Item, si peccatum dimittitur; Quarta. ergo divina offensa placeatur; sed non placatur divina offensa, nisi peccator reconcilietur ei, et accep- tetur persona quae peccavit; sed non reconciliatur nisi per gratiam, quia gratia dividit filios regni et perditionis; ergo, etc.
SCHOLIUM H.
ToUi posse peocaturo sine gralia, probat, quia rectitudo naturalis repugnat peccato, et hsc sicut ab initio potuit poni sine gratia, ita et modo, quia qualem potuil Deus bominem primo formare, lalem potest re^taurare. Dc hoc Doctor in Oxon. 4. dist. ^15. quflest. 2. fin. et disl. 46. qu«9t. 2. et i. dist. 37. quaBsl. 2. Vide eum in Oxon. htc a num. 4. et Scholium ibi- dem. Explicat quo sensu dici potuit Gircumci- sionem non cooferre gratiam, quia vel non tantarii, quantam Baplismus, vel non universa- liler. Nequeest quod dicatur gloQsa esse libera, quia aucloritas Palrum adducta eam suadet, et curo communi Schola admiltit Circumcisionem contulisse gratiam, nec est alia via responden- di magis congrua. Ita admittit Alens. D. Bona- vent. Richard. Durand. Mayro. Rub. Suarez citali, et aliis passim. Vidi? Scholia in Oxon. hlc ad num. 9. et ad num. 43.
Sed istae raliones non videntur 4 mihi concludere, quin Deus de po- LIBRI IV.
Refutatar ista 860- teDtia.
Non sola grtttia repugoat origioali.
Gratia dod est uatiiraliB boniiDi, et esta juBticiaorigioali diversa.
Objectio.
Solviiur.
gratia gratuuifacieute.
tentia sua absoluta possit peccatum originale vel actuale remiltere sine infusione gratiae gratum facientis, quod probo sic: Qusecumque sibi in- vicem repugnant, mutuo se expel- lunt et excludunt; ergo quando ali- cui uni repugnant plura, id unum potest per quodlibet eorum excludi; sed peccalo originali repugnat ali- quid aliud quam gratia, ut justitia originalis vel rectitudo naturalis, qucB nec estpeccatum originale, nec gratia; non gratia, quia tunc gratia esset perfectio naturalis, in qua rec- tiludine Deus potest facere homi- nem, quae repugnat formaliter pec- cato originali, quiaid destruit illam rectitudinem in eo; ergo per aliquid aliud potest excludi, quam per gra- liam, quia per rectitudinem mere naturalem, quee repugnat sibi for- maliter.
Dices forte quod illa rectitudine absolute posset esse a natura sine gratia, tamen post culpam non po- test restitui sine gratia.
Conlra, formanon habet e^^ealte- rius rationis propter hoc quod op- posilum ejus praecessit in subjecto, sicut frigus non est alterius rationis in aqua, quia calor praecessit in ea, et per consequens non habet aliquam separabilitatem, vel inseparabili- talem a subjecto, quia contrarium ejus pra^cessit in eo, quia forma se- cundum rationem ejus propriam et formalem, habet separabililatem a quocumque; sed rectitudo naturalis vel justitia originalis, separabilis est a gralia gratum faciente, si opposi- tum,ut peccatum originale,non prius infuisset. Patet in Adam, qui, secun- dumMagistrum, licethabuerit unde possel starey non tamen iinde posset proficerey quia non habuit tunc gra- tiam gratum facientem; ergo eodem modo rectitudo illa naturalis sepa- rabilis est a gratia, licet oppositum ejus infuisset; non est ergo im- possibiie peccatum amoveri ab ani- ma, et remanere in rectitudine natu- rali sine omni gratia gratum fa- ciente.
Item, secundo sic: Qualemcum- que hominem potest Deus produ- cere vel formare secundum formam absolutamtalem, preecise potest post culpam reparare.
Major probatur, quia ex quo cul- pa non facit naturam esse aliam, nec facit quin sit capax ejusdem perfec- lionis, cujus fuit in principio; ergo cum maneat in homine post lapsum eadem natura quse prius, omnis il- lius perfectionis, cujus fuit prius ca- pax, el modo; ergo, etc.
