fit, qvo'd fint veri domini, pollent habere ‘‘tM Hi no fuperiores dominos, ficut inferiores prin- Y 2 cipes Relidtio V* De Indis cipes habent regem, & aJiqvi reges habent imperatorem,qvare in eandem rem po£ funtplures habere dominium: unde eft illa diftin£do juriftarum trita, dominium ah tum, baflum,direftum> utile, merum mix¬ tum* Dubitatur ergo utrum ifti haberent dominum fuperiorem. Etqvia nonpot- eftefle dubium nili de Imperatore, aut de Papa de lftis dicemus.
Qvdjfio Et videtur primo, qvod Imperator fitn* sin Jnipc-totiu$ orbis Dominus, & per ccnleqvens rotor jit etiam barbarorum. Primum ex communi toiiiu or- appellatione, qvam tribuunt Imperatori, bis domi-E) ivo Maximiliano, aut Carolo fempef ntu.pra Augufto, orbis Domino. Item, Exiit edi- Cofarc dsfcnberetur Mniverfa orbis, Lue 2. Sed non debent eflepe- li.llL joris conditionis Imperatores Chriffiani ergo. Item, Dominus videtur judicafTo Cadarem,efTe verum Dominum Judse orum. Reddite, inqvit, aua fit at Cafiris } Cffiari, huc. 20. non videtur autem qvod jus pollet habere, nifl q via Imperator: ergo de hoc Bartoli& Bart. in extrav agant, ad reprimtn. qv:r elt glef. f 'en - f]en7f 7m t^net exprefse. qvod Imperator de tentia prtjUre efj- rodus orbis Dominus. Et idem parte tjfi. tenet glof in c. per vexer ab ihqut filii fintlegd JProbat. U Et idem ad longum^/*? inc. venerabil.de tU- £Uo& probant primoXf.i.«r aptbtes,nbi Hie¬ ronoviter inventis. Scft* IT. 34* mnymusdicit,qvodin apibus unus eft rex» tf j n mundo unus imperator. Item jf. 4^. /, Rhodi. L. deprecatio, ubi Imperator Antoni¬ us dicit, Ego qvidem mundi Dominus. Et i nl.bene a Zenone. C, ^ ejvadru.prafcrip, o- rrmia principis ede intelliguntur. Etpodet etiarn probari: qvia Adarn primo, & poftea. robat* 2. Noe videntur ruide Domini orbis, Genef.u Raciamw hominem ad imaginum & fimilttudi- nem nofirasn, ut praftt ptfctbus mans & vola~ tthbuj coeli, umverfcttjve terra, 6cc. &infra: crefcite,& multiplicamini,& replete terram, & fuhjkiteeam, 6cc. Et idem in fententia di¬ erum eft Noe Genefg. Sed illi habuerunt fucceiTores, ergo. Item qvia non eft cre-Vrobat. denctum, qvm Deus inftituerit in orbe optimum genus gubernationis, P fal.:o$> Omnia tn f api entia fccifti. Sed illud eft Mo¬ narchia, ut S.Thom. egregie difputat, dtre - gtprincidihr 1.C.2.& videtur fentiie Arift.j, Potitic. ergo videtur qvoci ex inftiturione divinaaebeatedeunuslmperatcr in orbe.
Item eaqvx funt pneter naturam, debent imitari naturalia: fedin naturalibus eft femper unus re£tor;in corpore cor; inani¬ ma una ratio: ergoica debet ede in orbe-> unus rector,ficut unus Deus, Sed hxt opinio eft fine aliqvo funda -Rejicitur mento, Etideo fitprima ccnclufio. ImTpe-Bart.fen- Y 3 rator Rele&ioV. De Indis Unita & rator [1] noneft dominus totius orbis. Profonitur. hatur, qVia dominum non poteft ede nifi /, Prop. vej jllre natura]i, vel divino, vel humano: Sed nullo tali eft d ominus orbis, ergo. Mi- Vrobatur, nor probatur, primum de jure naturali, cf ab.artic.4* Injure naturali mimum homines libri funt, excepto dominio pa- eouus or terno, Sc maritali. De jure enim naturali Impe* pater habet dominium fiipra filios, & ma- ratortfu- ritus in uxorem, Ergo nullus eft qvijure re natu * naturali habeat imperium orbis. Et, ficut etiam 'dicit S.Tho. fecunda fecunda, q. 10. artic. 10. dominium 8t prolatio intro du£ta funt jure humano, ergo non funt de jure ' naturali: nec edet major ratio qvare hoc dominium conveniret Germanis magis qvam Gallis: Et Arifi, 10. Politic. Duplex eft poteftas,una familiaris: ut patris ad filios, & viri ad uxorem, & haec eft naturalis. Alia eft civilis, qvae licet a natura qvidem habe¬ at ortum,& ideo poteft dici de jure natu- xx,VLtSjfho. dicit lib. /. de regimini prin.c.u eft enim homo animal civile: non tamen natura fed lege confti tuta eft.
