Saracenis nec a Iudaeis vel aliis infidelibus licet capere res, quas possident, per se loquendo, i. e., quia infideles sunt; sed est furtum vel rapina, non minus quam a Christianis.
8. Sed quia peculiaris difficultas est de haeresi, sit secunda propositio: Stando in iure divino, haereticus non amittit dominium bonorum. Haec est omnium et est nota. Cum enim amissio bonorum sit poena et nulla sit15 poena de lege divina pro isto statu, constat, stando in iure divino, non amitti bona propter haeresim. Item patet haec propositio ex prima. Nam si propter aliam infidelitatem non perditur dominium, ergo16 nec propter haeresim, cum nihil sit cautum specialiter de haeresi quantum ad hoc in iure divino.
9. Sed utrum de iure humano? Conradus quidem (17lib. I, qu. 7, con.
2 et 3) videtur tenere quod haereticus ipso facto perdit dominium bonorum 324 suorum, ita quod in foro conscientiae cadit a dominio. Ex quo infert quod nec18 potest alienare et alienatio non tenet, si fiat. Probatur ex illo 1Sext., 5, 2, 19, which is an excerpt from Pope Boniface VIII, Epist. ad inquisitores haereticae pravitatis. 2B has sunt.
3The words in qu. 12, art. 2, are more to the point: “Respondeo dicendum quod, sicut supra (qu. 10, art. 10) dictum est, infidelitas secundum se ipsam non repugnat dominio eo, quod dominium introductum est de iure gentium, quod est ius humanum; distinctio autem fidelium et infidelium est secundum ius divinum, per quod non tollitur ius humanum.”
4S omits etiam. 6Vv. 1-7. 6S omits Petrus.
8B has agnum. Haedum may be an improvement of M’s, to conform with the Vulgate.
9Vv. 20-22: “Unde factum est ut haedum caprarum accipiens detulisset domi; cuius cum vocem balantis vir eius audisset, dixit: ‘Videte, ne forte furtivus sit; reddite eum dominis suis, quia non licet nobis aut edere ex furto aliquid aut contingere.’ ” 10Vv. 20-21: “Emit igitur Joseph omnem terram Aegypti, vendentibus singulis possessiones suas prae magnitudine famis. Subiecitque eam Pharaoni,” etc. UB has fides.
nM has vel. 13B adds et est haereticum. 14S omits a. 16B has est.
16B omits ergo. l7M inserts de contractibus; cf. p. 224, n. 12. 18S has non.
De Indis, Sect. I.
cap. cmot secundum leges / ubi Papa2 praemittit quod propter aliqua crimina secundum leges eo ipso suarum rerum dominium auctores delictorum perdunt, et Papa determinat quod idem sit pro crimine haeresis. Et idem videtur tenere Ioannes Andreae in dicto cap. cum secundum leges. Et videtur haberi ex 1. 4, 3 C., De haereticis,4 ubi interdicitur haereticis ven¬ ditio et donatio et omnis contractus bonorum suorum. Item leges obligant in foro conscientiae, ut docet S. Thomas5 ( Prima Secundae, qu. 96) art. 4 )* 10. Sed pro declaratione sit tertia propositio: Haereticus a die com- 4?
missi criminis incurrit confiscationem7 bonorum. Ita tenent communitei doctores, et est determinatio Directorio (lib. 3, tit. 98), et9 Summa Bapti- stana 10 in verbo absolutio,u § 17,12 et videtur diffinitum in illo cap. cum secun¬ dum leges1 et in dicta 1. 4, 3 C., De haereticis.4..
11. Quarta propositio: Nihilominus quamvis constet de crimine, ante tamen condemnationem13 non licet fisco occupare bona haereticorum^ Haec est etiam14 omnium et est determinatio dicti cap. cum secundum leges.