Sedcontra iliam majorem potest instari sic, quiavirginemcorruptam non polest reparare, quia non po- test facere de non virgine virginem, quia secundum Aristolelem 6. Ethi- corum cap 3. hocsolo privatur Deus iit ingenita faciat^ qu3e facta sunt. Potest tamen hominem formare se- cundum virginitatem; non ergo qualemcumque potest Deus facere hominem, taiem potest ipsum repa- rare.
Respondeo, dixi in ista majore, quod quidquid potest Deus produ- cere secundum formam absolulam, quod id secundum ipsam potest re- parare; possumus ergo per virgini- tatem intelligerealiquid absolutum in anima, ut velle integritatem car- nis, et non carnaliter peccare vel aliquod absolutum in corpore, ut inlegrildtem carnis; sic dico, quod 5.
Qualem potest Deus ho- mioem cre- are, talem potett reparare.
lostaDtia.
Solotio. Ao etquo- modo Dea« polest re- parare vir- giuitateu).
DIST. 1. QUiESTlO V.
Deus potest facere de non virgine et de non integritale carnis vel animse, integrain integritatem animae vel corporis. VirgiDitas Vel potest intelligi per mrginila' ^*"^*"' tem negatio positivi, et revocatio rationis transiens in preeteritum, ul nunquam velle sic peccasse, et sic non potest Deus facere virginem de non virgine, quia non potest facere quin actus quo amitlebatur virgini- tas, transierit in prseteritum, quia, ut dictum est, hoc solo privatur Deus ingenila facere quas facta sunt^ sicut nec polest facere de furto non furtum, quia non potesl facere quin ille, qui furatus est, sit furatus, nec de praeterito non praeteritum.
Et hujus ratio est, quia impossi- bile est simpliciter, ut aliquod agens faciat de non ente non ens. Contin- git enim positiv^e facere de non ente ens, ut patet in creatione, et priva- live de ente non ens, ut patet in an- nihilatione et corruptione, similiter de ente in potentia ens in aclu; sed impossibile est sive privative, sive positive facere de non ente non ens, quiatermini factionis sunt im- possibiles et contrarii.
Facere autem preeteritum non esse praeteritum, est facere quod praeteritum non prseleriit, quod est non ens non esse non ens, et hoc est impossibile, et hoc est facere nihil non esse nihil, quod est impossibile.
insiaDtia. Dices, si virgiuitas potest reparari quaTitum ad totam absolulam perfectionem quam imporlat, quae est praerogativa Aureolae, quae concedilur virginibus,videtur quod nihil sit.
soivitur. Respondeo, quod Aureola virgi- Pureou num estspecialc gaudium, et esl de virginum. punquam peccasse in tali genere ToM. xxm.
peccati, et semper innocentiam et puritatem carnis servasse; sednobi- lius est nunquam peccasse, et ne- gatio offensae in praeteritum, quam aliquando peccasse et offendisse, et reconciliatum esse. Gaudent etiam virgines specialiler, quod nunquam peccaverunt illo genere peccati, ad quod homines ex corruptione carnis maxime proni sunt. Unde Aureola eorum est de negatione offensae praeterilae, quantum ad corruptio- nem carnis.
Dico ergo quantum ad istum arti- peccatum culum, quod Deus de potentia ab- remfttrpo- soluta potest remittere peccatum que\ofu." originale non infundendo gratiam ®'°°^gB^''*" gratum facientem, quia, ut dictum est, non solum repugnat peccato originali gratia, sed etiam reclitudo et justitia naturalis; et ideo potest Deus de potentia absoluta peccatum originale per utrumque expellere, lam scilicet per graliam quam per juslitiam naturalem, sive sitrectitu- do tantum, sive aliqua gratia super- addita.
Patet per hoc ad argumenta de alia opinione.
Ad primum, dico quod peccatum 6. originale non remiltitur, nisi anima Ad ratio- fiat de immunda munda, et quod chaJdi^ad- mutatio fiat in anima, sed non ne- num^a. cessario ad gratiam gratum facien- ^mam!" tem, sedquod muteturad rectitudi- nem naluralem, licet posset mutari ad eam. Sed modo quando infundi- tur gratia ipsi animae, non fit muta- tioadrectitudinem naturalem et jus- titiam originalem, nisi virtualiter inquantum gratia virtualiter inclu- dit illam rectitudinem, quatenus in acceptatione divina supplet vicem ejus, etc.
LIBRl IV.
