Item arguo sic: Ratio naturalis existenlis in puris naturalibus dic- tat aliquid esse diligendum super omnia, cum sit recta; non autem judicat diligendum, nisi sit diligi- bile; igitur si voluntas potest ex solis naturalibus sic illud diligere, haberetur propositum.
Item, 9. Ethic. Forlis polilicus propter boniim Reipublicx debet eligere mortem, licet nihil expectet post mortem; igitur si bonum com- munitatis esl magis appelendum, quam bonum politici ab illo politi- co, igilur magis bonum in se, et communitali, naturaliter magis est diligendum quam aliquid aliud.
Dicilur, quod politicus diligit se magis tunc quam bonum commu- ne, quia diligit se propter bonum, quia diligit summum bonum sibi ut virtutem. Unde fortis in illo actu se maxime diligit, quia in hoc fa- ciendo habet summum actum vir- tutis, qucB est summum bpnum sibi.
Contra, duobus propositis id ma- gis diligitur, cui ut bene sit, eli- gitur aliud non esse; sed politicus vult se, et virtutes suas non esse, ut bene sit communitati; igitur, etc.
Item aliter, qui experiretur in se istum actum, sciret se esse in cha- ritate, si habitus iste infusus est necessarius propter istam circum- stantiam.
Dico igitur, in natura incorrupta potest iste actus haberi ex natura- libus.-Polest voluntas creata dili- gere Deum super omnia, ut Angeli in pura innocentia intellexerunt Deum, et potuerunt sic diligere. Et substantia actus potest haberi sine eo quod dat charitas, quia intcnsio potest esse ex habitu acquisilo, ila quod prompte potest iste actus lia- beri ex amicitia acquisila, sicut pro- bat unum argumenlum, ideo cha- ritas dat acceptationem, et perficit potenliam.
QuaBritur, si modo est intensior iste actus diligendi Deum super omnia propter habitum charitalis?
Dico, fervor et firmitas semper ex parte charitatis est intensior, non a parte volunlatis. Sed an nalura corrupta, ut nostra, potest habere istum actum, dubium est.
Arguilur, igitur ad substantiam actus non requiritur habitus infu- sus*. Dico quod anima secundum portionem superiorem, ut perfecte perficiatur, oportet dari illam per- fectionem a Deo immediate, non enim a natura perficitur summe. Iia3c lamen proposilio estcredenda, unde propter haec sunt habitus res- QuoDQodo Deum di- ligere pos- sumus Da- turalibus viribus su- per omDia.
Virlutes infusas ponendas, Don ratio- De, sed 6de constat.
DIST. XXVII. QUiESTIO UNIC.
peclu omnium actuum portionis superioris animee, non quia non potest habere tales actus ex natura- libus. Sed aliter est de isto habitu et aliis infusis; charitas forte est tota ratio acceptationis, et haic cir- cumstantia est respectu extrinseci, et dicit ordinem ad voluntatem di- vinam, non autem dicit intensionem in actu, sicut causa, sicut nec aliae infuscE, sed est causa tamen partia- lis intensionis actus. Nec posset esse actus ita intensus, cseteris pa- ribus, sine charitate, sicut cum ea; posilo enim eequali conatu aeque perfecto voluntatis, et habitu cha- ritatis acquisitee aeque perfecto, cum istis et charitate potest elici intensior actus, quam cum illis et sine charitate. 15^ Sed estne actus hujus virtutis res- DepraBcep- pcctu hujusmodi objecti, sub preece- ^^^J|*"'^-pto? Videtur quod sic, Matthsei 22. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et illud preeceptum est affirmativum.
