gine sicut in Trinitate.
SCHOLIUM VII.
Solvit exacte auctoritales ex Palribus et PbiJosopbo adduclas pro prima seDtentia, os- 76 LIBRI II.
tendens sccundum Philosopbos, subslantiam esse immediate activam. Solvil eliam auciori- tates pro secunda uenlentia adductas, n. 9.
20. Ad auctoritatcs pro prima opi- nione, dico quod a^que probabiles suntad oppositum. Unde Augusti- nus 9. de Trinit. 3. quod poteiitix non sunt accidentia. Et 2. de Anima, text. 9. Si oculus~esset animaly m- sus esset ejus forma; igitur innuit quod potentia non sit differens rea- liter ab essentia, cum sit ejus for- ma. Et de dolabra, si essel resna- turaliSf acuties esset ejus forma. Et 7. Metaph. text. 39. Et 4. Meteor. Unumquodcumque dicetur singu- lum, cum potest in operatio7iem, cum non dicitur tale sequivoce^ ut patet de oculo eruto. Sed propter amissionem accidentis non dicitur QuaBpo- restalis eequivoce. Cum igiturdicaniturin 2. tur m Praedicamentis quod sunt po- ^^matii"* tentiae naturales in genere Qualita- . tis, dico quod ista potentia, quae est in secunda specie Qualilatis> est principium faciliter agendi, et non est potentia naturalis absolute, neque ad bene agendum, neque ad male, sed quaedam facilitas ad utendumillapotentia. Ethocdicit Aristoteles. Nam secundum istam dicitur aliquis cursor, vel pugillator, quia faciliter utitur potentia currendi, et sic agilitas et ingeniositas sunt tales potcntiae in secunda specie Qualitalis.
Animadi- Ad aliud, cum dicit Commentator in poten- quod unima dimdilur in potentias^ *^* sicutpomum in saporem et calorem, dico quod anima non est totaliter idem formaliter potentiae, nec tota perfectio animae explicatur per unam potentiam; ideo quantum ad aliquid est simile, et quantum ad aliquid, non.
Ad aliud, cum dicit Augustinus 21. quod potentise suscipiunt magis et Qofie po^. mmuSy dico quod haDiIitales se- cipu maj cundae, quae sunt potentiae natura- ^^^nus. les, suscipiunt magis et minus, et alia sunt accidentia de secunda spe- cie Qualitatis. Et hoc intelligit Au- gustinus. Vel potest dici quod ipse loquitur de potentiis, ut subsunt ac- tibus suis, non ut in se sunt; et hoc patet per eumdem //6. 10. ubi dicit quod sunt una mens et una substan- tia^ et ideo illa inaequalitas, quam ponit 1d. de Trinit. est illarum, ut sunt sub actibus.
Ad Anselmum de Casu Diaboli, dico quod ipse non supponit ipsas non esse substantias, sed dicit quod etsi non sint substantiae, non tamen sunt nihil.
Ad auctoritates pro secunda opi- Ad r«ti< nione, cum dicitur quod sunt partes 9, Quom animde^ patet, quiadicuntur partes, u»^di^a quianulla importat totam perfectio- ^^*" ^^^ nem animae. Per idem patet ad dic- tum Boetii, quod dividitur sicut to- tum in partesy quia nulla capit totam perfectionem animae; per praedicta patet ad Augustinum.
Ad Anselmum de Concordia ^cxxm dicit quod sunt sicut in corpore membray verum est; aliqua est si- militudo, tamen procedendo a cor- poralibus ad spiritualia, semper proceditur a majori pluralitate ad majorem unitatem, ideo non est ne- cesse esse tantam diversitatem in po- tentiis animae, quanta est in mem- bris corporis.
DIST. XVI. QUiESTIO UNIC.