Ad secundum, dico quod gratia pelli sine gratia et charitate, et de Ad secuQlia oppo- non opponitur peccato, ut habitus peccatore fleri non peccator per jusciio^orum privationi formaliter, sed sicut cau- titiam originalem, ut tu dicis, tunc demeriio- g^ meritoria causse demeritoriae, et nihil valerent argumenta, qua^ pronon formaliter; sed sic opponitur bant charitatem esse in anima, ut de peccato originali justitia originalis injusto fiat justus, et de non accepto vel rectitudo naturalis; et ideo non acceptus, et quod privatio non exexpellitur peccatum originale for- pellitur nisi perhabitumj^^quajposita maliter, nisi perjustitiam vei recti- sunt lib. 1. dist. 17. de justificatione tudinem naturalem; virtualiter au. peccatoris et ratione meriti. tem et meritorie per gratiam, qua- Respondeo, quod nullum medium ife^yj**"^: tenus acceptatur a Deo pro eodem ibi positum ad probandum ^harita- ^^ '•y^J^- pro quo justilia originalis acceptare- tem inesse animse sumitur ex nega- ^um abs- Ad ter- tium.
tur, si messet.
Ad aliud, quando dicitur quod peccatum nullo alio modo tollitur, nec potest tolli nisi per gratiam, falsum est; et cum probas quod illa inordinatio non tollilur aliter, dico quod non est verum, potest etiam tolli per justitiam originalem, sicut dictum est.
tione aliqua, ut quod de mimico fiat tionecu-...1 j • •!•. jusvis ponon municus, vel de inreconcilialo sitivi. fiat non inreconciliatus, vel anima immunda fiat anima non immunda. Sed omnia media sumuntur ex ali- qua affirmatione ibi, ut quod de non amico fiat amicus, et de non lilio regni fiat filius regni, et de non di- gno vita a^terna fiat dignus vila tam^^Re- ^^ quartum, concedo quod quan- eeterna; et ideo suppositisillis, qua3 "cat^'°ab8.*^^^ peccatum dimittitur, ofTensa pla- ibi supponuntur, merito scilicel, et ^l^i^J^^^on- caturet fit reconciliatio, sed per hoc justificalione peccatorum, necessa- ad amici- quod dimitto alicui ofTensam, et reliaro dari ^...,.., potest. concilior ei, ne velim ei malum, non propter hoc accepto eu m ut amicu m; reconciliatur enim mihi ad pacem, ne velim ei malum, sed non recon- ciliatur mihi ad amicitiam, ut velim ei bonum. Potest enim aliquis re- conciliari quantum ad pacis refor- mationem, ut non appetat ulterius vindicari de eo, licet non reconcilia- tur in amicitiam perfectam, ut velit sibi bene esse.
Ita in proposito, Deus remitlendo peccatori suum peccatum, reconci- liat eum sibi ad pacem, ut nolit am- plius vindicari de eo, non tamen ac- ceptat eum ut amicum et heeredem regni nisi per gratiam. instantia. Scd diccs, si peccatum potest exrio sequitur gratiam esse in anima, ut medium positivum ad dcmons- trandum illos eGfectus positivos in anima, meritum scilicel, et justifi- cationem, quee sunt in ea per gra- tiani. Nec fuit ibi probata gralia vel charitas ex effeclibus privativis, ut non esse inimicus vel inreconcilia- tus, quia ad illos effectus in anima potest Deus se habere non positive, ut ad amicos vel filios regni, quibus vult bonum, sed privative, ut nolle malum eis, vel non velle se vindi- care de eis.
SCHOLIUM ni.
SCHOLIUM ni.
Ait de facto nullum peccatum, sive acluale, sive origJDsle, tolli sine gratifie infusioDe, et Gircumcisionem originale delevisse per gratiae DIST, I. QU^STIO V.
infusionem; eamque priQcipalius institutam fuisse ad conferendam gratiam, quam ad deleo- dum peccatum, quia ageos juxla rectam ratio- nem priuset principalius intendit perfectionem et habitum, quam carentiam defectus.
