virtutes gicae, quia respiciunt Deum imme- c»?**" diate, et sub eadem ratione objecti, quod probatur, quia islae virlutes fides et spes non sunt virtutes morales, ergo Theologicse; ergo non repugnat virtuti acquisitae, quod potest esse TJieologica. Si haec conditio sufficit, propositum habe- tur; si autem non sufficit, sed dica- tur requiri quod respiciat veritatem divinam, ut primam regulam suam.
sicut moralis virtus respicit pruden- tiam, quse est regula humanorum actuum, et ideo oportet ut aliquid detur, cur iste actus spei innililur immediate pro regula, si dicalur, inquam, quod fides acquisita sufficit ad hoc, contra, tunc spes acquisita, et charitas acquisita essent virtutes Theologicae.
Ideo ullimo sciendum, quod ad virtutem Theologicam, si stricte ac- cipiatur, tria requiruntur, quod, scilicet respiciat Deum pro objecto, et quod respiciat eum ut regulam immediatam; et hoc etiam posset pertinere ad fidem acquisitam, et per consequens ad spem, quae per cognitionem dirigitur in fidei objec- tum, et ideo illud; quo solum et ultimo distat virtus Theologica ab acquisitis, videtur esse, quod non tantum respiciat Deum, ut immedia- tum objectum, et ut immediatam regulam, sed supra hoc, ut imme- diatam causam, scilicet quod sit imraediate ab ipso infusa, quod non convenitvirluti acquisitee. Si igitur spes respicit Deum, ut objectum immediate, et regulam divinam ut cognitam, potest nihilominus cau- sari a Deo immediate, cum sit actus animee secuiKium superiorem por- tionem, quia non potest summe perfici sine ea, sicul cum ea, et cum spe acquisita, sequitur quod sit virtus Theologica, non tamen potest naturaliter probari fidem vel chari- tatem infusam inesse homini.
Patet igitur quod respectu istius aclus desiderare ponitur virtus Theologica secundum omnes con- ditiones, quae non est fides, nec charitas. Non fides, quia actus iste non est actus intellectus, quia non Ad ▼irtotera Theologicam, tria reqoiruDtur.
Fides Theologi- ca reepicit Deum, ut objectum, et effi- ciens.
DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC.
Desiderare DOD esl fidel»- ▼el cbaritatif actus.
BoDQm utile DOD estprimuoi appetibile.
est aliquod inteWyerej sed deside- rare; sed omnis actus intellectus est intelhr/ere quoddam.
Item, nec actus charilatis. Proba- tio: Charitas est suprema virlus, et principium diligendi est supremus amor habilis; sed amor amiciliae est perfeclioramore concupiscentiae, quia habet nobilius objectum, et liberalius se habet, unde charitas est amor perfeclissimus Dei; igitur amor amicitiae actus ejus est; igitur ex charitate velle Deo bonum in se, iste actus primus est charitatis, et potest esse summus, medius et infimus. Sine isto desiderare potest esse actus charitatis, et potest esse summus et infimus sine desiderio, ideo desiderare non est actus chari- tatis. Quod autem potest esse in- fimus gradus sine eo, palet. Potest enim aliquis habere actum amandi Deum remisse, intendendo scilicet, nec tunc desiderare.
Item, potest esse summus, non enim oportet volunlatem habere duos actus simul, cum unus non inlendit alium, sicut nec summe agere, quando agil libere, ita nec respectu omnium oportet agere.
Item, gradus amoris in summo non includit actum desiderii, quia Deus summe diligit se et nos, sic tamen, quod non concupiscit nos. Restatigilur utalia Theologica vir- tus secundi actus sit spes a fide et charitate distincta.