F robatur De jure autem divino ante adventum nec jure Chrifti redemptoris non legimus fuifie Im- dnu?io peratores dominos mundi, qvam vis gloif. Imperato, illa Rar. in extravagan. ad reprimend. ad¬ ducat _ noviter invenientis. Se£l« II. 343 ducat de Nabuchodonofor,Dam. 9. de qvo rem eJf* dicitur, Tu rex regum es, Deus Coeli regnum, totim fortitudinem, gloriam imperium dedit tibi fi** domia* omnia in quibus habitarent filii hominum^ mm * fed certum eft,qvod nec Nabuchodonofor P rob.L accepi t imperium fpecialitera Deo, fed eo Quomodo modo q vo alii principes. Rom. 13. Omnis poJnteiligett- te fas a Domino Deo efi. & Proverb. 8- Per me dus lecm regis regnant 3& legam conditores jufia dee er- Danielis* tttent. Nec etiam habuit imperium jure in totum orbem, ut putat Bario, nam Judsei non erant fubjefti ei jure. Item ex hoc ipfc p * n patet, qvod nullus erat de jure divino do- minus totius mundi,qvia gens Jud&orum erat libera ab omni alienigena, imo erat_* prohibitum in lege, ut haberent dominum alienigenam Deu.iy. poteris alterius gen¬ tis hominem regem facere. Et qvamvis SJho, de regi. Princi videatur dicere q vod imperium Ro manor fuit a Deo tra‘di- Qv°m°do tum propter juftitiam illorum & amorem Dem di - Eatri#,& propter optimas leges,qvas habe- catHr ir&' ant,hocnoneft intelligendum, qvod Q^didijfeRo^ traditione^autexinftitudone divina, ha-^477^1**** berent imperium; ut Auguft. etiam dicit penum. 18. de civit. Dei;fed qvod providentia di¬ vina fa£him eft, ut confeqverentur impe¬ rium orbis: fed alio jure fcilicet vel jufti bel¬ li y vel alia ratione,, non eo modo qvo habui t Sauh 11L P rop * gau| } & David r egnum a Deo. Et hoc fa¬ cile intdliget qvis fi confideret, qvarario- ne & focceiftone imperia & dominia in or¬ be pervenerintufqve ad nos: ut enim omit¬ tamus, omnia, qv# prxce/Terunt diluvium, certe poftNoe orbis fuit divifus in diverfas provincias & regne live hoc fuerit ex ipfius Noe ordinatione, qvi fupervixit diluvio 350. annos, Genef 9. qvi in diverlas regio¬ nes mifit colonias, ut patet apud Berofum Babylonicum: five qvod verifimilius eft, ex confenfu motuo gentium, diverfae fami¬ liis occupaverunt diverfes provincias, ut Genef 13. Ab rabam dixit ad iotb fEcce tmi- ‘verfa terra coram, te e fi > fi ad finifiramjuris, er¬ go dextram tenebo: fim dextram degeris, ego adfintflram pergam.. Unde Genef 10. traditur qvod per pronepotes Noe divife funt nati¬ ones., 8c regiones, five inaliq vibus regioni¬ bus primo inceperint elle domini per ty- rannidem, ficut videtur fuifie Nemrod, de qvo Genef 10. qvod primus incepi t efTe po¬ tens in terra: five convenientibus in unum ali q vibus in unam Rempubhcam ex con¬ fenfu communi fibi conftituerunt princi¬ pem. Certum eft enim vel his, vel aliis non diffimihbus modis dominia, & impe¬ ria inccepiire inmundo., ac poftea, vel jure hereditario, vel jure belli, vel aiiqvo alio tali tali titulo derivata eflfe utqve ad noftram aetatem, ialtem ufqve ad adventum Sana¬ toris. Ex qvo patet, nullum ante adven¬ tum Chrifti habui fle jure Divino orbis im¬ perium* neqve illo titulo hodie oofle im¬ peratorem libi arrogare orbis dominium, & per confeqvens nec barbarorum.
Sed poft adventum Domini pollet qvis^4^' ex protendere > qvod ex traditione Chrifti eft f 2/4 ^-fr¬ iet unus imperator in orbe: qvia Chriftus^^^r- eriam fecundum humanitatem fuit orbis r-at-orpo/l dominus, juxta illud Matth. 2$. Data eft' adventu- mihiomnis potcftas$ &c. qvod fecundum Aa-Chrifti guftin. & Hieronymum i teli icitur feeu n.ejje orbis dum humanitatem. Et, Omma [ubi eat fubron/v do* •pedibus ejus % ut introducit Apoftolus i.Co-*w^ nnth. 15. ergo ficut reiiqvit m terraunum vicarium in fpiritualibus, i ta reiiqvit etiam in temporalibus, dthic eft imperator. Et S. Thom. de regi, princv lib. 3. c. 13. dicit, qvod Chriftus a nativitate fua erat verus mundi dominus, &monarcha, cujus, vices gerebat Auguftus, licet non intelligens: Clarum eft, qvod non gerebat vices infpi- rkualibus, fedin temporalib. Cum ergo regnum Chrifti fi fuit temporale, fiiit 111 toto orbe, ergo etiam Auguftus erat Do¬ minus orbis, & eadem ratione fiiccefib- ie$ ejus.