Contra, Magister in littera, hoc preeceptum non impletur in via, sed ut videamus quo tendamus. Di- co quod sic. Maximum mandatum est diligere Deum, quia cum aclus preecepti affirmativi sit sub preecep- to igitur et similiter iste actus, et in hoc, scilicet, nunquam facias con- trarium, etin hoc facias pro tempo- re, et cum preecipit referre opera alia ad Deum, et non nisi diligendo, ideo debet aliquando necessario ha- bere istum actum, sicutet honorare parentes, quando est opportunitas. Sed qualiter? Super om- Dico quod diligerc super omnia Smnn^ debet haberi quandoque utroque pMBibm. modo, intensive et extensive; debemus enim aliquando diligere Deum cum tota intensione possi- bili, et appretiare eum super omnia. Non potest tamen hoc preeceptum utroque modo impleri in via quoad omnes circumstantias, quee indi- cantur per illas addiliones, ex toto corde tuo, et ex tota anima tua; totaliter enim non potest haberi nisi de objecto viso, et hoc sensu non oportet hic Deum [diligere su- per omnia. Sic intelligit Magister: Cum tota anima, etc Ad primam rationem: Amicitia ig. requirit unitatem pro objecto pri- Ad argum. mario, sed pro secundario non re- ' paie!^*" quirit unilatem a^qualitatis, quee est ein^te wt unitas maxima. Unde secundum phSJoso^p". Philosophum, amicitia completa re- ^pJ^J®** quirit aliquam eequalitatem, ideo non optat amico summa bona,nec sic improportionatur; sic non est ami- citia ad parentes, sed aliquid majus est ad eos. Tamen amicitia est vir- lus, et requirit in diligente virtutem, et unitatem in objecto, ul habet ra- tionem objecti. Ipsa etiam virtus, prout est respectu boni honesli, conjungit secundum rectam ratio- nem potentiam cum objecto. Stricte autem dicta amicitia secundum Phi- losophum est ad eequales; large au- tem sumpta potest esse inter inee- quales, quia tota illa virtus in vo- luntate, si sit habitus, qui inclinat ad objectum sub ratione virtufis, potest esse ad omnes. Sed sic non loquitur Philosophus, sed stricte.
Dico, tunc est amicitia ad exce- dentes, non tamen sicut ipse loqui- tur ibi. Habitum enim ponit ad ex- cedentes, quem tamen non vocat amiciliam; tamen est amicitia, vel excellentior, cum una amicitia est 486 LIBRl in.
ad excedentes, et alia ad sequales, Ad sextum, dicendum quod ami- ^g secundum ipsum ibidem. cilia acquisita el infusa non sunt ^^, ^^^ 17. Ad aliud, nego assumptum. Ad ejusdem speciei, nec difTerunt tan- chaHta» Ad secun- probationem dico, signum est quod tum per efficientes causas, sed P^^ ^^^J^^^Jyf; signum diligo amicum, si facio sibi quod suas naturas, quia habitus est per- non sunt faciasaTte- niihi. Nec scquitur, ideo non pos- fectior habitu. Si autem ista acqui- Bpeciei.
"?ib?.^ sum magis diJigere ipsum per velie sita esset infusa a Deo, non esset illud magis sibi quam mihi. Unde ejusdem rationis cum illa infusa, sensus hujus, amicabilia adalterum, quia iste infusus habitus est talis, etc. est, istud signum amicitiee ad quod non potest causari aquacumalterum est, si facio quod volo mihi que alia causa, nisi a Deo, unde fjeri. Ad aliam probationem res- non distinguitur tantum ab efficienpondetur: Unitas maxima non suf- tibus, sed concluditur distinctio ex ficit ad maximum actum diligendi, efficientibus, quia scilicet non ponisi voluntatem, et bonitatis; et quia test esse habitus iste a voluntate, ut in me non est ratio summae bonita- efficiente, infertur quod non est tis, ideo possum aliud, ut Deum, idem habitus cum alio, qui potest plus diligere cum minori unitate. ab ea causari, sed difTerunt forma- Aliter dicitur,non requiritur nisi uni- liter, non ab objectis. Unde non setas proportionis,quae maxime est ibi. quitur, si habitus distinguitur, et Ad ter- Ad aliud, concedo antecedens, objecta, nec quia alius respectus est quod sine habitu Theologico infuso ad objectum in uno habitu, ergo potest homo diligere Deum super et in alio.