Item, in voluntate est afTectio justitiae, et aflfectio commodi. Secun- dum istas duas afTectiones habet duos actus, et tunc duo objecta. Primum autem bonum appetibile formaliter est bonum delectabile et honestum, quee habent rationes diversas secundum se. Bonum utile dicit respectum ad ista, ideo non est primo appetibile; sic igitur ali- quid amatur ab alio in se, et etiam amalur sibi amanti, scilicet concu- piscenti, et isti actus sunt secun- dum istas duas afTecliones, et istos actus concomitalur duplex ratio boni, qua possit sic et sic appeti. Charilas igitur, cum sit virtus excel-. lenlissima, perficit voluntatem se- Doodicit um perfectius, et secundum rem amiciactum perfectissimum, hoc est ama- *'*' re. Si autem voluntas non esset libera, nihil amaret nisi sibi commodum; igitur charitas non est principium elicitivum formaliter, nisi actus amicitiee. Spes respicit bonum commodum speranti; ergo non spero Deum esse bonum in se, sed esse bonum mihi, et secundum istas duas afTectiones sunt duo actus isti.
Sed cum charitas perficit voluntatem secundum rationem nobilissimam, perficit secundum actum amandi in se. Spes secundum desiderium propter commodum, et sic est alia virtus, sive alius actus; tamen idem objectum est objectum fidei et spei, charitatis, visionis et tentionis, etc. difTerens secundum relationes ad potentias; sed in idem absolutum sub eadem ratione absoluti tendunt omnes isti actus. Et ideo prima distinctio non est ratio objecti, nec distinguit spem a charitate, quia idem objectum habent, sicut patet, sed distinguuntur, ut supra patet. Spes enim est expcctatio, expectare formaliter est desiderare concomitante actu intellectus, quo creditur hoc possibile expectare.
Igiturhoc bonum tantum ex gra- LIBRl m.
tia et merilis conferendum a Deo, non posset homo sine spe sperare. Deacribitur Ideo spes esl virlus, qua desidero mihi Donum proveniens ex gratiaet merilis, non quee insint, sed quae primlim sperantur ut objecta.
SCHOLIUM IV.
Contra conclusionem tenentem, desiderare esse actum spei, et noD fidei aut charitati8,ob- jicit quintupliciler. Habet doctrinalia optiroa in solutionibus. Vide Doclorem in Oxon. htc num. 18. obi clariuB solvit ista.
20. Contra solutionem, cum dicimus objectio quod sperave sit desiderare, despe- P"">^- pg^ng desiderat beatitudinem, quia tristatur de amissione beatitudinis; ergo optat eam, licet non speret.
SecuDda. Item, quod iste actus potest esse a charitate; eodem enim habitu possum amare aliquid in se, et concupiscere sibi bonum, hocest manifestum; igitur cum ex charitate amo me amore amicitiae, possum concupiscere et desiderare bonum mihi, quod non est praesens; igitur, etc.
Tertia. Item, si spcs cst tantum ad actum concupiscendi, igitur cum iste actus ordinetur in bonum infinitum, utor fruendo, et sic vitium, et non virtus.
Quaria. Iten^j si solum ponitur spes ut concupisco mihi beatitudinem, cum hoc sit naturale, etrespectu naturalis non sit virtus, igitur multo minus erit habitus supernaturahs.
Quinta. Iteui, cum spes in se non sit virtus dans meritum, ergo actus sperandi erit elicitive a spe, et imperative a charitate, ut sit meritorius, ergo oportet voluntatem sic habere duos actus respectu ejusdem. Vel sic forinelur ralio, cum de bealitudine supernaturali possumus habere spem naturaliter acquisitam, posita demonstratione objecti, scilicet ut estsummum bonum et commodum nobis, spes elicitur tum et a chari- tate imperatur; igitur duo habitus ejusdem rationis simul erunt in ea- dem potentia.
Concedendo hanc conclusionem 21. ultimam, quod cum meritum sit a Ad object. charitate, vel imperalive, vel elici- p"™*™- tive, tamen non elicit actum spe- randi, sed imperat, et hoc esl per velle; dico ad formam argumenti primi quod velle conditionatum sufficitad tristitiam, si non eveniat volitum conditionatum; desperans autem, conditionaliler vult bealilu- dinem, id est, desiderat eam, si posset eam attingere, et quia in- tellectus errans ostendit sibi illam tanquam impossibilem altingi, tris- tatur. ExempIum,projiciens merces in mari voluntarie, non projicit merces voluntate absoluta, sed con- ditionata. Vide solutionem alibi in ^^^^^^ majori opere hac dist. et distinctione ^^^,^^^^^1 15. Preeterea, quando est deside- a^tus fldei. rium condilionatum de eodem, non stat per eum, quin sit volitum abso- lulum; sed quia intellectus errans dicit id possibile, a parte inlellectus est prima radix ostendens id impos- sibile, et ideo oportet persuadere quod credat; unde sperare non est credere concomitans actus fidei ac- quisitae vel infusee; unde actum sperandi praecedit illa intellectio ne- cessario. Sperare enim est deside- rare absolutum; desperans vult conditionaliter tanlum, si posset contingere.