^- Quantum ad secundum articunoo remit- lum, dc potentia ordinata, dico quod na?e abs^-" "lodo secundum leges firmatas ar- /^"^?^^^"*" bitrio sapientiae suee, non potest, graii». ipsis stautibus, auferre peccatum, nisi conferat gratiam, quia hoc mo- do statuit voluntas ejus ordinata, et sapientia ejus infallibilis, quod nul- lum sibi reconciliaret ad pacem, nisi etiam ipso acceptalo ad amici- tiam. Post lapsum quippe primi ho- minis omnes nascuntur filii irae et mortis; ex ipsa lege nulli remittit iram, nisi acceptando ad amicitiam, et per consequensnuUi remittit cul- pam, nisi cui confert gratiam, et ac- ceptat ad vitam aeternam, et ideo quicumque modo moritur, vel est filius irae, vel filius regni. Non sic erat statutum in statu innocentiae, quia secundum Magistrum, et si tanc habuissent unde stare possent^ ut sua naturalia integra et recta^ non tamen habuissent unde profe- cissent. Unde tunc non fuissent ne- cessario filii irae vel regni, quia ali- qui potuissent permanere in natu- ralibus tantum, et tunc si peccata non essent, gratiam recepissent, et accepti fuissent ad vitam aBlernam. 9. Per dicta respondeo ad quaeslioquffiauSnu ^^"^ priucipalcm, quod cum Cir- principa- cumcisioue delebatur culpa origina- Gircumci- Hs, ct Dcus Dost lapsum nunquam rebatgra- delct culpam, nisi praestando gra- tiam, et nunquam remittit alicui offensam, nisi acceptando eum in amicitiam, ideo dico quod in Cir- cumcisione conferebatur gratia.
tiam.
Sed posito quod Circumcisio con- ferebat gratiam, est dubium ulterius utrum principalius instituebatur ad peccatum originale removendum, vel ad gratiam conferendam? Et di- cunt priores opinantes, quod prin- cipaliter instiluebatur ad culpam originalem removendum. Sed hoc.F"°W- minus probabile est, quia rationes cumcieorum superius adduclae videntur infusio concludere oppositum, et quod insti- quamabia- tuitur principaliter propter gratiam *''' ''"*^®* conferendam; tum quia omne agens secundum rectam rationem princi- palius intendit perfectionem et ha- bitum quam carentiam defectus, quia non intendit carentiam priva- tionis, nisi quia intendit praesentiam et existentiam perfectionis; ergo Deus instituens Circumcisionem, ut remedium hominibus ad salutem, cum sit agens rectissima ratione, magis intendebat per eam jconferre gratiam, quam condonare peccatum, vel amovere privationem gratiae.
Tertio dico, quod minima gratia qu^anum- sufficit ad exyludendum omnia pec- omnf/pec- cata; Deus non justificat hominem <^^^«jciu- secundum partem, dimittendo sibi unum peccatum, etretinendo aliud, quia impium est a Deo dimidiam sperare veniam; si ergo Deus sta- tuisset Circumcisionem, ut quoddara signum, non habens sufficientiam, nisi respectu minimae gratiae, exclu- deret tamen adhuc omnia peccata mortalia gratia modica quam con- fert. Et posset dici quod propter in- circumei- perfectionem islius signi, et mini- Jem"'ra-" mam gratiam, quam confert Cir- quam'*Ba''.^ cumcisio, comparando ipsam ad Sa- p'*®™"^- cramenta novae legis, q^jod non confert gratiam,quia minimam con- fert respectu illius, quae conferlur LIBRI IV.
per Sacramenta novae legis; et sic possent exponi aucloritates, quee videntur negare ipsam posse dare graliam. 10. Contra, Sacramentum est signum do"ilci\ep ^'fi^^^j suum siguatum repra^sen- tans, et semper habens secum sunni signatum, quantum est ex se; sed Circumcisio est Sacramentum; ergo habet secum gratiam illam quam signat. Sed gratia minima augmen- tatur, sicut et gratia maxima, cum sint ejusdem rationis distinct. 17. libri 1. ergo Circumcisio in quo- cumque augmentat gratiam; ergo dat minimam; ergo non significat dari minimam.
Respondeo quod satis certitudi- naliter significat, vel gratiam tuncin fieriy si non sit obex, vel tunc in essCy sicut si Beata Virgo fuisset in conceptione filii adepta plenitudinem gratia3, quam Deus ei decrevit dare, postea si recepit Baptismum, nul- lam de nov^o recepit gratiam. Quod autem additur de augmento gratiae, verum esl quod justis in receptione Baptismi augetur gratia.