omnia, nec tamen superfluit chari- Sed estne habitus iste infusus jg^ tas. nobilior simpliciter omni habitu ac- Habitus Ad quar- Ad quartum, habitus non dat sub- quisito? Dico quod sic simpliciter; nobfuoreit stantiam actus, sed facilitatem. Dico non autem nobilior secundum pro- ^^^^-g^iJ^" quod habitus infusus non solum dat portionem ad objectum, quia obfacililatem secundum illam perfec- jectum alterius virtutis, ut justitiee, tionem actui, quia est partialis, ideo perfectius attingitur, quam Deus a potest aliquid aliud dare, scilicet charitate. Sed actus charitatis inintensionem et perfectionem intrin- fusee est perfectior quantum ad persecam aclui cum alia causa, quod fectionem, quam dat habitus, quia non potest sola, sed quoad hoc, ut habitus iste semper inclinat ad prihabitus iste sit meritorius, est ut mum objectum sub ratione sua, nec causa totalis. potest inclinare ipsum sub alia ra- Ad quio- Ad quiutum, dico quod non po- tione, sicut potest amicitia acquisitest acquiri ex actibus aliquis habi- ta, et quanto delectabilius inclinat, tus ejusdem speciei cum charitafe, tanto est perfectior. Unde diligens licet posset acquiri aliqua amicitia Deum habitu infuso potest diligere tendens in Deum sub eadem ratione eum, ut bonum commune, et vult objecti, et etiam peractum similem, eumdiligi ab aliis; non sic habitu scilicet super omnia Deum dili- acquisito, quo quis potest eum digendo. ligere ut privatum bonum sibi, et tium.
tum.
tum.
DIST. XXVII. QUiESTIO UNIC. 487 amor est perfeclior, 'qui vult ha- omni alio, sed amicilia acquisila Amor per- ^ere coudilectum. Unde habitus potest esse respectu Dei, ut est bo- '®^}i<^^^^^| charitalis necessario est principium num privatum sibi. "^Vaum diligendi Deum, ut est diligibilis ab LIBRI III.
DISTINCTIO XXVII.
DE DILIGENDIS EX CHARITATE iQBlantia.
QU2ESTIO I.
Utrum eodem habitu diligimus Deum, et proximum?
M Quod non. Unus habitus est circa Argum. 1. u"^"*^^ objectum, ergo cum homo sit aliud objectum; et aliud Deus, et tantum habitus charitalis est unus, qu8B est virlus Theologica, ergo, etc.
Dices, objectum primum est unum tanquam finis, unde Deus, qui est objectum primum, est unum tan- tum, et ideo habilus consiniiliter erit unus, et aliud atlribuitur illi. Alia enim sunt objecta secundaria, quee habent attributionem ad ob- jectum primarium, et ubi unum propter aliud, ibi unum tantum.
Contra, in speculativis est alius habitus respectu principiorum et conclusionum; veritas conclusio- num altribuitur ad veritatem in principiis; igitur est alius habitus respectu finis et ejus quod ad finem. Item, si eodem habitu mora- li et uno, quo appeto beatitudinem, appeto objecta necessaria ad beati- tudinem. Item, tunc omnium esset unus habitus inlellectualis, et unus CoDtra.
appetilivus. Patet in quasstione se- quenti.
Contra est Magister in littera, et j^^,j^ ^^ I. Can. Joan. 4. Qui diligit Deum oppoait. diligat et fratrem suum.
SCHOLIUM.
Habitum charitalis esse unum» quo Oeus et * proximus diiigunlur, et per dilectionem proxi- mi intelligil velie eum condiiigere Dcum. Ez- plicat quare eodem habitu non possum scire Deum, et scire alium, scire eum; sicut eodem habitu diiigo eum, et diligo alios diligere eum, quia possum velle alium velie quando non vult; at non possum scire alium scire, quando non scit, quia in secundo denotatur actum inesse alteri, in prlmo non.
Dico quod sic, quia eodem actu,^ volo, vel diligo Deum in se, et volo on^gere proximum Deum in se dihVere; p^o*»™»™» perfecte autem amans dileclum, cumcoodiliffere vult eum diligi, et Deus, qui est bo- Deum. num commune, non vullessebo- num parliculare. Ideo^habens habi- tum talem, cujus actus praecipitur in communi, quod possibile est fieri, potest' diligere Deum, et proximum Deum diligere, quia velle eodem habitu possum tendere in objectum, etreflecti super illud; ergo eadem charitate possum diligere Deum, el velle pi*oximum diligere Deum, et hoc esl diligere proximum, quod est respectu honesti. Quod probatur ex hoc quod ista duo, scilicet aliquid velle et diligere^ sunt ejusdem ra- tionis. Simile hujus patet, quia eo- dem habitu scio, vel scire possum DIST. XXVm. QUiESTIO I.
