Isti consequenter secundum hoc respondent ad secundam quaestio- nem, quod in Sacramentis est ali- qua virtus inhaerens respectu gratiae creandae, et ista virtus est aliquid absolutum, non respectus, nam cum Sacramenta habeant aliquam effica- ciam respectu gratiae ex responsione ad primam quaestionem, ostenditur quod habeant virtulem, per quam causent dispositionem ad gratiae susceptionem. Haec autem virtus non potest esse relatio, quia nec est principium actionis, nec terminus; ergo est quid absolutum.
Sed si quaeras, qualis sit ista virtus? Dicunt quod non esl virtus fixa et quieta, sicut est virtus prin- cipalis agentis, sed per modum agentis instrumentalis est in conti- DIST. I. QUiESTIO IV.
nuo fluxu et /?m, ut virtus serrse vel dolabrae in secando, vel divi- dendo; et ideo virtus Sacramenti est in continuo^m, ut cuin appli- catur ad opus, et dum dans Sacra- mento utitur eo.
SCHOLIUM n.
Impugnat Bententiara D. Thomfle quoad pri- mam partem. Primo, quia dispositio ad gra- tiam est terminiis creationis, sicut et ipsa gra- tia, sed secundum ipsum in prima creatura creare non potpst. Secundo, eiTeclus Sacra- menti causatur quando ipsum desinit; ergonon pbysice ab ipso causatur. Tertio, in Eucharistia Dibil est assignabile, a quo attingi possel tran- Bubstantialio, quia antequam species vocum tangunt species panis fit consecratio statim, lacta prolalione verborum. De boc fusius Doctor in Oxon. htc qusest. 5. a num. 4. Gratiam autem creari prseter Doctorem btc et dist. 16- qaaesl. 2. tenent Alens. 2. part. 49. membr. 8. et 9. et D. fionav. 2. dist. 26. arl. i. quaest. 4. Richard. ibi art. i. quaest. 4. Capreol. bic ad argumenta Scoti conlra terliam conclusioDem, Major quaest. i. Palud. quaest. i. Ferrar. 4. con- tra Gentes, cap. 57. Cajet. i. part. quaest. 110. art. I. et alii.
g Contra p rimo conlradicta ad prio Rejicitur rem quaBStiouem arguo sic: Illa dis- *"op^nio* positio ad gratiam, quae confertur mamVr- P^^ Sacramcuta, est supernaturalis, lem. sicut et gratia; ergo quod habet causalitatem effectivam respectu unius, habet et respectu alterius, et e converso negative; sed Sacramenta non habent efficaciam respectu graliae, nectalis dispositionissecundum eos inprima quasstione hujus quarti, quia nulla dispositio requiritur ad terminum creationis, quia nihil prfiesupponit. Consequentia patet, omnis forma naturalis aeque habet esse in susceptivo per crealionem supernaturaliter, vel per transmutationem naturaliter, cum sint in se ejusdem rationis.
Item, ista dispositio respectu gra- tiae, aut creatur a Sacramentis in anima simul, aut successive? Non successive, quia Sacramenta nullo modo efficiunt istam dispositionem in anima secundum eos, nisi in vir- tute Dei, et tunc successive crearet eam, quod non e?t necesse; tum propter summam simplicitatem et perfectionem agentis; tum eliam propter perfectam capacitatem re- ceptivi non habentis contrarium, .quia omnem formam permanentem, cujus esse non est formaliter in fieri, qualis est ista dispositio ad gratiam, et character, potest Deus simul creare; tum quia in forma spirituali non potest esse successio, nisi se- cundum partes subjecti, vel gradus formse, quorum neutrum est in pro- posito; ponatur ergo quod susci- pienti Sacramentum aiiquod detur minima gratia. Per te ad istam gra- tiam est aliqua dispositio minima creata in anima virlute Sacramenti; tunc arguo: Ista dispositio ad gra- tiam, aut inducitur et causatur in anima virtute Sacramenti in primo instanti prolationis verborum, aut in ultimo instanti; si in primo in- slanti,ergo Sacramentum secundum totum id quod sequitur primum in- stans prolationis verborum, super- fluit, et per consequens, si nihil di- ceretur de verbis pust primam pro- lationein, nihilominus consequitur anima effectum Sacramenti, et illam dispositionem ad gratiam, quod absurdum est.
