sub nomine Helisei.» ladas laqueo se sns- pendit, qaia vendidit et tradidit Ghristam.<» Ananiam et Saphiram snbitanea mors extin- zit, quia de pretio agri defraudavenint apo- stolos.c Aedificavit Tyrus manitiortem suam, ft et coacervavit argentum quasi humum, et aurum quasi lutum platearum, sed ecce do- minus possldebit eam/et percutiet in mari fortitudinem eius, et haec igni devorabitur.^ CAP. X. De auperfiua aoUcUudine cupidorum, Cur ad congregandum quis instet, quum lo stare non possit ille qui congregat? Nam quasi fios egreditur et conteritur, et fugit yelut umbra, et nunqaam in eodem statn permanet.« Cur multa desideret, cum pauca sufficiant? Habentes, inquit, victum et ve- is stitum, his contenti simus.f Cur necessaria cum multa solicitudine quaerat^ cum ipsa sine magna difBcuItate se off^erant? Audi, 1. Helitaei Cv. se om. C. 3. exiinguii J.
^, apotlolum M3, 16. contenii sitit MJ, 17, eum ipta te tine magna dif/icuUale offerant M. ^ 4 Google 74 miiocBiiTii pp. III.
qoid soper hoc veritas dicit: Nolite soliciti esse dicentes: Qnid mandacabimus, aut quid bibemos, aut quo operiemur? Scit enim pa- ter vester coelestis, quia his omnlbus indi- « getis. Quaerite ergo primum regnum dei el iustitiam eius, et haec omnia adiicientur vo<* bis.* Nunquam enim vidi iustum derelictumi nec semen eius quaerens panem.^ CAP. XI. De avwiHa.
Tantains sitit in undis^ et avarns eget 10 in opibus,® cui tantum est quod habet, qnan- tum est quod non habet, quia nunquam uti- tur acquisitis, sed semper inhiat acquiren- dis. Salomon: Est quasi dives, cum nihil ha* beat, et est quasi pauper, cum in mullis di* 15 vitiis sit.<^ Avarus et infernus uterque come* dit ei non digerit, recipit et non reddii. Avarus nec patientibus compatilur, nec mi- seris subvenit vel miseretur, sed offendit 1. vtritaB dieai M. 4. toeUsiis ad marg.
pon. M. 5. el ivslitiam eius oni^. Cav. 16. di^ geritj utique M. 18. subvenit tel om.M.
Google DB €ONT« MirilM. LIB. tl. 75 deum, offendit seipsum, offendit proxlmum. Nam deo retinet debita, proxlmo denegat necessaria, sibi subtrahit opportuna. Deo ingralus, proximo impins, sibi crudeUs. Viro cnpido et tenacissimo sine ratione est siib-^ stantia, et homini livido ad quid aurum? Qui sibi nequam est, quomodo bonus aliis erit? £t non iucundabitur in bonis snis.» Qui habet substanliam huius mundi, et vide- rit fratrem suum necessitatem habere, elto clauserit viscera sua ab eo, quomodo chari- tas Dei manet in eo?^ Non enim proximum suum diligit sicut seipsum, quem inedia peri- mit et egestas consumit, neque Deum diligit snper omnia, qui praefert aurum et praepo- 1& nit argentnm.
1. offendU Detim, offendit et proximum, offeniit seipeum M. 2. retinet] delinet M* 5. tenacissimo] t^naei MJ. 6. Ueido] inmdo M. 7. aUie bonus^t eui alii 6oitifs M. 9. videt Cay^ vidit J. It.cloii- dit CJ. 14. egeslate CJ. 15. qtn\ ctii J. argenhm praeponit M.
Google 76 IIIROCMTII PP. III.
CAP. XII. Cur avarUia tU serviius idolarum.
Recte diffinit Apostolus: Avaritia est servitus idolorum.* Sicut enim idololatra ser- vit simulacro, sic et avarus thesauro. Nam ille cultttm idololatriae diligenter amplificat, 5 et iste cumulum pecuniae libenter augmen- tat. llle cum omni diligentia colit simula- crum, et iste cum omni cura custodit the- saurum. Ille spem ponit in idololatria, et iste spem constituit in pecunia. IUe timet lomutilare simulacrum, et iste timet minuere thesaurum.
CAP. Xlll.
J)e qwbusdam proprietatibus ovariHae.
Avarus ad petendum promptus^ ad dan- diim tardus, ad negandum frontosus. Si quid expendit, tolum amittit, tristis, querulus et a) Ephes. 5, 5.
[Inscript. c. xii.] Cur avarilia dicatur iertitus^ idolorum M. 2. idolorutn servitus MJ. 3. sieavarus servit ihesauro M. [loscript. c. ziii.] />» proprietatibus avari CJ. 12. est promptus J.
