Ad secundum dico quod ex parle agentium sunt pluresacliones, et ex parte passitantum unaablulio bap- tismalis, et una passio; non opor- letautem quod cuilibet actioni cor- respondeat passio, nisi sit ejus causa totalis. Patel in tractione activa na- vis, ubi non correspondet cuilibet actioni vel traclioni motus navis unapassio, nisi qucelibet tractio ac- livaesset sufficiens causa motus na- vis passive; sed sic est in proposito. Quando uterque dicit verba, et uter- que abluit, non oporlet ad istas duas actiories sequi duas passiones, vel duo Sacramenta, quia quodlibet is- torum est causa partialis tantum. Antecedens autem est verum, ubi utrumqueagentiumestcausa totalis, et totum inducit sicut est in Eucha- ristia; sic non est in proposito.
Sed contra istud est dubium de monstris, de quibus dubitatur an habeant unam animam vel duas, et ita resolutio secunda> qua^stionis est dubia, utrum idem posset simul 40 Solulio primae objec- ' tioois.
Solutio secuDdae.
Piuribus aclioaibus potest cor- respoodere uua passio.
Dubiumde mooBtro.
LIBRI IV.
pluresbaptizare, an non?IIicdicitur quod illiplures monstruosi vel sunt distincti personaliter vel non; si sic, tenetur communiter quod pos- sint simul plures baptizare de facto uuomodo sub hac forma, eno vos baplizo^ etc.
gitbapii- licet graviter peccaret baptizans, zaodum. ■ r mutans, et non observans formam Ecclesice, inisto pro nomine /e, mu- tans singulare in plurale, nisi in casu necessitatis. Si autem illi plures non sint personaliter distincti, ut de monstris cum duobus capitibus, vel duobus ventribus, de quibus dubium est an quodlibet isto- rum sit unus, vel duo bomines, dicitur quod in periculo mortis bap- tizandus est sub conditione. Sed si non sit periculum morlis, investi- gandum est de tali monstro an ha- beat duas animas, an unam, quod non potest ita faciliter, nec ita cer- titudinaliter percipi ex alio signo, sicut ex actibus intellectus et vo- luntatis, ut si scit scientia et igno- rantia respectu ejusdem in diversis partibus istius monstri, et discordent sibi invicem tales partes respectu alicujusintelligibilisperintellectum, vel si in voluntate una pars tristetur et alia gaudeat, una aliquid amet consentiendo illi, alia odiat illud ei- Reguia di- jgPj^ dissentieudo. Et credo quod gnodcendi. / aomoDBiro perciniens tales controversias inter BiL una anima, vei istas partes cx actibus intellectus et voluntatis, non deberet simul partes istas baptizare una ablutione, sed duabus infundendo aquam primo super unam partem cum verbis sa- cramentalibus, et deinde super aliam. Si enim baptizaret simul utramqne partem dicendo, e(jo vos baptizo, peccaret mortaliter, non observando formam Ecclesise Roduee.
manepi, nisi articulo necessitatis utriusque partis. Et forte tunc tene- retur, quia nullus adeo obligatur aliis sicut sibi ipsi, sed hoc faciendo peccaret mortaliter non observando formam Ecclesise; ergo si tantum una pars sit in periculo, posset illam baptizare, et expectare posset de alio. Per hoc ad primam rationem.
Ad secundum argumentum secun- ^^d^°°' dce quffistionis, dico quod verum est quod effectus solum isto casu posito, haberet suam entitatem ante esse reale ab illis causatum; hic autem aliud est esse ordinis, et alius ordo causcie principalis ad suum effectum et instrumentalis ad suum effectum, Et ideo instituit Deus ad istum unum effectum conferendum esse unum signum, et unum ministe- rium, sicut est unus, qui inducit hunc effectum, ad quem minister or- dinatur.
SCHOLIUM II.
Ad secundam quaBstionera, neminem poase baplizare seipsum, reddit rationem quare quis conflcit, et sibi minislrat Eucharistiam.