Immo esset contra ius divinum et naturale, ut poena daretur15 executioni, antequam quis condemnetur.16. Coroll z 12. Sequitur ex tertia conclusione quod, condemnatione facta etiam post mortem, retroagitur confiscatio ad tempus commissi criminis, ad quamcumque pervenerit potestatem. Hoc corollarium est etiam omnium et particulariter Panormitani in cap. fin., De haereticis.1 _ 1 Sext, S, 2, 19, which is an excerpt from Pope Boniface VIII, EpisU ad inquisitores haereticae pravitatis. 2B has propterea in place of Papa...r 3Cod., i, 5, 4, §3, which is an excerpt from Emperors Honorius VII and Theodosius II, tpist.
ad senatores The opening word of this law is M anichaeos.
4The full title is De haereticis et Manichaeis et Samaritis.
6B omits ut docet S. Thomas...„.., «“Respondeo dicendum quod leges positae humanitus vel sunt mstae vel miustae. bi quidem iustae sint, habent vim obligandi in foro conscientiae a lege aeterna, a qua derivantur, secundum ii ud Proverb. 8, v. 15: ‘Per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt.
7M has poenam confiscationis...,<T,,.
«Nicolaus Eymerici, Directorium inquisitorum, pars 111, qu. cix (De confiscatione). I amen ic es diligenter considerandum, quod tales (t. e., heretics, who later become repentant) vel poemtent ante sententiam diffinitivam, qua traduntur ut impoenitentes haeretici curiae seculan, vel post, bi post, cum eo facto, quod ut haeretici impoenitentes traduntur per sententiam, bona sunt ipso rnre conhscata, iuxta cap. vergentis, Extra, De haereticis.”
9S adds in. 10B has Baptistiana...
uBaptista de Salis, Summa casuum conscientiae, s. v. absolutio, 1, 101. 1111, coi. 1: luem tenet Dir (lib iii, tit. ix) ubi quaerit a quo tempore ista bona damnatorum propter haeresim vel huiusmodi pertineant ad fiscum, et dicit quod a die commissi criminis.” Here Baptista quotes several laws (1. Manichaeos, etc.) and continues: “ex quo consecuta est condemnatio effectus huius damnationis trahitur ad diem commissi criminis et alienatio est ei interdicta.”
12B M, and S have § 17, and it is possible that in some early edition of the Summa the matter under absolutio was divided into sections. At any rate the discussion under absolutio falis into three main divisions. The passage referred to above is to be found in the first of these.
13M has condemnationem tamen. 14S omits stiam.
16M has mandaretur. 16S has condemnaretur.
hi. e>> on Decrtl. 5, 7, 16. The reference is to §4, which refers back to the commentary on cap. vergentis (i. e., Decrtl., 5, 7, 10), where the opinion is more explicit.
Francisci de Victoria Coroll. 2.
Prop. V.
Prob. i.
Prob. 2.
13. Secundo, sequitur quod venditiones, donationes, et omnis alia alienatio bonorum a die commissi criminis sunt invalidae. Itaque, facta condemnatione, omnes rescinduntur a fisco et bona capiuntur ab eodem fisco,1 etiam pretio non restituto emptoribus. Etiam haec est omnium et nominatim2 Panormitani,3 ubi supra, et patet ex dicta4 1. 4, 5 C., De haereticis.6 14. Quinta propositio: Nihilominus haereticus est dominus in foro 326 conscientiae, antequam condemnetur. Haec propositio videtur contra Conradum et Directorium 7 et Ioannem Andreae, sed tamen est propositio Sylvestri in verbo haeresis, I, § 8. 8 Et tenet illam et disputat ad longum Adrianus, Quotlibetorum 6, qu. 2. Et idem videtur dicere Caietanus9 in Summa, in verbo poena. Et probatur primo, quia hoc ipsum, scilicet privari in foro conscientiae, est poena; ergo nullo modo debet infligi ante condemnationem. Nec satis scio an ius humanum hoc posset facere. Item probatur manifeste, quia, ut patet in illo cap. cum secundum leges, 10 eodem modo sunt confiscata bona ipso facto propter incestas nuptias; item, si mulier ingenua rapta nubat raptori. Immo, si quis de mercibus importatis non solvat vectigalia consueta, ipso facto bona confiscantur; item, qui illicitas merces exportat, ut arma, ferrum, ad Saracenos, ut patent omnia ista in dicto cap. cum secundum leges 10; et C., De incestis nuptiis,11 * 1. cum ancillis 12; et13 C., De raptu virginum,14 1. una15; et De Judaeis,16 cap. ita quorundam17; et ff., De vectigalibus,18 1. fin.19 Immo Papa in dicto cap. cum secundum leges,10 expresse dicit quod, sicut est confiscatio in illis casibus, 327 ita vult quod fiat propter haeresim. Sed nullus negat quin incestuosus et raptor et deferens arma Saracenis et non solvens vectigalia — quin20 *B omits et...fisco. 2B omits nominatim.