77 SCIIOLIUM VIII.
Resolvil quaBstionem Thcolugicam, imagincm Trttiitalis non consistere in potentiis, sed in memoria, intellijrcnlia et volunlale, seu voli- tione. De quo in Oxon. i. dist. 3. q. ult. Au- gubt. boc babel, sed alibi aliter de imagiiiB loquilur. Vide in Oxon. btc in Scbolium ult.
00 00 Dico igilur ad formam qusestio- tDagioii, nis, quod imago Trinitatis in anima iferenua. raUouali non consislit m potentiis animde realiler. dislinctis; imago enim est repra^sentativa totius.Et in hoc differt a vestigio, quod est re- praesenlativum partis quantitativse distinctee, et totius solum arguitive. J^t^^a ^^^^ igitur quod anima repraesentat fnDiiSu P^^ essentiam, et personas divinas quantum ad unitatem essentiae, et non similiter quantum ad Trinitatem personarum, nisi ut habel respectus diversos secundum ponentes tales respectus. Vel potest dici quod ani- ma secundum tres potentias reprae- sentat Trinitatem personarum quan- tum ad diversitatem formalem abs- que diversitate reali, ideo minus est repraesentativa Trinitatis persona- rum, quam unitatis essentiae. Unde ul in potentiis, repraesentat unita- lem, sed ut in actibus, reprsesentat talem distinctionem. In potentiis igi- tur est distinctio realiter virtualiter, non formaliter; in actibus distinctio realisformalis. ^3. Ad primum principale, dico quod in anima absolute non est completa ^d argum.
imago, nisi m radice. Sed anima po- le. sita sub tribus operationibus suis cum unitate suae essentiae repraesen- tat Trinitatem, et non per potentias realiter distinctas.
Ad aliud, dico quod non est ne- Ad Mcon- cesse quod tanta sitdistinctio poten- tiarum, quanta est actuura, sufficit enim distinctio formalis in potentiis, ad distinctionem realem in actibus; potentia enim visiva una existens, est plurium colorum.
Ad aliud, cum dicitur quod heec Ad ter- erit yeva.intellectus est voluntas ydico ad boBcest quod non, quia intellectus imponi- lectusest tur naturae, ut sub hoc respectu, voluntas, ut sub illo vel illo con- ceptu. Vel potest dici quod quan- tumcumque sint idem realiter in essentia animae, tamen quidditative et formaliter distinguuntur; et ista diversitas impedit praedicationem unius de alio. Si igitur ab intellec- tivo et volitivo abstrahantur intel- lectus et voluntas, si est ibi aliqua distinctio formalis, unum non prae- dicatur de alio, sicut nec animalitas de humanitate, quamquam includa- turin illo; sed ratione unitatis rea- lis potentiarum in essentia animse htPC erit vera: intellectivum est vo- litivum in causa, etsi abstrahantur intellectus et voluntas ab eo, quod estcausa unitatis, neutrum de alio verificatur.
78 LIBRI II.
DISTINCTIO XVII.
QU^STIO 1.
Utrum anima Adse fuit creata in cor- pore?
1. Videtur quod non. Eadem faclione ArRurn. fit compositum, et formain materia.
quia forma non fit m malena, nisi per accidens, quia totum fit per se, ex 7. Melaphys. lext. 22. e/27. ubi Philosophus, quod nec forma fit perse, nec maleria, sed totum com- positum; anima aulem est forma corporis, etipsum composilum, sci- licetAdam, non fuit crealum, imo corpus factum de limo terra?; ergo nec anima ejus, etc.
Item, cujus est per se esse, ejus est fieri per se; sed anima non per se est in corpore, quia sic non esset pars; igilur nec ejus/?^n fuit per se, quia fieri est via ad esse.
Contra, Magister in littera cap. i. opiniohas-dicit animam Adae fuisse creatam in corpore exponendo illud Genes. primo: Inspiravit in facieni ejus spiraculumvitse^ hocest, animam in corpore creando. Quaedam opinio haBretica poniturinlitterac. 1. quod Deus creavit hominem de substan- tia sua, propter hoc quod dicit in- Secun- dum.