Google DB COHT. MVHDI. LIB. II. 77 morosus, solicitus suspirat et anxiatur^ du-- bius habet et invitus expendit. MagnilBcat da* tum, sed vilificat dandum, dat ut lucretur, sed non lucratur ut det, largus in alieno, sed parcus in proprio. Gnlam evacuat, uts arcam impleat, corpus extenuat, ut lucrum extendat. Manum habet ad dandum colle- ctam, sed ad recipiendum porrectam, ad dandum clausam, sed ad recipiendum aper- tam. Porro substantfae iniustorum sicut flu-* lo vius siccabuntur,<^ quia qui male congregat, cito dispergit. lustum iudicium^ ut quae de nialo proveniunt, ad malum perveniant, nec accedat ad bonum, quod non procedit ex bono. Avarus ergo damnationem habet vi- 15 tae, quae nunc est, et futurae.
CAP. XIV. De iniqua possessione divitiarum, Verum est ergo quod Sapiens protesta- tnr, multos perdidit aurum et argentum.i> Qui aurum diligit, non iustificabitur.^ Vae illis, qui 1. tuspiral] tuppeial M. et anxiatur om. M. 2. ei om. Cay. expendii] impendit M. 7. habei non M. 8. ad dandum elautam, ted ad revipiendum apertam om. CJ. 14. aceedit J. 17. ergo om. M.
Google 78 iVKociHTii pp. in.
fieetantar iUad. Bcce ipsi peccatores el ab^ uBdanted in hoc seculo obtinuerunt divitias.'* Hinc veritas ipsa praecipiebat apostolis: No-> lite possidere aarum neque argentum, neftque pecuaiain in zonis vestris,^ quia sical camelus non potest introire per foramen •cus, ita difficile est divitem intrare in re-* fnum coelorom.* Arta est enim Tia et an-^ gvsta porta, quae dncit ad vitam.<i Apostolus loergo secutus regulam veritatis aiebat: Ar^ gentum et aurum non esl mihi** Vae ergo vobia, qui coaiungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Repleta est terra argento et auro, et non 1» esl finis thesaurorum eius. Propter iniquita-^ tem avaritiae eius iratus sum, et percussi eum.f 6. introire] transirB MJ. 8. eittiii esf C. 9. ^tiae ducit] per quam itur et intratur M, per qumn dueiiuit €t intratur}. I0.sectf<tis e$l CIJ. re^iiliifn otae ve- ritati» M. 12. vo6ts om. M. 17. eam M.
Google DB eowt. Hinioi. iTB. II. 79 CAP. XV. J)e lidtis opibus, Caelerum Abraham dives fuil, et lob locuples, David opulentas, et tamen de Abra- ham inquit scriptura, quia credidit Deo et reputatum est ilii ad iustitiam.* Et de lob, quia non erat ei similis in terra, vir simplex 5 et rectus ac timens Deum, et recedens a inalo.^ De David autem, qtria domimis inve- nit virum secundum cor suum.« At illi fue- mnt quasi nihil habentes et omnia possi- dentes,<^ iuxta illud Prophetae: Divitiae si lo affluant, nolite cor apponere.« Nos autem sn-^ mus omnia possidentes quasi nihil habentes> secundum illud Fsalmistae: Divites eguemnf et esurierunt/ Facilius enim invenies, qui diligit divitias et non habeat, quam qui ba- i& 6eat et non diligat. Quia difficile est esse in igne et non ardere^ dinicilius est possi- dere divitias et non diligere. Audi prophea At iUi] ac i$ti M. 9. el om. M. 16. hahtmi d«et(tas M. Quia] ad marg. add. stctil M. 17. ar* dert] ad marg. add. tla M. difficiHuM] dif/ieiU M. 18. diligere] amare Al.
Google 90 IHMOCBMTII FP. III.
tam Hieremiam: A minore usque ad maiorem omnes avaritiae student, et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum.* CAP. XVI. De incertUudine divUiarum.
Omnis ciipidus et avarus contra naturam snititur et molitur. Natura enim pauperem adducit in mundum, natura pauperem reducit a mundo. Nudum namque eum terra suscepit, nudum etiam suscipiet. Cupidus autem cupit et curat fieri dives in mundo. Destruam lo(inquit) horrea mea, et maiora faciam, et illuc congregabo omnia^ quae nata sunt mihi^ et omnia bona mea. Sed dictum est ei: stulte, hac nocte repetetur anima tua a te, quae autem parasti, cuius erunt?^ Thesaurii5zas et ignoras, cui congreges.® Dormierunt enim somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus sms.^ Dives 1. Hieremiam om. M. 3. saeerdote$ M. 4. el avarus om. CJ. 5. enim] namque M. 7. fmm- pte'] entffiM. eum om. M. suscepit et Vi. iUUlieCJ. 12. dictum est ei om. M. 13. repetent («d marg.
add. daemones exactores) animam tuam M. 17. omnee om. J.