aliquid,et scio me scire; ergo eodem habitu diiigo, etdiligo me diligere. objeciio. Contra, licet habitu, quo scio, scio me scire, tamen non possum reflecti super actum alterius, nec scio illud alium scire; ergo talis habitus in intellectu non est refle- xivus super actus aliorum inteiiec- tuum; ergo nec actus voluntatis, alioquin cum scio me cognoscere, vel diligere Deum, possem scire quemlibet alium cognoscere aut diligere. 3. Dicendum quod refert quando RespoDsio. verbum sciendi constituitur cum fiediftcatio-*' actu vcrbaliter signato, et quando "uud.^sdo construitur cum actu nominaliter aejificare. gignato. Undc aliud est, scio sedi- ficationem^ etaliud, scio sedificare^ quia cum dicitur sedificare^ tunc scientia respicit actum aedificandi, ut possit egredi extra a me, ut ac- tuaiiter existat. Quando enim con- struitur cum verbo infinitivi modi, denominatur reflecti super ipsum, ut elicitur actualiter, et sic non possum scire respeclu alicujus sci- biliter, nec possum per habitum meum scire quando alius est in actu elicito respectu ejus. Si autem fiat reflexio super actum rectum nominaliter, sive ut significatur esse in actu elicito, sive quia abstrahitur a conditionibus requisitis, ut verba- liter significatur, sic possum reflecti super actum ut eodem actu, quo intelligo intellectionem meam, et cujuslibet alterius, quia reflexio tantum hic cadit super actum direc- tum ratione quidditatis, sive in abstracto tantum, non inquantum actuinest, quod scire non potest. Unde non sequitur, scio ejus intelli' gerCy sive intellectionem in abstracto; ergo scio eum intelligere, sive scio in abstracto; ergo scio eum intelligere, sive scire; et in secunda propositione notatur quod scio actum intelligendi sibi inesse. Unde in actibus intellectus tantum potest fieri reflexio super actum signatum nominaliter, aut verbali- ter in comparatione ad alios; sed ex alia parte in actibus voluntatis potest esse reflexio utroque modo. Eodem enim habitu possum velle Deum,et velle volitionem hanc in quocumquetam in me quam in alio, et volo me velle Deum, et quem- cumque alium, quia hoc non desi- gnat volitionem inesso alteri, sed tantum designat me velle volitio- nem ejus inesse alteri, vel alterum velle eum, et ideo utroque modo potest esse in voluntate reflexio, et in intellectu tantum uno modo.
Sed unde est bonitas istius habi- 4. tus? Dico quod ab obiecto. Volo Bonitas enim Deo bene esse, et volo isti ab objecto. amorem ejus inesse, et ex conse- quenti volo sibi bona justiliai, attin- gendo summum bonum in se, et ab aliis obsequium.
Ad argumentum in principio Ad argum. quaBstionis, dico quod hujusmodi p"°^*p**«- est unum objectum, neque enim proximus inquantum proximus, est ratio terminandi, sed bonitas divina etcharitas est principium elicitivum diligendi Deum in se; in actu tamen reflexo pro objecto proximo potest habere proximum, non sislendo ibi, sed ulterius tendendo in Deum; nec est simile de principio et conclu- sione.
LIBRl III.
1.
DiffereDtia lnter charitatem et gratiam.
Amor DeB zelotypat est inordinatus.
QU/ESTIO II.
An habenti charitatem necessarium sit diligere proximum?
Doctores citati qusBst. praeoedenti.
Dico quod charitas est habitus, quo habens eam Deo est carus, et Deus sibi. Sed gratia est habilus, quo homo est gratus Deo, licet eo- dem sit carus Deo, et e converso. Possibile tamen est Deum esse ca- rum sibi amore, qui est zelus, ut esset proprius sibi, ita ut esset zelo- typus, et noliet habere condilectum, hoc est, noUet alium pref^ter se dili- gere Deum, sed iste amor non est rectus. Pi-obatio, Deus est commune bonum; ergo natus est esse bonum mihi et aliis, quia est infinitus; igitur volens Deum, qui debet esse commune bonum pluribus, esse proprium sibi et non alii communi- cari, inordinate vult.
Item, iste amor zeli non esset perfectus, nec amor aliquis quous- que diligens vult habere condiligen- tem eum, cujus amor sit sibi gratus, sed est amor inordinatus, quia se- cundum Augustinum 8. de Trinit. cap. 3. Non est amor perfectus nisi diligens velit habere condiligentem; igitur, cum charitas non sit inordi- nata, quia infunditur a Deo, qui habet charitatem proprie, vult habi- tualiler Deum diligi ab omni alio, cujus amicitia est Deo grata. Si enim diligo aliquem, volo eum di- ligi ab omni eo, a quo vellem ego diligi, nec vellem eum diligere ali- quem, quem ego nolo diligere. Et tunc habentem charitatem, necessarium est diligere proximum habere charitatem, eo quod non illius tan- tum est amicilia Deo grata. Unde necesse est habentem charitatem • diligere proximum habitualiter in sensu comparationis, nam charitas est habitus inclinans ad dilectionem proximorum.