Circumcisio vero cum perse primo conferret minimam gratiam, si pra3- fuit major gralia in subjecto, non augmentabatur per graliam aliam virtute Sacramenti Circumcisionis, licet augmentetur gratia prsecedens ex merito, vel virtute operis, verbi gratia, in Abraham, aut in eo qui habuit majorem gratiam, quam parvulus circumcisus, non valuit Sacramentum ad augmentandum gratiam in eo; valuit tamen, et aug- mentabat gratiam ejus ex opere ope- rantis, et magno merito ejus, ut obedientia perfecta, qua prompte humiliavit se pra3ceptis Dei.
Dupliciter ergo potest dici Sacra- mentum Circumcisionis respectu Sacramentorum novee legis non con- ferre gratiam.
Uno modo, propter minimam gratiam, quam confert respectu aliorum Sacramentorum. Alio mo- do, quia non confert gratiam cui- cumque ex virtute sacramenti, sed virtute meriti. In Sacramentis autem novae iegis augetur gratia in quo- cumque, non tamen per modum me- rili, sed virtute Sacramenti, quan- tumcumque magna pra^cedit; et si non augeatur ex merito vel opere ope- rantis, dummodo recipiens non ha- beat motum contrarium bono, nec accedat fictus, adhuc augetur sibi gra- tiaexvi Sacramenti*; nec requiritur in suscipiente actus meritorius ad hoc quod gratiam recipiat, sed tan- tum requiritur defectus obicis.
Ad primam rationem, dico quod n. Magister non dicil in Circumcisione Ad argum. non conferri gratiamabsolute, sed in prm'dpaie. comparatione ad Baptismum; ethoc quidem verum est. Vel aliter potest dici, quod non confert cuilibet gra- tiam virtute Sacramenti, sicut Bap- tismus.
Ad secundum, cum dicit quod Ad secan- Sacramenta non conferunt nisi quod *^"™' signant, et Circumcisio nihil signat nisi emundationem a peccato origi- nali, dico quod nec Baptismus nos- ter signat aliquid nisi ablutionem animcB a peccato, et tamen principa- liter inslituebatur tam ad positivum conferendum, quam privativum re- movendum. Ita de Circumcisione.
Ad tertium, dico quod omnes illae ^d leni- auctorilates iMagistri et aliorum, Auciori- quae dicuntSacramenta veteris legis dkuoi^sa- promittere gratiam, et non dare, ▼?u?u^e DIST. I. QUiESTIO V.
gis non intelliguntuF de illis quae erant cae- tiam.^exl reinonialia, ut tactus niorlicini, pro piicantur. quo oportuit secunduui legeni puri- ficari et mundari.
Oblationes etiam, quseerant actus latrici?, promittebanl pratiam, et si- f^nabant Christum, qui erat vera hostia immolanda Deo Patri pro genere humano; talia enim non conferebant gratiam virtute propria, scilicet virtute operis operati, sed virtute motus interioris, scilicet per modum meriti, et ideo tantum gra- tiam promittebant; Sacramenla ta- men vera illius legis gratiam confe- rebant, licet non tantam sicut nostra.
Unde Magisterexcipitibi Circum- cisionem ab illis, quae tantum gra- liam promittunt et non dant, etc.
Ad ultimurn, dico quod non fuit ex defectu Circumcisionis, quod janua non fuit aperta per eam, sed quia pretium non fuit tunc solutum, us- quequo statuit Deus januam non aperiri.
Unde si Beata Virgo mortua fuis- set ante mortem Christi, et solutio- nem pretii pro peccatis nostris, non intrasset coelum, nec fuisset sibi ja- nua aperta, sed fuisset inlerim in sinu Abrahae.
Ad quartum.
Quare Circumcisio non aperiebal januam.
Quid 81 virgo ante mortem Cbristi mortua fuisset.
LIBRI IV.
DISTINCTIO II.
DE EFFICACIA SACRAMENTORUM NOViE LEGIS 1.
Argum. primum.
SecuD- dum.
Tertium.
QU^STIO 1.
Utrum Sacramenta novae legis habeant ef/icaciam suam respectu gratiss con- fereni/de a passione Christi?
Alens. 4. pari. quasl. 9. membro 7. D. Bona- vent. hic ciub. 2. ei ari. i. quxst. i. D. Thom. 3. part. qusest. 62. ari. 5. et quaest. 64. ari. 3. Vasq. ibi disp. i35. Vega 7. in Trident. cap. 18. Scotus in Oxon. hic quxst. i. ei Senten- tiarii.
