SigPhi · Nicholas of Cusa

De coniecturis

Page 3 of 6

o A tarumalteritatumcaptu peruiam faciam, & hinc ea quæ dixi:in A AD Nl praxi partimexplicare curabo,vbi cum idem varíe refplédere ví Peme debis:facile conieã&uraliarte ad cunâta deducerís.Cumautčoma he noftrum tudiumin hoc feruentifimg fit/vt yerí notitiam ín nobifipfis experiaa mur: hinc quafdam præmíttam generalium notítiarum præambulares enodatíoa nesiyt demumad artem peruenire queasituiipfius venandi peritia conieãturaliter quidem:cum præcifio omnís/nobis abfcõfa remaneat, Omnia autem partícipatios ne vnius id funt quod funt,ípfum vero cuius participatio eft omnium pariter & fin gulorumeffe:ín omnibus & ín quolibet fuo quodam modo refplendet, quapropter non habes alía confideratione opus:nifi vt ín díuerfitatereruma te índagandarum identítatem inquiras/aut ínalterítate ynítatem, tunc ením quafi abfolutæ vnítatís modos:ínalteritate contra&orum entium intueberís Omnes etiam figuræ:ad oma nía inguírendaımodo adhibito fubferuient,yarietas autem modi /ex entium diuerz fitate exurgens:íta concipiatur quafi ynítas abfoluta, modus quidem abfolutæ ne< ceffitatis exíftat:quí ín alterítate rerđ yaríerecipíatur,yt omne ens/feu vnítasome nís:fit modus quídam neceffitatís:vtí vifio fenfibíilis:eft modus quídam neceffitatis yífionís ílliusıquæ eft abfoluta neceffitas,íta & vifio rationalis: eft modus quídam, & vifio intelle&ualis:efk modus quídam; Sed díuína ipfa vífio:eft modus varíe partí ticipatus / qui eft ipfa abfoluta necefitas:Ad omnem autem vifionem:abfoluta ipfa yifio idérífice fe habet:quapropter ín veritate cuiufg indaganda: idem eft modus, Sed quando diuerfitarem vnius & alterius quæ ex alterítate particípationís modí exíftitrationaliter feruare proponís:vnirare modi te varie vti debere nő ambigís/ yt fenfibilem ipfam vifionem fenfibiliter rationalem rationalíter /intelle&ualem in telleđualíter ín figurisinquiras, Seruiet eñ tibi P.figura ad omnes/& ad quåãlibet, adfenfibilem:fivnitatem fenfibilem feceris lucem/& alterítatem fenfibilem vmbrã, ad ratíonalem:fi lucem/lucem dixeris difcurfiuam/aut rationalem vnítatem.ad in= telle&ualem fimiliter feruiet:quando vnitatem intelle&ualem lucem fecerís,Si eriã ċõieãuram partícipätionis formare volueris: eodem agasmodo/a/vifionem quam volueris fupponédo.lta quídéin figura vníuerfi.fi em circulä vniuerfi: vniuerforő yífiončabfolutã participătiű fupponas: plane očs varietates íntelleãđualis/rationaa lisat fenfibílís vífionís ítueberís:fi de îtelle&uali tãtű tibí cura fuerít:círculf maa íorë vniuerfum intelleđualium vifion faciés/ĝréda cõfpicisíta quídé de rationali LIBERI FOL.