SCHOLIUM.
Ostenso amorem esse inordioatum, si nollef Deum ab aliis condiligi, resolvit quod debemus velle Deum amari a Beatis, nec non a viatori- bus in communi. Non est tamen quod in parti- culari, respectu bujus vel illius, ad id ligemur de per se, nisi adsit necessitas quasi extra, ut 8i viderem aliquem ad Dei odium vebementer tentatum, et sperem tali aclu Deum ei succur- surum. Docet de potcntia absoluta stare posse odiam proximi cum amore Dei.
Sed estne necessarium habenli 2. charitatem actualiter diligere proxi- mum? Dico quod aliquis est proxi- mus, cujus amicitia est Deo grata, sicut electi et beati illi simpliciter loquendo, sunt cari, et hoc cerlitu- dinaliter habemus quod sunt dili- gendi. De damnatis aulem certum est quod non sunt cari. De proxi- mis in via dubium est de quocum- que in particulari, an sit proximus uno modo, vel non. In communi certum est multos viatores electos et gratos Deo, et multos non. Dico tunc ulterius, quod necessitas actus potest intelligi de actu negativo prohibito preecepto charitatis, scili- cet non odire; omne enim praecep- tum habet actum prohibitionis, qui cadit sub pra3cepto. Non est aulem simpliciter necessarium sic diligere habenti charitatem, hoc est non odire, sed tantum sub conditione tenetur, non autem absolute, quia conlingens est ex prohibitione DIST. XXVIII. QUiESTIO II.
divina. Unde non odire non est necessarium, ita scilicel quod oppo- siluni includit contradiclionem. Non enim necessariuni simpliciter cst asserenli principium assentire con- clusioni, sed polesl non assentire, quousque error conclusionis redun- det in errorem principii, et propter islum errorem refugit ab illo con- clusionis errore. Sed bonitas proxi- mi non est ita necessario conjuncta bonitati finis, sicut veritas conclu- sionis veritali principii, et per con- sequens non est contradictio volun- tatem velie Deo bene esse, et alii homini non velle bene esse.
Igitur nec simpliciter necessarium est habenti charitatem velle proxi- mum Deum diligere, aut non odire, p"roximi!*^ quia polest velle eum non diligere Deum, neque in actu illo est con- tradiclio, neque necessitas, si sit habitus imperfectus. Unde voiuntas, quia libera est, potest habere actum suum, licet charitas inclinet in amorem quantum in se est. Itaque non est contradiclio quod aliquis habeat charitatem cum odio proxi- Posset de potentia stare Dei dilectio mi, tamen necessarium esl de po- tentia ordinafa Dei, quia in illo praecepto prohibelur ille actus ma- lus, scilicet odire proximum, nam simpliciler necessarium est non odire de potentia ordinata et intel- leclu preecepti. Unde tantum est necessarium ex praecepto et ordina- tione, quia de faclo transgressionem praecepti charitas cessat in anima, quia tunc annihilat eam Deus. De actu affirmativo, dico quod An proxij muspositinon oportet semper inesse, sed ve auquan- debet inesse quando occurrit neces- ^ ^118^°" silas, ideo iicet semper preeceptum obliget, ut nunquam odiat, tamen non esl necessarium alicui habere aclum affirmalivum respectu proxi- mi. Unde contemplativus potest dili- gere se, et vivere solitarie, non con- sidei^ando proximum, nec est neces- sarium considerare proximum, ideo neque sic diligere illum. Et ideo si esset aliquis solitarius et devotus, nihil cogitans de proximo, non est necessarium elicere actum diligendi circa ipsum, sed necessario non odire.
LIBRI III.
DISTINCTIO XXIX.
DE DILECTIONE SUI IPSIUS.
1* QUiESTlO UNICA.
An homo teneatur post Leum, maxime diligere se?
