Et hac8 ratione potest aliquando reges deponere et etiam novos constituere, 356 sicut aliquando factum est. Et certe nullus legitime Christianus deberet negare hanc potestatem Papae. Et ita tenent Paludanus et Durandus ( De ; potestate Ecclesiae) et Henricus Gandavensis ( Quotlihetorum 6, art. 23). Et ad hunc sensum intellegenda sunt iura, quae dicunt Papam habere utrumque gladium, quae multa sunt. Et doctores antiquiores9 hoc dicunt, sicut etiam S. Thomas in Primo 10 Sententiarum, ut citatum est.
Immo non dubito quin episcopi habeant hoc modo auctoritatem tem¬ poralem in suo episcopatu eadem ratione qua Papa in orbe. Vnde male dicunt et male faciunt, vel principes vel magistratus, qui contendunt impedire episcopos ne coerceant saeculares a peccatis per poenas pecuniarias aut exsilium aut alias poenas temporales. Hoc enim non est supra potesta¬ tem eorum, modo non faciant ex avaritia et ad quaestum, sed ad necessi¬ tatem et commodum rerum spiritualium. Et ex hoc loco iterum sumitur argumentum pro prima conclusione; si enim Papa esset dominus orbis, etiam episcopus esset dominus temporalis in suo episcopatu, quia etiam in suo episcopatu est vicarius Christi, quod tamen adversarii negant.
adds ut habetur. 2Cap. i.
3Decrtl., 1, 33, 6, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad ili. Conslantinopolitanum Imperatorem. 4B has confirmat.
6The full title is De ofiicio et potestate iudicis delegati.
' Decrtl., 1, 29, i, which is an excerpt from Pope Alexander III, Epist. ad Londonensem Episcopum.
Wccrtl., 2, 26, 20, which is an excerpt from Pope Innocent III, In concilio generali.
8M inserts ipsa here. 9B has Et quicunque doctores antiquiores qui. 10S has Secundo.
De Indis, Sect. II.
357 6. Quarta conclusio: Papa nullam potestatem temporalem habet in IV Pr°P- barbaros istos, neque in alios infideles. Haec patet ex prima et tertia. Nam1 Prob- non habet potestatem temporalem nisi in ordine ad spiritualia. Sed non habet potestatem spiritualem in illos2 (I ad Cor., 53). Ergo nec temporalem.
7. Sequitur corollarium quod, etiamsi barbari nolint recognoscere Coroii. dominium aliquod Papae, non ideo potest eis bellum inferri et bona illorum occupari. Patet, quia nullum tale dominium habet. Et confirmatur hoc Confirm. 1. manifeste. Nam (ut infra dicetur et adversarii fatentur), dato quod barbari nolint recipere Christum pro domino, non tamen possunt bello peti aut aliquo malo affici. Absurdissimum est autem, quod ipsi dicunt/ quod, cum possint impune non recipere Christum, teneantur recipere vicarium contrariae. Eius, alias possint bello cogi et spoliari omnibus bonis, immo et supplicio affici. Et confirmatur iterum, quia causa secundum istos, quare, etiamsi Confirm- 2. nolint recipere Christum aut fidem Eius, non possunt cogi, est, quia non potest eis evidenter probari per rationes naturales. Sed multo minus potest probari dominium Papae. Ergo etiam non possunt cogi ad recognoscendum hoc dominium.
358 Et Sylvester, quamvis latissime loquatur de potestate Papae? tamen Prob^2^et in verbo infideles 6 (§ 7) expresse tenet contra Hostiensem quod infideles auctontate- non possunt bello cogi ad recognoscendum hoc dominium, nec hoc titulo possunt spoliari bonis suis. Et ita tenet Innocentius in dicto cap. quod super his? De voto.8 Et non est dubium quin S. Thomas sit huius sen¬ tentiae ( Secunda Secundae, qu. 66, art. 8, ad secundum9) et Caietanus illic10 expresse, ubi dicit S. Thomas quod infideles non possunt spoliari suis bonis, nisi qui sunt subditi principibus temporalibus, propter causas legum legitimas, propter quas etiam alii subditi possunt privari. Immo Prob. 3. nec Saraceni inter Christianos unquam isto titulo fuerunt spoliati suis bonis aut aliquo incommodo affecti. Nam si iste titulus est sufficiens ad inferendum eis bellum, hoc tantundem est ac si quis dicat quod ratione infidelitatis possunt spoliari. Certum est enim quod nullus infidelium Prob- * recognoscit hoc dominium. Nullus autem doctor nec etiam inter adver¬ sarios est, qui hoc concedat, scilicet quod solo titulo infidelitatis possunt spoliari. Ergo omnino est sophisticum, quod isti doctores dicunt, quod, si infideles recognoscunt dominium Romani Pontificis, non possunt bello infestari, bene autem si non recognoscunt; nullus enim recognoscit.