Si dicas quod in ultimo instanti G. prolationis verborum causetur dis- i^espoosio positio ista virtute Sacramenti, cum ^udq. in ultimo instanti nihil sit de verbis, ^^^**^' ^^' vel tantum ultima littera,'vel syllaba, LIBRl IV.
Item «lia ret poQtio.
Qooikjodo nltimaffatergo ultima syllaba, vel littera cum ultima frulta aquce sufQceret ad cha- raclerem, et talem dispositionem imprimendam respectu graliap in Sacramenlo Baptismi, quod constat omnibus esse falsum; vel ergo Sacra- mentum non causat gratiam, nec dispositionem ad eam; vel quando non est in ultimo membro, tunc causabit eam, quorum utrumque est impossibile.
Si dicas quod causat talem dispo- sitionem in ultimo instanti virtute. syllabarum praecedentium, sicut cavatur lapis ultima grutta virtute praecedentis, ex 8. Physic. lext. 23.
Contra, nunquam causalultimum uciiiifai^iD virtute aliorum aliquid in fine, nisi praBcedeo- virtute praeccndentium aliquid im- '*""' primatur in passo, ita hic.
Item, quod dicit, Sacramentum agere instrumentaliter ad gratiam, quia causat talem dispositionem, non intelligo, quia verba prolata circapanem etvinum in Sacramento Eucharisliae, si aliquid causet, quae- ro quid causant instrumentaliter. Non gratiam, probo, quia agens inslrumentale simul habet actionem naturalem et instrumentalem; sed verba illa non habent actionem na- turalem, nisi dum sunt; ergo nec inslrumentaliter possunt agere, nisi dum sunt; sunt aulem ante ullimum instans prolationis verborum, et non in ullinio inslanli; ergo tunc, dum verba proferunlur, est in vir- tule eorum corpus Chrisli, et vera transubstantialio istarum specierum in corpus Christi, et per consequens anle ullimum instans verborum causatur ab eis disposilio in anima ad gratiam.
Item, multiplicatio vocum et verborum non fit in inslanti, sed cum motu et tempore; ergo in instanti, quo terminata et finita est prolatio istorum verborum Sacramentalium, non tangit panem et vinum, nec habent suam artionem naturalem, nec per consequens habent suam actionem supernaturalem, et ita non esset corpus Christi finita prolatione verborum in ullimo instanti, sed in tempore pra?cedenti vel sequenli, quod non est verum.
Ilem, fictio videtur dicere quod circa panem fiat aliqua alteratio, antequam fiat corpus Christi.
SCBOLIUM in.
Refatat respoDsionem D. Thomff ad secun- dam qua^stionem, qualeDOS poDit virlutem superoaturalem io Sacrameotis. Primo, quia illa DOD esset tola io toto, et tota ia qualibet parte Sacrameoti, oec tota io teto, et pars in parte. Secaodo, dod esset io qaalibet syllaba, nec in ana aliqaa determinata. Tertio, non est assignare quando infunderetur. De boc late in Oxon. quaest. 5. a nuro. 8.
Contra solutionem secundae quaes- tionis, quae posuit virtutem illam, nescio quam, quaero de illavirtute, quae ponitur in Sacramenlo, an est totaliter in toto, et tota in qualibet parte, aut pars virtutis in parte Sa- cramenti. Non primo modo,qin*ahoc solummodo conceditur de forma sub- stantiali in anima intellectiva, et nullo modo in aliquo accidente,cu- jusmodi est isla virlus in Sacra- montu; nec secundo modo, quia se- cundum eos, est forma spirilualis, et constat quod forma spiritualis non cxtenditur, sed tantum corpora- lis virtus.
Item, ista virtus aut est eadem in qualibet syllaba, aut alia et alia? Si Reiicitar D. tboms res poDsio ad 2. quc- BtioDem. Sola anima ratiooalis iodiTitibilia est io corpore, et in paMO diTisibili.