Google DB COHT. MUHDI. LIB. II. 81 Gum dormierit, nihil secum affert, aperiet oculos SU05, et nihil inveniet.» Ne timueris ergo, cura dives factus fuerit homo, et cum multiplicata fuerit gloria domus eius, quo- niam cum morietur, non accipiet haec omnia^ l^ neque simul cum eo descendet gloria domus eius,b sed relinquet alienis divitias suas, et sepulchra eorum domus eorum in aeternum. Hinc etiam Sapiens attestafur: Qui acervat ex animo iniuste, aliis congregat et in bonis la suis alius luxuriabitur.c Proh dolor, quem habebat hostem dimittit haeredem.
CAP. XVII. De gtda, Initium vitae hominis aqua et panis, et yestimentum, et domus protegens turpitudi- nem.^i Nunc autem gulosis non suiBciunt fru- i& ctus arborum, non genera leguminum, non 1. aufertC, 3. ergo om. M. 4. cttfs; nom «ntm, ctffn morteftfr, acdpiet M. 6. deteenflat J. 7. relinquent Cla. 8« sepulchra iUorum M. domus iU iorum J. \0.ex «mtmo luo Cl, em non $uo (om.aitt- nto) CvJ, e» non tuo (ad marg. alias animo) Ca. ei aUis eongregabii CJ. 12. dimittat J. 14. Itcr* l^tliidtftem protegens M. 15. i^iffte om.M. gulosis autem M.
Google S2 iniioeKirTii PF. in.
radices herbaram, non pisceg maris, iioii bestiae terrae, non aves coeli, sed quaeran** tar pigmenta, comparanlar aromata, nutrion* lar altilia^ capiuntar ob escam, quae studiose i Goquuntur arte coqaorum, qaae laute paran-» tur officio ministroram. Alius confundit et . colat, alius confnndit et conficit, substantiam convertit in accidens, naturam mulat in artem, ut saturiias transeat in esariem, ut fa~ «ostidium revocet appetitum, ad irritandam gu« lam, non ad sastentandam naturam, non ad necessitatem snpplendam, sed ad aviditatem explendam. Caeterum tam brevis est gulae voluptas, ut spaiio loci vix sit quatuor digii5torum, spatio temporis vix sit totidem mo- mentorum. Contemnitur mediocritas^ et su- perfluitas affectatur in diversitate sapomm, in varietate ciborum. Aviditas nescit mo- dum, et vartetas excedit mensuram, sed et somens gravatur, et stomachus turbatiir, senias] 9oracitas MA. sed et] sed Cv. sed ei mene.. • t» iUis] sedinde gravatur stomaekue^ turhaimr senwuB^ opprimilur intellecius M.
Google DB.C9HT. KUIIDI. LIB. II. S3 gQS opprimitiir in illis. Inde ncm salus el smilas, sed morbns et mors. Audi super * hop senteitliam Sapientis: Noli avidns esse in omni epulatione, et non te effundas super omnem escam. In multis enim escis erit in^ s firmitas, et propter crapulam multi perierunt.» Esca ventri, et venter escis, deus autem et faunc et hanc destruet«^ CAP. xyiii.
Bjxempla contm gvHam.
Gula carum tributum exigit, sed vilissi- mum reddit, quia quanto sunt delicatoria ci- lo baria, tanto foetidiora sunt stercora. Tur- pius egerit, qui turpiter ingerit, superius et inferius horribilem flatum exprimens, et abo- minabilem sonum emittens. Gula paradisum clausit,c primogenita Esau vendidit,<i ^uspendit 15 pistorem/ decollavit Baplistam.f Nabuzardan^ 2, marsrefmmnlur}, ^^eflkindat] offsndasCtiy, S. erapuUm Mm CJ. perierunt] obierunt MJ. 8. hune at hat M. [lotcript.] De exemph contra gtdam CIJ. 14. abominabUem toniium M. Paradisum gula M. i5. Eean am. M. 16. fisiorem] pastorem CIJ.
Nabutardan M, Nabuiardam CJA.
Google 84 INHOCBllfll PP. III.
princeps coqaoram templam incendU et Hie- ' rasalem evertit* Balthasar in conyivio manam contra parietem scribentem aspexit: Mane, TheteU Phares, et eadem nocte interfectas est^» » a Chaldaeis. Sedit popalos manducare et bi-- bere, et sarrexerant ladere; sed adhuc erant escae eoram in ore ipsoram, et ira dei ascen* dit saper eos.*' Qui vcscebantur volnptuose, interierunt in yiisA Dives ille, qui epulabatur loquotidie splendide, sepultas est in inferno.* CAP. XIX. De eMetate.