359 Ex quo patet quod nec iste titulus est idoneus contra barbaros, vel quia Papa dederit provincias illas tanquam dominus absolute vel quia non inserts si here. 2M inserts ut patet here. 3Vv. 12-13. 4 5 * *B adds et faciunt.
5I. e., in verbo Papa or De Papa et eius potestate. ®I. e., infidelitas or De infidelitate et infidelibus.
Wecrtl., 3, 34, 8, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad Cantuariensem Archie- piscopum.
«The full title is De voto et voti redemptione.
9“ Ad secundum dicendum quod in tantum aliqui infideles iniuste res suas possident, in quantum eas secundum leges terrenorum principum amittere iussi sunt; et ideo ab eis possunt per violentiam subtrahi, non privata auctoritate, sed publica.”
i<>See quotation on page 229, note 5» and add: "Contra hos nullus rex, nullus imperator, nec Ecclesia Romana potest movere bellum ad occupandas terras eorum aut subiciendum eos temporaliter, quia nulla subest causa iusti belli.”
Francisci de Victoria Tertius titulus.
Quartus ti¬ tulus trac¬ tatus.
Et quod sit legitimus, Arg. I.
recognoscunt dominium Papae, habent Christiani1 causam iusti belli contra illos. Et hanc sententiam tenet Caietanus late ( Secunda Secundae, qu. 66, art. 8, ad secundum). Nec auctoritas canonistarum in contrarium multum debet movere, quia, ut supra dictum est, haec tractanda sunt ex iure divino, et plures et maiores contrarium tenent, inter quos etiam est Ioannes Andreae. Nec habent pro se aliquem textum. Nec etiam gravis aucto¬ ritas Archiepiscopi Florentini hoc loco recipienda est, secutus est enim Augustinum Anconitanum,2 sicut alias solet sequi canonistas. Et dictis patet quod Hispani, cum primum navigaverunt ad terras barbarorum, nullum ius secum adferebant occupandi provincias illorum.
Et ideo alius titulus est, qui potest praetendi, iure inventionis, nec alius titulus a principio praetendebatur, et hoc solo titulo primo navigavit Columbus Genuensis. Et videtur quod hic titulus sit idoneus, quia illa, quae sunt deserta, fiunt iure gentium et naturali occupantis ( Inst., De rerum divisione, § jerae bestiae 3). Ergo, cum Hispani fuerint primi, qui 360 invenerint et occupaverint illas provincias, sequitur quod iure possident, sicut si solitudinem inhabitatam hactenus invenissent.
Sed de isto titulo, qui tertius est, non oportet multa verba facere, quia, ut supra probatum est, barbari erant veri domini, et publice et privatim. Ius autem gentium est,4 ut, quod in nullius bonis est, occupanti conceditur,5 ut habetur expresse in dicta § jerae bestiae.3 Vnde, cum illa bona6 non carerent domino, non cadunt sub illo titulo. Et sic, licet iste titulus cum alio aliquid facere possit (ut infra dicetur), tamen per se nihil iuvat ad possessionem illorum, non plus quam si illi invenissent nos.
Et ideo quartus titulus praetenditur, quia scilicet nolunt recipere fidem Christi, cum tamen proponatur eis et sub obtestationibus7 admo¬ neantur, ut recipiant. Et videtur quod iste titulus sit legitimus ad occu¬ pandas terras barbarorum, primo, quia barbari tenentur recipere fidem Christi, quia “Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur.”8 Nullus autem condemnatur, nisi pro mortali, et ( Act., 49) “Non est aliud nomen datum hominibus in quo oporteat nos salvos fieri.” Ergo, cum10 Papa sit minister Christi, saltem in spiritualibus, 361 *B omits Christiani.