DIST. I. QUiESTIO IV.
eadem, ergo illa manet usque in finem prolationis verborum; sed nulla syllaba manet simul cum alia, quia qucBlibet est quanlitas discreta; ergo isla virtus migrat de subjecto in subjectum, Si sit alia virtus in alte- ra et alterasyllaba, ergo vel queeli- bet causabit gratiam, vel nulla.
Item, nullum instrumentum est instrumentum conveniens alicui operi, quia artifex ulitur eo; sed prius est tale, etiamsi nunquam quis uteretur illo; ergo prius est virtus in Sacramento, si aliqua sit in eo, quam utitur aliquis eo,.et per con- sequens prius esl virtus in his ver- bis, hoc est corpus meum, vel, ego baptizo tCy etc. quam Sacerdos uta- tur eis. Non est primo, ut dicit ista opinio, virtus in aliqua per applica- tionem ad opus, et ita nec in Eucha- ristia tanquam in fieri, utipsi dicunt, etc.
Praeterea, si sic esset, tunc quo- ties uteretur eo, toties causaretur illa dispositio supernaturalis in ani- ma, et toties fieret novum miracu- lum.
SCHOLIUM IV.
Resolvit priroam quflestioDem, scilicet Sacra- menta non causare gratiam, nec aiiquid super- naturale, pbysice aut principaliter, nec inslru- mentaliler; ad eorum tamen ministrationem ex pacto gratiam causari in non ponenteobi- cem. Probat primo, quta omnis disposlMo necessitans ad formam, quae non est ratio receplivi, est quodammodo causa acliva ejus in&trumentalis, et sic meritum dicitur cauea praemii; sed Sacramenti miniatratio est dispo- sitio respectu gratiae necessitans ad eam, ergo id facit per actiones naturales ex pacto, scilicet Dei, necessitante, sine iilis aliis, videlicet orna- tu et virtute in motu. Secundo, aiteratio praece- dens formam substantialem necessario, quam- vis non terminetur ad illam, ut ad per se terminum, sed ad qualitatem, dicitur tamen causa illius dispositiva el activa; ergo simililer in proposito de Sacramenlo respectu gratiae.
Respondeo ergo ad quaestionem primam, et dico quod nullum Sa- cramentum ullo modo agit ad crea- tionem gratiae, nec principaliter, nec instrumentaliter, nec disposilive per aliquam actionem supernaturalem virtule alicujus allerius ad gratiam. Habet tamen Sacramentum quam- dam actionem naturalem, ut aqua cum verbis in Sacramento Baptismi abluere habet corpus, quae potest dici actio instrumentalis respectu gratiae, quia signiiicat ablutionem animae interiorem per gratiam, quee est ibi actio principalis, ut sic Sa- cramentum proprie dicatur dispo- sitio activa naturalisrespectu graliae, reducta vQro ad genus causfie effi- cientis. Quod probatur sic: Dispo- sitio quae est necessitans ad formam, quando non est praecise in ratione receptivi, habet aliquo modo ratio- nem efficientis respectu illius formae; susceptio Sacramenti est quaedam dispositio necessitans ad gratiam ex paclione divina, qua Deus pepigit assislere Sacramentis, ut conferrent quod signant, et non ha- bet tantum rationem receptivi res- pectu gratiae.
Probatio, quia sicut tu ponis vir- tutem in aqua posse creare aliquam disposilionem in anima effeclive respectu gratiae, ita ego pono ablu- tionem aquae, et limitaiionem olei cum verbis esse immediatam dispo- sitionem ad gi-atiam aclive, quia non se tenent ex parte animae reci- pientis gratiam; licet enim ablutio sit passio respectu corporis, non ta- men respeclu gratiae, sed est quae- Resolutio 3. qusestioois.
Dispositio quse uon est ratio receplivi, est acliya.
Qualiter Sacramen- ta causeot gratiam.
LffiRl IV.
ergo ultima syllaba, vel litteracum ultima gulta aquae sufficeret ad cha- racterem, et talem dispositionem imprimendam respectu gratise in Sacramento Baptismi, quod constat omnibus esse falsum; vel ergo Sacra- mentum non causat gratiam, nec dispositionem ad eam; vel quando non est in ultimo membro, tunc causabit eam, quorum utrumque est impossibile. itemaiia Si dicas ouod causat talem disporeepoasio...• • /.
sitionem m ultmio mstanti virtute syllabarum praecedentium, sicut cavatur lapis ultima gutta virtute preecedentis, ex 8. Physic. lexL 23.