Ad aliud per charitatem possum „2 aniare; igitur et concupiscere bo- ^^ ^^^^^^ num. Dico quod sicut charitas pro ^*°*- DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC.
Idempriacipium actu8 recti et reflexi.
Ad ter- tiam.
Quomodo iDordiaatum, Deum ia Dos or- diaare ut facit spes.
Vide iu 1.
objecto respicit Deum in se tenden- do in Deum, ita quorumcumque actuum reflexorum est principium eodem modo tendentium in objec- tum; principium enini actus recli est principium actuum reflexorum tendentium in objectum sub eadem ratione. Si igitur eliciendo ex cha- ritate diligo Deum in se, ila diligo me diligere Deum, ut in se, non ut mihi bonum eodem modo quo volo Deum amore amicitia^, et volo bo- num sibi sub eadem ratione, non ut commodum, sed ut justitiam.
Ad aliud, ordinare bonum ad aliud, nec ut in quo id aliud habet bonitatem, nec in quo consummatur uti, sed ordinare abundans bonum ad bonum deficiens, ut communice- tur illi perfectio, sic est ordinare fruitionem ad ea quap. est ad finem, hoc non est uti fruendis, sed actus spei ex se bonus, licet non sit meri- torius, nisi ut charitas ordinat in Deum, vel aliter sic, quod sicut summumbonum est realiter bonum noslrum, licetnon referatur ad nos relatione reali, sicut est realis Do- minus noster, creator noster, et hoc apprehendit inlellectus referendo eum ad nos relatione reali, quae est in appetitione realiter, non solum respectus rationis, licet hujusmodi apprehensio collativa praesupponi- tur, ut sit praesens potentiae ad mo- vendum, non tamen est ratio mo- vendi voluntate.
Sic igilur iste habitus distinguitur nonsolum per respectum rationis, sedin eo quod est realiler summum bonum nobis. Et per hoc patet ad rationem superius, scilicet quod charitas est ratio ordinatae motionis circa Deum, verum est, ut in se referendo in ipsum, sed spes refert ipsum ad nos, ut bonum nostrum.
Ad aliud, beatitudinem in via 23. volo ex naturalibus, quia actus desi- Ad quar- derandi, quando apprehendilur, gumusde- statim est volilio; sed istud bonum beatil.udl- mihi non habetur ex sola inclina- "SroUbue*" tione naturali, sed ex ista, et spe ^^f^^il^ acquisita potest haberi, sed non est perfectissima sine spe infusa.
Unde et spes acquisita sicut fides non habet meritum, nisi ut modera- tum et imperatum.
Ad quintum et ultimum, concedo Ad quia- ^ tam.
quod volunlas habet duos actus et duas virtutes, qui sunt subordinati, et charitas elicit unum actum, et imperat alium.
Ad primum principale, dico quod Ad argum. sicutobjectum praesens amatum in cip. q. sua preesentia imprimit passionem, scilicet delectationem, et objectum oditum imprimit dolorem, sic quan- do non est praesens, ex tali delecta- bili imaginato, passio secundum quid imprimitur; si autem est ^6?®'^^°*^ malum absens, causat timorem, sic pis.doionon loquimur hic de spe. Nomina rie. enimadplacitum sunt, spes enim, quae est virtus, respicit donum aeter- num apprehensum et desideratum ex libera dalione Dei, mediante dis- positione, cum gratia scilicet, et meritis.