2Summa de ecclesiastica potestate, qu. 45, arg. 2, resp.: “Ad quaestionem ergo puto pro veritate esse dicendum quod Papa vicarius Iesu Christi vice Dei viventis in toto orbe terrarum; spiritualium et tem¬ poralium habet universalem iurisdictionem.”
3Inst., 2, 1, 12; Krueger’s text of the Institutes has ferae igitur bestiae as the opening words of this section. For wording of passage referred to, see n. 5 below. 4B omits est.
6S has the obvious correction here, where B has concedit and M concedatur. The editor of B or his printer probably omitted a tilde over the final t, the usual abbreviation of the passive ending -ur. The editor of M in correcting one error simply feli into another. The text of the Institutes runs as follows: “...Iure gentium statim illius esse incipiunt; quod enim ante nullius est, id naturali ratione occu¬ panti conceditur.” However, it is quite possible that M adopted the subjunctive, thinking it required by the ut which precedes. 6B omits illa bona.
7S has ostentationibus. The idea involved, however, is not ostentation, but earnest entreaty.
9V. 12: “Nec enim aliud nomen est sub caelo datum hominibus,” etc. 10M has Cum ergo.
De Indis, Sect. II.
videtur quod saltem auctoritate Papae possent cogi ad recipiendam fidem Christi et, si requisiti nolint recipere, iure belli possit agi contra eos. Immo videtur quod etiam principes sua auctoritate hoc possint, quia sunt ministri Dei (ad Rom., 131) et “vindices in iram eis qui male agunt.” Isti autem pessime agunt, non recipientes fidem Christi. Ergo possunt cogi a prin¬ cipibus.
Secundo, quia, si Galli nollent oboedire Regi suo, posset Rex Hispaniae Arg. 11. cogere illos, ut oboedirent.2 Ergo, si nolunt oboedire Deo, qui est verus et supremus Dominus, possunt principes Christiani cogere illos barbaros, ut oboediant; non enim videtur quod debeat esse peioris condicionis causa Dei quam hominum. Et confirmatur, quia, sicut arguit Scotus (Quarto, dist. 4, qu. 93) de pueris infidelium baptizandis, potius debet aliquis cogi ad oboediendum domino superiori quam inferiori. Si ergo cogi possent barbari ut oboedirent principibus suis, ergo multo magis ut oboediant Christo et Deo.
Tertio, quia, si blasphemarent publice Christum, possent bello cogi ut Arg. m. desisterent ab huiusmodi blasphemiis, ut doctores concedunt et verum 362 est. Possemus enim bello persequi, si uterentur crucifixo ad irrisionem vel quocumque modo abuterentur ad ignominiam rebus Christianis, ut fingentes ad illusionem Sacramenta Ecclesiae vel aliquod4 simile. Quod etiam patet; nam si facerent iniuriam regi Christiano, etiam defuncto, possemus vindicare iniuriam, multo ergo magis si faciant iniuriam Christo, qui est Rex vivus Christianorum.8 Nec de hoc est dubitandum, quia, si Christus viveret inter mortales et pagani facerent Ei iniuriam, non est dubium quin possemus bello persequi iniuriam. Ergo etiam nunc. Sed maius peccatum est infidelitas quam blasphemia, quia, ut S. Thomas dicit Ets. Thomas, et probat (Secunda Secundae, qu. 10, art. 3®), “infidelitas ^ est gravissimum ^aefqu!’ inter peccata, quae contingunt in perversitate morum,” quia opponitur 10, art. 3. directe fidei,7 et blasphemia non opponitur directe fidei, sed confessioni fidei. Infidelitas etiam tollit principium conversionis in Deum, scilicet fidem, non autem blasphemia. Si ergo pro blasphemia in Christum possunt Christiani bello persequi infideles, ergo pro ipsa infidelitate. Et con- Confirm.
firmatur, quod blasphemia non sit ita magnum peccatum, sicut infidelitas, quia pro infidelitate est poena capitalis Christiano per leges civiles, non autem pro blasphemia. _ iy. 4: “Non enim sine causa gladium portat, minister enim Dei est, vindex in iram ei, qui male agit.”