Ad tertiam quffistionem, dico quod DecUio Baptismum recipientem et dantem ^ teKiK? ipsum, oportet esse distinctos, sicut habetur extj^a de Bapt. et ejus effect. cap. debitumy quia sicut nullus pro- ducit se in esse naturae, ita nec in esse spirituale, vel gratiae; et ad hoc ponitur ibidem quaedam figura, quia Christus, Joau. 3. non baptizavit se ipsum, sed Joannes. Praeceptum etiam de Baptismo, Marci ultimo, videtur satis innuere distinctionem baptizantis cum baptizato, cum di-^^^^^ ^ cit, Itej baptizautes eoSy quod estp«uinb«p pronomen tertiae personae, tanquam te«t.
N.
DIST. VI. QU^STIO IV.
distincti ad distinclos. Ratio con- gruentice ad hoc ponilur talis: In Baptisnio contrahitur inter baptiza- tum et baplizantem queedam cogna- tio spiritualis, quia baptizans fit pa- ter spiritualis illius baptizati; nullus autem esl sui ipsius pater in gene- ratione naturali; ergo nec in gene- ratione spirituali. Ad nTsnva. Ad argumentum, dico quod ciba- teriifiB. lio Sacramenlalis, vel ista acceptio panis et vini, non est ipsum Sacra- mentum Eucharistiae, sed species paniset vini, sicut ^alehil disi. 8. in materia Eucharistise^ licet aliquid sit sacramentale illa manducalio sacramentalis, et ideo non ministrat sibi Sacramentum, sed cibationem sacramentalem, quia non potest dare sibi Sacramenlum.
SCHOLIUM iir.
Ad Baplismum requiri simullatem moralcm, inter raateriam et formam, et explicat beae quomodo stet baec simultas.
9 Ad ultimam quaestionem de simul- Decisio tatc suut dufle opiniones in glossa, et 2u®Dua» in apparatu illius Decret. cap. detra- ^refeim" ^ere^ et in glossa de consecrat. dis- Doctorde lifict. 4. cav. 1. ct i. ousest. 1. ubi lac BimaN * ^ tate. dixit Magister quod sola aqua, quae estmateria Baptismi, estSacramen- tum Baptismi. Si tunc arguatur con- tra eum, quod tunc aliquis habens aquam biberet Sacramentum, con- cedit ipse et Bernardus glossator. Alius dixit quod aqua simul cum verbis est Sacramentum, ita quod in fine prolalionis verborum est Sa- cramentum, et per consequens ista duo simul necessario sunt Sacra- mentum. Sed contra tunc arguitur, sicut contra primum, quod in fine prola- tionis verborum posset asinus bibere illam aquam, et ita Sacramentum.
Ilem, ista virtus sacramentaliter postea remanet in subjecto, et in aqua, ut videlur, cum sit accidens permanens, quantum est de se.
Kespondet, quod illa virtus simul 10. incipit et desinit, et ita non potest bibi ab asino tempore sequente. Sed istud non est dictum Physice, nec Tlieologice, nec legaliter. Physice non, quia in illo instanli in quo in- cipit esse, est, et in instanti in quo desinit esse, non est; ergo simul esset et non esset, quod est impossi- bile. Siexponatur illud dictum, quod in primo instanti inceptionis est, et statim post, non est scilicet in in- stanti in quo desinit csse, et ita non simul est, et non est; istud non im- portatur per primum dictum. Nec etiam est Theologice dictum, quia Apostoli non erant instructi in bap- tizando, quod semper cum ultima syllaba aspergerent aquam super baplizandos, quia quandoque tria millia una die baptizabant, ut dicitur in actibus Apostolorum, quia hoc esset humano modo impossibile. Nec etiam est diclunr legaliter vel humana! Canonice, patet de consecr. distinct. f^^ ™^'*,^" 4. in locis, quia Baptismus est siynum sensibile graliae inmsihilis^ etc. tale non est aqua, quocumque modo accipiatur, nec ante prolatio- neni verborum, nec post, et ideo dico quod ibi requiritur simultas, sicut potest essesimultas in actibus humanis, quando verbum accedit ad elementum, et fit Sacramenlum, non est magna cura si in primo in- cipiat immergere puerum in aquam, antequam incipiat dicere verba, vel LTBRI IV.