rationaliter:& de fenfibílifenfibílíter,hacarte:vti de vífione ità generaliter deom nibusínguíras! fic vt identitate díuerfitas/ & diuerfitate identitas obferueturt fem- per ad hocattentiffimus efto:ne te ineptorum vocabulorum feducat deceptio fed illis vtere cõueníentibus modis/vt paucis præmíffis audifti/& fructum nõ paruum affequeris;Oportet etiam yt fundamentum iftud ínattíngibílis præcifionís/ad hoc índefinenter refoluas:yt dum tíbí aut fenfibilís/aut rationalis /aut intelle&tualíis oc4 currit præcifioieam vt contractam taliter præcifam admíttas, cuíus alterítatë tűc tantum intueberís:quando ín vnítatem abfolutioríis contra&tionís afcenderís. Nam erfi ratio tibi dicit duo & tria quing effe præcife | eop hoc rationis iudicio negari nequeat:tamen cum ad rationis ynitatem/íntelletum fcilicet afpexerís/ vbi nõ ma {orem effe numerum quinäríum ğ binarium aut ternarium/neg alium parem aliñ imparem/neg alium paruum alium magnum numerum reperíes/cum ibi omnem numerum rationisiín ynitatem fimplicifimam abfolutum confpícias/non erit hgc yeraiduo & tria effe quing nifi ín cælo rationis Præcifio igitur nonnifi contracte ín ratione reperitur:rationaliter fcilicet ficut ín fenfu /fenfibiliter, Ita quidem dum yní afferis incompatibílíter aliud maxime opponi: verítatë præcifam rationis yia! affirmasiquæ intelleãualiter præcifione caret, Sic etiam dumaliud afferís íntellia gereintelligentiæ/aliud velle /atg íta de cæteris:verú intelle&tualíter profersinon autë diuine ybi non eft aliud íntelligere/& aliud velle. Nonattingitur igitur præa cifionifi vti alia:quafi omnis præcifio ín alterítate/abfolutam veritatem quæ deus eftiíta participet ficut omne effe entitatem abfolutam, Aduertequæfoad profuna dam omnium inquirendarum fcientiarum radicem, quoniam omne ídquod ratio nísvía præcífum oftenditur:ex eo tale eftiquia de rationis cælo exiftit, Ita de fenfu atg etiam intelle&u. Nam cum ratio'alteríitas fit vnitatís complićantis intellígena tiæ:non eft intelligentia ín ratione nifi inalterata participatione. Negat ígitur raa tío complicationem oppofitorum/& eorum inattíngibilitatem coíncídentíæ affíra mat:ficut fenfus negat genericam multorum fenfibilium viítatem rationalem, VÉ fusenim nequit affirmare: de natura fenfibilium efle fonorum aut dulce, piii pter hæc eft radix omnium rationalium affertionum:fcilicet non effe oppõfitorüm coincidentiam attingibilem, Hinc omnis numerus:par aut impar.hincordo numez ri:hínc progreffio,hinc proportio, Hinc irratíonalís eft proportio diametriad coa ftam:quía parís & imparis coincidentiam effe oporteret:Hinc etíamdíameter cita culíad círcumferentiam ímproportionabilis:quia íta- differenti coincidétiamira tio nonattingit.Et vt breuiffime multa dicam: níhíl ín mathematicis fciri poterit alía radice.omne quod demonftratur verum effe/ex eo eft:quia nifi íta effet /oppofia torű coincidentia fubinferretur,& hocefer rationem exire,Sic omne idgåoftendíz tur per rationē adípífci non poffe:ex hoc eft ıquía ex eius fcientia effet ratio coincis dentiæ oppofitorum íllatiua. Er quoniam in mathematicis relucet iftud príncipiís: rationalifimæ atg fecundumrationé verifimæ funteiusoltenfiones.inípfis quog fatio delectatur:quafi in explicatione virtutis propriæ/vbí feipfam intuetur /in alz čeritate intelligentiá participare Hine hæ fcientiæ quibufdam abfg doĉtore faciles funt:quí habét rationem inec nimium í intelligentia abforptam; nec in fenfibílibus ymbrís contra&am,Et quoníá ipfa rationis alterítas eft & fenfusvnítas:pfam fen fibiles alteritates