2.
spiraoity sive insufflavit. Flatus di- citur esse de substantia stantis. Unde dicitur/oan. 20. de Christo quod in- sufflavit in discipulos, dando Spi- ritum sanctum.
Sed iliud non habet apparentiam ^^fJr.***" veritatis, non enim concipit perfecte Deum, quiconcipit ipsum esse divi- sibilem; sed si anima esset creata de substantia Dei, oporrtet substan- tiam Dei, vel animam esse Deum; sed Deus non est perfectio inhserens alicui, ut forma, et sic anima non esset forma corporis.
Item, anima permutatur ab igno- rantia ad scientiam, aviliis ad vir- tutes; nuUus autem concipit Deuni cssc mutabilem.
SCHOLIUM.
Primum dictum: Anima est per se producibi- lis; vide Scholium htc num 2. ubi multa contra errorem teaenlem animas esse de subslanlia Dei. Secundum: Philosophi non admiUerenl animam esse creatam, de quo 4. d. 43. q. i. et 2. Repor!. d. i. q. i. quia dicerent productionem terminari prius ad totum. Tertiuro: Anima Aiiae simul cum corpore producta est. Ita con- Ira errorem Origenis ponentis animas extitisse ante corpora, tenct Hier. ep. 27. ad Aug. el ep. ad Demetr. cap. 2. Gyrill. in id Joan. i. Erat tux vera. Leo ep. II. Aug. 12. civit. 13. et 12. Trinit. 5.
Alia est opinio, quod anima habet 3. materiam. Sed ha^c opinio absolute An aniE .. ^ habeatn ponit eam fuisse creatam quia non teriaa proeexistebat aliquid ejus; sed tota simul fuit creata, quanlum ad mate- riam et formam.
DIST. XVII. QU^STIO I.
79 Quidquid sit de hoc, dico quod ^mat^. possibile est animam creari sine cor- pore, quia licet forma, quse non producitur in esse^ nisi productione totius, non producatur nisiperacci- dens (non enim est per se, loquendo deenteper se, quae non convenit coniposito, patet ex 7. Metaph. text. 42.), sed fornia, quae nondum est producta productione composili, sed aliqua productione sibi corres- pondente, illa non tantum cum enti- tale compositi, sed etiam per se po- test produci, quia non necessario dependet in sua entitate ab esse com- positi; ideo dico quod aniraa creari poluit in corpore, non ita quod ali- quid praesupponeretur sibi, quod sit pars producti. i. Sed utrum fuerit creata, vel non? Cfeaum Dico Quod uou Dotest probari per poiestpro- ralionem naturalem, sicul nec ani- oeDaiQra- mani Gsse immorlaiem, ut visum est in 4. d. 43. qudesl. 1. et2. ergo nec quod sit per se producta produc- lione propria, supposito tamen quod eslimmortalis, etitaperconsequens, quod non subest causalitati natura^, necquantumad me, nec quanlum ad yion esse^ et ita si sil, erit imme- diate a Deo. Non tamen sequitur propter hoc quod creetur, nam nos poniuius illud chaos confusum na- tura prsecedere perfeclionem coeli, nam ex illa factum est coelum; et tamen non dicimus coelum creari, cum illud chaosantecesserit formam coeli, licet non fuerit pars formae coeH, et nihilominus licet haec forma ccbH non prsesupponat materiam praejacentem,quee sit pars producti, et non subditur nisi causalitati pri- mi entis, non tamen creatur, quia Deus non aUa creatione creavit formam coeli, quam ea qua produxit totum coelum, et ideo non prius na- tura forma coeli fuit primus termi- nus creationis, quam totum coelum. Eodem modo diceret Aristoteles de anima, nam non creatur anima a Deo ex materia praejacente, quae sit pars iliius productse, sed creatur in passo sicut est producta, et hoc ne- cessitate naturae, ita quod non ter- minalur actio Dei ad animam, sed ad totum compositum; unde non concederet ipse animam creari. Non enim imaginatus est ipse, sicut nos imaginamur, quod aiiqua actio Dei terminetur in primo instanti natu- rae, vel temporis ad esse animae, et poslea in secundo instanti infunda- tur, sed ponit actionem Dei termi- nari ad esse totius in primo instanti naturae.