Quid turpius ebrioso, cui foetor in ore, tremor in corpore, qui promittit stulta, prodit occulta, cui mens alienatur, facies transformatur? NuIIum enim secretum, ubi regnat i5ebrietas.f Horatius: Foecundi calices quem 2. Hierusalem toiam MCIJ. BaUheBmr M. 3. con- tra parietem] eentra se MJ. 6. 8ed ttdkue eeeae erant in ore eorum M, eed adkae eeea erai in ore ipsorum J. 9. «ttt, ad marg. euie, M, eoneimie J. 12. promit HCJ. ittdta] muUa Cv. 13. emi] euiue CavJ. 15^orafMff on.M.
Google DB COHT. MVHDI. LIB. II. 85 non fecere disertum?* Porro non sufficit vi- nnm, non sicera, non cervisia, sed studiose conficitur mulsum, syropus, claretum, labore multo, solicitudine magna, sumptu non mo-> dico, sed inde contentiones et rixae, lites et t iurgia, Vinum enim multum potatum (ut ait Sapiens) irritationem et iram, et ruinam muU tam facit.b Fomicationes ex eo sunt. Forni- catio et vinum et ebrietas anferunt cor.*' Fro- pterea dicit Apostolus: Nolite inebriari vino^io in quo est Iuxuria.<i Et Salomon: Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas.* Filii Re- chab et filins Zachariae vinum et siceram et omne, quod inebriare poterat, non biberunt.^ CAP. XX.
Exempla contra ebrietaiem.
Ebrietas enim verenda nudavit,s incestum is 1. deitrlum Ca. 2. nofi ceretina^ non eUera M. 7. ruinas muUas M. 8. Fomieaiiones ex eo •«iif •m., Et Otee add. M. 9. Fornieatio om. CIJ* 10. NolUe inebriari vino] Fugiie vinum M CIJ. 11.!•«- xurioBa] Ebriosa J. 12. res esi M. tumuUuosa resh Raehab CavJ. 13. /Uius} fiUi M. [Inscript.) De exemplo eontra ebrietatem MCIJ. 15. enim om. M. verecunda Cl.
Google 85 IVirOCMTII FF. III.
eominisit,* itiam regis occidit,^ principem exercitus iugulaTii.« Vemm est ergo, quod Salomon ait Proverb. XXIII: Vacantes poti- bus et dantes symbola consnmentor.^ Bt Esaias lin Y. capite: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad ¥esperam, ut vino aestuetis. Cithara et lyra, 6t tympanum et tibia et vinum in conviviis vestris. Vae qui potentes estis ad bibendum «ovinum et viri fortes afl miscendam ebrieta** tem.« Bcce gaudtum et laetitia, occidere vi-* tttlos et iugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Comedamus et bibamus, cras enim moriemur. Et revelata est in a&* I5ribus meis vox Domini exercituum: Sidimit- tetur haec iniquitas vobis, donec moriamini.i^ Vae coronae superbiae Effraim. Sacerdos et propheta nescierunt, prae ebrietate absorpti 4. el eaconle* »ymbolo M, e< todfermntes st/m- hola CIJ. conwtmunimr CU. C.teciantUm] facien* dam C. 7. vetperat Cl. 10. vUtum m contfiaiie CttvJ. 14. Et revekUa ett gloria vettra in aari» kue Domini exercihium Cl, et revelata ett kaee eo» tf» auribut domini exeroituum 3» 16. donee oin.C. moriemini Cl. 17. ebriie Effraim C. 18. ah^ eorti MCl.
Google IMI COHT. MUirDf. LTB. II. 67 sont a vinO| nesciernnt videntem, et ignora- ▼erunt iudicinm.* Froh pudor, cum ad an- nanciandam Bvangelicam lectionem a quo- dam presbytero benedictio peteretur, hester- Bam crapulam et nocturnam ebrietatem eru. a ctans fertur alta voce dixisse: Potum ser* vorum benedicat rex angelorum.
CAP. XXI. De Utxufia, Porro turpis mater filiam generat turpio- rem. iustum est enim, ut qui in sordibus est, sordescat et adhoc.i» Omnes enim adul- lo terantes quasi clibanus succensus a coquente.« Coeperunt principes furere a vino. Venter enim opipare satur libenter Venerem am* plexatur. extrema libidinis turpitudo, quae non solum mentem effoeminat, sed eliam cor- ii pus eaervat, non solum maculat afiimam, sed foedat personam. Omne namque pecca- 1. el om. M. 2. Proeh dolor M. prontifieum- dam M, ojifiifneuindtfm J. 5. erifelifanff MCIt.
7. ««rvoriftn nfonim M. 10. el om. MJ. enim om.J. It. aceensifff CIJ. 13. ofripare om. M. 14. ii- Minif] Fenertff M. 15. eUam om. M. 17. fMm^ fue] enim CJ.