complicare atg explicare manifeftum eft, Hinc difcurrit a compli catione ad explicationem: logice feu rationaliter inquirendo idem ín dinerfitates Jdem er eft inconclufione fyllogiftíca quod in præmifis:fed cõplícatíue in maiori! g iL k DE CONIECTVRIS, explicatiuein conclufioneimedio quidem modoin minori, Hinc vbi conclufio eft cõ plícans:maior eft explicans:]n ratione ígitur vis complicatiua eft:quia vnítas fenfiz bíliumalterítatum.fimiliter & vís explicatíua:quía alteritas intelle&ualis vnítatís! pariter & vnítas fenfibilium.Coíncidentiam igitur complicationis & explicatíonís rationale cælum ambit.quare ílla rationalis complicatio explicatiog:nő funt deiis oppofitisiquæ folum ín intelle&ualí vnítate coíncídunt, In diuina eñ complícatíoż ne:omnia abf differentia coincidunt.in intelle&uali:contradictoria fe compatiuns turin rationali:contrariaivt oppofitæ differétiæ ín genere,Hinc aduerte: quomo# dodum numeras/ín coincidentíam complicarionis & explicationís ratio per gitnu - merãdoením/vnitaremexplícas:& pluralitatem innumeri alicuiusynítatem com4 plicas. Dum enim decem numeraftí / notifimam complícantem ynitatem denarie explicafti:& pluralitatem ignotam lín denariam vnítatě complicafti.In ratione igis tur oppofitorum:quædam coincidentia eft / quæin fenfibilibus attingi nequit. Ad hancautem contrariorum coincidentiam/ & rationis præcifionem / cum fenfus atz tingere nequeat:omnía fenfibiliter yti funt fubfiftunt /quæ fi aliter efent/coinciden tíam ipfam fubínferrent, CDeeodem, CAP.II, E) Ttente incumbens præmiffis:fæcundas habet coniecturas, Nam quando al ín explicatione tationaliñ adinuentionum;/folum caufam rationé inuenit: F FAY dilatabit vires multíplicítatis eíusi varía alterítate vnítatís eíiuscã enim ratione appræhendís omnem triangulum habere tres angulos æquales duobus re4 &isi& caufam appræhčfionís nõ aliam ĝ rationem ipfam confpicís: ad profundítaz té rationis viä habes,hoc elt erñ:a te íta capíendã.Ratio/quía ratio/íta iudícat:quía ín rationali cælo ita effe neceffe eft,nã triangulum nõ habere tres angulos duobus ređtís pcife æquales:fi hoc ver eft vel eft per coincídentiam yvnítatis & pluralítatís fiue trinitatis & ynitatisiaut re&i & non ređi /fiuealiorum valde oppofitorum. & tunceft locutio intelleãualis mundi, Aut quia non eft dabilis re&tus angulus præcí fe neg duo præcife æqùualiaineg tria duobus æqualia:fic eft locutio fenfibilís mun- di iqui cadit ab æqualítaterationali inalterítatë fentibilem, Vnde ex hoc clarífime yídes rationě in feípfa rationabiliter vera complicare: & nõ effe aliam appræhēfioz nís caufam nifi quía ratio/& non intelligêtía vel fenfus.íta quidé dum dicitur omne quåtű ín femper diuífibilia per partes diuidi proportionabíles: ratio neceffario ada EE míttit,Sí eiñ verum non effet icoincidentiam contradi&toriorum ratio admitteret: gä per rationem fieri poffe ímpoffibíle iudicatur, Quapropter cõfidera p omnium rationalium artium: ratio fola feipfa caufa eft/ & omnium radicalem caufam quæ ——— per eamattinguntur ihanc folam effe cõfpícís:Sí igitur a te quæratur:cur omnium l tríangulorum duolatera fimul íunđãa tertio funt maiora /aut cur quadrat diame tri quadratí/eft duplum ad quadratum coftæ / aut cur quadratum laterísoppofití angulo ređãto eft æquale duobus quadratis aliorum laterum/& íta de omnibus $ re2 i fpondebis hoc propterea rationis via effe/neceffarium:quía fi nonifequeretur coina cídétia contradí&íoníis.Paríter Ifi dicereť:cur portio circuli ex chorda minori día+ metro & arcu'eft ad circulum