6Cod., 1, 5, 4, §3, which is an excerpt from Emperors Honorius VII and Theodosius II, Epist.
6The full title is De haereticis et Manichaeis et Samaritis. 7See p. 227, n. 8.
81f3: “Licet Ecclesia videatur dare generale auctoritatem omnibus expoliandi eos, tamen satis videtur totum quod non fiat nisi speciali edicto vel principis vel Ecclesiae.” And ten lines farther on: “Bona conscientia retinere potest (t. e., one guilty of homicide) dicta bona et fructibus uti pro necessi¬ tate donec sententia saltem generalis sequatur, ut etiam tenet Directorii lib. 3, tit. 9, qui etiam dicit quod dicta bona damnatorum propter haeresim vel huiusmodi ad fiscum pertinentia die commissi criminis.” 9B has videtur Caieta.
10Sext., 5, 2, 19, which is an excerpt from Pope Boniface VIII, E pisi, ad inquisitores haereticae pravitatis.
uThe full title is De incestis et inutilibus nuptiis.
12 Cod., 5, 5, 3, which is an excerpt from Emperor Constantine V, Epist. ad Patroclum.
uM omits et.
14The full title is De raptu virginum seu viduarum nec non sanctimonialium.
16Cod., 9, 13, 1, which is an excerpt from Emperor Justinlan III, Epist. ad Hermogenem magistrum officiorum.
16The full title is De Judaeis, Sarracenis, et eorum servis.
vDecril., 5, 6, 6, which is an excerpt from Pope Alexander III, Epist. ex concilio Lateranensi.
18The full title is De publicanis et vectigalibus et commissis.
LiDig., 39, 4, 16, which is an excerpt from Marcian, De delatoribus.
20See page 205 for explanation of this repetition.
De Indis, Sect. I.
maneat verus dominus bonorum suorum in foro conscientiae. Quare ergo xnon etiam haereticus? Et ipse Conradus etiam eodem modo dicit de illis casibus et de haeretico. Et gravius esset cogere hominem iam emendatum ab haeresi restituere bona fisco.
15. Sequitur corollarium quod haereticus potest licite vivere ex bonis Noundaq^t Suis. corollaria.
16. Secundo, sequitur item quod titulo gratioso potest transferre bona sua, puta donando.
17. Sequitur tertio quod titulo oneroso, puta vendendo aut dando in dotem, si crimen posset venire in iudicium, non licet transferre. Patet, quia decipit emptorem et ponit eum in periculo perdendi et rem et pretium, si venditor condemnetur.
18. Vltimo, sequitur quod, si re vera non esset periculum confisca- 328 tionis, posset etiam licite titulo oneroso alienare, ut, si quis2 esset haereticus in Germania, Catholicus posset licite emere ab illo. Grave enim3 esset paiiS. quod non posset licite in aliqua civitate Lutheranorum, si quis est Catho¬ licus, emere agrum ab haeretico nec vendere illi; quod tamen necessario esset dicendum, si omnino haereticus non est dominus in foro conscientiae.
19. Ex omnibus his sequitur conclusio quod barbari, nec propter peccata alia mortalia nec propter peccatum infidelitatis, impediuntur quin sint veri domini, tam publice quam privatim, nec hoc titulo possunt a Christianis occupari bona et terrae illorum, ut late et eleganter deducit Caietanus.
Caietanus ( Secunda Secundae, qu. 66, art. 85).