2B adds ut certum est.
Hn Libros IV Sententiarum, lib. 4, dist. 4, part. 3, sect. ult. (De parvulis Iudaeorum et infidelium: an sint invitis parentibus baptizandi): “Universaliter enim in potestatibus ordinatis potestas inferior non obligat in his quae sunt contra superiorem...Et si quis habet regere rempublicam magis debet quantum in se est cogere unumquemque subdi domino superiori quam inferiori.” 4S has aliquid.
6So B; M hzsrex et dominus Christianorum and S has rex unus Christianorum. The difference probably arose out of the fact that vivus appears as uiuus in B. The editor of M, with a hand ever ready to correct and sometimes even to make fancied improvements, puts et dominus for the word that is difficult to read. The contrast is between rex Christiano and Rex Christianorum, between rex defunctus and Rex vivus. We would expect vivus, even if we did not find it, as we actually do.
6“Unde manifestum est quod peccatum infidelitatis est maius omnibus peccatis, quae contingunt in perversitate morum.” #.
7S has fidei directe, while B omits quia. -.. fidei and inserts et after blasphemia.
Francisci de Victoria Respondetur aliquot pro¬ positionibus. I Prop.
Altissiodo- rensis, Gui- lelmi Pa- risiensis, Gersonii contraria sententia, scilicet in¬ fidelitatem semper esse peccatum, recitatur.
In eadem sen¬ tentia videtur esse Hugo de S. Victore.
8. Pro responsione sit prima propositio: Barbari, priusquam aliquid audissent de fide Christi, non peccabant peccato infidelitatis eo, quod non 363 crederent in Christum.1 Haec propositio est ad litteram S. Thomae {Secunda Secundae, qu. 10, art. i2), ubi dicit quod “apud eos, qui nihil audie¬ runt de Christo, infidelitas non habet rationem peccati, sed magis poenae, quia talis ignorantia divinorum ex peccato primi parentis secuta est.” “Qui autem,” inquit, “sic sunt infideles, damnantur quidem propter alia peccata, sed non propter peccatum infidelitatis. Vnde Dominus dicit ( Ioan., 153), ‘ Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent.’ Quod exponens Augustinus dicit quod loquitur de illo peccato, quo non credi¬ derunt in Christum.” Idem videtur dicere S. Thomas ( Secunda Secundae, qu. 10, art. 6, 4 5 et qu. 34, art. 2, ad secundum6).
Haec propositio est contra multos doctores et primo contra Altissio- dorensem (part. 3, in qu. Vtrurn fidei possit 6 subesse falsum) ubi dicit quod non potest aliquis habere ignorantiam invincibilem, non solum Christi, sed cuiuscumque articuli fidei, quia, si faciat quod in se est, Dominus illuminabit sive per doctorem intrinsecum sive extrinsecum, et sic semper est peccatum mortale credere aliquid contrarium articulis fidei. Ponit exemplum de vetula, cui episcopus praedicaret aliquid contra fidei articu¬ lum. Et generaliter dicit quod ignorantia iuris divini neminem excusat. 364 Eadem fuit opinio Guilelmi Parisiensis, qui eodem modo argumentatur.
Vel enim talis facit quod in se est, et illuminabitur; si non facit, non ex¬ cusatur. Et in eadem sententia videtur fuisse Gersonius ( De spirituali vita animae, lect. 47). “Concors,” inquit, “est sententia doctorum quod in his, quae sunt iuris divini, non cadit ignorantia invincibilis, quoniam8 facienti quod in se est, Deus semper assistat paratus illustrare mentem, quantum oportebit ad salutem et erroris evitationem.” Et Hugo de S. Victore (lib. 2, part. 9, cap. 59) dicit neminem excusari per ignorantiam *B has Christo in place of in Christum.
2“Si autem accipiatur infidelitas secundum negationem puram, sicut in illis, qui nihil audierunt de fide, non habet rationem peccati, sed magis poenae, quia talis ignorantia divinorum ex peccato primi parentis est consecuta. Qui autem sic sunt infideles, damnantur quidem propter alia peccata, quae sine fide remitti non possunt, non autem damnantur propter infidelitatis peccatum,” etc., as above.