Ad aliud, spes acquisila potest Ad secuo- firmiter expectare promissum Dei, virtusia- non lamen ita firmiter sicut spe, substau- virtute scilicet infusa; unde pono virtutem infusam dare substantiam actus cum firmitate, facit et perfec- tiorem aclum, quam fieri posset per aliam virtutem naturaliter.
LIBRI III.
SCHOLIUM V.
Docet ia virlute Theologica dari medium, noD ex parte objecti, sicut in mortali, non ex parte actus, sed ratione adjuncli, ut qui cito credit, yel propositis rationibus bonis nolit credere. Item, qui sine meritis sperat, vel iis positis non sperat, vel qui ae applicat ad amandum Deum, quando ad alia tenelur. De hoc I. 2. quflBSt. 64. arl. 4. vide in Oxon. hlo Scbolium num. 23.
24. Ad aliud, cum dicitur, non est ^fum.'" medium partieipans extrema. Virtus O^^^modo Theologica potest esse media, ul Theoiogica fides est mcdium inter levitatem et eit iD medio? pertinaciam, sicut liberalitas inter prodigalitatem et avaritiam.
Ad probationem, dico quod virtus Theologica est in ratione media, quia aliquis potest nimis assentire, et nimis peccare propter hoc. Angeli forte peccabant, cum desiderabant minus beatiludinem, et non cum circumstantiis debitis.
Dices, est objectum infinitum; tum.
igilur non potest quis excessive agere circa ipsum. Non sequitur, in virlutibus moralibus est excessus in objecto et in actu.
Sic non potest esse in objecto ex- cessus in virtute Theologica.
Ad ultimum, dico quod intellec- Ad q w- tus duas habet partes imaginis, imago etiam non attenditur penes illa quae possunt habere actus, sed penes originationem.
Non enim sunt duae partes imagi- nis in inlelleclu, quia sunt ibi duo, quibus ago, quianon gigno actione de genere Qualitatis, sed gigno agendo actione de genere Actio- nis.
Intelligentia agit actione de gene- re Qualitatis, non actione de genere Actionis.
Vel non sunt duee partes in intel- lectu elicitivae operationum, sed parens et proles.
DIST. XXVII. QU^STIO UNIC.
DISTINCTIO XXVII.
DE CHARITATE QUiESTlO IJNICA.
Utrumponenda sit charitas ijifusa?
August. tracL i. in Joan. et \5. de Trinil. cap. 18. Ambros. epist. 74. et serm. 26. in Psalm. US. Uieron. tncap.5. ad Gal. Gbrjrsost. kom. 26. in Acta. Greg. homil. 27. in Evangel. Bern. Serm. 26. in Cant, D. Tbom. 2. 2. qusest. 23. art. 3. 4. et 5. et hic quxst. 2. art. 4. D. Bonavent. ar/. i. quxU. i. Ricbard. orf. 6. quxst. I. Gabr. quassi. i.
1. Circa distinctionem vigesimam Argumen- septimam queeritur: Utrum iiecasse "miim.* sitponere aliquem habitum infusum^ virtutem Theologicam^qua diligatur Deus super omnia? Quod non, quia habitus si poneretur, esset amor amicitise, quia amare aliquid maxime in se est actus amicitise; sed hoc est falsum, quia secundum Philoso- phum, 8. Elhic. cap. 7. Amor ami- citia non respicit nisi pares; non autem est paritas, sive proportio inter nos et Deum. secundum. Itcm, amarc Deum super omnia est impossibile nobis; igitur respe- ctu ejus non est virtus. Probatio consequentiae ex Aristotele 9. Ethic. cap. i.'[Amicabiliay qua ad alterum sumpserunt mensuram ex amicabili' bus ad se ipsum. Antecedens probo, quia amicitia fundatur super unita- tem; quanto igitur perfectior est unitas, tanto ratio diligendi major. Nihil enim carius sibi, quam ipsummet, quia hoc maxime unum; igitur nihil aliud potest tantum diligi.
Item, quidquid possumus ex na- 2. tura, non oportet imponere virlutem lerUum. Theologicam; sed ex natura possu- mus Deum diligere super omnia; non autem nos in summo, quia ista ratio non dictat nos esse summum diligibile, sed solum Deum.