20. Restat, an ideo non essent6 domini, quia sunt insensati vel amentes.
Et circa hoc dubium est7 an ad hoc, ut aliquis sit capax dominii, requiratur an videlicet usus rationis. Et Conradus quidem (lib. I, qu. 6), ponit conclusionem ^^0 quod dominium convenit creaturae irrationali,8 tam sensibili quam insen- minio, quia 329 sibili. Probatur, quia dominium nihil aliud est quam ius utendi re in ^re^usu usum suum. Sed bruta habent ius super herbas et plantas ( Gen., i9): opinio Con- “Ecce dedi vobis omnem herbam afferentem semen super terram, et uni- re¬ versa ligna, quae habent in semetipsis sementem generis sui, ut sint vobis in escam, et cunctis animantibus terrae. Item astra habent ius illumin¬ andi (Gen., i10): “Posuit ea in firmamento caeli, ut lucerent ac praeessent diei ac nocti.” Et leo habet dominium super omnia animalia gressibilia, unde et rex animantium vocatur. Et aquila est domina inter volucres, Et Sylves_ unde (Psalm. 10311) “Herodii domus dux est eorum.” Eiusdem sententiae tri.
iB has non convenienter dicunt de haeretico? See p. 198. 2B has qui in place of si quis.
*B omits enim..,,, *B hf non ™pediuntur.
6Vol IX, page 94, of the edition used: “Quidam autem infideles nec de lure nec de facto subsunt secundum temporalem iurisdictionem principibus Christianis, ut si inveniuntur pagani qui nunquam imperio Romano subditi fuerunt, terras inhabitantes in quibus Christianum nunquam fuit nomen. Horum namque domini, quamvis infideles, legitimi domini sunt, sive regali sive politico regimine gubernentur; nec sunt propter infidelitatem a dominio suorum privati; cum dominium sit ex nire posi¬ tivo et infidelitas ex divino iure, quod non tollit ius positivum, ut superius in qu. 10, art. 10, habitum est. Et de his nullam scio legem quoad temporalia.” 6M has Sed restat mo dubium an ideo non sint.
7M has est dubium. 8B has irrationabili. _ "Vv. 29-30.
10Vv. 17-18: “Et posuit eas (sc. stellas) in firmamento caeli, ut lucerent super terram, et praeessent diei ac nocti,” etc. 11 V- 17* Francisci de Victoria Respondet auctor pro¬ positionibus aliquot.
I Prop.
Prob. i. Reicitur si¬ mul Conra- di et Syl- vestri opinio.
Prob. 2.
Prob. 3.
Ratio Syl- vestri re¬ fellitur.
est Sylvester in verbo dominium, in principio,1 ubi dicit quod “elementa dominantur invicem.”
Sed respondeo per propositiones.
Prima: Creaturae irrationales non possunt habere dominium. Patet, quia dominium est ius, ut fatetur2 etiam Conradus. Sed creaturae irra¬ tionales non possunt habere ius. Ergo nec dominium. Probatur minor, quia non possunt pati iniuriam; ergo non habent ius. Probatur assump- 330 tum, quia qui prohiberet lupum aut leonem a praeda vel bovem a pastu, non faceret ei iniuriam, nec qui claudit fenestram, ne sol illuminet, facit iniuriam soli. Et confirmatur, quia, si bruta habent dominium, ergo qui tolleret herbam cervo,3 faceret furtum, quia caperet alienum, invito domino.
Item, ferae non habent dominium sui. Ergo multo minus aliarum rerum. Assumptum probatur, quia licet eas impune interficere etiam animi gratia. Vnde etiam Philosophus (primo Politicorum 4) ait5 quod ve¬ natio ferarum est iusta et naturalis.
Item, ipsae ferae et omnia irrationalia sunt hominis per proprietatem6 multo magis quam servi. Ergo, si servi non possunt habere aliquid suum, multo minus irrationalia.