Sed esto quod luerit creata, 5. utrumne simui cum corpore? Au-utrumfuegustinus 7. super Genes. videtur di- Adfficrcait . simul cuui cere animam esse creatam cum An- corpore. gelis, et postea accessissead corpus, et ponitur quaestio in liltera cap. 3. dist. hujus. Sed manifeste hal^etur ab Augustino de Eccl. dorjm. cap. 17. et ponitur 18. dist. inultimo cap. ubi dicit Augustinus animas non esse ab initio creatas inter caeteras inteliigibiles naturas, nec siniui creatas, sicut fingit Origenes. Vide litteram.
Item, omne opus Dei perfectum est, Deuter. 33. Dei perfecla sunt opera; anima autem sine corpore non est opus perfectum et compie- tum inspecie; ideo extra corpus non fuit formata.
Item, ralionabiie est si fuisset creala ante corpus, quod haberct aliquem actum sibi competentem.
80 UBRI II.
ut intellectionein et vuiilionera; ergo posset mereri et demereri anteejus unionem in corpore; sed hoc negat Aposlolus de omni alia anima a prima anima primi homi- nis, ad Rom. 9. loquens de Jacob et Esau; ergo, etc. 6. Ad primum argumentum in op- Adi.prioc. positum, dico quod non omne com- positum et forma fiunt eadem fac- tione, nec forma fit tantum per ac- cidens et compositum per se; sed aniina etsi fiat in corpore, tamen aiia factione accipitme, saltem quae praicedit ordine factionem compo- siti. Etsecundum hoc possunt assi- gnari duae facliones passivse; una forma}, aitera compositi.
objectio. Dices quod forma non potest ha- bere partem sui de qua fiat; ergo creatur.
Soiutio. Non valet, quia dicent quod ali- quid prcBsupponit formai necessario ad suum esse recipiendum.
^^aum°" ^^ secundum, eodem modo cur- rit de forma, quse accipit esse pro- ductione compositi; in tali enim pro- duclione ^'m totius est via et ratio ad e55e partis. Non valet autem de parte, cui non repuguat esse per se seorsim, et cujus esse est via ad esse totius. Unde talis pars in toto ha- bet per sce56'e, inquantum terminus creationis, licet tamen pars talis ha- beat esse in toto per accidens, in- quanlum est informans materiam, tamen non repugnat tali esse per se, ideo talis pars potest terminare crea- tionem per se. Non sic est de aliis formis, quarum esse non est, nisi tantum in materia, quia educitur de potentia materice, et ideo illa, quae non educitur de potentia maleriae, potest per se esse, et non alia.
QUiESTIO II.
Ulrum Paradisus sit locus conveniens habitalioni humanx naturae?
Alens. 2. parl, quaesi, 87. membro 2. ari, 2. l). Thoraas i. pari, quxsi. \02, art, i. ei 2. D. Bonavent. hicdub, 2. Richard. art. 2. quxst, 5. Pererius lib, 3. in Genes, qussit. 3. Abul. in cap, 13. Genes, quxst. 98. et 107. Scotus in Oxon. hic, Quod non, quia Magister dicit i. quod pree aititudine attingit globum Argum. i. Lunarem, ul habetur in littera; igi- tur non est conveniens habitationi humanae naturoe.