Google 88 IHIIOOBIITII PP« III.
tum, quodcanque fecerit homo^ extra suum corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat.* Semper illam praecedunt ardor et petulantia, semper comitantur foetor et 5 immunditia, sequuntur semper dolor et poe- nitentia. Favus enim (inquit Salomon) di- stillans labia meretricis, et nitidius oleo gut- tifr eius. Novissima autem illius amara sicut absinthium, et lingua eius acuta quasi gla- 10 dius biceps.i» CAP. XXII. De generaUlate htxuriae.
Familiaris est inimicus, habitans non procul, sed prope, non exterius, sed inte- rius. Nam virtus eius in lumbis eius, et fortitudo eius in umbilico ventris eius.<^ Nun- 15 quam fugatur, nisi cum fugitur, nunquam mactatur^ nisi cum maceratur. Ad causam exigit libertatem et abundantiam, sed requirit ad effectum facultatem et adiacentiam. Haec 1. quodcunque feeerit] quod faeii CJ. eof|Nif euum MC. 5. $emper $equuniur M. 6. inquii Google DK COMT. HUNDI. LIB. II. 89 omnem aetatem corrumpit, omnem sexam confandit, omnem ordinem solvit, omnem gradum pervertit^ Invadit enim senes et iave^ nes, mares et foeminas, prudentes et sim- plices, superiores et inferiores, ad extremam & generationem etiam sacerdotes, qui nocte Venerem amplexantur, mane vero virginem venerantur. Turpe dictu, sed turpissimum actu, dici liceat quod agi non libeat. Nocte filium Yeneris agitant in cubilibus, maneia filium virginis ofPerunt in altari.
CAP. XXIIL Ve diversis specieiiii htamriae et poenis earum.
Quis multipllces specles huius sufficlen* ter valet explicare? Haec enim Pentapolim cum adiacente regione subvertit^Sodomitas,» et Sychen cum populo interemit, raptores i» 5. $ene$ «I iwene$f virgine$, mares et feminae J. 5. ad exiremum eiiam eaeerdoteMj qui M. 7. 9era «m. M. 9, quod} «1 M. 10. tfi eubiH MJ. iiunM •ero CJ. [Inscript.] ei poenis earum om. MCIJ.
14. adiaeenli M J. eonverHt ClJa. Sodomitat et om. M, seiHeei 8odomita$. Sycken CIJ. £1» Sodomita$y n Sy- «Aefi Ca, Si SodomUa$j $i Siehem C?. 15. $cihe€t raptoree CIJ. $i raptoree Cav. raptoree Dianae om. M. - Djgitized by Google 90 iHiaciHTii rr. iii.
Dinae,» Her el Onam filiof Iuda perciis«V> scilicet iinmundofl, ladaeuiB et Madianitidem pogfione Iranafodit,^ scilicet fornicatorea, tri- bum Beniamin pro uxore levitae delevit/adulft teros, fiKos Heli sacerdotis in bello prostra- ▼it, stupratores. Aouion in convivio interfe* eit.^ Uaec deniqoe Urian occidit^s presbyte* ros lapidavit^ii Buben maledijdt,! Samsonem seduxit,k Salomonem penrertiLi Verum est loergo quod legitiur: Propter speciem mulieria multi perierunt.'" Nam vinum et mulieres apo» statare faciunt sapientes, et arguunt sensatos.*^ 1. Honam M. luJUie MJ. 2. sciltcef] $i Cav.
om. M. st {teiiieel om.) fomiemtore$ tribus Cav. tri^ bum MCIJ, trihu A. 4. Beniamim Cl. dAille.
roM om. M. McUieet adulteroe. FUioe Heli CIJ. $i aduU teroe fiUo$ HeU eaeerdotiM in beUo pro$lir0oit ^ Amon im aonpivio interfeeit, $i etupraioree, quaerme emeri* ie§0§ et ineBetu9$Q$. Haee denique Cav. 6. sla* pratoM am. M. $eiUeet $tupratore$ CU. stupfatoree» Haee Uriam oeeidit^ Ammon interfeeit, preelfffterem U$* pidaeit MCl, Haee Uriam oeeidU^ Ammon tnterfeeii^ inee$lmo$o$ pre$b^tero$ lapidapit J. 8. Haee Ruken MCIJ. 10. mutierie om. Cav. 12. et argumtt $§n* »a§o$ om. M. un$ato$} in$e»»atp$ C\h Google DB conf. mvnnu x.ib. ii. 9t Haec mttltos vulneratos deiecit^ et fottissimi qaique interfecti sunt ab ea, viae inferl do- Hdus eius, penetrantes in interiora mortis.^^ Haec yires enervat,. sensos diminuit, dies consumit, opes efFondit. 5 CAP. XXIV. De coitu eonira naturam.