e converso; vel si in eodem instanti incipiat immergere, et dicere ista verba, vel si prius semel immergat, antequam aliquid loquatur, et inci- piat loqui cum immersione, vel e converso, si dixerit prius verba illa, usque ad medium, et poslea inci- piat mergere, nihil enim refert ad Sacramentum dandum.
Sed non est complete Sacramen- tum ante finem prolationis verbo- rum, sicut si homo primo incipiat comedere, et statim post factainter- pellatione aliqua loquatur, et ilerum comedatj et loquatur, et sic alter- nando usque ad finem comestionis, dicilur simul comedere et loqui, ita quod unum illorum non tolaliter finitur antequam aliud incipiat. Ita est in proposito, sive incipiat prius abluere, et postea. verba proferre, sive e converso, dummodo unum incipiat fieri antequam aliud lotalitcr terminetur, satisfacit ista simultas, qualis potestesse simultas in actibus humanis; non enim curavitChristus aliter nos ligare in ministratione hujus Sacramenti, ul esset simul aliter quam ejus simultas possit a nobis dispensari et observari. \{, Ad argumentum de Eucharistia, Ad argum. dico quod illa verba sunt sacramen- quffisiio talia, non Sacramentum, sive simul °"* proferantur, sive uon. Nec est ibi primo completum Sacramentum usque ad ultimum instans prolatio- nis verborum super calicem; non est tamen talis unitasinter species panis et vini, qualis est in Sacra- * mento Baptismi.
Nam in proposito de ablutione et verbis, aqua cum verbis, per quae fit ablutio, sive sint simul in eodem in- stanti susceptionis, sive non, dummodo sint simul, sicut dictum est, sunt Sacramentum. Eucharistia au- tem non est verum continuumSa- cramentum, sicut Baptismus, nec integrum et completum ante ulti- mum instans prolationis verborum super calicem, licet illa verba non sintsimul dicta.
QU.^i:ST10 V.
Utmm in baptizante requiratur intentio debiia ad hoc quod baptizefi Arguitur quod non, quia non ha- l. bens fidem potest baptizare. Patet ArgameDt. hoc de pagano in littera, et de con- D^egau" secr. dislinct, 4. cap. JRomanus; sed ^°°* non habens fidem non habet debi- tam intentionem baptizandi, quia nullus fieri vult quod non credit possefieri.
[tem, Augustinus super Joannem Secun- Ilomil. 5. et ponitur in littera. Ebrio- gotuoas. sus baptizare potest, non timeo ebriosum^ etc. ebriosus non potest habere intentionem debitam; ergo, ctc.
Contra, Magister in littera. In hoc Ratso ad sicut in aliis Sacramentis requiritur Tom!** intentio.
QUiESTIO VI.
Utrum in baptizante requiratur actualis intentio baptizandil Doctores cilati qusest. prseced. Mnjor. 4. diuind. 12. quxst. 7. Navar. in sum. cap. i. num. J5. et cap. 25. num. 105. Soto dist. i. quxst. 5.
Arguitur quod sic, a forma prima 2.
DIST. VI. QUiESTIO VI.
Argameot negati- Tam.
Argument. non procedit effectus, nisi medianle ^^lim**" ^^'tu secundo; ergo cum habiUis sit formaprimaab intentione habituali baplizandi, non procedit Baptismus, nisi mediante actuali intentione.