Item, habitus est, quo delectabili- Quartum ter et faciliter possumus operari; sed per habitum acquisitum possumus ita Deum diligere super omnia sine habitu infuso.
Itera, si per actum charitatis di- Quintum, ligi potest Deus super omnia, igitur per frequentes actus charitatis po- test causari in nobis amicitia ejus, qua summe diligatur; sed substan- tia actus non est ab habitu charitatis; igitur anle per charilatem non sum- me diligebatur.
Item, si Deus esl summum bo- sextum. num, habitus amicitiae infusae et acquisitse, essent duo habitus ejus- dem speciei, quia objecta eorum sunt ejusdem rationis; non autera diflfe- runt per efficientes formaliter.
Contra, Magister in littera, et Augustinus de Doct SCHOLmM I.
Ostendit primo, amare Deum super omnia, esse actum maxime ordinatum. Secundo, ob- jectum cbaritatis noo esse Deum, qua bonum nostrum, neque qua bonum io se, etsimul bo- Ratio ad opposit.
LIBRI III.
num noslnim; elfuBe refutat quas prohis duo- bus dicendi modis afferuntur.
3. Ad qucEstionern, tria sunt viden- Actumdiii- da: Primo, de actu diligendi Deum Deum 8u- super omnia, an sit actus reclus? ItLTrdi^ Secundo, quod objectum formale mim.'' respicit? Tertio, utrum ex naturali habitu possit talis actus haberi. De primOjdico quod talisactus diligendi Deum super omnia est actus rectus, et secundum rectam rationem ordi- natus;tumquiaconsonum legi natu- ree; tum quia consonum Scripturae, quia est praeceptum primc^ tabulae; tum quia consonum rationi rectee, quae dictat summum bonum summe diligendum. Quia omnis potenlia habens aliquod objectum commune adaequatum, natum est habere actum perfeclissimum circa supre- mum contentum sub eo, in quo om- nia alia includuntur, sicut visus circa colorem, et lumen intellectus circa principia prima, quibus maxi- me adhseret, et in quibus virtualiter includuntur omn^s conclusiones posteriores.
Ita igitur se habet voluntas ad' summum bonum respectu eligibilitatis omnium posteriorum, quod respectu ejus naturaliter nata est habere actum dilectionis in summo, et ideo patet quod iste actus est ordinatus.
, De secundo, scilicet objeclo forobjeclum '"^'^ istius actus, dicunt aliqui quod actuBdiii- Dcus, ut cst principium et fiijis opinio D. naturse, est obieclum dilectionis, q. 23. art. vcl amiciticB naluralis; ut autem est 4. q. 6. art. ^..,.,...3 eiaiio- finis supematuraliter, et principium, sive ut summum bonum nostrum beatificum, sic est objectum dile- ctionis gratuitae virtutis Theologica?, ita quod Deus inquantum beatifirum.
cans, est objectum formale hujus habitus Theologici; ut vero dans esse naturae, est objectum amicitiae naturalis. Contra primum: Summum bo- Rejiciiur num, ut objectum perfectissimum, quod potest haberi, accipitur sub ratione perfectissima, alioquin sub ratione minus perfecta esset magis diligibile. Sed perfectissima ratio di- ^eum \n ligibilitatis Dei non est secundum quiaborationem comparationis ad nos, in- trum, es»e quantum scilicet bonum nostrum, ch^aniatiT. ut beatitudo nostra; tum, quia sic amatur ex effectione commodi, sci- licet quia bonum nobis, non quia bonum in se; tum, quia etiam ratio nostra dictat ipsum esse summe diligendum ex affectione justiliae, inquantum est summum bonum, etsi per impossibile non esset bo- nunj noslrum; igitur hoc est ratione infinitatis suae, non ratione qua bea- tificat me vel te.