Circa dislinctionem vigesimam Arffument ^^'^^"^ queerilur: An homo teneatur primum. maxime diligere se ex charitate post dilectionem Deil Quod non, 3. Ethic. cap. 9. amalores sui vitupe- rantur. Item, et per Apostolum, 2. Tim. cap. 3. In illis diebus erunt homines sese amantes. Item Augus- tinus de Civil. duas civitates faciunt duo amores Dei et proximi. Item, Gregorius in hom. super illud, Luc. 10. Misil illos binosy etc. Nemo ad se charifalem habere dicitur.
llem, si quis leneretur diligere se minus Deo, eliciens actuni intensio- rem circa se quam circa Deum, peccaret mortaliter; hoc non est veium, quia contrarium experiun- tur Sancti. Similiter hoc videtur sccundum inclinationem naturalem.
Item, quod non tenetur ex chari- tate diligere se plusquam proximum, quia ex charitate diligitur bonum in se; igitur majus bonum et melius magis; ergo proximum meliorem te magis teneris diligere.
Contra, dilectio sui ponitur men- sura respectu dilectionis proximi a Salvatore, juxta illud, Malth. 19. et 22. Et proximum tuum sicut teip- sum. Sed mensura prior et perfec- tior est mensurato; ergo, ctc.
SCHOLIUM.
Quoad bona spiritualia lenetur quis plus se diligere post Deum, ex ratione ad oppositum, et quta dilectio sui et proximi est actus re- flexus, et inler reflexos primus est ilie, cujus ipse sum principium. Secundo loco bona spiri- tulia proximi amanda, seu quod;ille mecum amet Deum. Tertio, corpus proprium. Quarto, corpas proiimi; ita D. Bonav. Valentia, Du- rand. Palud. Bellarm. Toiet. citali bic. Ad secundum, docet teneri nos diiigere Deum su- per omnia intensive et extensive, seu soiidius et ferventius; quod quomodo inteiligatur, vide in Oxon. dist. 27. in Scbol. Dum. 16. Loquendo de dilectione cbaritatis, baec duo idem sunt, quia ab ipsa entitate talis diiectionis, est soli- ditas, nrmitas, seu major appretiatio. Quidam putant non esse possibile, ex cbarilate aliud super Deum diligere. Aiii aiunt eodem actu, quo diiigitur proximus, Deum diligi; si Oat comparalio intcr amorem cbaritatis et nalura- lem, et certum est non esse peccatum parentes amore nalurali intensius dili^^ere quam Deum amore supernaturali, quia absolute tunc Deum plus diliges.
Ad quaestionem, charitas est amor ordinatus Dei, ideo zelus non est amor perfectus, quo nolo diligi eum ab omni, cujus amicitia est Deo grata.Tunc arguituriOmnis amicitia ordinata alicujus objecti inagis ha- Contra.
DIST. XXIX. QU^STIO UNIC.
bet et immediatius diligere actum elicitum quam non elicitum; igitur magis et majori affectu volo meum diligere respectu Dei, quam diligere proximi, et sic majus bonum volo mihi quam proximo. ^b^no^eat Itcm, quod pro nuUo bono finito peccan- salvando est peccandum morlaliter, quia hoc corrumpit bonum infini- lum, quantum est de se; igitur non debet homo peccare mortaliter pro salvatione dilectionis Christi; igitur tenetur magis diligere se quam alium, ubi peccandum esset morta- literpro salute alterius. Unde ha- bitus, quo fit reflexio, immediatius inclinat ad reflectendum super ac- lum quem elicit, quam superaiium. Est igitur ordo hic: Primum enim quod volo post primum diligibile, est actus meus, quo tendo in Deum, volendo me diligereeum, et hoc est amare me ex amore charitatis. Sed quia non est volendus, ut bonum privatum, ut in ejus volitione nolit habere ahum comparticipem in amando, quod facit amor zeli, ideo debeo velle consequenter omnem alium velle Deum, cujus volitio est Deo grata et accepta, et hoc finali- ter, vel aliquando, nam licet chari- tate habeatur homo carus Deo, et ipse habeat Deum carum, magis tamen respicit Deum, ut habetur carus a Deo objective. IIoc autem non sic volendo eum esse tantum mihi carum, cum ipse acceptet non tanlum me velle eum, sed et proximum, et hoc licet ex conse- quenti, quia primo amando eum, reflector super hujusmodi velle prius, ut inesse mihi quam alteri. Et hoc est diligere ex affectione jus- litiae et habitu charitatis, qui est idem, et objectum idem, ut dictum est, quiaactus, super quem fit re- flexio, non terminat ut objectum, sed tantum ut medium tendendi in objectum actus directi.
