quia idem objectum habent, sicut patet, sed distinguuntur, ut supra patet. Spes enim est expecta- tio, expecfare formaliter est deside- rare concomitante actu intellectus, quo credilur hoc possibile expec- tare. Igitur hoc bonum tantum ex gra- LIBRI III.
LIBRI III.
jectum tur, spes vel fides respicit objectum dei. absens, visio vero pra?sens, quasi aliud objectum sit spei, et aliud fidei et visionis, sicut remotum et propinquum. Idem est objectum ignis, qui ad aliquam distantiam causat perfectam caliditatem, et ad majorem distantiam causat tempe- ratam. Hocnon diversificatrationem agentis ex parte agenlis, sed manet idem, scilicet calor, ut est actus, et perfectus ad se. Similiter per eam- dem formam, Sol causat radium rec- tum sic approximatus, et per reces- sum ad oppositum causat reflexum, tamen eodem modo forma est sibi prcBsens, aliter tamen subjecto, quia primo per lineam rectam; secundo modo per reflexam. Similiter de ob- jecto speciei et tentionis, differunt secundum rationem praesentieB et absentife objecti, licet possint ali- quando magis differre, tamen hoc non est ratio differenliee specificcB in eis. Sic iste actus est immediate circa Deum, ut objoctum sibi pree- sens, et virtus, a quaimmediate eli- citurtalis aclus, est circaDeum, ut objectum immediate; igitur estvir- tus Theologica, si hoc sufficit. n. Sed videtur quod non sufficit, An fides tunc enim fides acquisita, et spes quisitffl acquisita essent virtutes iheolo-