Contra, minus sufficit in aliquo ministro ad debite conferendum 8a- cramentum, quam in aliquo ad me- ritum, quia meritum est ex motu et conatu propria^ voluntatis merentis; non sic effectus Sacramenli ex mi- nistro, sed ex virtute Sacramenli. Sed ad meritum non requiritur actualis intenlio, vel actualis motus voluntatis merentis, sed tantum ha- bitualis, quia aliter oporteret quem- libet habere intentionem actualem illius objecli, respectu cujus mere- tur, quod esl falsum, quia aliquis habere potest intentionem actualem respectu alicujus, et in medio vel in fine esse distractus, tamen meretur.
SCHOLIUM I.
SCHOLIUM I.
Id BapiizaDte dod requirilur iDlentio efTecluB priDcipalis, id est, ultimi flnis^ sed respectu aclus propiDquioris, id esl, proximi tinis, et hoc in particulari, vei in universali, faciendi Bcilicel quod fecitvel inslituit Chrislus, saltem in confuso. Deinde solvit duas objecliones, et ad primam explicat optime rationem instru- menti secundum duplicem ejusacceptionem, de quo sup. d. I. q. i. et 4. et sic resolvit minis- tram esse causam secunJam respectu Sacra- menti; respectu vero effectus principalis esse instrumentum.
Hoc communiter concedunt om- nes, quod in ministro necessario requiritur aliqua intentio, quod ab , aliquibus probatur sic, quia quando ex aliquibus fit aliquod unum, opor- tet quod hoc fiat per aliquod con- jungens illa ad invicem, sed ad con- stitutionem hujus Sacramenti con- currunt verbum et elementum; ergo 3.
In minift- trante reqairitur aliqua in- tentio. Ra- tio Ricbardi proba- bilis.
requirilur aliquid uniens ista; hoc non est ipse baplizandus, quia ipse habet ralionem materiae, quia sus- ceptivi; ergo intentio ministrantis. IIcTC consequentia est probabilis.
Distinguo tamen de intentione mi- nistri, vel alterius, quod potest esse respectu actus quem exercet, vel respectu finis ad quem ordinatur ille actus. Et isto secundo modo proprie accipitur intentio^ quia in- tentio est proprie respectu finis, licet etiam respectu actus quandoque accij)ialur. Patet per Augustinus 9. de Trinil. cap. iilt. et alibi frequen' ter, qui vull illam copulare volunta- temcum suo actu. Similiter 2. Phy- sic. text. 9. dislinguilur agens natu- rale contra agens ex intentione et a proposito.
Si ergo quaeras an requiratur in- tentio primo modo? dico quod in ministro conferente requiritur simi- lis intentio respectu actus, in quo confert aliquid, et ista intentio requi- ritur in omni agente a proposito, si non agat a casu, quia nullus agit sine intenlione respectu alicujus, nisi agat a casu vel fortuna, et ideo cum actus ministri debeat esse hu- manus, et non fortuitus, nec casua- lis, requiritur in ministro intentio respectu illius actus, quia aliter esset fortuilus, et ideo per excellen- tiam istius actus, et obligationem ministri ad istum actum, requiritur intentio ministri respectu istius actus, quia ad actum non humanum, ut fortuilum, nullus obligatur, quia non est in potestale ejus.
Si autem quaeratur de intenlione, qua» est respectu finis, ad quem or- dinatus est actus, est duplex, prin- cipalisetcommunis, vel minus priniDteDtiosumitur dupliciter.
Augusti- DU8.
Aristot.
4.
QueeiDtea- tio oeces- sario re- quiritur in agente ex proposito.
FiDisinten- tusduplex.