Circa distinclionem secundam queero: Ulrum Sacramenla novds legis habeant efficientiam suam res- peclu gratiee conferendde a passione Christi? Arguitur quod non. Ab eo quod non est, non habet aliquid suam efficientiam, quia secundum Philosophum 5. Metaphysic. cap. 1. de causa, et 2. Physic. text. 37. cau- sa in actu et effectus in actu simul sunt, et non sunt; sed passio Christi non est. sed prseteriit; ergo, elc.
Item, si sic, aut ergo a passione ut praevisa, vel ut exhibila? Si ut preevisa, ergo Sacramenta veteris legis et novae legis ex vi Sacra- menlihabenl efficientiam a passione Christi praevisa, quia illa Sacramen- ta erant instituta ante passionem Christi, quia Apostoli baptizabant ante morlem Christi, patet Joan. 3. Eucharistia eliam fuit instiluta inte- gra; ergo, etc.
Item, respectu gratiae non potest esse causa meritoria, quia gratia gratis datur, non meritis redditur, secundum Apostolum Rom. 9. sed passio Christi, si est causa, non est causa nisi meritoria; ergo, etc.
Item, si haberent efficientiam a Quarium. passione Christi, hoc maxime esset a vulnere laterali, quia ab ilio vul- nere profluxerunt omnia Sacramen- ta secundum Augustinum 15. de Civit. cap. 2^. profeclo illudvulnusy etc. sed non habuerunt efficien- tiam ab illo vulnere, quia si sic, non nisi meritoriam. Sed hoc^est falsum, quia id vulnus fuit Christo inflictum ipso jam mortuo, patet Joan. 19. Nullus aulem meretur sibi, nec aliis post mortem; ergo, etc.
Oppositum vult Magister in litte- conira. ra, et Augustinus de nupt. et concu- pisc. cap. 27.
SCHOLIDM I.
Asserit efHcaciam Sacramentorum in eo esse, quod signatum, id est, ^ratia, semper conco- mitetur illa,.nisi ponatur obcx. Causam auterr principalem efncacis esse divinam voluntatem, quffi non determinalur per aliud a se, cum ipsa sit omnium prima. Quod vero instituerit b(ec signa, docet asserens testimonia Scripturfla de eingulis fere Sacrauientis, quando fuerunt insti- tuta. De quo iatius agetur agf ndo de siDgulie seorsim.
Respondeo, efficacia Sacramenti 2. est, quod ipsum Sacramentum in- Quid sit separabiliter quantum est ex se, sa^cramc^D- semper sequatur et concomitetur ^°I q™i T rum.
DIST. IF. QUiESTIO I. 567 signatura quod sigriat. Ab eodem necessarius, prolatio enim verbo ergo Sacramenlum quodestsignum, rum cum inlinctione corporis in habetsuam efficientiam,aquohabet, aqua, non est causa necessaria, nec quod ipsum inseparabiiiter conco- dispositio absolute necessaria ad miletur effectus invisibilis, qui est induclionem gratise; patet,quiasunt signatum ejus; sed quod hujus- signum gratiae ex inslitutione, et modi signatum inseparabiliter con- non naturale, quia fictus recipiens comiletur aliquod signum, contingit ipsum non habetgratiam. Deus ergo dupliciter: Uno modo, quod sit ab est causa immediata^talis effectus eo ut a causa principali; alio modo, Sacramenti per assistentiam suam soiua Deu9 quud sil ab eo, ut a causa meritoria. Sacramento, cui disposuit semper dpdHsPsa" Primo modo sola voluntas divinaest assistere, et gratiam conferre, nisi cramPDio. ^^^g^ iuvisibilis effectus, quam si- propter indispositionem susceptivi gnat Sacramentum, et ipsum con- impediretur de congruo, et ita sola comitatur. voluntas est prima causa, et princi- Probatio primi est, quia sola vo- palis hujus effectus invisibilis. luntas divina potest ex seipsa vir- Sed qualiter assistit Sacramenta- 3 tute activa libera determinari ad liter ad causandum talem effectum Quaiiter causandum aliquem effectum sibi invisibilem, scilicet gratiam? ursalfraproprium, aliter non esset causa Respondeo, et dico quod Deus ex "^"{jj^g^j.^ prima, si ab aliqua alia determina- eadem ordinatione, qua instituit fectum.