Haec ignominiosam morphosim operatur, quam tamen Apostolus non confunditur nomi- nare. Propterea, inquit, tradidit eos deus in passiones ignominiae. Nam foeminae eo- rum commutaverunt naturalem nsum in eum, 10 qui est contra naturam. Similiter et masculi, relicto naturali usu foeminae, exarserunt in con- cupiscentiis suis in invicem, masculi in mas- culos turpitudinem operantes.^ Quid autem hanc turpitudinem operantibus turpius? Quid i& hoc crlmine criminosius? In iege enim quasi paria coniunguntur concubitus maris cum 5. eontumit,] confundit M. 7. iamen superp. M. non om. CJ. 8. ilhi Cli. 13. eoneupisconUis] d€$iderii$ M. in invieem] invieem MC, om. J. 14. Quid...turpiu»?] Quid kac iurpitudine $urpiu$? M. 16. entin om. M.
Google 92 mvociiTii pp. III.
mascnlo et coitus hominis cnm lumento. Sic enim legitur in Levitico: Cnm masculo non commisceberis coitu foemineo, quia abo— minalio est, cum omni pecore non coibis, ftnec maculaberis cum eo.* Utrique par poena subscribitur. Qui dormierit, inquit, cum masculo coitu foemineo, ntrique operati sunt nefas, morte moriantur, pecus quoque occi* dite.i» Qui habet aures audiat, imo qui delosipit, resipiscat.
CAP. XXV. De poena kuius sceleris.
Poena docuit, quid haec culpa prome- ruit: Pluit enim dominus super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem de coeIo.<^ No- luit enim dominus cuiquam angelorum yel 15 hominum executionem huius poenae commit- tere, sed isibi ipsi vindictam hulus sceleris reservavit, secundum illud: Mea est ultio, et tur Cav. qui eum iumenlo dormieriif morie morialur add. J. 13. t^fiem a domino de eoeh CJ, a do» mino saperp. M. 16. poeitam ei vindietam M* Google DE CONT. HVIIDI. LIB.II. 93 ego retribuam.* Et ideo pluit dominus a do- mino^ Tidelicet a seipso^ non imbrem vel rorem, sed sulphur et ignem^ sulphur super foetorem luxuriac, ignem super ardorem li- bidinis, quatenus poena similis esset culpae. 5 Nec misisse dicitur, sed pluisse, quatenus ipso verbo magnitudinem et abundantiam poenae notaret. Nemini pepercit oculus eius, sed omnes simul extinxit.- Uxorem quoque Loth y quia retro respexit, in statuam salis 10 mutavit, nec solum urbes, sed et omnes circa regiones in mare mortuum et vallem salina- riam convertit. Horrendum est enim inci- dere in manus dei viventis,^ qui, quanto ma- iorem suae longanimitatis exhlbet patien- 15 tiam, tanto duriorem suae severitatis infert vindictam.
CAP. XXVI. D$ ambiHoso.
Opes utique cupidus congregat, et ava- Tus conservat. Yoluptates gulosus degustat, 1. reiribvam «if J, ei$ cT dni ad marg. pon. MT. 7. tfi ipio verbofA, 11. e( om. J. 13. enim] igiiur M. 18. utique] ita M.
Google M IllirOCBHTII PfW III.
et luxuriosus exercet. Honores ambitiosos affectat, et saperbus extollit. Ambitiosus aa«* lem semper est pavidas, sempn* attentus, ne quid dicat vel faciat, quod in ocalis bomi- »nam valeat displicere, humilitatem simulat, honestatem mentilur, affabilitatem exhibet, benignitatem ostendil, subsequitar et obse«* qoitur» cunctos honorat, uniyersis inclinat, frequentat carits, visitat optimates, assurgit Af et amplexatur, applaudit et adulatur, bene novit illud poeticum: Etsi nullus erit pulvis, tamen excutit ullom.* Promptus et fervidas, ubi placere recognoverit, remissus et tepidusy ubi putaverit displicere. Improbat mala, de* tt testatur iniqua, sed alia cum aliis probat et improbat^ ut iudicetur i4oneas, ut reputetur acceptus^ ut laadelur ab hominibus, et a singulis approbetur. Et ecce gravem intra se sustinet pugnam, dirficilemque conflictum, 20 dum iniquitas pulsat animum, et ambitio con- tinet manum, et quod illa suggerit fa^ien- 2. forle ewtolUtur ad marg. not. Cl. auUm om. M, 12. excMioM, excuteil. «Uiim] t//iim CIJ, niillifmMCa.
13. eogno^erit MJ, eognovit C. 17. komnibus] omnHu$} et] ut MCJ. 18. intra} interJ, 2Uma^ num] malum MA.