/^ IIJBRI IV.
cipalis, spoeialisi et propinquus. De utroque disliiiguendurn est, quod potest accipi in universali, vel in particulari. Exemplum omniuni isto- rum, finis principalis in universali ipsius Baptismi est quod baptizalus sit filius summi regni; principalis in particulari estjiratia; finis minus principalis in universaliest ut bap- tizatus sit Christianus; finis autem minus principalis in particulari est non solum ablutio exterior, sed character quo specialiter adscribitur familiae Christi. 5. Si ergo loquamur de fine princi- OuiJdebet pali actus baptizaudi in particulari, baptizaDs. vol lu universali, dico. quod non re- quiritur inlenlio actualis in ministro respectu talis finis, quiapaganus po- test baplizare, ut habetur de con- secr. disl. i. cap. fiojnaniiSy et po- nitur in liltera; paganus autem non habet actualou) inlentionem princi- palis finisin universali, nec in par- ticulari; solum eniin inlendit facere quod Ecclesia facit, et nihil aliud, nec gratiam, nec filiationem regni. 8i autom loquanuir de fine minus principalict propinquiori, dicoqiiod licet non roquiratur in ininislro in- tentio finis in particulari, ut chara- cteris, quia in multis baptizantibus fuit ignotum hoc, quod per chara- cterein intelligimus; requiritur la- mcn in ministro intentio finis uni- versalis, ut quod intendatadscribere baptizalum collegio (Hiristianitatis, et facere eum Christianum, et hoc iD Bapti- est quod intondit facore Ecclesia. Ad quirUuHn- hoc cst quipdam congruentia talis: %"roximi!' Illa, qua? sunt de jure positivo, ef- ficaciam hfibont ox institulione et ordinc inslituontis. Sod (ihristus in- stituens hoc Sacramentum voluit ipsum esse signum adscriptitium cu- juslibet suscipientis coUegio Chris- tiano, tanquam membrum Christia- nitatis; non autem' voluit quocum- que modo quod esset signum ejus adscriptitium, quia tunc quilibet proferens ista verba cum ablutione in aqua baptizaret, et sic adscribe- retur, sed voluit ipsum esse signum tale cum intentione abluentis inten- dentis conferre tale signum propter talem finem, ut patet de consecr. dist. 4. cap. Illud; ergo cum hoc Sacramentum non sit signum effi- cax, nisi ex institutione, si 'minister in conferendo Sacramentum nullo modo intondat finem, nec in univer- sali, nec in particulari, propter quem inslitutum est, sequiturquod non baptizat.
Sed contra hoc objicio sic: Ins- 6, trumentum non semper habet pro- objecUo priam actionem aliam ab actione ^"°"*' principalis agentis, quia sic non esset instrumentum, sed principale agens; inquantum enim instrumen- tum, solum movet, quia mot\irn; sed minister in conferendo baptis- mum, est agens instrumentale, quia minister Dei; ergo non oportet ip- sum habere propriam actionem, vel propriam intentionem aliam ab in- tentione principalis agentis.
Ilem, si intentio necessario requi- g^nnda. ratur in ministro, aut requiritur ut sacramentum, vel ut res sacramen- ti; non requiritur ut res sacramen- ti, quia ros sacramenti est in bapti- zato, suscipiente sacramentum; et non in dante sacramentum, nec ut sacramentum, est enim sacramen- tum sensibile signum, tale non est intentio; ergo, etc.
Ad primam dico, quod aliud est ^m^' DIST. VL QUiESTIO VI.
loqui de causa secunda, el aliud de iQBtru- ministro. Instrumenlum aulem non e§tdupiex. potest sumi nisi dupliciter, vel pro eo quod tantum movet, quia move- tur a principali agente, et est lan- tum movens motum. Instrumentum autem aliquando potest atlingere ad principalem [effectum principalis agentis, quia polest immediate dis- ponere ad ipsum, sicut enim artifex, ut faber lignarius, potest per secu- rim, ut per instrumenlum, quando- que disponere ad formam principa- lenij quam intendit, ut formam arcdd vel domus, ita etiam per instrumen- tum polest immediate inducere for- mam principalem quam intendit. Patet de illo, qui immcdiate per instrumentum sigilli inducit for- mam et impressionem ejus in cera, quam principaliler intendit. Simili- ter instrumentum monetarii est, per quod primo et immediate inducitur et imprimitur imago regis in mone- ta, quod principaliter intendit tale agens. Tale ergo instrumentum, ut preecise motum a principali agente, attingit immediate effectum princi- palis agenlis. insiru- Alio modo dicitur instrumentum, mRDtum...