3V. 22; Vulgate has et locutus fuissem eis.
4“Quia infidelitas habet rationem culpae, ut supra (art. i) dictum est, sed magis ex hoc, quod remittitur fidei, quam ex hoc, quod non habet ea, quae fidei sunt. Hoc enim videtur, ut dictum est, magis ad rationem poenae pertinere.”
5“Ad secundum dicendum quod ipsa infidelitas non habet rationem culpae, nisi in quantum est voluntaria.”
eB has potest.
7Coroll. 3: “Et quicquid sit de ignorantia facti aut iuris humani et naturalis positivi, concors est sententia. Nullam in his quae legis divinae sunt cadere ignorantiam invincibilem, quoniam facienti quod in se est, Deus semper assistit paratus illustrare mentem quantum oportebit ad salutem et erroris evitationem.”
8B has quin, M has quum, and S has cum, where the text of Gerson has quoniam. The editor of B started the mistake by misreading an abbreviation of quoniam. The editor of M, feeling the need of a causal particle, changed the quin to quum, which in tura becomes cum in S.
9“Ego vel neminem talem esse vel, si forte aliquis est, si eius culpa non obstitisset, audire et scire potuisse ac debuisse sine cunctatione affirmo.” This passage is in the De Sacramentis Christianae fidei (tome 3, p. 456, of the edition of Hugo’s works which was used). Part. 9 should be part. 6.
De Indis, Sect. II.
a praecepto baptismi suscipiendi, quia, nisi sua culpa obstiterit, audire et scire poterit, ut exemplum est de Cornelio (Act., 10).
Hanc sententiam et opinionem limitat Adrianus in Quotlibetis, qu. 4.
“Ea,” inquit, “quae sunt2 iuris divini, sunt in duplici differentia. Quaedam anus< sunt, ad quorum scientiam Deus non obligat omnes universaliter, ut sunt apices iuris divini, et difficultates circa illud et circa Scripturam sacram et praecepta; et circa haec bene potest cadere ignorantia invincibilis, etiamsi quis faciat totum quod in se est. Alia sunt, ad quorum scientiam Deus generaliter obligat omnes, ut articuli fidei, praecepta universalia legis; et 365 de his est verum, quod doctores dicunt, quod non potest quis excusari per ignorantiam. Si enim quis facit quod in se est, illuminabitur a Deo pei doctorem interiorem vel exteriorem.”.
Sed nihilominus conclusio posita videtur expresse de intentione S. Thomae. Et probatur: Tales, qui nunquam audierunt quicquam, tia, propo- quantumcumque sint alias peccatores, ignorant invincibiliter; ergo talis ignorantia non est peccatum. Antecedens patet ex illo ad Roni., 10. “Quomodo credent, nisi audiant; quomodo autem audient sine praedi¬ cante?” Ergo, si non est eis praedicata fides,5 ignorant invincibiliter, quia non possunt scire. Neque Paulus condemnat infideles, quia non faciunt quod in se est, ut illuminentur a Deo, sed quia, cum audissent, non cre¬ diderunt. “Numquid,” inquit, “non audierunt? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum.”6 Ex hoc condemnat illos, quia in omnem terram fuit praedicatum Evangelium, alias non condemnaturus, quantumcumque haberent alia peccata...Vnde etiam decipitur Adrianus in alio puncto circa materiam de ignorantia. Dicit enim, in eodem quotlibeto, quod etiam in materia morum, ignorantia si quis adhibet omnem industriam et diligentiam ad sciendum ea, quae deceptl°- oportet, non satis est ad excusationem ignorantiae, nisi per contritionem 366 peccatorum disponat se ad hoc, ut illuminetur a Deo; ut si quis dubitat de aliquo contractu et quaerit a viris doctis et alias laborat ad sciendum veritatem et putat esse licitum, si forte non est licitus et exercet, non ex¬ cusatur, si forte alias est in peccato, quia non facit totum quod in se est ad vincendum ignorantiam, et licet stet quod, etiamsi disponat se ad gratiam, non illuminetur, tamen non excusatur, nisi tollat hoc impedi¬ mentum, scilicet peccatum. Vnde, si de eodem casu et contractu Petius et Ioannes dubitant et faciunt aequalem diligentiam humanam et uterque putat esse licitum — Petrus autem est in gratia, Ioannes in peccato Petrus habet ignorantiam invincibilem, Ioannes vincibilem; et si uterque exerceat contractum, Petrus excusatur, Ioannes non excusatur. Fallitur, inquam, in hoc, sicut a me disputatum est late Prima Secundae, in materia contra de ignorantia.8 Mirabile enim esset dicere quod in nulla materia iuris Adrianum. divini posset habere ignorantiam invincibilem infidelis, immo quicumque est in peccato mortali. Immo sequitur quod ille Petrus, qui erat in gratia lB has destiterit. 2S omit s sunt. 3B omits quicquam. „ 4V. 14.: “Quomodo credent ei quem non audierunt? Quomodo, etc., as above.