Google DI COHT, MUIIOI. LIB. II. 9$ dttfDy baec fieri non permittit. CoUudant ta* men ad invicem mater et filia, iniquilas et ambitio, nam mater in aperto subsistit, el filia in occulto non resislit. Haec euim vio- dicat sibi publicum, illa secretum. Ambitio* » sns ergo libenter agit de principatu quem ambit, et dicit: quando principabitur ille^ qui severus sit in iustitia, pius in misericor-» dia^ qui.non declinet amore vel odio, qui non corrumpatur prece vel pretiOt qui cre« la dat fidelibus et acquiescat supplicibus, qui sit bumilis et benignus, largus et mansuetus, constans, sapiens^ patiens et astutus.
CAP. XXVII. De nimia conctipiscentia ambitiosorum.
Si forsan hac arte non proficit, recurrit ad aliam, advocat Simonem, et accedit adi& Giezi, per hunc ab illo nititur emere, quod per se non praevalet obtinere: supplicat et promittit, oiTert et tribuit, proh pudor, gra- 3. nam tfi oftlo nuUer tubtittU el tfi oecuU^ fUa non reti$tit M. 4. enim] ergo M. 6. ergo om. M. 8. seeeme fuit M. 10. eorrumpetur M. 9el om. Cav. 13. eomtant et sapiens^ MJ. [Id« terjpt.] ambitiosi M, vitiosorum J. 15. ad G«e«i] Jeiiy om. ady M. 16. emere] tenere J.
Google 96 IHKOCEHTII PP. 111.
tiam, qnain gratis adipisci non potuit, per fas et nefas nititur adipisci. Nec desistit ad- huc, sed instat et invadit violenter honorem, et impudenter arripit dignitatero, amicorum ssuffragio^ praesidio propinquorum, tantoque damnationis inflammatur ardore, tanta libi- dine praesidendi, ut nec schisma abhorreat, uec scandalum formidet Sed Giezi lepra percussit,» et Simon periit pecunia.^ Chore loautem cum compllcibus ignis assumpsit, et Dathan et Abiron terra vivos absorbuit.« Nullus itaque sibi honorem assumat^ nisi qui vocatur a deo tanquam Aaron.<i CAP. XXVIIL De amhUioso exemphm, Liquidum ambitionis exemplum reperitur 1. adipise%\ obtinere per fa$ et nefag A. 2. fme et om. M, per fa§ el nefa» nitUur adipisei om. Cv. 3. ineitHt MJ. 6. tantaque libidine M. 7. »f gehisma non horreat M. 8. nee ecandalum for^ midet] eeandaktmnon formidetUCJ, Je%i M. 9,per^ eutsitj ut patet IV. Reg. F. J. et om. J. eum peeu» nia CJ. 10. autem om. M. eoneumptit M, 12. as- Mumat honorem {ambitionie soperp.) M. nitt] ted M. [Inscripl.] Exemplum de ambitioto M. 14. tmbi» tionit om. M.
Google DB CONT. MUHDI. LIB. II. 97 in Absalone^ qui cum aspiraret ad regnam, fecit sibi currus et equites, et L. viros qui praecederent eum, et mane consurgens Ab- salon stabat luxta introitum portae, et omnem virum, qui habebat negotium ut veniret ad5 regis iudicium, vocabat ad se, et dicebat: De qua civitate es tu? Qui respondit: Exuna tribu Israel ego sum servus tuas. Respon- debat ei Absalon: Yidentur mihi sermones tui iusti et boni, sed non est, qui te audiat, lo constitutus a rege. Dicebat et Absalon: Quis me constituat iudicem super terram, ut ad me veniant omnes, qui habent negotium, et iuste iudicem? Sed cum accederet ad eum homo quidam et salutaret eum, extendebatis manum suam^ et apprehendens eum oscu- labatur, faciebatque haec omni Israel, qui veniebant ad iudicium, ut audirentur a rege, et solicitabat corda virorum Israel. Cumque abisset Absalon in Ebron, misil exploratores 20 1. Abtolone (etiam in sequentibus locis il6so- lon) MJ. 6. iudicinm regi$ M. 8. Respon^ debatque M. 10. boni et iusti M. audial te M.
11. el] quoque M, Dicebatque J. 14. iuste] ad iustum Cav. Sed el cum M. 15. quidam om. M.
16. et apprehendene osculabatur eum M. 18. ve- niebat M. iudieium ad marg^. pon. M. audiretur M. 20. Absoton abiisset M.
5 Google 98 mHocxHTii pp. iri.
in universas tribus Israel diceiites: Statim ut tHdieritis dangores buccinae, dicite: Regna- vit Absalon in Ebron, et facta est coniuratio valida, et populus concurrens augfebatur curo s Absalone.»
CAP. XXIX. De brevi et misera vita nwffruUum.