Ad primum, Philosophus disputat 3. ibi et allegat proverbia ad utram- Ad argum. que partem, et dicit, virtitosus ma- Quomodo xime diligit se^ et hoc est laudabile^ esV/au^da- quia diligit se ad maxima bona, et ^**®' non inordinate. Unde arnare se ad actum justitiae, per quem attingo Deum, est amare Deum, et volo unum objectum, scilicet Deum ali- quando per unum actum, aliquando perplures medios; sed diligere se sicut finem est vituperabile. Unde hoc donum Dei esl, quod despi- ciendo se, et diligendo Deum summe, diligit se. Unde loquitur de amore respectu sui ad aliquod bo- num utile, et hoc est frui utendo. Per hoc patet ad Apostolum et Au- gustinum. Ad Gregorium, verum est quod loquendo de creatura, non minusquam inter Deum et creatu- ram potest esse charitas; habet enim in diligendo se principaliter Deum, in quem in isto actu tendit, infra quem non quiescit. Unde nemopro- prie diligit se, quia Deus tantum est objectum dileclionis, nec est amor minus quam inter duos, scili- cet inter amantem et Deum.
Si quaeras, quare igitur misit Christus ante se binos? non videtur in hoc salvari intentio Salvatoris. Dico, non quod charitas non nisi inter duos discipulos haberi possit, sed quia perfecta charitas tunc inler crealuram et Deum maxime relucet exemplarilcr, quando pro ainore Dei descendilur ad diligendum proxi- raum.
LIBRI III.
4, Ad aliud, aliquid potest dici magis Ad secun- amari, quia maius bonum sibi ap- Dupiiciter netilur, vel quia maiori aliectione quemma- sibi appetitur bonuni. Primo modo gis diiigi. ^^^ ^g^ magis amare, quia velle alicui majus bonum non est magis amare; majus enim bonum volo Papae volendo ei Papatum, et Regi regnum quam mihi, licet e converso plus me diligam, etsic velle majus bonum mihi quam Deo, est peccare morlaliter, quia magis debeo Deo.
Sed de majori affeclu distingui potest quanlum ad majorem firmita- tcm, vel quantum ad majorem fer- vorem. Sed istam dislinclionem non bene intelligo, quiasi valeret, alter actus eril perfectior necessario et in- tensior, etistedebetessecircaDeum. Certum est autem quod magis fir- miter et solide debet Deus diiigi, quam tu ipse, quia aliquis videtur habere firmiorem affectum ad dili- gendum aliquem, cum alium ferven- tius diligit, sed non solidius, quia pater in periculo magis pateretur diUgiffi- P''^ ^'^^ quam mater. Unde diligil lium fir- intensius, fortius et solidius, et sic mius ma- ^ ' ire- solidius Deus est diligendus, ideo si te solidius diligis, ut malles Deo male esse quam tibi, peccas morta- liter. Sed (credo) non tantum majus bonum debeo velle Deo, sed et in- tensiuseum diligere, et hoc est so- lidius. Probo, quando quis diligit aliquem plus alio, tunc sibi vult ci- lius bene esse, et alii male prius quam ei; igilur sic diligis, quia so- lidius; igitur et intensius. Ideo dico quod actus diligendi circa Deum debet esse perfectior et intensior, id est, solidior, ita quod vellet magis sibi maleessepropteraliquem actum quam Deo.
Sed quid de ferventiori actu? Dico quod passiones concomitantur naturam naluraliter; et ideo videtur aclus ferventior, etqui facilius elici- tur propter hoc, videtur ferventius diligere se quam Deum. Sed iste fervor passio esl; unde ferventius potest quis diligere Deum quam se, tam ex parte objecti quam ex parte actus.
Ad aliud: Omnia praeter primum charitas respicit accidentaliter, quia non nisi in respectu ad illud, tamen immediate potest reflectere super actum proprium magis volendo se; non ut objectum finale, sed ut proximum ordinatum ad objectum ullimum, et ita non valet consequen- tia.
Ad ter- tium.
DIST. XXX. QUiESTIO UNIC.
DISTINCTIO XXX.
DE DILEGTIONE INIMICORUM Secun- dum.
QU^STIO UNICA.