8B omits fides. *Ad Rom., cap. io, v. 18., 7B has tractatu and M has contractatu.
Francisci de Victoria Sententia auc¬ toris de igno¬ rantia, quae est peccatum et quae non est peccatum.
Rursum pro¬ positionem suam auctor confirm.
Ratio decep¬ tionis prae¬ dictorum auctorum.
II Prop.
Prob.
et ignorabat invincibiliter aliquid circa usuram aut simoniam, solum per hoc, quod caderet in mortale, illa ignorantia fieret vincibilis, quod absur¬ dum est.
9. Vnde dico quod ad hoc, quod ignorantia imputetur et sit peccatum 367 vel vincibilis, requiritur neglegentia circa illam materiam, puta, quia noluit audire vel auditum non credidit; et e contrario1 ad ignorantiam invinci¬ bilem satis est quod fecerit humanam diligentiam ad sciendum, etiamsi alias sit in mortali. Vnde, quantum ad hoc, idem est iudicium de exsi¬ stenti in peccato et de exsistenti in gratia2 nunc et statim post adventum Christi vel post passionem Eius. Nec posset Adrianus negare quin paulo post passionem Domini Iudaei, qui erant in India vel Hispania, ignorarent3 invincibiliter passionem Domini, quantumcumque essent in mortali, immo expresse hoc ipse concedit in qu. 1, ad quartum, in materia de observantia legalium. Et certum est quod Iudaei, absentes a Iudaea, sive essent in peccato sive non, habebant ignorantiam de baptismo invincibilem4 aut de fide Christi.5 Sicut ergo tunc poterat cadere ignorantia invincibilis de hoc, ita et nunc apud eos, apud quos non est facta annuntiatio de baptismo.
Sed in hoc decipiuntur isti doctores, quia putant quod, si ponamus igno¬ rantiam invincibilem de baptismo aut fide Christi, quod6 statim consequitur quod possit aliquis salvari sine baptismo aut fide Christi, quod tamen non 368 sequitur. Barbari enim, ad quos non pervenit annuntiatio fidei aut religionis Christianae, damnabuntur propter peccata mortalia aut ido¬ lolatriam, sed non propter peccatum infidelitatis, ut dicit S. Thomas (< Secunda Secundae, ubi supra)7 quod, si facerent quod in se est bene vivendo secundum legem naturae, ita est quod Dominus provideret et illuminaret8 illos circa nomen Christi; non ideo tamen sequitur quod, si male vivant, imputetur eis ad peccatum ignorantia aut infidelitas circa baptismum et fidem Christianam.
10. Secunda propositio: Barbari non ad primum nuntium fidei Christianae tenentur credere,9 ita quod10 peccent mortaliter non credentes11 solum per hoc, quod simpliciter annuntiatur eis et proponitur quod vera religio est Christiana et quod Christus est Salvator et Redemptor mundi, sine miraculis aut quacumque alia probatione aut suasione. Probatur haec conclusio ex prima: Si enim, antequam aliquid audissent de religione Christiana, excusabantur, non obligantur de novo per huiusmodi simplicem propositionem et annuntiationem, cum talis annuntiatio nullum sit argu¬ mentum aut motivum ad credendum. Immo, ut Caietanus ait ( Secunda Secundae, qu. 1, art. 412), temere et imprudenter quis crederet aliquid, 369 maxime in his, quae spectant ad salutem, nisi cognoscat a viro fide digno *S has contrario simply. 2B omits preceding nine words.