Ouoojodo Contra, nunouam causatultimum tacauiatin virtute aliorum aliquid in tine, msi praBcedeo- virtute preecendcntium aliquid im- *"™' primatur in passo, ita hic.
Item, quod dicit, Sacramentum agere instrumentaliter ad gratiam, quia causat talem dispositionem, non intelligo, quia verba prolata circapanem etvinum in Sacramentp Eucharistiae, si aliquid causet, quae- ro quid causant instrumentaliter. Non gratiam, probo, quia agens instrumentale simul habet actionem naturalem et instrumentalem; sed verba illa non habent actionem na- turalem, nisi dum sunt; ergo nec instrumentaliter possunt agere, nisi dum sunt; sunt autem ante ultimum instans prolationis verborum, et non in ultimo instanli; ergo tunc, dum verba proferuntur, est in vir- tute eorum corpus Christi, et vera transubstantiatio islarum specierum in corpus Christi, et per consequens ante ultimum instans verborum causatur ab cis dispositio in anima ad gratiam.
Item, multiplicatio vocum et verborum non fit in instanti, sed cum motu et tempore; ergo in inslanli, qiio terminata et finita est prolatio istorum verborum Sacramentalium, non tangit panem et vinum, nec habent suam actionem naturalem, nec per consequens habent suam actionem supernaturalem, et ita non esset corpus Christi finita prolatione verborum in ultimo inslanti, sed in tempore pra^cedenli vei sequenti, quod non est verum.
Item, fictio videtur dicere quod circa panem fiat aliqua alteratio, antequam fiat corpus Chrisli.
SCBOLIUM III.
Rerutat repponaionem D. ThomaB ad secun- dam qu.-vstionem, quatenus ponit virlutem superoaturalem in Sacramentis. Primo, quia illa non esset tola in toto, et tota ia qualibet parte Sacramenti, nec tota in l©lo, et pars in parte. Secundo, non esset in qualibel syllaba, nec in una aliqua determinata. Tertio, non est assignare quando infunderetur. De hoc late in Oxon. qusst. 5. a num. 8.
Contra solutionem secundee quees- tionis, quse posuit virtutem illam, nescio quam, quaero de illavirtute, quaeponitur in Sacramento, an est totaliter in toto, el tota in qualibet parte, aut pars virtutis in parte Sa- cramenti. Non primo modo,quiahoc solummodo conceditur de forma sub- stantiali in anima intellectiva, et nullo modo in aliquo accidente,cu- jusmodi est ista virtus in Sacra- mentu; nec secundo modo, quia se- cundum eos, est forma spiritualis, et constat quod forma spiritualis non extenditur, sed tantum corpora- lis virtus.
Item, ista virtus aut est eadem in qualibet syllaba, aut alia et aIia?Si Reiicitur D. tboai» res poDsio ad 2. que- stioDem. Sola anima ratioDalis iDdivitibilis est iD corpore* et in pasfo di^isibiU- DIST. I. QUiESTIO IV.
eadem, ergo illa manet usque in finem prolationis verborum; sed nulia syllaba manel simul cum alia, quia quaelibet est quanlitas discreta; ergo isla virtus migrat de subjecto in subjectum, Si sit alia virtus in alte- ra et alterasyllaba, ergo vel queeli- bet causabit graliam, vel nulla.
Item, nullum instrumentum est instrumentum conveniens alicui operi, quia artifex utitur eo; sed prius est tale, etiamsi nunquam quis uteretur illo; ergo prius est virlus in Sacramento, si aliqua sit in eo, quam utitur aliquis eo,.et per con- sequens prius est virtus in his ver- bis, hoc est corpus meum, vel, ego baptizo tCj etc. quam Sacerdos uta- tur eis. Non est primo, ut dicit ista opinio, virtus in aliqua per applica- tionem ad opus, et ita nec in Eucha- ristia tanquam in fieri, utipsi dicunt, etc.