Sed 346 „ Reliftio V. De Indis Refellit Sed neqve hoc dici ullo modo poteft Pri- aator ^-rmimqvia hoc ipfumeft dubium, an Chri- tionem adft ns fecundum humanitatem fuerit Domi- latam* nus temporalis orbis. EtprobiJiuseft qvdd non, & ipfe Dominus videtur afleruifie in illo loco,Regnum meum non eft de hoc modo. Unde6c S. Th. illic dicit qvod dominium Chrifto diredte ordinatur ad falutem ani¬ mae, & adfpiritualiabona,liceta tempora¬ libus non excludatur eo modo, qvo adipi- ritualia ordinatur. Unde patet, qvdd non eftfent entia S.Thom* qvdd regnum ejus edet ejusdem rationis cum regno civili 5t temporali, fed ita eft, qvod ad finem re¬ demptionis habebat omnimodam potefta- tem, etiam in temporalibus: fed feclufo il¬ lo fine, nullam habebat. Et prxterea » dato qvdd fuilfetDominus temporalis,hoc eft di¬ vinare, dicere qvodreliqvit illam potefta- tem Imperatori, cum de hoc nulla mentio fadia iit in tota fcriptura. Et qvod S. Tho. dicit,qvod Auguftus gerebat vices Chrifti, primum hoc dixit ibi: In tertia aute parte, ubiloqvitur exinftitutodepoteftate Chri- fti, nullam mentionem facit de hac tem¬ porali poteft at e Chrifti. Secundo S.Tho. intelligit,qvod gerebat vices Chrifti qvate- nus temporalis poteftas eft fubjetta & mi- niftra ipiritualis patefiatis, imo hoc modo reges reges funt miniftri Epifcoporum, ficut Sc ars fabrilis eft fubje£ta eqveftri 1 8c militari: fed tamen miles > aut dux non eft faber, fed habet imperare fabro in armis fabricandis, EtS.Tho. inillo loco Johan.18. exprefse di¬ cit regnum Chrifti non efte temporale nec tale regnum, qvale Pilatus intclligebat, fed regnum fpirituale, qvodipfe Dominus de¬ clarat eodem loca. Tu dicis qvia Rex fuw ego* ego in hoc natus fum,& ad hoc veni inrmundum% ut teftimonimn perhibeam veritati. Et fic pa¬ tet, qvod eft merum commentum dicere qvod ex traditione Ghrifti fit unus Impe¬ rator & Dominus mundi.
Qvod etiam aperte confirmatur, Qvia fi Redit au* hoc eftet ex jure divino, qvomodoimp e-toradcon riumfuit divifum in Orientale? primo \\\-firmadam ter filios magni Conftantini, & poftea ab propojit. Stephano Papa, qvi imperium Occidenta¬ le tranftulit ad Germanos, ut habetur in P ontifex Q.vtnerabil. De eleftione eft enim in ep tu, q vi imp$+ & ineruditum, qvodglo. dici t, qvod Gnc- rium tra. ci poftea non fuerunt Imperatores. Nun-y flulit>tra» qvam enim Imperatores Germani hoc ti-ditur /Vi¬ tulo praetenderuut le efte Grxcix dominos, ijfe Leo Et lohannes Palseologus Imperator Con- hujus no - ftantinopolitanus,in Concilio Florentino minister* habitus eft pro legitimo Imperatore. Et prae uw. terea patrimonium Ecclefiae (ut fatentur ip.fi 548 Releffcio V. DeTndis, ipfi lurifhe, etiam Bartolusjnon eftfiibje- ctum imperatori, qvod ii omnia eftent fub- jefta imperatori jure Divino, ex nulla do¬ natione imperatorum, nec alio titulo po- f uillent eximi ab imperatore, ficut nec Papa poteft qvenqvam eximere a poteftate Pa¬ ra. Item nec regnum Hifpania eft fubje-. aura imperatori, necFrancorum; ut etiam, habetur iri pervtntrabihr»* licet glof. ex capite fuo addat, qvod hoc non eft de jure* fed de fa£to. Ir. Do£tores concedunt. qvod civitates, qv;e aliqvando fuerunt fubjecbtr imperio potuerunt pen cOnfuetudinem ex¬ imi ab imperio; qvoct non effet, II (ubje£tio hxc effet de jure Divino, p w6at au. De jure autem humano conftat, qvod tor., nec imperator non eft dominus orbis, Qvia fjirehH' vel effet fola au toritate legis: Sc imllatalis mone fi effecnillil operaretur, qvia lex prsef eraure iupponitjurisdiftionem. Si ergo anteie¬ re mW*gem. non habebat imperator jurifd'i£tione dowwHtn in orbe, lex non potuit obligare nonfiibdi- to$; nec hoc habuitimperator aut per legi-, timam fuccefiionem, aut donationem, aut; per mutationem, aut emptionem, autju- fto bella, aut electione, aut aliqvoalio le¬ gali titulo, ut conftat. Ergo nunqvam ijn perator Fuit dominus totius mundi.