Item arguitur: Vel ponitur summe 5. diligibilis a nobis, quia aptitudina- Secundo. liter est bonum nostrum, aut quia actualiter, ita quod illa beatificatio, quae est bonum nostrum, aut dicit respectum aptitudinalem,aut actua- lem. Si primo modo, ratio diligendi est tantum ex summa bonitate ejus in se, ad quam ista aptitudo conse- quilur, non ex aptitudine tanquam formali ratione, quia aptitudo non habet aliquam rationem objecti aut perfectionis, nisi ex natura ad quara consequitur. Patet in natura gravis, cujus ad locum deorsum aptitudo, quae ex forma gravis consequitur, non dicit nisi perfectionem gravita- tis; igitur ipsa aptitudo ad beatifi- candum non potest dicere diligibili- tatem, nisi quae est boni in se, ad DIST. XXVII. QUiESTIO UNIC.
quod quasi ad fundanientum conse- quilur, quia illa aplitudinalis ralio non potest esse perfectissima ratio diligibilitatis in Deo, sed inest prop- ter fundamentum.
Si autem sit summe diligibilis, quia actualiter est bonum nostrum, prout dicit respectum actualem,cum lioc non ponat in eo nisi respectum rationis ad creaturam, sicut omne temporale, secundum hoc respectus rationis esset formalis ratio diligibilitatis, quod falsum est.
6. Aliter dicitur, quod heec duo Aiiorum oportct concurrerc in ratione summe opiDio. jj-|jgjjjj|jg^ scilicet quod sit summum in se, et in comparatione ad nos, scilicet summum bonum nostrum. Primum non sufficit per se ad hoc, quod sit objectum charitatis.
Refeiiiiar. Coutra, si pcr impossibile pone- retur alius Deus, qui non creasset nos, et non esset glorificator noster, adhuc esset summe diligibilis a no- bis, quia summum bonum, ex hoc quod summum, absolute esset maxi- me diligendum, quod non potest admitti, quia tunc essent duo diligi- bilia super omnia. Deinde, sequere- tur quod majus bonum post illud summum bonum magis diligendum esset, et sic non teneretur quilihet diligere maxime se post Deum, sed aliud majus bonum, cum praecisa ratio diligibilitatis sitbonum in ob- jecto, et sic Petrus esset magis dili- gibilis a me quam egomet, quod fal- sum est. 7. Item, dicunt quod bonitas in ali- Tertia^opi- ^^^ ^jj^ participata a Deo, in se est bonum per essentiam, et ad iilud omnino ordinatur ut ad finem, ideo bonitas per essentiam participata formaliter, et sic includens utrum- ToM. XXIII.
que in se est ratio objecti summe diligibilis alicui per charilatem.
Contra, objectum charitatis Dei Refutatur. et mese est idem, sicut beatitudo mea et sua habet idem objectum et visio, quia potentia non quietatur, nisi in summo et perfectissimo sub com- muni objecto adccquato, et id tan- tum quietat omnes tales potentias. Sed Deus non est objectum charita- tis sucE, ut includendo, quod est bo- num mihi, nec includendo ut bo- num sibi; unde amare se non retor- quendo secundum rationem ad se, est primus actus; unde beatus et formaliter diligendo se propter se, non concupiscendo sibi.
Item, quod ducB rationes formales uniua per ,...• 1. se habitus ponantur unius objecti, videtur csiunaper mirabile, nam unius habitus per se o\[eci?. est una formalis ratio objectiva per se, iicet multa coexigantur, ita quod si per impossibile, illud unum formale, quod non est conjunctum, esset separatum; nihilominus tunc esset per se objectum, sed est cha- ritas per se habitus unus; ergo, etc. Item, si formalis ratio diligibitita- tis ex charitate esset bonum dili- genti, ut bonum nostrum, autigitur ut efficiens bonum nostrum, aut ut bonum habitum? Si secundo mo- do, tunc coincidit cum prima opi- nione. Quod nec primo modo, scili- cetquod non utefficiens, necutbea- tificum sit ratio objecti, videtur, quiaactuscharitatis primus estactus amicitieB, quae est respectu boni in se, non ut efficientis bonum diligen- ti, vel aliam perfeclionem.
SCHOLIUM II.
Docel primo Deum esse objectum charitalis io 88, ut diligibilem amore amiciiiffi, seu aflec* 31 LIBRI III.