Item, aquae diluvii ascenderunt Secun- altius quindecim cubitis Genes. 7. omni monte, et non ascenderunt ad Paradisum; igitur est altius. Sed ul- tra cacumina altissimorum montium non est conveniens habitalio hu- mana, quia Philosophi ascendentes hujusmodi montes, portabant aquas ad ingrossandum aerem; aliter enim non poterant expirare et respirare propter subtilitatem aeris, ut dicit Solinus de monteOlympi.
Oppositum, Genes. 2. Tulit Deus contra. hominem^ et posuit eum in Para- diso.
SGHOLIUM.
Paradisus est locus habitationi aptus pro ulroquo hominis statu, quia ibi Adain ante lapsum, et post, Ciias et Enoch, Genes. 5. el 4. Reg. 2. Non esl in suprcma, vel media regione aeris. Putal dod esse sub yEquinocliali, quia Zona torrida est inhabitabilis, quas est scnten- tia Aristotelis et antiquorum; tamen ez navi- gatione Hispanorum in novo orbe, constat in multis partibus habitabilem, et valde fertilem esse, sicut el Antipodas esse, quos August. 16. Civit. 9. Bed. lib. de rat. temp. 31. Lactant. divin. institut. cap. 24. et alii omnioo esse ne* gant; vide Gonimbr. 2, de GoqI. cap. U.quaest.i.
DIST. XVH. QUiESTIO II.
81 2.
De silu Pttmdisi lerreelris.
Dotas eie- Deo torDoi maoi festat ^mem es- §e »oper elemeDta.
Adqua3Slionem, dicoquod sic, ut patet Genes. 5. e/ 4. Reyum 1. de Elia et Henoch; et non soiuin de natura humana absolute, sed etiam post lapsum. Tamen modus ponendi est varius. Dicunt aliqui quod se- cundum altitudinem altingit globum Lunae, secundum longitudinem at- tingit ad Orientem, secundum lati- tudinem est sub ^4ilquinocliali; et quamquam propter approximatio- nem ad Solem esset nimius aestus, dicunt quod minus exurit seslus ibi, quam in loco distantiori, propter ve- locitatem motus Solis, quia velocius movetur circulus major quam mi- nor.
Contra illud, non suntalia punc- la in coelo, quae non possint esse Oriens, nisi poli tantum, quia sicut in magno circulo quilibet punctus potest esse Oriens, exceptis polis, sic in parvo.
Item, motus elementorum manifestant nobis quod ignis est supra aerem totum, quia etsi parvus ignis non possit ascendere ultra totum aerem ad spha^ram ignis, hoc est propter magnitudinem virtutis continenlis, et parvitatem virtutis resislentis, quae corrumpitur antequam deveniat ad sphaeram suam; igitur lotum quod est supra aerem est excessissime calidum. Similiter snprema regio aeris, propter appropinquationem ad superiora, et motum circularem, est intemperate calida habitationi humanae, medium interstitiuni aeris est excessive frigidum, propler duas causas privalivas, ut propter non refractionem radiorum, quia sparguntur, et propter distantiam a superioribus, et propter aliquid positivum forte, quod habet ToM. xxni.
aspectum determinate adistam par- tem; nihil igitur ultra infimam re- gionem aeris est conveniens habi- tationi humanae naturae, nisi fiat mi- raculum.
Nec movet auctoritas adducta, de 3. altitudine, quia vei metaphorica est, ^^ p"- vei falsa.
Nec vaiet secundum, de ascensu Ad Becim- ' dum.
aquarum diiuvii, quia^ miraculum est quod aqua ascendebat tantum ultra cacumina aitissimorum mon- tium in vindictam peccatorum, et quod non ascendebat ad iocum Pa- radisi, non fuit miracuium, quia aqua naturaliter essetjn locis pro- ciivioribus. Et non fiebat miracuium in hoc, quod non in tantum ascen- deret ad Paradisum, quia non erat ibi aiiquid vindicandum, quia tan- tum fuit ibi Henoch; ideo soium ex carentia miracuii non ascendebat aqua in tantum.