Et confirmatur propositio auctoritate S. Thomae ( Prima Secundae, qu. 1, art. i et 2, et qu. 6, art. 2, et Contra Gentiles,7 cap. lio8). Sola creatura rationalis habet dominium sui actus, quia, ut ipse etiam dicit (Prima Parte? qu. 82. art. i, ad tertium10), per hoc aliquis est dominus suorum actuum, quia potest hoc vel illud eligere; unde etiam, ut ibidem dicit, appetitus circa ultimum finem non sumus domini. Si ergo bruta non habent dominium suorum actuum, ergo nec aliarum rerum. Et licet dis- 331 putatio videatur de nomine, certe hoc est valde improprie loqui et praeter communem modum loquendi tribuere dominium irrationalibus. Non enim dicimus aliquem esse dominum, nisi eius, quod situm est in sua facultate. Ita enim11 loquimur: “Non est in mea facultate,” “Non est in mea potestate,” quando non sum dominus. Bruta autem cum non moveant se, sed potius moveantur, ut S. Thomas ait (Prima Secundae,12 ubi supra), eadem ratione nec habent dominium.
Nec valet, quod Sylvester dicit, quod dominium aliquando non dicit ius, sed solam potentiam, et hoc modo ignis habet dominium in aquam.
Si enim hoc satis est ad dominium, ergo latro habet dominium ad inter- 1I. e., before § i: “Et sic elementa invicem dominantur vicissim.” 2S has faretur.
6M has sunt sub hominis -potestate. 7S adds lib. 5.
8Lib. 3: “Corpora enim et omnia quae ratione carent aguntur tantum, et non agunt seipsa; non enim sui actus dominium habent.” 9B has prima primae.
10“Ad tertium dicendum quod sumus domini nostrorum actuum, secundum quod possumus hoc vel illud eligere. Electio autem non est de fine, sed ‘de his, quae sunt ad finem,’ ut dicitur in tertio Ethicorum. Unde appetitus ultimi finis non est de his, quorum domini sumus.”
UM has Nam Ita.
12“ Illa ergo, quae rationem habent, seipsa movent ad finem, quia habent dominium suorum actuum per liberum arbitrium, quod est ‘facultas voluntatis et rationis/ Illa vero, quae ratione carent, ten¬ dunt in finem per naturalem inclinationem, quasi ab alio mota, non autem a seipsis.”
De Indis, Sect. I.
De Indis, Sect. I.
ficiendum hominem, quia habet potentiam ad hoc, et fur habet potentiam ad capiendum pecuniam. Quod autem dicit astra dominari et leonem esse regem, certum est dictum1 metaphorice et per translationem.
332 21. Sed potest videri dubium de puero ante usum rationis, an possit esse dominus, quia videtur nihil differre ab irrationalibus. Et Apostolus ante rati_ (, ad Gal, 42), “Quanto tempore heres parvulus est, nihil differt a servo”; sed servus non est dominus; ergo, etc. Sed3 sit secunda propositio: Pueri convenire ante usum rationis possunt esse dommi. Hoc patet, quia possunt pati dominium, iniuriam; ergo habent ius rerum; ergo et dominium, quod nihil aliud est H^op. quam ius. Item bona pupillorum non sunt in bonis tutorum, et habent proj,# 2. dominos, et non alios4 *; ergo pupillos. Item pueri sunt haeredes. Sed Prob. 3. haeres est, qui succedit in ius defuncti et qui est dominus haereditatis (1. cum heres? /., De diversis temporalibus praescriptionibus,6 et Inst., De heredum qualitate et differentia, § fin.7). Item diximus quod funda- Prob. 4. mentum dominii est imago Dei, quae adhuc est in pueris, et Apostolus eodem loco (ad Gal., 42) '- “Quanto tempore heres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium.” Nec est idem de creatura irrationali, quia puer non est propter alium, sed propter se, sicut est brutum.
333 22. Sed de amentibus quid? Dico de perpetuo amentibus, qui8 nec habent nec est spes habituros9 usum rationis. Sitque10 tertia propositio: m Prop. Videtur adhuc quod possint esse domini, quia possunt pati iniuriam, ergo habent ius. Sed hoc remitto ad iurisconsultos, utrum possint habere dominium civile..