Sed esto quod sublimelur in altum, pro- vehatur ad summum, statim curae succre- scunt^ solicitudines cumulantur, extunduntur reiuma, vigiliae producuntur, ex quibus na- 10 tura corrumpitur, spiritus infirmatur. Cor- rumpitur somnus, amittitur appetitus^ debili- tatur virtus, attenuatur corpus, et sic in se- ipso deficiens non dimidiat dies suos, sed miserabilem vitam miserabiliori fine conclu- 15 dit. Yerum est illud poeticum: In se magna ruunt, summisque negatum est stare diu, tolluntur in altum, ut lapsu graviore ruant.
Yerius autem istud propheticum: Vidi impium 4. 0lo«i. M. angebatur CsJ, 5* evm AbsolcnM^ [Inscript.] Quod brevii e$t «tto et misera magna" tum Sl. 6. quod] ut M. 8. extenduniur MClvJ. 12. corpue atlenuatur M. 18. Verius e$t atifemMJ. ietud] Utud MJ2.
Google DB CONT. HUMDI. LIB. II. 99 saperexaltatam et eleTatum siciU cedros LU bani; Iransivi, et ecce non erat qni enm c<V- gnosceret ^ quaesivi eum, et non esl inven«- tnslocus eius;» antequam dies eius implean^ tur, peribit^ laedelur quasi vinea in primo& flore botrus eius, et sicut oliva proiictens florem.^ Audi super hoc senteniiam Sapien- tis: Omnis potentatus brevis vita.^ CAP. XXX. De diversis proprietatUnts superborum, Statim autem ut ambitiosus est promotus ad honorem, in superbiam extollitur et in lo iactaBtiam efirenatur, nec curat prodesse, sed glorialur praeesse, praesumit se melio- rem, quia crevit in superiorem. At bonum facit non gradus^ sed virtus, non dignitas, sed honestas. Priores dedignatur amlcos, 15^ notos ignorat hesternos, comites contemnit antiquos, vultum avertit^ visum extollit, cer^ 2. transivi enim CJ. qui eum cognoicerei om. M. 4. repleantur M. 6. proiieiens] ducens CJ. forem proiiciens M. [loscript.] superborum'] ambiHosO'' rum M. 9. promotus est M. 13. At] Ad MJ.
aU extremos superp. M.
Google 100 llfVOCEHTII FP. III.
vicem erigit^ fastum ostendit, grandia loqui- tur, sublimia meditatur. Subesse non pati- tur, praeesse molitur, praelatis infestus, sub- ditis onerosus. Molesta non suffert, conce- ft pta non differt, praeceps et andax, gloriosns et arrogans, gravis et importunus.
CAP. XXXI. De superbia el coiu Luciferi.
«0 superbia cunctis fmportabilis, et omni. bus odiosa,* inter omnia vitia tu semper es prima, tu semper es ultima. Nam omne pec- 10 caium te accedente committitur, et te rece- dente dimittitur. Scriptum est enim: Initium omnis peccati est superbia.^ Primogenita mors. Haec enim inter ipsa rerum primor- dia creaturam contra creatorem erexit. An- 15 gelnm contra Deum, sed eum absque mora deiecit, quoniam in yeritate non stetit, ab innocentia in peccatum, a deiictis in mise- rias, a coelo empyreo in aerem caliginosum. Audi prophetam: Quomodo cecidisti de coelo 5. defert M. 7. om. M. ei om. M. omnibur om.CJ. 10. elom.M. 17. deUctit] deJictif CvJ. 19. de coelo om. MCU.
Google DE COHT. HUNDI. LIB. II. lOt Lacifer, qai mane oriebaris? CorroisU in terram, qai valnerabas gentes, qai dicebas in corde tao, in coelam ascendam et super astra dei exaltabo solium meam, sedebo in monte testamenti in lateribas aqailonis^ ets «scendam soper altitudinem nobiom, simiKs ero altissimo.ft Tu signaculum similitudinis plenus sapientia et perfectus decore, in de- liciis paradisi dei fuisti. Omnis lapis pre- tioi^us vestimentum tuum, sardins, topazius, lo et iaspis, chrysolithus, onyx et berillus, car- bunculus, sapphirus, smaragdos, aurum, opus decoris tui et foramina tua in die, qoa conditus es, praeparata sunt. Tu Cherub ez- tentus et protegens, et posui te in montei& sancto dei. In medio lapidum ignitorum ambulasti perfectus in viis tuis a die condi- tionis tuae, donec inventa est iniqoitas in te. Peccasti et eieci te de monte sancto dei.
1 0. oMltmetKtim] operimentum MA. 12. eappkirus^ carbunculus et M J. aurum ad mar^r. pon. M. 13. omna cpus M. el foramina,.. praeparata sunt om. MCIJ. 18. t» le MttfKilos CIJ. 19. eaftclo om. CJ, ad roarg. pon. M.
Google 102 IN90CB1ITII PP. III.