Etiam quod dicitur quod sub Sub aequi- ^qumoctiaii est regio temperata, giononest non estverum, quia Paradisus dis- ^"^p®*"**- tatsoium per 25. gradus a Zenith capitis, quando pius approximatur, et pius distat a nobis quando maxi- me approximatur, quam distet ab eis inhyeme profundissima; ideo fo- ret ibi iocus intemperate caiidus, nam oppositum Augis magis ap- propinquat ad terram quam Aux, per 5. gradus.
Item, Sol appropinquat ad nos per 25. gradus pius uno tempore quam alio, et si in maxima eionga- tione Soi ab aiiquo ioco, sit propin- quior iiii^loco, quam nobis in aesta- te, igitur in a^state ibi erit regio intemperate caiida.
Simiiiter si per eievationem distat improportionaiiter ab aiiquo loco, 6 g2 LIBRI II.
ita quod plus quando maxime ap- Dico igitur quod Paradisus est proximatur, quam distet a nobis in locus conveniens habitationi huraaprofundissima hyeme, in elongatio- nee, nec oportet quod sit extra infine erit ibi excellens frigiditas. mam regionem aeris.
DIST. XVIII. QUiESTIO I.
83 DISTINCTIO XVIII priiQajs QUiESTIO I.
Utrtim in materia naturali sit ratio seminalis ad formam educendam de ipsa?
D. Aagust. 3. Trinit. 7. 8. et22. civit. 14. Nys- sen. orat. de resur. Alens. 2. part. qusest. 60. membr. 2. etS. D. Bonavent. hic art. i. qumt. 2. Richard. art. i. qu3S3t. 3. D. Thoin. i. part. quaest. iib. art.2. Conimbr. 2. Physic. quaest. 12. et I. de generat. cap. 4. quxst. 26. art. i. Scot. in Oxon. dist. -18. quatst. wica.
1. Quod sic, quia] si nihil formae ArgQm. praecedit in materia, quas sit pars forraae, sequilurquod generatio erit creatio, et similiter cum forma re- soivitur in idem, ex quo fiebat, se- quitur quod in nihil sui resolvitur in corruptione, et sic corruptio erit annihilatio formae.
Item: Naturaestprincipiummotus et quietis ejus in quo, est definitio naturee 2. Phys. text. 3. non tamen compelit principio passivo, imoprin- cipalius dicitur de forma quam de maleria; igilur in generatione natu- rali erit aliquodprincipium activum inlrinsecum, non nisi pars formae in materia; igitur, etc.
Item, 7. Metaph. text. 29. a casu fiunt quaecumque sic movent intrin- sece, sicut esset motus ab extrinse- co, si principium esset extrinsecum utcorpus coeleste, sicut patet ibi de generatione sequivoca, quia sic ge- nerata dicuntur fieri a casu; igitur secundura Philosophum, in tali ge- Seoin- dafD.
fwtioia.
neratione univoca ita est, quiasic generata debent fieri a casu; igitur secundum Philosophum, in tali ge- neralione est principium intrinse- cum movens eodem modo, sicut in generatione aequivoca est princi- pium movens extrinsecum; igitur oporlet quod in illa pars formae sit principium intrinsecum.
Oppositum, si sic, aut ista ratio se- 2. minaiis esset eademinhoc et in isto, Conira. vel non"eadem? Si eadem, sequitur quod idem numero nunc est pars formae ignis, nunc parsformae aquee, quia quando inducitur forma ignis, pars formae est pars formae ignis, et si postea debeat induci forma aquee, etnon potest esse ejusdem rationis cum aiia parte formae aquae, quae nunquam potest esse pars formae ignis, igitur talis forma erit compo- sila ex talibus partibus secundum rationem. Si non est eadem pars formae aquae etignis, aut igitur ista est unapars tantum, vel totpartes, quot sunt formae inducendae. Si tan- tum est una, oportet dicere quod illa est in materia, et non informat ip- sara; vei quod ista informat, et non aiiae partes supervenientes, et tunc aiia erit pars formae informans ma- teriam, et aiia non, iicet non potest fierinisi per miracuium. Si detur tertiura membrum, quod est alia et aiia pars formae respectu cujuslibet inducenda^, sequitur quod materia erit simul inforraata specificis diver- 84 LIBRI II.