mRDtum...improprie vel agcus instrumentale, miproprie, **"^ ' quod est agens pra^vium aclioni alterius agentis superioris, non quia aliquo modo dependeat ab eo in agendo, sicut ab instrumento, sed sicut ab aliquo necessario prcEvio ad ipsum.Et isto modo forma acciden- tabs instrumentaliter dicitur agere ad inductionem formo) substanlia- lis, non quia sit instrumentum substantise respectu talis formcc, sed quia tale accidens, ut qualitas, est principium actionis cujusdam praeviee actioni formae substantialis.
quo- dif- Est enim qualitas per se agens, et principale illius actionis preevia?, et nullo modo respectu ejus est instru- mentum, propterea quia unitur for- mae, qua3 si esset separata, esset principium alicujus actionis. Ipsa quando est in alio per se, est princi- pium illius per se; qualitas autem si esset separata, ageret per se ad il- lam actionem praeviam, et non ut instrumentum; actio tamen illa prffivia actioni substantiae posset pro tanto dici actio instrumentalis, quia praevia, et nullo modo quia at- tingitformam substantialem.
Ex quo patet quod quando cum^^^^*^*^® actione principalis agenlis concur- j.™°*^9. rit actio alterius agentisad eumdem strumento. effeclum, quod non agit praecise in- quantum movetur, et est agens ins- trumentale, sed ut agens secunda- rium, sicut causa secunda agens ad eumdem effectum, ad quem agit agens principale, sicut ignis cum Deu requiritur ad productionem ignis, et in tali agente requiritur forma propria, per quam attingit effectum immediate, si sit agens naturale, vel intentio, si sit agens a proposito.
Ad propositum ergo dico, quod Baptizans minister in actu baptizandi non est causa^se- tantum agens instrumentale, vel ^"Sstru-*' instrumentum inproferendo ista ver- ^q^uomo- ba; sed est agens actione humana ^^- cum Deo, ut causa secunda cum prin- cipali agente, et causa prima, sicutsi ageret cum eo ad adscribendum. Respectu ergo effectus humani et naluralis, qui est abluere, et verba proferre, est causa secunda agens cum Deo, ut cum causa prima; sed respectu effectus principalis est instrumentum, et respectu ejus non LIBRI IV.
7.
Ad eecuQ- dam.
loteDtio estextriii- seca sacrameDto.
Ad argumeota qussUonis quiatiB.
oporlet cuin habere intenlionem, ul dicluin est.
Ad secundain instanliam, dico quod sacramenlum non solum liabct causas intrinsecas, sed eliain ex- trinsecas; nihil autem est intrinse- cum sacramento Baptismi inquan- tum tale, nisi audibile et visibilCj verba, et ablulio in aqua. Prceter intrinseca sacramento concurrunt aliqua alia, ut causce exlrinseca?. Requirilur enim in Baptisuio sub- jectum suscipiens, ut materia, et ipse baptizalus, et ipse baptizans, ut causaefficiens humano modo, et ex inlentione; unde intentio est illa forma, qua ministrat Sacerdos, vel alius bapti^zans sacramentum. Concedo ergo quod intenlio sit sa- cramento non inlrinseca, sed ex- trinseca, et ila sequitur quod non est aliquid ipsius sacramenti essen- tialiter. Sed tamen j)ropter hoc non sequitur, ergo non requiritur ad sa- cramenlun); sed sequitur, ergo non requiritur ut aliquid intrinsecum sacramento, sed ut aliquid extrin- secum. Mulla eniin requiruntur ad aliquid, quce non sunt de essentia illius, a quibus ctiam magis depen- det, quam a causis intrinsecis, quia universaliter magis requiruntur ad aliquem eflectum causa* exlrinseca^ quam intrinsec«e.