Praeterea, si sic esset, tunc quo- ties uteretur eo, toties causaretur illa dispositio supernaturalis in ani- ma, et toties fieret novum miracu- lum.
SCHOLIUM IV.
Resolvit priroam quflestioDem, scilicet Sacra- meDta noD causare gratiam, nec aliquid super- naturale, pbysice aut priDcipaliter, nec inslru- nientaliler; ad eorum tamen ministrationem ex pacto gratiam causari in non ponenteobi- cem. Probat primo, quia omnis disposiiio necessitans ad formam, quae non est ratio receplivi, est quodammodo causa acliva ejus in&trumentalis, et sic meritum dicitur cuusa praemii; sed Sacramenti ministratio est dispo- sitio respectu gratiae necessitans ad eam, ergo id facit per actiones naturales ex pacto, scilicet Dei, necessitante, sine illis aliis, videlicet orna- tu et virtute in motu. Secundo, alteratio praece- dens formam substantialem necessario, quam- vis non terminetur ad illam, ut ad per se terminum, sed ad qualitatem, dicitur tamen causa illius dispositiva el activa; ergo simililer in proposito de Sacramenlo respectu gratiae.
Respondeo ergo ad qusestionem primam, et dico quod nullum Sa- cramentum ullo modo agit ad crea- tionem gratiae, nec principaliter, nec instrumentaliter, nec dispositive per aliquam actionem supernatui^alem virtute alicujus alterius ad gratiam. Habet tamen Sacramentum quam- dam actionem naturalem, ut aqua cum verbis in Sacramento Baptismi abluere habet corpus, qufie potest dici actio instrumentalis respectu gratiae, quia significat ablutionem animee interiorem per gratiam, quae est ibi actio principalis, ut sic Sa- cramentum proprie dicatur dispo- sitio activa naturalisrespectu gratiae, reducta vQro ad genus causae effi- cientis. Quod probatur sic: Dispo- sitio quae est necessitans ad formam, quando non est praecise in ratione receptivi, habet aliquo modo ratio- nem efficientis respectu illius formae; susceptio Sacramenti est quaedam dispositio necessitans ad gratiam ex pactione divina, qua Deus pepigit assistere Sacramentis, ut conferrent quod signant, et non ha- bet tantum rationem receptivi res- pectu gratiae.
Probatio, quia sicut tu ponis vir- lutem in aqua posse creare aliquam dispositionem in anima effective respectu gratiae, ita ego pono ablu- tionem aquae, et limitationem olei cum verbisesse immediatam dispo- sitionem ad gratiam active, quia non se tenent ex parte animae reci- pientis gratiam; licet enim ablutio sit passio respectu corporis, non ta- men respeclu gratiae, sed est quae- 8.
Difipositio qu8Q uon est ratio receptivi, est acliya.
Qnaliter Sacramen- ta caosent gratiam.
/^ LIBRl IV.
dam dispositio activa respectu ejus expaclione divina, sicutipsi ponunt de ornatu; ergo habet rationem ef- ficientis et activi respeclu graliae. Minor patet per exemplum et per rationem. 9. Per exemplum sic: Meritum conper meriia ceditur habcre respectum efficaciae quomodo ^ acquiraiur alicuius respcctu praemii, quia per meritum acquiritur preemium, et ta- men nec instrumentaliter, nec prin- cipaliter causat aliquam dispositio- nem a se respectu praemii; verius enim conceditur quod merita fece- runt ipsum beatum, quam quod ipse fecit se beatum; ergo si ille qui in- ducitdispositionem nonhabentem ra- tionem receptivi respectu formee, di. catur habere efficaciam respectu for- maB,sicuttuponis deaqua, quod cau- set gratiam in anima, multo magis Sacramentum et ablutio instrumen- talis, quae est dispositio ulterior non in ratione receptivi, diceretur ali- quo modo causare gratiam, et ita secundum hanc viam facilius polest sustineri Sacramenta dare gratiam quam secundum priorem viam, po- nendo tot absolula in aqua et anima; et hoc est quod dicit Magister mul- tipliciter, non ab ipsis Sacramentis est gratia, sed a Deo per ipsa.