sis, quae non sunt ullerius determi- nabiles per formas specificaSj sed consliluunt suppositum in genere substantiae. Et sequilur quod in ma- teria sint infinilae formae,et quodlibet in quolibet, ut posuit Anaxagoras.
SCHOLIUM I.
Ratio semiaalis Don est polentiae receplivaB roatcris, quia sic omnia essent ex ratioaibas seminalibus; et Christus ex Abrabam per ra- tionem seminalem, quod Augustinus negat. Ncque est pars aliqua rormae indueeDdfle in malcria pr/ecedens, quod probatur contra Aiber- tum, et aiios fuse quinque ralioaibus, in qui* bus multa, et varia Pbiiosopbica ezacte discu- tiuntur.
Circa istam quaestionem primo ^- videndum, respectu quorum non est ponenda ratio seminalis? Et primo, quia ratio seminalis posset poni ali- quid materiee secundum potentiam passivam remotam, ideo primo de- claro quod sic non est intcliigenda ratio seminalis, quia secundum Au- guslinum 10. super Gen. Levi fuit in Abraham secundum ratiohem se- minalem, et secundum corpulentam substantiam; Christns aulem secun- dum corpulentam substantiam tan- lum ^ Ad flebrdBOsl. Sed uniformi- ter secundum potentiam passivam remotam fuit Christus in Abraham sicut Levi.
Poientia Itcm, Augustiuus 6, superGeu. 6.
maierifiB aliquid facit Ucus m corponbus, non tioscmi- secundum rationes seminales, ali- "^^^**' quid vero secundum rationes semi- nales; sed nihil potest Deus facere in materia, cujus materia non sit receptiva; igitur potenlia recepliva matericTD non potest dici ratio semi- nalis, sccundum quod de eo ioqui- tur Augustinus, aquo tractum est hoc nomen.
Aliter potest inteliigi ratio semi- opinio ai nalis, ut dicatur actus ejusdem es- Probaiuri sentiae cum forma inducenda; et sic dicunt aliqui quod aliquid forma3 inducendae praecedit, quod coagit ad inductionem formae secundum esse compietum; et ponitur primo, ne ge- neratio sit creatio. Secundo, prop- secundo ter differentiam, quae est inter pro- ductionem naturalem etartificiaiem, quia 2. Physic. lexl. 3. artificialia hal)ent tantum principium passi- vum intrinsecum; igitur naturalia habebunt principium activum intrin- secum.
Tertio sic, 6. Metaphys. text. 1. a., probat Philosophus, quod Philoso- Tertio. phia non sit scientia factiva, quia in talibus principium faclionis est in faciente^ sed in naturalibus prin- cipium est in moto; et formaliter ac- cipit principium,aliter non concludit ratio, sed principium activum est in cognoscente; igitur et in moto.
Quarto sic, 3. Ethic. cap. 1. ViO" Quano. lentum est cujus prificipium est ex- tra^ non conferente vimpasso; igitur generalio esset violenta, si nihil es- setactivum intrinsecum.
Contra illud, quaero an ista pars Refeiiui formae, quae praecedit, sit aliquid, et ^^*bL*J^ illud idem quod de novo causatur, extendendo ad omne id, quod habet aliquam entitatem, vel nihil? Si de- tur quod illud, quod de novo cau- satur, nihil est; igitur nihil de novo causatur. Si detur quod sit aliquid novura, cujus nihil praecessit, tunc illud creatur; vel oporlet dicere quod nihil sit tolaliter novum, quantum ad aliquam partem ejus, et tunc oportet dicere quod prius fuerunt omnia, quia quantumcumque pars parva detur nova, nisi aliquid prae- DIST. XVIII. QUiESTIO 1.