ILvrop. Secunda coudulio ^ Dato [2] qvodimpera-* novi ter inventis. Se£i. 71. 349 peratoreitet dominus mundi, nonideo pof- fet occupare provincias barbarorum.Sccon- ftituere novos dominos, & veteres depo¬ nere, vel vectigalia capere. Probatur, Qvia llt ll-m etiam qvi imperatori tribuunt dominium protemia^ ofbis, fton dicunt eum efle dominium per proprietatem, iedfblum per jurifdi£tionera qvod j us non fe extendit ad hoc, ut conve r- tat provincias in iiios ufus, aut donet pro fuo arbitrio oppida, aut etiam pmtia. Ex dictis ergo patet, qvod hoc titulo non pof- funtHifpani occupare illas provincias.
Secundus titulus qvi pra:derititur,& qvi- Sscum \m dem vehementer alTeritur ad juftam pos- tkulm, felHonem illarum provinciarum, eft ex.qV0 Hi- parte fummi Pontificis, Dicunt eni m qvod sj, xm p9. lunamus Pontifex eft monarcha etiam tem -Ucfim poralis in toto orbe; & per confeqvens, V!„ire in qvod potuit coilftituere Hifpaniarum r e~pajfesfror:e ges principes illorum barbarorum: & ‘^barbaro. tactum eft. _ rti tra$.
Citca hoc opinio eft qvorundam juris -opinio confultorum.qvod Papa habet plenam ju -qV6rWt. rifdittionemin temporalibus in toto damjttri» terrarum: adjicientes etiam,qvod omnium confuitt. principium fecularium poteftas a Papa in rHm^ eos deri vataflt. Ita tenet Hoftienfls, capit. qvod fuptr bts. de voto & Archiepifcopus parce, titulo. 2 2, capite. 5. §• 8. & Auguftus.
Anch.
Releftio V. DeTndis Anch. ita tenet Sylvefter qvi multo etiam largius., 8c benignius tribuit hanc potefta- tem Pap^in verbo, infidelitas, §. 7. Sc in ver¬ bo, P apa. §. 7. 10. 11. & 14. & in verbo, legiti¬ mus. §. 4. mirabilia dicit in illis locis circa hoc: ut puta, qvdd poteftas imperatoris & omnium aliorum principum eft fub- delegata relpeCiu Papae, 8c qvdd eft de¬ rivata a DEO mediante Papa, & qvdd tota illorum poteftas dependet a Papa, 6c qvod Conftantinus donavit terras Pa¬ pie, m recognitionem dominii temporalis. Et econtrario Papa donavit Conftantino imperium in ufiim 6c ftipendium. Imo qvdd Conftantinus nihil donavit, fed red¬ didit qvod erat fubtraCtiim: & qvdd fi Pa¬ pa non exerceat jurisdictionem intempo¬ ralibus extra patrimonium Ecclefise,non fit propter defeaum autoritatis, fed ad vitan¬ dum fcandalum Judieorum, & ad nutrien¬ dam pacem, & mul ta alia his vaniora,& ab- furdiora. T ota probatio iftor um eft,qvia. Demini eft terra, 0 plenitudo ejus: & Dat a eft mihi omnis poteftas in coelo & in terra. & Papa eft vicarius DEI & CHRISTI, & ad Eph.2. Chriftus/k#* eft pro nobis obediens ufyve ad mortem >&c. Et hujus opinionis etiam vi¬ detur eile Bartol. in ilia extrava, ad repri - mendam & vitedur vafere S.Thom. in fine fecum.