8.
tione justi. Vide eum in Oxon. hlc num. 7. el qufflst. I. prolog. el i. dist. i. quaesl. i. et 4. dist. 49. quaest. 2. 11. et ^2. ubi docet intellectum el voluntalem non quietari, nisi in perfectissimo conlenlo sub objeclo adsquato. Secundo, ait quod ratio accidentalis objecli adxquati, est redamatio, seu Deum amasse uos, el hoo prae- cedit actum amicitiae, alliciens ad eum. Terlio, ponit aliam rationem magis accidentariam, nempe quod Deus sit objectum, quatenus bea- tificum. Vide exemplum de pulchro visibili, quo rem declarat in Oxon. blc num. 9. Quarto, resolvit charitatem essevirtutem infusam Theo- logicam, qua animasecundum portionem supe- riorem perficilur in ordine ad Deum amandum amore amicitiae.
Dico ergo quod in objecto chariiiaficf Scoii tdtis esl considerare tria, scilicet charuitfs.^ ipsam rationem essentialem, vel formalem objecli secundum se. Secundo, aliam condilionem accidentalem primam aclui. Tertio, aliam condilionem magis accidentalem naturalem consequentem et concomitanlem aclum.
mf bon^Tn Primum est ipsa ratio summi boni ge, objec- sccundum se, nam sub eadem raturo cliari- ' taiis. tione est bonum summum charitalis objeclum Dei et nostri; sed prima ratio diligibilitatis in ordine ad pro- priam voluntatem, non est quia sit bonum mihi vel tibi,nec etiam sibi; et hoc perlinet ad affectionem com- modi, ut potest ibi distingui secun- dum modum nostrum intelligendi ab affectione justi. Unde prima et per- fectissima ralio objectiva diligibili- tatis in Deo est absoluta bonitas sua, ut est bonum in se, quia sic amatur amore amicitise, ut si esset visibile infinitum, queelibet visio vi- deret ilJud esse videndum quantum posset.
Sic hanc essentiam Dei infinitam quilibet intellectus potest judicare esse summe diligendam.
Unde stante in Deo ratione hujus essentiae infinitae, stat ratio diligen- di Dominum super omnia. Ut tamen bonum est meum vel tuum, vel suum, est diligibile amore concupi- scentiae, qui non potest esse actus perfectissimus voluntatis.
Et cum dicitur in secunda opinio- 9. ne: Si alius Deus esset, qui non creasset me, nec beatificaret me, di- ligerem eum super omnia. Dico, si sic, non esset charitas,^ nec actus iste esset actus charitatis.
Item, quando secundo arguitur, An maju» major sanctus, ut Petrus, magis di- magis ligendus esset. Dico, quandocumque essent colores ordinali, perfectissi- mus aclus videndi necessario est circa perfectissimum visibile, tamen non oportet habere actus videndi secundum gradus objectum. Unde dico quod gratia major in aliis non quietat voluntatem meam, sed pos- sum habere actum minorem, nec in eo est ratio eliciendi actum, sed hoc tantumestin primo objecto summe bono.
Secunda condilio, quae cst acci- Amiciiia dentalis et prima, praecedens actum daman- amiciliee, est in Deo amor mei, in- ^^' quantum scilicet diligit me prius creando, et beatificando, etprout est bonum meum; et haec ratio est prsecedens actum amicifiee nostrum. Unde amicitia est ad redamantem, et ideo secundario diligimus, tum quia bonum nostrum, tum quia est redamans, sicut et amamus aliquem amore amicitiee, primo et per se, propter bonum virtutis in eo absolu- te, quia est formaliter amabilis in se amore amiciticB secundum ratio- nem rectam. Secunda redamatio po- nit aliam rationem diFigibilitatis ul- teriorem magis accidentalem^ sed DIST. XXVII. QU.ESTIO UNIC.
Du6B ratio nes acci- dcDtaleB objecti beatifici.
Adqusest.
BecuQdam Scotum.
• Hlc dist.
ad hoc haec conditio est magis ipsi summo bono inquantum in ipso se- cundum se, quam inquantum mihi vel tibi; redamatio autem in aliquo homine virtuoso posita, ulteriorem dicit rationem diligibilitatis in se. Unde prima ratio diligibililatis in Deo est honestum; secunda ratio est redamatio, quae preecedit actum meum, nec potest esse perfectissi- ma ratio diligibilitalis sine utroque horum; in Deo autem prima ratio diligibiiitalis est honestas sua. Se- cunda ratio praecedens aclum, est quia amavit nos creando, etc.