Item, alteratio praecedens induc- tionem formae substantialis necessa- rio non per se terminatur ad sub- stantiam, ut ad per se terminum in- trinsecum, sed ad qualitatem in ea, et tamen dicilur aliquo modo causa substantiae, non formalis. Patet, quia tunc substantia esset per se qualitas; nec finalis, quia praecedit eam; nec malcrialis, quia quando subslanlia inducitur, tunc cessat al- teratio; ergo ut dispositio activa reducitur ad causam efficientem; nec ista dispositio acliva respectu formae substantialis causat aliquam dispo- sitionem aliam a se respectu illius substantiae, sed per illam violen- tam activitatem, quam habet, agit ad inductionem illiussubstantiae. Sinii- liter in proposito, Sacramenta non causant in anima, vel in se aliquam dispositionem ad aliquem terminum respectu gratiae praeter seipsa.
Probatio per rationem patet, effi- ciens causans disposilionem ad ali- quem terminum, dicitur causare ip- sum terminum, non immediate, quia causat dispositionem; sed quod est causa prioris, non dicitur causa posterioris, nisi prius sit causa illius posterioris, sicut causans B, non di- citur causa C, nisi B sit causa (7; ergo cum Deus non causet in anima gratiam, nisi per susceptionem Sa- cramenti, illa erunt quodammodo dispositio activa respectu gratiae.
Ad argumenta primae quaestionis, dico ad primum, quod Sacramenta dicuntur contineregratiam, ut signa effectiva et vera demonslrativa in signato, non quia dantgratiam, vel quia ab eis sit gratia, sed a Deo per ipsa, sicut dicit Magister.
Ad secundum, dico quod Sacra- menta veteris legis non differunt a Sacramentis novae legis per dare gratiam, et non dare gratiam, sed per dare majorem gratiam et mino- rem gratiam. Circumcisio enim, et alia Sacramenla lepalia dabantgra- tiam, sed non tantam sicut Baptis- mus, et alia Sacramenlanovae legis. Caeremonialia tamen, et oblationes veteris legis differunt a Sacramenlis novae legis per dare et non dare gra- tiam, quia caeremonialia illa, quae Ad argom. i. qaaBBt.3.
Ad secandum. Diff<srentia SacrameD- torum ve- teris legis et Dovffi in efficiendo gratiam.
DIST. I. QUiESTlO IV.
non sunt Sacramenla, ut immolare victimas pacificas, orare et jejunare, ethujusmodi, necexpactionedivina, nec etiam ex virtute propria confe- rebant gratiam; sicut nec etiam cseremonialia nostra, ut abstinere a carnibus diebus Veneris, conferunt gratiam virtute propria operis ope- rati.
Dives enim ofTerensbovem in hos- tiam salutarem, et sine bono motu interiori, et pauper non habens un- do ofTerat aliquid, motus interius nd bonum affectum erga Deum, re- cipit gratiam, et dives non. In Sa- cramento autemdatur duplex gratia, una virtute Sacramenti, alia ratione boni motus interioris, si insit in susceptione Sacramenti. In caeremo- ^ nialibus autemtam novaelegis quam veteris tantum datur gratia propler bonum motum interiorem, et prop- ler opus operatum, si praecessit ex merito bono. \fum!' ^^d id quod dicit Augustinus in cap. Detrahe, quod illa ablutio facta in aqua est susceptio Sacramenti, quia Sacramentum formaliter con- sislit in usu, etita susceptio Sacra- menti est immediata disposilio ad graliam, sicuttu ponisde ornalu.
SCHOLIUM V.
Ad seoundam qusstionem dicil consequenter ad jam dicta in prscedenti, nullam vlrlutem physicam inhaerere Sacramentis, sed tantum Dei pactum; sumendo tamen virtutem pro ullimo potentise signi praclici, dicit adraitten- dam esse in Sncramentis, quod tantum est significare efficaciter, hoc est, semper et certo habereefTeclum, quem significant, quantum est ex se. Vide Doctorem in Oxon. htc a num. 16.