23. Et11 quicquid sit de hoc, sit quarta12 propositio: Nec ex hac IV rop* parte impediuntur barbari ne sint veri domini. Probatur, quia secundum ^vb0aQr‘^e rei veritatem non sunt amentes, sed habent pro suo modo usum rationis. non omnino Patet, quia habent ordinem aliquem in suis rebus, postquam habent civi- ra- tates, quae ordine constant, et habent matrimonia distincta, magistratus, dominos, leges, opificia, commutationes, quae omnia requirunt usum ra¬ tionis; item religionis speciem. Item non errant13 in lebus, quae alus sunt evidentes, quod est indicium usus rationis. Item Deus et natui a non deficiunt in necessariis pro magna parte speciei. Praecipuum autem in 334 homine est ratio, et frustra est potentia, quae non reducitur ad actum.
Item fuissent sine culpa sua tot millibus annorum extra statum salutis, cum essent nati m peccato et non haberent baptismum nec usum rationis ad quaerendum necessaria ad salutem. Vnde, quod videantur tam insen¬ sati et hebetes, puto maxima ex parte venire ex mala et barbara educatione, iM has hoc dictum esse. 2V. i. 3M has De hoc in place of Sed.
4B omits et non alios. This may be an example of M’s tendency to amplify.
&Dig., 44, 3, 11, which is an excerpt from Papinian, Responsa.
6The full title is De diversis temporalibus praescriptionibus et de accessionibus possessionum.
8B has quod, M has est, which is corrected in M’s Errata to qui, and S has qui, which is probably what appeared in the manuscripts. The abbreviations for qui and quod (see p. 238, n. 4, and p. 195), may easily be confused and this may account for the quod in B, a mistake which is all the more easy to make because of the preceding dico.
9S has quod habituri sint in place of habituros, which appears m B and M, although habituros is corrected in M’s Errata to habituri. 10S has Sit simply. US omits et.
12B has sit ad propositum. Quarta, etc. 18M has erant.
Francisci de Victoria Conclusio principalis ex dictis collecta.
Resp. ad arg. pro par¬ te negativa positum supra numeri 4, ubi exponitur locus Aristo¬ telis, primo Politicorum.
cum etiam apud nos videamus multos rusticorum parum differentes a brutis animantibus.
24. Restat ergo ex omnibus dictis quod sine dubio barbari erant et publice et privatim ita veri domini, sicut Christiani; nec hoc titulo potuerunt spoliari aut principes aut privati rebus suis, quod non essent veri domini.
Et grave esset negare illis, qui nihil iniuriae unquam fecerunt, quod con¬ cedimus Saracenis et Iudaeis, perpetuis hostibus religionis Christianae, quos non negamus habere vera dominia rerum suarum, si alias non occu¬ paverunt terras Christianorum.
Superest respondere ad argumenta1 in contrarium, ubi arguebatur 335 quod isti videntur servi a natura, quia parum valent ratione ad regendum etiam se ipsos. Ad hoc respondeo quod certe Aristoteles2 non intellexit quod tales, qui parum valent ingenio, sint natura alieni iuris et non habeant dominium et sui et aliarum rerum; haec enim est servitus civilis et legitima, qua nullus est servus a natura. Nec vult Philosophus quod,3 si qui sunt natura parum mente validi, quod liceat occupare4 5 patrimonia illorum et illos redigere in servitutem et venales facere; sed vult docere quod a natura est in illis necessitas, propter quam6 indigent ab aliis regi et gubernari, et bonum est illis subdi aliis, sicut filii indigent subici paren¬ tibus ante adultam aetatem, et uxor viro. Et quod haec sit intentio Philosophi, patet, quia eodem modo dicit quod natura sunt aliqui domini, scilicet qui valent intellectu. Certum est autem quod non intellegit quod tales possent sibi arripere imperium in alios illo titulo, quod sint sapien- tiores, sed quia natura habent facultatem, ut possint imperare et regere. 336 Et sic, dato quod isti barbari sint ita inepti et hebetes, ut dicitur, non ideo negandum est habere verum dominium, nec sunt in numero servorum civilium habendi. Verum est quod ex hac ratione et titulo posset oriri aliquod ius ad subiciendum eos, ut infra dicemus. Restat6 conclusio certa quod, antequam Hispani ad illos venissent, illi erant veri domini, et publice et privatim.
XS has argumentum.