noviter inventis. Seft. II. J51 fecundi fententiarum, cujus ultima verba iunt in folutione ad qvartum argumen¬ tum, qvod eft ultimum totius libri, qvod Papa tenet utriufqve poteftatis apicem, fci- licet fecularis & fpiritualis, & cjufdem opi¬ nionis eftHerveusdepoteftate Ecclefi^ Etoc ergo fundamento ja£io, dicunt au- Summa tores hujus fententhe. Primo, qvod Papa opinionis libere potuit confti tuere principes barba- prtchtio* rotum reges Hifpaniae, tanqvam fiipremus dominus temporalis. Secundo dicunt, qvod dato qvod hoc non poifet, faltem fi barbari nolunt recognofcere dominium temporale Papae in eos, qvod hac ratione poteft eis inferre bellum & imponere principes. U- trunq ve autem faftum eft: nam primo fum mus Pontifex concedit illas provincias Re¬ gibus Hifpania*. Secundo etiam barbaris propofitum fuit, & fignificatum, qvod Pa¬ pa eft vicarius Dei,& habet vices ejus in terris: & ideo, ut recognofcant eum Aspe¬ riorem, qvod fi illi reculaverint, ifto titu¬ lo eft eis bellum illatum, & ocupatae pro^ vinciae illorum, &c. Et hoc fecundum no¬ minarim dicit Hofti. ubi fupra, & fumma Angel.
Sed qvia de dominio temporali Papa tRefpondct prolixe diiputavi inrele£tione depotefta-**m^/*/*« te Ecdefiaftica, ideo hic breviter per pro- q»ot propoliti -pofitionib* t<i Releftio V. De Indis L trop, politiones relpondebo. Prima, Papa fe] non eft dominus civilis, aut temporalis to¬ tius orbis, loqvendo proprie de dominio &poteftate civili. Hxc conclufio eftTur- recrema, libro fecundo >0113. St joh. Andr. & Hugo. 69, dift. cum ad veram. Et fate¬ tur docti (Iimus Innocen.in d.c. per venera» bikm, le non habere poteftatern tempora¬ lem in regno F raucio. Et vid erur expreC- £a lententia Bernardi in fecundo libro de confid. ad Eugeni. Et opuofita fententia videtur eife contra praeceptum Dominfqvi Ma t. 20. St Lug 22. ait» Scitis q via, principes gentium dominantur torum;&c. non ita erit in - ter vos, Item contra p-rxoeptum Apoftoli Petri 1. C.ult, Non dominantes in clerum, fid forma faci i gregis. Et ii Ghriftus dominus non habuit dominium temporale, ut fiipra tanqvaru probabilius difputarum eft > eti¬ am ex lententia. S. Tho. multo minus Pa¬ pa habet, qvi eft vicarius* Et ifti tribuunt fummo Pontifici qvod ipfe nunqvam a- gnovit: imo contrarium fatetur in multis locis, ut mreleftione illa diftum eft. Et_* fatis eft probatum de imperatore ficut lu- pra: qvia non poteft ei convenire domi¬ nium nifi jure naturalhaut divino, aut hu¬ mano. Naturali, aut humano, certum eft qvdd non. 33 e divino nullum profertur.er¬ go fruftra aiFeritur;& voluntarie* Et Et qvdd Dominus dixit Petro, Pafct oves Rtfedt meas > fatis oftendit efle poteftatem in ipi- AUtot ra' ritualibus,8t nonin temporalibus. Etprtf- tiones von terea oftenditur Papam non eiTe in toto ol‘>- trarut Q* be* Namipfe Dominus dixit Joh, to. qvdd ptnfaM* infinefeculi fiet unum ovile > fif unus paftor # Unde fatis conflat in pnefentia, non omnes efle oves hujus ovilis. Item dato qvdd Chriftus haberet hanc poteftatem, conflat non effe commiffam Papar. Patet, qvia non minus Papa eft vicarius Chrifti in ipiritua^ libus, cjvamin temporalibus: fed Papa non habet jurisdi&ionem fpiritualem fuper in** fideles ut etiam fatentur adverfarii,& vide¬ tur expreiTe lententia Apoftoli 1. Cor, y Qvid ad me de his, qvi for is fient, ftidtcdre i er¬ go liec etiam in temporalibus. Et cerfe ar* gumencum nullum eft Chriftus habuit po* teftatem temporalem in foto orbe ergo Papa habet. Nam Chriftus fine dubio ha* buit poteftatem fpiritualem in toto orbe» non minus fupra fideles > qvam fupra infi* deles: & potuit ferre leges obligantes to* tum orbem,ficut fecit de baptifmo, &arti* culis fidei: & tamen Papa non habet illam poteftatem fupra infideles, nec pollet eos excommunicare, nec prohibere connubia *n gradibus jure divino permifiis,ergo.Item qvia etiam fecundum doclores Chriftus 2 pote* 354 Releftio Vt De Indis poteftatem excellentia non commifit ed¬ am Apoftolis,ergo etiam nihil valet con- feqventia,Chrillus habuit poteftatem tem* poralemin orbe, ergo St Papa.