11. Ad secundam quaestionem dico Resoiuiio quod uou cst ibi ponenda aliqua uS^' virtus absoluta in Sacramento, sed solum signum ordinatum et inslitu- tum a Deo, efficaciter reprsesentans formam principalem, etsuum signa- tum, et quicumque id signum reci- piat sine fictione, fiat amicus Dei, el?o®acrl"* acceptetur a Deo per gratiam, et ™®°{:j*Jif" quandocumque id fit in aliquo, illi assistit Deus, ut insit, quod desi- gnat.
Si tamen contendas omnino quod oportet ponere virtutem in Sacra- mento respectu gratiae, respondeo, et dico quod virtus uno modo est ullimum de potenlia 2. de CoelOy text. 116. ullimum autem de po- tentia signi vel Sacramenti est, quod semper habeat secum suum signalum, quantum est ex parte sui; sic autem est in proposito. Semper enim Deus assistit suo signato, ut veraciter et efficaciter in- sit, quod demonstrat, nisi sit im- pedimentum ex parte suscipientis, et ipso ablato stalim inest signatum. Per hoc patet responsio ad argu- menta in oppositum.
Ad primam Augustini de aqua, 12. dico non discordando vel glossando, Adargum. quod tinclio corporis ab aqua cum verbis simul, vere cor abluit, non quod actione sua aitingat gratiam vel dispositionem ad eam, sed quod sil ipsa ablutio exterior immediata dispositio ad graliam, ut secum ha- bens quod signat; nec video neces- sitalem ponendi aliam disposilionem, et ideo fugio pluralitatem.
Ad aliam, dico quod si medicina^^^jy^j^""" esset ita efficax, quod ea apposila statim sequeretur sanitas sine qua- cumque actione, sicut est in Sacra- mento respectu gralia3, esset utique perfecta et efficax; sic in propo- sito.
l.qusest. 2.
LiBRi rv.
Ad ler- Ad aliud, dico quod nova relatio ^'""' realis nunquam esl adveniens sine novo fundamento reali absoluto; potest tamen relatio rationis adve- nire alicui sine novitate fundamenti, et talis est relatio Sacramenti res- pectu gratise.
QUiESTIO V.
Utrum in Circumcisione conferebalur gratia?
Alens. 4. pari. quacst, 7. membro 7. D. Thomas 3. pan, qu3Ssl, 70. art. 4. D. Bonavent. hic 2. parL ari, 2. quaest. 3. Richard. art, 6. quxsi, I. Gabriel. qu;€si, 4. Duraod. qusest. 5. Au- reol. quxsi. 2. ari. 4. Rubion quaest, 5. MHJor ibid. Suarez tom, 3. pari. 3. disp. 5. sect, i. Vasquez 3. part, d. 165. Scotus in Oxon, hU qu3esi, 6. etde i. princ. cap. 3 1. Arguitur quod non. Glossa super Argum. id ad Rom. 4. Signum Circumcipnmum. ^.^-^^^^-^. ^^ habetur in littera hujus dislinctionis, cap. penult. in Cir- cumcisione peccata tantum remitte- bantur, sed non gratia ad bene ope- randum praBstabatur, nec virtutes augebantur, nec dabantur, sed tan- tum signabantur. Secun- Item, Circumcisio non conferebat nisi quod signabat; sed non signa- bat nisi peccati remissionem; ergo illud tantum conferebat.
Tertium. Itcm, sccundum Magistrum et po- nilur in littera, Sacramenta veteris legis tantum promittebant gratiam; Sacramenta novee legis causant, quod illa promittebant; ergo, etc.
Quartum. Item, secuudum Bedam in cap. 2. LuccB^ et habetur in litlera: Circumcisio non aperuit januam; gralia aperuit, quia non datur alicui, nisi quis sit acceptus et amicus Dei; ergo, etc.
Contra multipliciter in littera, et de Consecr. dist. 4. August. de nupt. ^^^^ ^^ et concup. cap. 11. Ex qxioinstitu- tum. ta est Circumcisio in populo Dei, magnis et parvis valebat ad purga- tionem originalis peccatiy sicul Bap- tismuSy ex illo tempore quo institu- tus est, incipiebat valere ad innova- tionem hominis; sed per Baptismum non tantum remittebatur culpa, sed etiam conferebalur gratia; ergo et in Circumcisione gratia confereba- tur.