iímproportionalis’refpondebísiquía aliter /contradí cionis coincidentia fequeretur.Scire igitur ad hoc principium Ivítandæ cõinciden tiæ contradi&ionísiomnía reducere:eft fufficientia omniumartium ratione inuea ftigabilíum, Tentaui ego aliquando affirmans diametri & circûferétiæ circuli pros A apun :, portjoné ínattingibíilem atg inadmiffibilé/propter iãdí&am coíncídentiã yitandã: LIBERI, FOLL & ftatim quid geometrice affírmandum quidve negandum vidí, Nam ínipfisaníiz morum cónċeptionibus/iatg ín cun&is demonftrationibus Euclidís / autquoruma Euclides; cungivnicam hanc caufam reperi ín varietate figurar f, Quis non videt fi duo laz tera trianguli fimul iunc&ta poflent effe tertio æqualia: p hæc proportio attingere turźfi ením omnís chorda minor eft ĝ arcus cui fubtenditur /& chorda minoris ar- cus fitnilior eft arcui fuo ĝġ chorda maíoris:manifettű eft fi admitteretur duas chor das mediorum arcuum æquales efle chordæ integri arcus/chordæ & arcus coinci- dentiám fubínferri,Pariformiíter fi nonomnís dabílís arcusıper medium diuifibilís efet:ad idem neceffario deueniri oporteret,Sicut igitur neceffarið et omnis trian gulí duolatera fimul iuncta tertio maiora effe:/&omne quantum effe femper divifi bile per proportionales partes fi coincídentía fępedícta vítarí debet:íta de omnibus geometrícis demonftrationibus facile comperies, Tentrabo hanc mathematicæradí || cem alíquandoÇvíta comíteJexplicare:vt ipfam fcientiam hac víaad fufficientiam | S A p qandam reducam,Sic ergo fi harmoniæ caufas ferutarís:reperies alteritarem non | A aliter ġ in vnitate fubfiftere poffe, Quoniam autem alterítas / cafus eft ab vnítates harmonia/eft ynítatís & alteritatís cőftrictio. Neceffe eft autem fimplum ynitatís: per fuíipfius multiplicationem ín duplum progredí,Simpli igitur & dupli conftría &io per defcenfum fimpli & afcenfum dupli ín vnum: neceffario príma extat hara monica conftri&io;íta dupli & tripli:fecunda.& tripl &quadrupli:tertia, Et quoa niam ynítas quaternarioexplicatur:hic &omnís harmonia.In his igitur numeris? 1,2,3;4;atg eor combínatíonibus:omnis extat harmonia, Caufa igitur omnis hara moniæ:ex neceffitate rationalis progreffioníis exurgit:Cur autem femitonii præciz fio rationem lateat /caufa eft:quoniam eam attingere nequit fine paris &iparís coa incidentía, V ides fenfibiles combinationes quafdã:effe rationalis vnitatisynde raz tionalís ipfa harmoníca vnítas dum in fenfibílíium combinatione propinque cõtrae hitür:inípfa ratio dele&atur quafi inopificio proprio/feu propinqua fimilitudine, fedguía præcifio eius explicari nequít:ynitas harmonica in varietate fenfibiliú vaa rie explicatur.vt ín variis varíe explicetur:quæ in nulla vti eft /præcife poteft expli carí.lta quidem rationalis difcurfus fcientíæ quæ diale&tice dicitur:ad quandá duz cítut rationis neceffitatem, Dum ením complícatiua vnítas / quæ eft & vniuerfaliz tast ín alterítate explicatur: rationalíter ex complicatiue noto / explicatiue ignoe tumattingítur.alioquí intelligentia noneffet ín ratione rationalíter:& vnítas non effet in numero numeraliter | feu inalteritate alterabiliter | & nihil omnium ef- fet Quapropter plura effe in vno genere generaliter / & in vna fpecie fpecíaliter / & in inferiori fpecie adhuc magis fpecialiter ı & fpeciem effe ín indiuiduis indiuia dualíter | &indíuídua ín fpecie vnínerfaliter: necefeeft / rationis via, Ratio auz tem: hanc vnícamartem difcurfiuam / ín quaternaria alterítate explicat, Qua- tuor ením dicit propofitionum quantitates, quatuor modificationes, quatuor fyl- logifticas