Tertia condilio est concomitans vel consequens actum, puta, non quia amavit dando gratiam, etalia, sed quia est bonum meum, inquan- lum attingitur per actum meum di- ligendi, hocest, actu meo, et sic est beatificum objectum actualiter bea- tificans, et sequitur actum, ideo non est ratio objecti, sicut si tendo in album, utquietet visum meum, illa ratio non est ratioobjecli visus.
Ex hoc concedo quod respectu hujus actus potest poni habitus el Theologicus, quia est conformis re- gulse actuum humanorum, et est respectu Dei, ut objecti, et infun- ditur a Deo, sicut prius * probatur de spe, quod sit habitus Theologi- cus, quia anima secundum portio- nem superiorem non perficitur per- fecte a natura, sed tantum a Deo, ideo secundum omnes actus per- fectos in portione superiori, oportet habere habitum Theologicum. Hic non est habitus concupiscentiae, quo concupiscitur bonum sibi, si- cut patet prius.
SCHOLIUM III.
SCHOLIUM III.
Seotentia D. Thora. el neorici, charitatem ponendam, quia sine illa non polest Deus su- per omnia diligi. Goffredus oppositum tenet, quia pars plus amat tolum quam se^ ut patet ex asccnsu gravis, ne dctur vacuum, et quia manus se opponit ictui, ne frangatur caput. Doctor conveniens cum Goffredo in conclusione rejicit «jus raliones et exempla. Resolvit ergo posse nos ex naturalibus amare Deum super omnia, quia id recla raiio d^ctat, et fortis juxta rectam rationem exponit se morti ob publicum bonum, in quo plus amat illud quam se, quia pro conservalione illius vult suum non esse. Vide Doctor. in Oxon. 2. d. 28. et ibi Scho- lium.
De tertio articulo, dubium esse 11. potest quid facit iste habitus infu- vide Henr. sus? Dicitur quod est necessarius ^'"q. 2.''' tantum propter illam conditionem super omnia, quia sic non potest diligi Deus a nobis, nisi per habi- tum infusum. Omnis enim amor naturalis est per se ad bonum con- veniens, quia ad perfectionem illud respicit, cujus est bonum, ideo est bonum commodum in communi, et proinde non diliget homo natu- raliter aliquid plusquam se. Item, ex hoc amicilia ad alterum, quia est magis unum sibi, ideo dat om- nino illum modum super omnia.
Contra hoc arguitur: Pars diligit Goffr.quod magis tolum cujus pars est quam" se, unde grave ascendit, ut aqua, ut impleatur locus aeris propter bonum universi, ne sit vacuum. Similiter manus extenditur ad ic- tum pro capite, ne totum corpus intereat.
Ista ratio non valet, totum amat se, et tamen magis amat partem, quse magis est necessaria ad sui esse, ideo facit aliquid necessarium ad esse alterius partis et totius, quee sunt necessaria magis sibi LIBRl III.
Alise ra- tiooes Scoti.
POSSe DOD naturaliter diliKere DeumsuperouiDia.
Fortis 86 expoDcns murti pro boDo com- miiDi, plus diligit il- lud.
quain alia pars; unde forma, quse de se non est effectiva, stanle illa natura non necessario efficit. Ideo sine alio modo non est forma in aqua movendi sursum, nec tunc causatur aliquid in aqua, quando movetur sursum, ne sit vacuum, nec erit in aqua |omnino principium activum movendi aquam, sed ali- quid aliud ab aqua movet eam sursum, vel universale movens; unde nunquani aqua corrumpet se propter salutem universi. Sic ma- nus non exponit se, sed totus ho- mo exponit manum pro capite, quod patet, quia proprio appetitu diligit se, nec manus suo motu movet se, exponendo pro capite, sed totus homo magis diligens ca- put quam manum, eam pro capite exponit. Unde exempla sunt ad oppositum.