3B has ignorabant. 4M has invincibilem de baptismo.
‘B omits aut de fide Christi. 6For repetition of this quod, see p. 204.
7B omits the words in parentheses. The reference is to the passage from qu. 10, art. X, quoted 8S has illuminat. 9M adds ipsum. 10Classical Latin requires ita ut. UB inserts Christo here.
12Vol. vin, page 15, of the edition used: “Quoniam nullus audiens aliquid vere ac prudenter credit illud nisi ad sensum cognoscat a viro fide digno illud asseri,” etc., to great length.
De Indis, Sect. II.
illud adseri — quod barbari non cognoscunt,1 cum ignorent qui aut quales sint, qui eis novam religionem proponunt. Et confirmatur, quia, ut ait Confirm. 1. S. Thomas ( Secunda Secundae, qu. 1, art. 4, ad secundum,2 et art. 5, ad pri¬ mum,3 “ea, quae sunt fidei, sunt visa et evidentia sub ratione credibilis. Non enim fidelis crederet, nisi videret ea esse credenda vel propter evidentiam si¬ gnorum vel propter aliquod huiusmodi.” Ergo, ubi neque huiusmodi signa neque aliquod aliud ad persuadendum concurrit, non tenentur barbari credere. Et confirmatur, quia, si simul Saraceni eodem modo proponerent confirm. 2. barbaris sectam suam simpliciter, sicut Christiani, non tenerentur eis credere, ut certum est. Ergo nec Christianis sine aliquo motivo et suasione proponentibus, quia non possunt nec tenentur divinare utra sit verior religio, nisi appareant probabiliora motiva pro altera parte. Hoc enim esset cito credere, quod est levis corde, ut dicit Ecclesiasticus, cap. I9-4 Et confirmatur per illud Ioan., 155' “Si signa non fecissem, etc., pecca- confirm. 3. tum non haberent.” Ergo, ubi nulla fiunt signa neque motiva, nullum erit peccatum.
11. Ex qua propositione sequitur quod, si solum illo modo proponatur coroii. fides barbaris et non recipiant, non hac ratione possunt6 Hispani inferre illis bellum neque iure belli contra eos agere. Patet, quia sunt innocentes quantum ad hoc, nec fecerunt aliquam iniuriam Hispanis. Et confirmatur hoc corollarium, quia, ut S. Thomas tradit ( Secunda Secundae, qu. 40, art. i7), ad bellum iustum “requiritur causa iusta, ut scilicet illi, qui im¬ pugnantur, propter aliquam culpam impugnationem mereantur. Vnde Augustinus dicit ( Libro 83 Quaestionum 8): ‘Iusta bella solent diffiniri, quae9 ulciscuntur iniurias, si gens vel civitas plectenda est, quae vel vindicare neglexerit quod a suis improbe factum est, vel reddere quod per iniuriam ablatum est.’ ” Si ergo nulla praecessit a barbaris iniuria, nulla est causa iusti belli. Et haec est sententia communis omnium doctorum, non solum Probata theologorum, sed etiam iurisconsultorum,10 ut11 Hostiensis, Innocentii, et ^ sententia aliorum. Et ponit eam diserte Caietanus ( Secunda Secundae, qu. 66, “mmum art. 8), nec scio aliquem doctorem, qui oppositum sentiat. Vnde hic non esset legitimus titulus ad occupandas provincias barbarorum et spoliandos priores dominos.
XB has cognoscent.
XB has cognoscent.
2“Ad secundum dicendum quod ea, quae subsunt fidei, dupliciter considerari possunt. Uno modo, in speciali, et sic non possunt esse simul visa et credita, sicut dictum est. Alio modo, in generali, scilicet sub communi ratione credibilis, et sic sunt visa ab eo, qui credit. Non enim crederet, nisi videret ea esse credenda vel propter evidentiam signorum vel propter aliquid huiusmodi.”