Item, Beda in littera: Quianunc per Evangelium suum^ etc.
SCHOUUM I.
Originale deleri per Gircumcisionem; ita Au- gust. cil. et 3. contra Jul. cap. 18. el cap. 5. cap. 9. et in illud Gen. 17. Masculus cujus prge- putii caro^ ei i, de Bapt. cap. 24. et <3. Civi- lat. 26. Greg. 4. Moral. 2. 3. habetur cap. Quod autem, de cons. d. 4. et cap. Majores, de Bapiis- mn. Prosp. l. de proraiss. cap. 14. Cyprian. de Cardinal. cap. ^O. Bernard. serm. de Circumci- sione. Beda hlccitatus in quaestione. D, Thom. 3. part. qu8B9t. 6. art. 5. et qnaest, 62. art. 6. Alens. supra, et communis, ponit senlentiam negantem, eliam de potentia absoluta, poluisse peccatum toili sine gratia, cum suis rationi- bus.
In ista quaestione praemitto unum 2. certum, in quo omnes concordant, scilicet quod per Circumcisionem deleatur peccatum originale, quod patet expresse per aucloritatem Au- guslini adductam in oppositum, ex quo instituta est Circumcisio yelc. Et probatur per rationem, quia Deus nunquam reliquit hominem sine adjutorio et congruo remedio ad sa- lutem; sedtemporelegis scripta3 non videbatur aliud remedium ante in- stitutum contra peccatum originale quam remedium Circumcisionis, quod faceret, licet imperfecte, tunc circumcisis, quod modo facit Bap- DIST. I. QUiESTlO V.
Aa siae collatioae gratiflB possitDeuB reaiiltere origioale peccatum. Dupiex Dei poteotia. aosoluta et ordinala.
Opioio ne- gativa Ri- chard. btc Ratio pri- ma.
lismus bapUzatis perfecle; ergo tunc fuit in remediuin contra pecca- tum originale Circumcisio, sicut mo- do Baptismus suo modo.
Sed ulterius dubium esl, utrum peccatum originale possibile sit di- mitti sine collatione gratiae?Et quia tam ablatio culpae quam collatio gratiae pertinent ad potentiam divi- nam, ideo queerendum est, si hoc sit aliquo modo possibile? Aliquid autem est possibile Deo dupliciter; vel secundum ejus potentiam abso- lulam, qua potest omne id quod non includit contradictionem; aut se- cundum potenliam ejus ordinalam, secundum quam fit omne illud quod consonat legibus divinae justitiae, et regulis sapienliae ejus; quod si fie- ret aliter, el secundum alias ieges statutas et ordinatas a divina volun- tate non inordinate fieret, sed ita ordinate,sicut modo secundum ista.
Dicitur hic ab aliquibus, quod Deus de potentia sua absoluta non posset peccatum delere, etgratiam non infundere; si enim rationes ali- quid valeant, hoc videntur probare. Ad hoc ponuntur quatuor rationes: Prima talis est: Anima non potest purgari de peccato, nisi de immun- da fiat munda; sed non fitmunda de immunda, nisi per aliquam mu- tationem in aliquo; non per muta- tionem factam in Deo, quia ipse est omnino immutabilis; ergo per mu- tationem factam in anima; non ad relationem, quia ad relationem non est motus, nec mutatio, 5. Physic lext. 10. ergo ad aliquid absolutum in ea, a quo expellitur culpa; nihil est lale, nisi gratia; er- go hsec ratio concludit de gralia ab- soluta, si valeat.
Et hoc est quod arguit alius Doc- sccunda. tor sic: Peccalum se habet ad gra- tiam sicut tenebra ad lucem; sed te- nebranon expelliturnisi per lucem; ergo, etc.
Item, arguit aliusDoctor sic: Pec- Tertia. catum, quod remiltitur, non imputa- tur ad pcenam; ergo culpa, quae omnino remittitur, nullo modo ma- net in anima, quiasi maneret in ea, necessario imputaretur sibi ad poe- nam; sed si culpa non manet, tolli- tur, deordinatio animae per cul- pam; non lollitur ista deordinatio nisi per graliam ordinantem; ergo, etc.