retur, quod est contra Augustinum sacramenta ut signa efficientia, et lib. 3. de Trinit. cap. C. Gratia, vel vera respectu gratiae, quam desisignatum invisibile, quod insepara- gnant, ex eadem assistit ad immebiliter concomitatur Sacramentum, diate causandum illam, ne hujusestprimuseffectusvoluntatisdivinse, modi signa ab eo instituta, sint quia libere et contingenter eam falsa.
communicat; ergo voluntas ejus est Unde, sicut omnia Sacramenta voprincipalis causa et prima effectus luntate ejus sunt immediate instituinvisibilis Sacramenti, et per conse- ta, ita voluntate ejus habent efficienquens Sacramentum requirens vo- tiam suam etgratiam, quamsignant, luntatem divinam adcausandum ef- et hoc immediate, et etiam eadem fectum invisibilem, quem designat, pactione quaillainstituit. requirit eam ut causam principalem Etut singula declarentur in sin- omniuDi ejusprimametimmediatam. gulis, patet inductive quod omnia ^torlT^i"" Item, Deus non assistit alicui, ut Sacramenta sunt immediate a Deo »^^^"^'0 causa mediata et necessaria, ad instituta.
creandum aliquam formam in dis- De Baplismo autem certum est Bapti posito, mediante qua forma causet, quod sit immediateab eo institutus, forma causante ipsum, nisi vel sit licet nesciatur a nobis tempus, quo ordo necessarius inter illas formas, ipsum instituit. Unde dicunt aliqui vel inter dispositionem in disposito, quod Joan. 3. quando Dominus et formam inducendam per eam; dixit Nicodemo, 7iisi quis renatus sed in proposito non est lalis ordo fuerit ex aqua^ etc. Sed Nicodemus IQ- LIBRI IV.
f uit tunc privala persona, et non prae- co legis; nec fuit discipulus ejus tunc temporis, quando illa verba luerunt sibi dicta. Nec etiam tunc institutus est primo, quando dixit post resurrectionem Matth. ultimo: Ile^ etc. baptizantes eos, etc. quia ante passionem discipuli multos baptizaverunt. Patet Matth. x. 3. quando dixit eis, in viam Genlium ne abieritis, sed ad solos filios Israel, Post passionem autem non erat hoc Sacramentum primo institutum, sed publice praedicatum et promulgatum esse, et cadere sub praecepto, quo erat promulgatum. Licet ergo ne- sciatur a nobis certum tempus primae impositionis, sive institutionis ejus, certum est tamen quod ab ipso Christo immediate fuit institutum; et verisimile est quod tunc, quando vocans discipulos, Luc. 10. misit eos binos ante faciem suam in om- nem civitatem et locum, quo erat ipse venturuSy et d&dit eis potestatem cu- randi infirmos^ et praedicandi, et daemones effugandi; et verisimile est quod sicut tunc dediteis potestatem praedicandi, sanandi, et daemones expellendi, ita et baptizandi. Euchari». De Sacramcuto Eucharistiae cer- tumestquod immediate fuit ab eo institutum, cum dixit in Coena Matth. 26. Hoc facite in meam com- memorationem^ et id praedicavit primo Joan. 6. quando dixit: Caro meavere estcibuSj et sanguis meus vere estpolus^ et, nisi manducaveri- tis carnem filii hominis, et biberilis ejus sanguinem, etc. propter quod multi abierunt retrorsum, ut patet in Joanne. confircDa- Dc confirmatione dicitur quod ^ituuVo! instituebatur quando insufflavit in discipulos suos, dicens: Accipite Spirilum sanclum, quorum remise- ritis peccata^ etc. Joann. 20. Credo tamen melius quod fuit institutum in Pentecoste, quando misso eis Spirilu sancto ex coelo, loculi sunt diversis linguis; patet ex similitu- dine etTectus, quia quando alios confirmabant Apostoli per imposi- tionem manuum, statim dabatur confirmalis Spiritus sanctus, et lo- quebantur variis linguis. WnAeJoan. 20. dixit, sedete hic donec impfeami- ni Spiritu sancto ex alto. Quod ergo prius insufflavit in eis, hoc fuit signum, quod postea erat eis datu- rus in Pentecoste, quando daret Spiritum sanctum, et confirmaret eos.