3“Ad primum ergo dicendum quod infideles eorum, quae sunt fidei, ignorantiam habent, quia nec vident aut sciunt ea in se ipsis, nec cognoscunt ea esse credibilia. Sed per hunc modum fideles habent eorum notitiam, non quasi demonstrative, sed in quantum per lumen fidei videntur esse credenda, ut dictum est.” 4V. 4: “Qui credit cito, levis corde est,” etc.
5V. 24: “Si opera non fecissem in eis,” etc. 6S has non possint hac ratione.
7Words as given above, except that St. Thomas has in libro Quaestionum and definiri. The above is the second of three requirements laid down by St. Thomas for a just war; the other two are the authority of the prince and right intention.
*This is a mistake (cf. p. 274); the reference is to Quaestiones in Heptateuchum, lib. vi {Quae¬ stiones in Iesum Nave, qu. 10: “Iusta autem bella definiri solent, quae ulciscuntur iniurias, si qua gens vel civitas, quae bello petenda est, vel vindicare neglexerit quod a suis improbe factum est, vel reddere quod per iniurias ablatum est.” 9M has qui. 10B has consultorum. US adds ait.
Francisci de Victoria III Prop.
Prob. i.
Prob. 2.
IV Prop.
V Prop.
VI Prop. Prob. i.
Prob. 2.
12. Tertia propositio: Si barbari, rogati et admoniti ut audiant 371 pacifice loquentes de religione, nollent audire, non excusarentur a peccato mortali. Probatur, quia, ut supponimus, illi habent gravissimos errores, de quibus non habent rationes verisimiles1 aut probabiles. Ergo, si quis admoneat eos ut audiant ac deliberent de rebus spectantibus ad religionem, tenentur saltem audire et consultare. Item necessarium est eis ad salutem credere in Christum et baptizari ( Mare., ult.2: “Qui crediderit,” etc.). Sed non possunt credere, nisi audiant (ad Rom., io3). Ergo tenentur audire, alias essent extra statum salutis sine culpa sua, si non tenentur audire.
13. Quarta propositio: Si fides Christiana proponatur barbaris probabiliter, i. e., cum argumentis probabilibus et rationalibus et cum vita honesta et secundum legem naturae studiosa,4 quae magnum est argumen¬ tum ad confirmandam veritatem, et hoc non semel et perfunctorie, sed diligenter et studiose, barbari tenentur recipere fidem Christi sub poena peccati mortalis. Probatur ex tertia conclusione, quia, si tenentur audire, ergo et acquiescere auditis, si sunt rationabilia. Et patet manifeste5 ex illo Marci ultimo6: “Euntes in mundum universum, praedicate Evan- gelium omni creaturae. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit; 372 qui vero non crediderit, condemnabitur.” Et per illud Act., 47: “Non est aliud nomen datum hominibus in quo oporteat nos salvos fieri.”
14. Quinta8 conclusio9: Non satis liquet mihi an fides Christiana fuerit barbaris hactenus ita proposita et annuntiata, ut teneantur credere sub novo peccato. Hoc dico, quia (ut patet ex secunda propostione) non tenentur credere, nisi proponatur eis fides cum probabili persuasione. Sed miracula et signa nulla audio nec exempla vitae adeo religiosa, immo10 contra multa scandala et saeva11 facinora et multas impietates. Vnde non videtur quod religio Christiana satis commode et pie sit illis praedicata, ut illi teneantur acquiescere, quanquam videntur multi religiosi et alii ecclesiastici viri et vita et exemplis et diligenti praedicatione sufficienter operam et industriam adhibuisse in hoc negotio, nisi ab aliis, quibus alia cura est, impediti essent.
15. Sexta propositio: Quantumcumque fides annuntiata sit barbaris probabiliter et sufficienter et noluerint eam recipere, non tamen hac ratione licet eos bello persequi et spoliare bonis suis. Haec conclusio est expressa S. Thomae (Secunda Secundae, qu. 10, art. 812), ubi dicit “quod infideles, qui nunquam susceperunt fidem, sicut Gentiles et Iudaei, nullo modo sunt 373 compellendi ad fidem.” Et est conclusio communis doctorum etiam in iure canonico et civili. Et probatur, quia credere est voluntatis. Timor has ver if similes.