2 Politica, lib. i, cap. 4 et seqq.; see above, p. 222.
3M and S omit this quod, whereas they usually omit the second quod, if any. For this repetition of quod, see p. 204.
4Here M inserts bona et, an example, I take it, of M’s tendency to amplify.
5B has quia in place of propter quam.
6M adds nunc here.
SECTIONIS SECVNDAE, De titulis non legitimis, quibus barbari Novi Orbis venire potuerint in dicionem Hispanorum, SVMMA.1 1. Imperator non est totius orbis dominus.
2. Imperator, licet esset dominus mundi, non ob id posset occupare provincias barbarorum et constituere novos dominos et veteres deponere vel vectigalia capere.
3. Papa non est dominus civilis aut temporalis totius orbis, loquendo proprie de dominio et potestate civili.
4. Summus Pontifex, quamvis haberet potestatem secularem in mundum, non posset eam dare principibus saecularibus.
5. Papa habet potestatem temporalem in ordine ad spiritualia.
6. Papa nullam potestatem temporalem habet in barbaros Indos neque in alios infideles.
338 7. Barbari, si nolint recognoscere dominium aliquod Papae, non ob id potest eis bellum inferri et illorum bona occupari.
8. Barbari, an priusquam aliquid audissent de fide Christi, peccarent peccato infidelitatis eo, quod non crederent Christo.
9. Ignorantia ad hoc, quod alicui imputeretur et sit peccatum, vel vincibilis, quid requiratur. Et quid de ignorantia invinvibili.
10. Barbari an ad primum fidei Christianae nuntium teneantur credere, ita ut peccent mortaliter non credentes Christi Evangelium, solum per simpli¬ cem annuntiationem, etc.
11. Barbaris si simpliciter fides annuntiaretur et proponeretur, et nollent statim recipere, hac ratione non possent Hispani illis bellum inferre neque iure belli contra eos agere.
12. Barbari rogati et admoniti ut audiant pacifice loquentes de religione, quomodo, si nolint, non excusentur a peccato mortali.
13. Barbari quando tenerentur recipere Christi fidem sub mortalis peccati poena.
14. Barbaris an hactenus ita proposita et annuntiata fuerit fides Christiana, ut teneantur credere sub novo peccato, non satis liquet secundum auctorem.
339 15. Barbaris, etsi quantumcumque fides annuntiata probabiliter et sufficienter fuerit et noluerint eam recipere, non tamen ob id licet eos bello persequi et bonis suis spoliare.
16. Principes Christiani non possunt, etiam auctoritate Papae, coercere barbaros a peccatis contra legem naturae nec ratione illorum eos punire.
Supposito ergo quod sunt vel2 erant veri domini, superest videre quo titulo potuerint Hispani venire in possessionem illorum vel3 illius regionis.
Et primo, referam titulos, qui possint praetendi, sed non idonei4 nec legitimi.
Secundo, ponam alios titulos legitimos, quibus potuerint barbari venire in dicionem Hispanorum.
*In B and M this heading is omitted and propositions 1-16 are listed immediately after proposition 2M omits sunt vel. 3B omits illorum vel.
4M has the more complete expression sed qui non sint idonei.
Statuit auc¬ tor adferre titulos, tam legitimos quam non legitimos, quibus His¬ pani vene¬ rint in pos¬ sessionem regionis barbarorum.
Francisci de Victoria Primus titulus non legitimus.
Quaestio an Imperator sit totius orbis dominus.
Pro parte affirmativa.
Arg. I. II.
Arg. III.
Bartoli et glossatorum sententia pro parte affirmativa.
Prob. i.
Prob. 2.
Sunt autem septem tituli, qui possunt praetendi, sed non idonei, septem1 autem alii vel octo iusti et legitimi.
Primus ergo titulus posset esse quod Imperator est dominus mundi; et sic, dato quod tempore praeterito fuisset aliquid vitii, iam2 esset pur¬ gatum in Caesare Imperatore Christianissimo. Nam, dato quod ita sit quod sint veri domini, possent habere superiores dominos, sicut inferiores principes habent regem et aliqui reges habent Imperatorem. Quare3 in 340 eandem rem possunt plures habere dominium; unde est4 illa distinctio iuristarum trita,5 dominium altum b assum, directum utile, merum mixtum. Dubitatur ergo utrum isti haberent dominum superiorem. Et quia non potest esse dubium nisi de Imperatore aut de Papa,6 de istis dicemus.