De Poenitentia videtur dubium, a. quo instituebatur primo. Et dicitur p^njlen- quod a Beato Jacobo, cujus institu- **«• tio secundum eos accipitur ab illo verbo, Jacob. 5. Confitemini alteru- trum peccata vestra, et orate pro invicem ut solvemini. Sed istud vide non credo esse verum, quia non iract. de magis instituebatur per unum ver- ^^°^' ^' ^' bum Jacobi, quam per aliud; sed non instituitSacramentum Poeniten- tiae quando dixit, orate pro invicem ut salcemini. Certum est ergo nec per illa, confitemini alterutrum pec- cata vestra^ quia qua ratione insti- tueretur Sacramentum per haec ver- ba, eadem ratione et per sequentia, ut orate pro invicem ut salvemini. Item, absolvere poenitentem a peccatis solummodo competit sacer- doti ex officio; sed cum dicit con- fitemini, etc. specificat sacerdotes, quibus incumbit potestas a peccalis absolvendi sacramentaliter, magis quam laicos; sed indifferenter hor- DIST. II QUiESTIO I.
tatur omnes ad confessionern facien- dam de peccatis; non ergo insliluit in illis verbis Sacramentum Poeni- tentiae.
Item, non potuil Jacobus pepigisse foedus cum Ecclesia, ut quandocum- que fierel confessio mutua, quod Deus daret gratiam, et remitteret culpam; hoc enim est voluntalis divinse, quae sicut soia dal gratiam, ita ipsa sola statuit ad placitum, et potest statuere quibus et quando debuit conferre gratiam.
Dico ergo quod Christus imme- diate instituit Sacramentum Poeni- tentiee, non tamen quando dixit Petro, Matth. 16. Tibi dabo claves regni coelorum^ quia omne Sacra- mentum est causa efficiens et de- monstrativum pro prsesenti; hoc autem dixit Petro tanquam pro- gnosticando defuturo; sed quando insufflavit in eos Joan. 20. dicens: Accipile Spiritum sanctumy quorum remiseritis peccata, arbitrando scili- cet per modum Judicis instrumen- talis, et non principalis, remittuntur eisy et quorum retinueritis. etc, Unde sicut non dedit eis potestatem Dei ad creandum, vel gratiam con- ferendum principaliter, sed inslru- mentaliter, etiam per modum arbi- trii, et Deus acceptando arbitrium eorum de peccatis, dimitteret pec- cata principaliter, et conferret gra- tiam, ac si dixisset: ego absoivam, sitis vos fideies arbitri de poenitentia et peccatis. Et quia nullus potest arbitrari de peccato, quod est sibi omnino incognilum, ideo dedit auc- toritatem et potestatem cognoscendi peccata subditorum, ac per hoc voluit subditos eis confiteri, ut omne illud esset principaliter absolutum et ligatum in coelo ab eo, quod eorum arbitrio esset solutum vel ligatum in terris.
Sacramenlum etiam Ordinis, ut 5. sacerdotium, fuit institutum a Chris- ordioiB. to immediate quantum ad duos ejus aclus principales, et quantum ad potestatem consecrandi corpus suum verum, cujus potestatem dedit eis in coena, ubi fecit eos sacerdoles, cum dixit: IIoc facite^ etc. et quantum ad actum faciendi corpus suum mysticum revocando peccatores per poenitentiam ad Ec- ciesiam, quae est corpus ejus mysti- cum, Joan. 20. Quorum remiserilis peccatay elc. Absolvere enim pecca- torem a peccatis per modum arbitrii, et conficere corpus Christi verum, sunt duo actus sacerdolis principa- les. Ordinem etiam Diaconatus insti- tuit, quando missi sunt septuaginta discipuli ad praedicandum populo verbum Dei, quia officium Diacona- tus est populo praedicare verbum Dei, sicut et Dsemones expellere per verba sancta; tunc ergo ordi- nem Diaconatus instituit, quando potestatem preedicandi dedit eis.
Item, Matth, 10. instituit alios Ordines, ut Subdiaconatum, etc.
Sacramentum etiam Malrimonii Matrimo- mstituit per se tempore legis naturce in Genes. 2. propler hanc quidem relinquet homo patrem et matrem^ et adhcerebil uxori suse^ et eruul duo in carne una^ dicit Adam, ut minis- ter pronuntiando illa verba, qusB significarent istam conjunctionein esse inseparabilem; Deus aulem illud principaliter instituit. Unde allegat id Matth. 19. Quos Deus conjunxity homo non separety nisi propter causas separationis, quas LlBRl IV.