Ad ralionem primam dico, quod simul stal quod aliquis sit infidelis, non habens fidem infusam, nec in- tentionem finis principalis, nec in universali, nec in particiilari, et la- inen quod habcat lidem ct inteiitio- nem respectu fiiiis, vel efTcctus minuG ])rincipalis, et piO|)inqui in universali. Potest enim paganusin- tendere per Baptismum adscribere iDfidelis quomodo dicilur habere ioteoliooem baplizaDdi.
Adsextum. Ad ebrius potest baptizare?
baplizalum ab eo sectae Chrisfiano- rum, et tamen non intendere ad- scribere euin filiis regni et gratiee, quia neutrum islorum efTecluum credit baptizatum posse consequi per baptismum. Exemplum, ego possum aliquem Juda3um circumci- dere, credens quod Circumcisio sit signum adscriptitium legi Judaicae, licel non credam sibi per illud con- ferri gratiam, nec vitam aelernam. Eodem modoj^^si legerem isfa verba per quap Necromantici adscribuntur servituti Diaboli, possum credere quod per ista verba aliquis obliga- tur Diabolo, licet non sciam ad quein efTectum principaliter signan- dum instituilur a Diabolo.
Ad aliud dico, quod ille dicitur ebriosus, qui est assuetus ad ebrie- tatem, licet non sit actu ebrius, et talis non existens actu ebrius potest baptizare, quia habet usum rationis; si enim esset ebrius, in tanlum quod non haberet usum ralionis, nec in- tentionem, nullo modo posset tunc ebrius baptizare, ulens tamen ratio- ne et inlentione debita potest bapti- zare.
SCHOLIUM n.
Requiri ct sufliccre intentionem virlualem in baptizante, el hanc sufficere ad meritura et Marlyrium; ct ponil exemplum hujus inten- lionis, et actualis, et habituaiis, de quo 2. dist. il. et i. dist. /i. quiEsl. 4.
Ad secundam quaestionem, dico g quod intentio communiter dividitur Adsextim per intentionem actualem et habi- ''"®!!^**' tualem, tanquam per sufficientia di- videntia. Dico tamen quod praeter intenlionem actualcm stricte sump- tam, qua aliquid actualiler intendi- tur, el prceter habitualeni proprie DIST. VI. QU^STIO VI.
Eiplicator triplez ioteotio.
iDteotio Tirtoalis qose.
In qoiboB virtoaiiB differt ab habitoali.
suniptam, qua habens habilum po- testintendere secundum illum, ut ha- bens fidem dicitur habitualiter cre- dere quando dormit, est intentio me- dia, qufle dicitur inlentio virlualis, quiaex illa et virlute ejus, suntomnes actus alii, quos exercet agens ex in- tentione. Unde tunc dicitur aliquis habere intentionem virtualem, quan- do omnes aclus ejus, quos exercet, fuerintin eo virtute alicujus inten- tionis actualis, prius habitcB, ut sic agens a proposito dicatur habere in- tentionem virtualem respectu alicu- jus finis, quando secundum eum agit, el exercet omnes actus debitos illi fini, ut si celebraturus Missam intendat a principio actualiter cele- brare secundum ritum Ecclesiee Romanae, licet sit postea distracius aliqualiter, omnes tamen actus ejus circa Missam celebrandam ordinan- tur, ex prima intentione, quia virtu- te ejus omnes alii actus circa Mis- sam ordinantur, et ab illa virtute processerunt. Haec autem intentio est alia ab intentione habituali et actuali. Ab habituali, quia hoc suf- ficit ad peccatum mortale commit- tendum, et opus merilorium facien- dum; non sic intentio habitualis, quia cum intentione habituali res- pectu alicujusactus stat quod actus talis sit fortuitus, et non humanus, sicut aliquis habens intentionem ha- bitualem de sanitate procuranda, potest sibi propter ahquam causam omnino sibi contingentem, ut prop- ter