Et videtur primo quod7 Imperator sit totius orbis dominus et per consequens etiam barbarorum. Primum, ex communi appellatione, quam tribuunt Imperatori, Divo Maximiliano aut Carolo semper Augusto, “orbis domino.” Item, “Exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis” ( Luc., 28); sed non debent esse peioris condicionis Im¬ peratores Christiani; ergo.9 Item, Dominus videtur iudicasse Caesarem esse verum dominum Iudaeorum. “Reddite,” inquit, “quae sunt Cae¬ saris, Caesari,” etc. {Luc., 2010). Non videtur autem quod ius posset habere nisi quia Imperator. Ergo. De hoc Bartolus in Extravaganti Ad reprimendum,n quae est Henrici VII, tenet expresse quod “Imperator de iure est totius orbis dominus.”12 Et idem tenet glossator in cap. per venerabilem, Qui filii sint legitimi.13 Et idem ad longum glossator in cap. venerabilem, De electione.14 Et probant primo, 8, qu. i, can. in apibus,15 ubi Hieronymus16 * dicit quod 341 in apibus unus est rex et in mundo unus Imperator. Item ff., De lege Rhodia, 1. deprecatio,11 ubi Imperator Antoninus dicit: “Ego quidem mundi dominus.”18 Et in 1. bene a Zenone, C., De quadriennii praescriptione,19 “omnia principis esse intelleguntur.”
Et posset etiam probari, quia Adam primo et postea Noe videntur fuisse domini orbis {Gen., i): “Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ut praesit piscibus maris et volatilibus caeli, universaeque terrae,” etc., et infra, “Crescite, et multiplicamini, et replete terram, et subjicite eam,” etc. Et idem in sententia dictum est Noe {Gen., 8). Sed illi habuerunt successores. Ergo.
*B has sempte. 2S has iam. 3B has unde.
4B omits est, which is not really necessary here. 6B omits trita.
6M inserts ideo here. 7B has Et primo de Imperatore. Et videtur quod, etc.
uDecrtl., 1, 6, 34, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad Ducem Caringiae.
uDecr., 2, 7, 1, 41, which is an excerpt from St. Gregory, Ad rusticum monachum, epist. 4.
“Victoria has Hieronymus here, following the Editio Romana of the Corpus Iuris Canonici, which attributes this to St. Jerome, but the passage in question is in St. Gregory. See n. 15.
17Dig., 14, 2, 9, which is an excerpt from Volusius Maecian, Ex lege Rhodia; the title of the law given above is a translation of A££co<ns.
18“ 'E-ycb ph tov xbajiov Kvpios, 6 de vopot ttjs OaXaatrrji.”
19Cod., 7, 37, 3, §ia, which is an excerpt from Emperor Justinian III, Epist. ad Florum et al.
De Indis, Sect. II.
\ Item quia non est credendum quin Deus instituerit in orbe optimum Prob- 3- genus gubernationis ( Psalm. 1031): “Omnia in sapientia fecisti.” Sed illud est monarchia, ut S. Thomas egregie disputat2 ( De regimine principum, lib. 1, cap. 2) et videtur sentire Aristoteles (tertio Politicorum?). Ergo videtur quod ex institutione divina debeat esse unus Imperator in orbe.
Item ea, quae sunt praeter naturam, debent imitari naturalia. Sed Prob- 4- in naturalibus est semper unus rector, ut4 in corpore cor, in anima una ratio. Ergo ita debet esse in orbe unus rector, sicut unus Deus.
1. Sed haec opinio est sine aliquo fundamento. Et ideo sit prima Reicitur Baf- 34 Z conclusio: Imperator non est dominus totius orbis, rrobatur, quia et ponitur dominium non potest esse nisi vel iure naturali vel divino vel humano; sed IPr°P-