figuras:& íta de reliquis, neceft aliud logica ín qua rationis vis explícaz tur Naturaliter igitur ratione vigentes: hac arte pollent ¿Rhetor autem con4 ceptum imprimere volens:fatíone vtitur vt audientium mentes ímmutert,Scit eñ conuenire receptioni:vt verbum ornetur conuenienti proportioneatg vt ratione anímetur:quaternarium caufarum facit /atg ín vniuerforum circulum contrahit, tres cælos refpicit. in cælo fupremo: de caufa fecundü neceffitaté íuftitiæ perorat, in fecundo:vtílitarem defideríi fuí ad ita deliberandum oftendít,in tertio ifimo:ho neftaté cõcurrere demõftrat,& ad hoc/locos cõgruos inuenít:vt clare & ordinatim g iii DE CONIECTVRIS, a complicationead explicationem pergat,Sí tibi per ea conie&urarĝantediaa prin cípía libuerit explicatiores tra&atus componere:ad vníuerforű figuram recurrito, f & iplum maxímf círċulum ratíonē facíto:& artes rationales lucidíffimas & clarioa resabltra&tíorefgiatg infimas magis adumbratas/atæ medías elícíto, Sí de mathe matica îquírís / idem facíto:yt aliam quandam íntelle&tualem aliam quafi fenfibilé; & medíã quafi ratíonalé conftituas,Ita de aríthmetica,íta de geometríaita de mu- ficaSí de mufica feor fum do&ior effe voluerís:fingíto vníuerforű circulum muficę rationís/& alíã quafi íntelle&ualem abftratíorěmuficã/aliã quafi fenfibilem/aliam guaftratíonalé intueberís:miranda in his omnibus efficere poteris: fi in his fedula meditatione verferís, Ita quidem de logíca:fenfibili/rationali/& íntelleãuali.íta de rhetoríca,íta de grãmatíca fi libet/agas:mira quídê vídebís,quoníametfi rationalis vís ínomnibusartíbus partícipetur:tamē fi altíorē ratíonís partě applicauerís arz tí rationali cuícfig/ípfa erit quafi intelle&ualis refpetu eiufdem artis quandoinfe ríorí rationis yírtuteaniímatur Satis fit nűc ífta fic teti gíffe:adiiciam amplius alia iffetétía Wædam generalia ex virtute artís noftræ/propofito noftrocongruentia, Differéría p gn differentia &concordantia, z Cap.lll, Enshumana/ratíonís medio îueftigans/ifínitûů ab omni appræhéfionís fuę círculo eiíciés/ait:nullá rë dabiléab alía quacűg p îfinitû differreiomnég N dabilédifterētíã ifiníta minorčiatg ipfam ifinitanő plus differenia re cordáríá efepæ dèípfa cõcipít cõcordantia,qälibet igit cü quolibet cõcordatatgs differt:fed æqualiter pcífe hoc/eft iímpoffibile,abfoluta eft eñ hæc pcifio ab yníuera fo.Sí ígitur ín fenfibilí mundo iuxta íllius mundi naturam ihæc vera effe intelligis: patebit tibi omne fenfibile cum quolibet / yniuerfaliter quandam habere yníuerfa lem concordantíam/atæ cum vno maiorem ĝ cum alío,concordantiam autem vni tatem concípito/dífferentíam vero alteritatem:& in ipfa P.figuraımutuam vnius ínaliam progreffionem notato,Quanto ígiť maior concordätía:täto minor dífferë tía! & econuerfo:quaternaría autem concordantia:in differentiam pergit etfi has volueris progrefiiones vf ad cubum ternarií extendere:clarius diftinãionesattin ges:Omne igitur fenfibile cum omni fenfibili quandam habet vniuerfalifimam con cordantiam/& fpecialifimam differentiam.atg ínter hæciduo quædam mediant: quorum alterum ob fuí generalitatem fe trahit ad ipfum vníuerfale / alterum fpea j cíalíus fe contrahítad fpecíalifimum.quaproptet vnio omníű fenfibilium:yniuerz faliter eftín quadam natura vníuerfali omnibus communí, Vníoalía:non adeo yni uerfalis/fed generalis multis eft,alía vero vnío:fpecíalior eft,vltíma autem:fpecíalif fima:Omne igitur fenfibíle hoc aliquid fingularíter exiftens:cum omni & nullo cős i cordat/ab omni & nullo differtatæ vt hæcconíeđãura tua ín