85 Poteoi caasire lerfectiof, poteit el iiDperfe^ tia3.
lUil pTo- oator de poteDtia ^y- eit JjBjdem ralioQij.
cesserit, sequitur quod illud crea- tur.
Item, iilud praecedens, quod dici- tur pars formee inducendae, est im- perfectius quam sit forma completa, qua3 inducitur ab agente, et est ejusdem rationis, aliter enim com- poneretur forma ex partibus diver- sarum rationum; sedin cujus virtu- te acliva est perfectius, in ejus vir- tute est imperfectius. Cum igitur agens nalurale habeat in ejus virtu- te acliva formam completam, igitur potest ponere in esse iHud comple- tum ejusdem rationis, et iilud potest destruere, et itanihii ejus praecessit nec aliquid remanebit post corrup- tionem; igitur iiiud totum potest creare et annihilare.
Item, quffiro de secunda parte formae, de cujus potenlia produci- tur? Si de patentia materise, frustra ponitur pars ejusdem rationis prae- cedere, quia de ejus potentia non educitur. Si educitur de potentia partis prioris, sequitur inconve- niens, quia tuncaiiquid educitur de potentia partis sucB, quae est ejus- dem rationis, vel de materia per parlem suam. Sed impossibiie est quod aliquid educatur de potentia aiicujus, quod est ejusdem rationis; vel quod aliquid ejusdem rationis sit ratio recipiendi iiiud, quod est ejusdem rationis.
Igitur dicitur quod oportet ut sit unum istorum, vel quod causa se- cunda nihii producit, vei quod causa secunda aliquid creat, vel quod aiiquid producit, cujus nihii prae- exietit, et tamen non creat, quia creatio est prima productio, ideo excludit omnem causalitatem prio- rem preeter finalem. Ubi igitur est creatio, nec praesupponitur causa materiaiis, nec formaiis, igitur per oppositum ubi materia praesupponi- tur, non est creatio. Cum igitur forma producatur praesupposita ma- teria prius natura, elsi non dura- tione, non tamen de aiiquo sui, ita quod aiiquid formae praeexistat, neque de aliquo sui totius, per cujus productionem forma est per accidens, sed de potentia materiae, et ideo de nihiio, hoc est, post nihii praeexactum, quod sit pars sui, producitur ad esse, post non esse^ ideo forma non creatur, et per consequens destructio compositi non est annihiiatio formae. Generatio tamen naturaiis differt a generatione artificiaiium sufficienter per princi- pium passivum intrinsecum. Quod probatur primo sic, secundum Aris- toteiem 8. Physic. texl. com. 3. liia naturaliter feruntur, quae sic ferun- tur, sicut nata sunt transferri, ut patet de gravibus et ievibus. Sed hoc non arguit principium activum intrinsecum, quia non propler acli- vum est motus naturalis, sive sit intrinsecum, sive non, sed quia natum est sic moveri, non sic arti- ficiaiia.
Item, nalura est principium motus et quielis ejus^ iii quo estper se^ etc. igitur principium, quare motus est naturalis est intrinsecum moto, in- quantum motum. Sed licet activum sit intrinsecum moto, non lamen est intrinsecum moto, inquantum mo- tum, quia ut habetur 2. Physicor. text. com. 3. Sanatur medicus^ non inquantum medicus^ sed inquantum segrotus; igitur moto, inquantum motum, accidit quod habeat princi- pium intrinsecum.
QuQDdo forma producilur prflBsuppoflita DiQtoria prius oaturu, aa creatur.
MotUB noo est natura- Us practer actiTum.
86 LIBRl II.