ILTrof, Secunda prop. Dato [4] qvod fummus Pontifex haberet talem poteftatem fecu- larem in toto orbe, non pofiet eam dare> principibus fecularibus* Hoc patet qvia elfet annexa Papatui; nec poteft eamPapa feparare ab officio fummi Pontificis, nec poteft privare fticcefforem illa poteftate> qvia non poteft eiTe ieqvens fummus Pon¬ tifex minor prxceffore fuo: Scii unus Pon¬ tifex dediffet hanc poteftatem, velnulla eflet talis collatio^ve! feqvens Pontifex po& fet auferre» Jll.Vrvp. Tertia propofitio,Papa [5] habet pote¬ ftatem temporalem in ordine ad ipintua- lia,ideftqvantumnecefle elt adminiftra- tionem rerum (pi ritualium* H^c etiam cftTurrecremat. ubi lupra 0.114. St eft o- mniurn do ttorinru Et probatur, qvia ar$> ad qvam pertinet finis fuperior, eft Impe¬ rativa St prarceptiva artium ad qvasfpe- &ant fines inferiores. 1. Ethicor. Sed finis poteftatis fpiritualis eft ultima facilitas> fi¬ nis autem poteftatis civilis efl felicitas po¬ litica, ergo poteftas temporalis eft fubje&a fpiritualn Et hac ratione utitur Innocenu inc* novicer inventis, Se£t II. 355 in c. fo!ktt<e. de majori. & obedien. Et con¬ firmatur, qvia cui commifTa eft cura alicu- jus officii, inteiljguntur concefla omnia, fi¬ ne qvibus officium ret te expediri nonpot- zft,de efficio de lega c.r. Cum ergo ex com- mi-ffione Chrifti Papa fit paftor fpiritualis & hoc officium impediri poffit per potefta- tem civilem cum Deus & natura non defi¬ ciant in neceffanis, non eft dubitandum qvin fuerit ei relifta poteftas in tempora¬ libus, q valitum necei/eeftad gubernatio¬ nem fpiritualium. Et hac ratione poteft Papa infringere leges civiles, qvx fimt nu¬ triti vx peratorum, ficut infregit leges de prxfcriptione malx fidei; ut patet deyr<e- fcripx fin* Et hac etiam ratione difcordan- tibus principibus de jure alicujus principa¬ tus, &in bella ruentibus, poteft effe judex, 6tcognofccre de jure partium, Scfententi- am ferre, qvam tenentur recipere princi- pes, ne fcilice te veniant tot mala fpiritua- lia, qvotexbello inter principes Chriftia- norum necefie eft oriri. Et licet hoc vel non faciat Papa, vel non fxpe faciat, non eft quia non poteft, ut dicit dominus Durand. fed qvia timet fcandalum, ne principes putent hoc facere per ambitionem, vel veritus rebellionem principum a fede Apoftolica* Ethacratione poteft aliqvando reges de- Z 1 pone* Z 1 pone* 35 6 RelefHo V. De Indis ponere, & etiam noves conftituere, licut aliqvando fadtum eft. Et certe nullus le¬ gitime Chriftianus deberet negare hanc poteftatem Papas. Et ita tenent Palud.tf Durand. de poteflate Eccl tS Henri.Gand.qvot- libet. artic. 23. &adhuncfenfum intelligen- daiimtjura qvas dicunt Papam habere u~ trumqve gladium, a vas multa iimt, &Do* ftores antiqviores hoc dicunt; ficut etiam S. Tbo. in 2. Sententia, ut citatum eft.
Imo non dubito qvin Epiicopi habeant hoc modo autoritatem temporalem in iuo Epifcopatu eadem ratione, qva papa in or¬ be. Unde male dicunt, & male faciunt, vel JSIctsnt principes, vel magiftratus, qvi conten- boc magi-fant impedire Epifcopos ne coerceant fe- ftrattu # culares a peccatis per pcenas pecuniarias, principes aut exilium, aut alias p cenas temporales. fectilaresttoc enim non eft fupra poteftatem eorum, modo non faciant ex avaritia, & ad qvas- ftum,fed ad neceilltatem, & commodum rerum fpiritualium. Et ex hoc loco ite» rum fumitur argumentum pro prima con- clufione: li enim papa eilet dominus orbis* etiam Epifcopus eilet dominus temporalis in fuo Epifcopatu, qvia etiamin iuoEpifco- patu eft vicarius Chriftus: qvod tamen ad* veriarii negant.
IF, Trop, Qvarta conclufio,papa [6] nullam po* tefta* noviter inventis. Se£L II.
teftatem temporalem habet in barbaros iftos,neqve in a]ios infideles. Haec patet exi.&j. Nam non habet poteftatem tem-Probat.L poralemnifi in ordine ad Ipiritualia, fed non habet poteftatem fpiritualem in illos, i. Corinth. 5. ergo nec temporalem.