vníuerforum íntueaz tur fígura:centrum circuli mínímí cuiufcung fingulare aliquod fingito,tale:quia dem/yt centrum eft/ab omnibus differt: yt punãusintra ambítum vníuerfi feiliz cet maioris circuli cõtētí/cű vníuerfis intra ipfum orbë inclufis vniuerfalem habet conueníentiam,generalem vero:cum iís quæ poft intra fubfequenté maiorem clau duntur circulum, Poft hæc fpecialiorem:cum íis quos contraãtior includit, fpecíaz liffimam vero cum iis: quos contra&iffimus conftringit circulus,Singularítas igi tur omnia fingularifat / fpecíalitas fpecíalifat; generalitas generalifat/yníuerfalie tas vníuerfalifat, Omnia enim yniuerfalia generalia / atæ fpecialía in te Iulias no Tulianifant: ve harmonía ín lutina lutinifat /ín cithara cítharizat / & íta de reliquis, Neg ínaliohoc: vt inte poffibile eft, Hoc autem quod inte Iuliano eft & concore dantía, LIBERJI. FOLII, iulíanífare:in cun&is hominibus eft humanifare / inanimalibus eft animalifare:& íta deinceps:Qz fi ad difcretiores concordantias pergere inftituís:círculű contraa &íifimum ín vníuer falem refoluíto/atø íta íntueberis te vníuerfaliter cå yniuer4s fis cõueníre hominibus, Generaliter vero cum his quos quintum clima íntercipits fpecialius vero:cum ad occafum declinantibus fpecialifime auté: cum Italicis, Ad hæc hűc contra&iffimű círculumin vníuerfalé refoluito:& cõfpícies te vníuerfaz fiter cű Italicis conuenire generaliter cå latínis/fpecíalius cã Romanís/fpecialifia mæ vero cå cafarinis vnde ortum cepiftii Hæc quidéomniain fingulis quibufcig ex traditis principiis veriorí cõie&ura per differétiæ & cõcordãtiæ gradus attin- ges: obferuato ọ de fenfibilibus ín fenfibilí iratíonabílibus ín rationali /íntelle&uaz libus in íntelle&uali:datís regulis proportionabíliter vtaris: CDe elementis, CAPII X his &antehabítis:fatís atg manifefte cõcipís elementorű coniekuram, Sí ením vníuerforű vníųerfalíis quxdam cőõcordantía/ cõmunem quandã A SE omnibus primam yniuerfalifimãg dicit inele naturam: hãc vniuerfalin ter elementalem effe coniicimus, Sí vero in fenfibili műdo omnia fenfibília ín qua dam cõmunítate generalíiffima naruræ/cõueníre oftéfum eft:eam elemétű generaa fe cõie&amus,atg ita de fpecíalioribus atg fpecialiffimis, Habito auté ín omnibus de quibus agend eft ıdebíto refpeđãtu: vnitaté cuiufcung regionis ín cõtinua altea ritate eíufdé abforptã vt nõ ín fe fimpliciter fubfiltere queat ppter purítatë atus aut vnítatís eíus/elementű appello, nõ eft igit elementatő in fimplicia eleméta refo {ubile:cã refolutio ad fimplex pertingere nequeat / careat ipm fimplex elemétum virtute a&u fubfiftédí;Elementorű vero diftinationë: ex ipfa generali difcretiua fia gura elicíto.vníuerfalitas eñmelemētorű eft trína: radíicalísiquadrata cubica, Alia enim funt:eleméta magis íntelle&ualía alia magís ratíonalía/alía vero fenfibilía,ea enim quæ fenfus primo iudicat elementa:ratío elemétata cõuincit atg ílla quæ ra- tíoní vidétur fimplicia:intelligentia cõpofita cõpræhendit.refert igit inter elemés torű gradus:quafi ínter punca/lineas/atæ fuperfíiciesfenfibilis híc műdus:níhil fu perficie fimpliciusattingit:rationalis vero:fimplicé lineam /fupficiei añteponít.ina telle&ualis auté indiuifibile pun&ű/lineæ præfert. Ita quædã alía videmus eleméta vt fimpliceslíteras/alía vt fyllabas/alía vt dí&tíones:elementatG auté oratio eft, in- ter ipfas vero literas:differčtías intuemur triníter díftiuãas/íta & ín fyllabís & dí &iõibusıquapropter attédíto:quomodo ratíõís íudício omne fenfibíle dabile; guís ynű alio ad elemētí fimplicítaté ppinquíus