ludum currere, quem cursum etsi a casu sequitur sanitas, est fortuita, licet intentionem habitua- lem sanitatis procurandse habuit, quia cursor non propter sanitatem currebat, sed propter ludum, qui non fuit medium ad sanitatem. Si- mililer aliquis habens inteotionem habitualemtantumad dandam elee- mosynam, non meretur, quia tunc dormiens mereretur; sed habens intentionem virtualem ad aliquid faciendum meritorie, continue me- returvirtute primae intentionis ac- tualis habitae, licet non semper ac- tualiterintendat, ut si aliquis primo actualiter intendat ire ad sanctum Jacobum propter devotionem,quam habet ad sanctum Jacobum, et prop- pter peccata sua remittenda, et ac- tualiter ponat se in via, et de eo actualiter cogitans in principio viae, non oporteteum in toto itinere sem- per actualiter cogitare de sancto Jacobo. Similiter habens actualem intentionem ad celebrandum Mis- sam in principio, quo dicit: Introi- bOy etc. etsi circa Evangelium, vel verba consecrationis sit distractus, et non intendat actualiter de his quae dicit, dummodo perfecte dicat verba, non minus rite dicit Missam, nec meretur, sed forte quandoque magis propter phantasmata aliqua, a quibus posset moveri. Deus enim non obligat hominem ad impossibi- le, nec ad illud quod non est in po- testate ejus, quia secundum Augus- tinum 3. de lib. arbitr. Non est in potestate noslra quin visis tanga- mur.
Intentio auteni virtualis habitua- liter sufficit ad peccatum morlale committendum, licet non semper habeatur intentio actualis. Nam proponens vel intendens ire ad bellum aliquod ad aliquem occi- dendum, vel ad aliud hujusmodi fa- cinus procurandum, si in medio viae incipiat furere, et occidat, nulla in- Virtoalis Bufficit ad luereodooi vel peccandum.
loteatio Tirtoalis Bofficit ad sacraoieQta.
9.
Quomodo quia potest peccare ex virtuali inteotioDe.
LIBRI IV.
terpositione facta motus contrarii in voluntale ejus, peccat mortaliter, nec excusatur propter non intentionem actualem, vel non usum rationis, tempore quando occidit; et hoc peccatum est propter vehementem motum voluntatis primae intenlionis actualiter habilse, ex cujus virtute omnes alii actus posteadescendunt.
Isto modo forte fuit de Martyribus, quiex intentione preevia actualiter elegerunt fortiter se ipsos pro amore Dei immolare, et poenis impendere, licet in ipsis poenis, dum actu patiebantur, non habuerunt usum rationis actu via naturae, quia secun- Virtttaiis dum uaturam tales poenfE et dolo- Mwtirium res sunt immutativse usus rationis, sufflcit. ^^ absorptivee ejus. Non minus tamen merebantur ex praevia intontione ejus, ex qua omnes alii actus descendunt.
jQ Dico ergo ad queestionem, quod Resoiotio in ministro, ad hoc quod sacramen- *^Ti8?°" tum Baptismi alicui conferal, requiritur intentio virtualis habitualis, quia non sufficit intentio sola habitualis proprie sumpta, quia tunc dormiens, vel actu ebrius sine usu rationis posset baptizare; nec reabituariB quiritur intentio actualis, patet, quia Mimpia talis non est semper in potestate °^Vt?'^ nostra; sed requiritur intentio virtualis, ex cujus virtute sunt omnes actus consequentes, qui sunt in Baptismo.
Ad princi. ^^ ratioucm ergo primam quando ^*o«8tii^* dicit, a forma prima non procedit ni«. aliquis effectus, nisi mediante actu secundo, concedo; sed non oportet istum actum secundum necessario esse, quia effectus principalis intentus est, sed est in se, vel in sua virtute, quando effectus est, nam vir-