Seqvitur corollarium, qvodfr] etiamfi CoraHar. barbari nolint recognofcere dominium ali- qvod papae, nonideo poteft eis bellum in¬ ferri, & bona illorum occupari. Patet, qvia nullum tale dominium habet. Et confir¬ matur hoc manifefte. Nam (ut infra dice-^yj^ u tur, & ad verlarii fatentur ) dato qvdd bar¬ bari nolint recipere CHRISTUM pro do¬ mino, non tamen poliunt bello peti, aut-.» aliqvo malo affici. Abfurdiffimum eft au- sfafur di¬ tem qv od ipfi dicunt, q vo'd cum poffint im-r^ ren_ pune non recipere CHRISTUM, tenean-,,^ tur recipere vicarium ejus alias poffint bel-fr4rj^ lo cogi, & fpoliari omnibus bonis, imo & fupplicio affici. Et confirmatur iterum, Confir. j. qvia cauffa fecundum iftos, qvare etiamfi. nolint recipere CHRISTUM aut fidem e- jus, non poliunt cogi,eft qvia non poteft evidenter probari per rationes naturales: ied multo minus poteft probari dominium papae: ergo etiam non poliunt cogi ad re- cognofendum hoc dominium. Et Sjlvcfii, qvamvis latifiune loqvatur de poteftate pa- 1 J pa zr.
358 Relfcttio V, De Indis pse, tamen in verbo, wfideles.caput 7. expref- rrob.lL s£ contra Hoftien.qvdd infideles non & amori - poifunt bello cogi ad recognofcendum hoc Wr. dominium, nec hoc titulo poliunt fpoliari bonis fnis. Et ita tenet Innocentius in d.c. quod fupcr his. de vot. Et non eft dubium qvin S. Thom. fit hujus fententiae, famdn Jocttnd<zyq* 6$. artkfil S ad fecundum. & Cajetar nus illic exprelse,ubi dicit S. Tho. qvdd in¬ fideles no n poifunt fpoliari fliis bonis, nifii qvi funt fubditi principibus temporalibus, propter caudas legum legitimas, propter Yroh, Ill.qvas etiam alii fiibditi poliunt privari. Imo nec Saraceni interChnftianosunqvain ifto titulo fuerunt fpoliari luis bonis, aut ali- Jrck IV. qvo incommodo affefti. Nam fi ifte titu¬ lus eft fufficiens ad inferendum eis bellum, hoctandundemeft,acfi qvis dicat, qvod ratione infidelitatis poliunt fpoliari. Cer¬ tum eft enim qvdd nullus infidelium reco- gnoicit hoc dominium, nullus autem Do- itor, nec etiam inter adverfarios eft, qvi hoc concedat, fcilicetqvodfolo titulo infi¬ delitatis poliunt fpoliari: ergo omnino eft fophiftkum, qvodiftiDoftores dicunto, qvdd II infideles recognofcunt dominium Rom. Ponfifris, non poifunt bello infeftari tereautfi non recognaicunt. Nullus e- nimrecognofdt.
Ex noviter inventis. Sede, II. 359 Ex qvo patet, qvtid nec ifte titulus eft idoneus contra barbaros, vel qvia Papa de¬ derit provincias illas tanqvarn dominus ab- folute, vel qvia non recognofcunt domi¬ nium Papx, habent Chriftiani caudam ju- jfti belli contra illos. Et hanc fententiam tenet Cajctanus late facunda facunda, artic. $. ad facundum. Nec autoritas Cano- niftarum in contrarium multum debet movere: qvia ( ut fupra di£ium eft ) hoc traftanda iimt ex jure Divino, & plures 8r majores contrarium tenent, inter qvos etiam eftloh. Andr. nec habent pro fe ali- qvem textum. Nec etiam gravis autori* tas Arphiepifc. Florent, hoc loco recipien¬ da eft,fecutus eft enim Auguft. Anch. fi- cut alias folet feqvi Canoniftas. Et di* £fis patet, qvod Hifpanicum primum na¬ vigaverunt ad terras barbarorum, nullum jus fecum afferebant occupandi provincias illorum.
Et ideo alius titulus eft, qvipoteftpro- 7 artitu tendi jure inventionis, nec alius titulus a tkuLw* principio protendebatur: & hoc folo titUs.
Io primo navigavit Columbus Ianuen. Et videtur qvod hic titulus fit idoneus, qvia illa, qvo funt deferta, fiunt jure gentium &; naturali occupantis. Inftitut. de rerum divifio, fera befaia* ergo cum, Hifpani fu- £ 4 erit nis, ut fingentes ad illuti onem Sacramenta Ecclefix, vel aliqvid fimile. Qvpd etiam patet. Nam fi facerent injuriam Regi Chri- rtiaiio, etiam defundio,poiTemus vindicare injuriam, multo erg6 magis fi faciant inju¬ riam Chrifto,qvi eft rex unus Chnftiano- rum. Nec de hoc eft dubitandum, qvia (i C.hriftus viveret inter mortales, & pagani facerent ei injuriapi,non eft dubium qvin pollemusteilo perfeqviinjuriam.ergo eti¬ am nunc. Sedmajus peccatum eft infide¬ litas, qvam blasphemia; qvia ut S, Tho.di- cit St probat fecunda ftcundx,q.io.articu.^ infidelitas eft graviitimu inter peccata, qvx contingunt in perverfitate morum, qvia opponitur fidei directe, 6c blasphemia non opponitur dire£te fidei, fed confefiioni fi¬ dei. Infidelitas etiam tollit principium converfionisin Deum, fcilicet fidem, non autem blasphemia, fi. ergo pro blasphemia in Chriftnm pofTunt Chriftiani bello perfe- qvi infideles: ergo proipfa infidelitate Et Confirm. confirmatur,qvdd blasphemia non fit ita magnum peccatum, ficu t infidelitas. Quia pro infidelitate eft poena capitalis Chriftia- no per leges civiles, non autem pro blas- Kcff.ali- phemia.
cfvot prop Pro refponfione fit prima propofitio » /« Ptop} Barbari prm&qvam [8J aliqvid audiflbnt de fide noviter invenientis. S eft. II* 363 fi de Chrifti, non pecca bant peccato infide- litatis,ed qvodnon crederent, in Chriftum* Hxc propolluo eft ad literam, S \ Thom. z. 2 „ q. io. art,u ubi dicit,qvod apud eos, qvi ni¬ hil audierunt, de Chrifto, infidelitas non habet rationem peccati, led magis p cerne, qvia talis ignorantia divinorum, ex pecca¬ to primi parentis fecuta eft. Qyi autem (inqvit) fic funt infideles t damnantur qvidem propter alta peccata, fed non propter peccatum infidelitatis. Unde dominus dicit Joan. x 5* Sinonveniffem y0 loqvutus eisnonfmjfem, pec - Catum non haberent, Qvod exponens Aug* dicit, qvod loqvitur de illo peccato, qvo non crediderunt in Chriftum. Idem videtur dicere S.Thom, fecunda fecunda, q.io. arttc.6, Kxc propofitio eft contra multos dofto- rerjrls res &• primo contra Alt i fio. j,p< itn q, Utrum CulieLPa fidei pos fit fubejfe falfum. Ubi dicit, qvod rjfienfis nonpoteftaliqvis habere ignorantiam i n-Gerdn * vincibilem, non fbhim Chrifti, led cuiuPcontraria cunqve articuli fidei: qvia fi faciat qvod fe eft, Dominus illuminabit, live perDoA 7* / • * ctoremintnmecum,live extnnfecum: ixciemper eft peccatum mortale credere^ / aliqvid contrarium articulis fidei. Ponit^£ exemplum de vetula, cui Epifcopus praedi- f * *. caret aliqvid contra fidei articulum. Et ge- * nera« 04 Releflio V. De Indis neraliter dicit, qvod i gnorantiaj uris, divini neminem excuiat. Eadem fuit opinia GmUelmiPariften. qvi eodem modoargu** mentatur. Vel enim talis facit qvod in fe illuminabitur: fi non facit, non ex- cufatur. Erin eadem fententia videtun_* fui ile Gerfon. de fpiritualivita anim3e.le£t.4. C oncor s inqvit efi fententia Doblorum, qvod in his,qv a (unt / uris divini, non cadit ignorantia inviQtbtlis,cum facienti qzod in f e efi, Deui [em* per asfifi at tp aratus illuftrare mentem,qvantum oportebit ad falutem, ^ erroris evitationem. Et In eademjftugode $an£loFiblore libro 2. parte ^ cap. fententia dicit neminem exculariper ignorantiam a videtur praecepto baptifmi fiifcipien " qvia nili qvia nili ejfe Hugofxxz culpa obfliterit, audire & fcire poterit; de S‘ bitt-ut exemplum eft de Cornelio* Aftuum iq* Hanc fententiam & opinionem limitat A- In eadem driam in qvpdlibetis, q. 4. Ea, inqvit, qv* gx parte funt juris divini, furit in duplici differentia* jidrian* Qvadamfunt,ad quorum [dentiam Deus non, obligat omnes univer [aliter, ut funt apices, juris divini, & difficultas circa illud circa fcrtptu- ram [aeram, & pracepta: & circa hac bene potefi cadere ignorantia invincibilis, etiam fi qvis faciat totum qvod in fe efi. Alia [ unt, ad qvorum fcientiam Deus generaliter obligat 0- mnesy ut articuli fidei ^pracepta univer [alia le¬ gis: & de his efi verum, qvod Doiiores dicunt.
no vitet inventis Seet IL sfy qvod non pote fi qvis excufari per ignorantiam* St enim quis facit quod in fe efi> illuminabitur d Deo per DoElorem interiorem, vel exteriorem*