accedat femp tamë elemětatű pmanet, Ita quidč intelletuali afertiõe ratio elementű purű nő fubíntrat: neg ipe intelles &usifimplicifimæ diuinitatis iudícío.Quatuor autem príma fingit ratio èlemēta adínuícécircularíter refolubiliaivnibiliagnam cú vnitatis pgrëffio ín alterítaté; quaternarío fubfiftat: erit quaternarius ynítatís defcéfus atg alterítatís reuer fios r Sí ením eleméta'pãćta quædá cõcípimus ob írrefolubílítatë ín anteriora:facċile du- cemur vt infallibili afcčfione feiamus/ non poffe ad folidi cõftitutioné tria fufficere elemčta/ac poft quaternarið/cõbinatio cuíuflibet cú quolibet poffibilíis nõ eft fci musexeo q qualibet fiue longa fiue breuis fuerit línea ín femp díuífibilé lineã fez catur atg ad põ&ű diuifioné pertingere nő poffe:ac ppterea nő plura in vna ĝalía lineaipun&a potentia cõtíneri:Impofibile ígitur erit:pun&ű/a linea díifiungí icum nec lineæ pars fit/ nec fubfiftentiæ vnítatem contineat, nec eadem poterít ratione: ` linea fimplex a fupficie feorfum cõftítuimeg etiam fupficíesa corpore euelli, Horg gV Elementa, Elemétő in elemčtato, DE CONIECTVRIS enim neutr abfp punãi fegregatione a linea: cõtingere poffet.Inter duo auté pfa cta:lineam cadere manifeftú eft,duo igitur pun&a:linea cõtinuant ín inuícem.tria auté punđta:fupficie fimpliciori/quæ trib? claudit lineísiquathor vero punãa:cor pore ín inuicem mutua cõftrí&tíõe firmant, nec poteft ín quínarío/ hæchaberí cõ2 nexío:yt quilibet pun&ãus ín quolibet ínneãtat, Hoc ín omnibus poteris figuris ex2 periti, Cum igit príma fupfícies tribus indigeat punãtisiquæ ín fe tam fubfiftere nequítfufficíantg quatuor põã&a quatuor fupficiebus ad prímã corporis folidíta+ tem neceffaríis:coniíicič quatuor elementa ad perfecti cõpofitioné neceffaría, omne emñ/quaternariű punatorű egredíens:non prímű corpus folidum Ifedex primis cő4 pofitum effe cõftat. ficuti quadrangularis fuperficies quatuor punãís indigens: ín triangulares refolubílís eft;ípfa autétríangularís príma:ín aliam priorem írredu4 cibilís:príncipíű eft multíangulariñ figurarű, Ex quatuor ígitur elementísinő plu res fex lineis elicies:neg ex hís/ plures quatuor fupficieb? vt hæc omnia i pyramíz de triangulari oculariter Cdum voles) íintueberís:quæ:quatuor puncta/fex lineasi quatuorg triangulares continet fuperficies, quatuor funt igit príma elementa: ex quibus fex/atg his mediantibus quatuor,& hæc omnía:ad pfe&í aut folidi a&ualiz ter fubfiftentís cõpofitíonem neceffario cõcurrere confpicis, qučadmodum pyraz mis ipfa quæ príma eft folidorum figura: patefecit, quatuor prímorű elemétorum ín elemētatum primú/ progreflio: ímperfetifimi tale eius regionis ens cõftítuit! vt eíus vnítas in fluxibilí atæ cõtinua mutabílitate verfetur,Quoníã auté elemčta ipfa prima cõbínabília ad inuicem exíftere neceffe eft: vt ea propter ipfa inæqualia atg diuerfa effe cõftet, Hinc aliud exoritur:dum vnum cætera vnit,aliud:cum alif alía vníunt, quodlibet igitur elemétorű tria ín fealia quafi conus trigonæ pyramis dís poterit cõplicare:vt vnítas vníuselementorű alíorű fit a&tualítas | atg ficeíus elementi ppríum exurgat elemétatum.quatuor igit príma funt elemétata. In fimż pliciorí enim lucídiori/ atg vnítiorí elemēto/tria cætera cõftri&a i fenfibílí regio- ne:ígnís nomé habét.ín grofliorí vero ac tenebrofiorí elemēto/cætera cõtrađãta:ter ræ vocabulű tenčt.ín medío ad lucídítatéacceděte:aerís.ín inferiori défiorí: aquæ appellatíioné fortiűtur funt auté hæc quæ vulgo eleméta dícunť:hæc quatuor prís mo elemétata generalíffima/fpecialiores intra fe cõbinationescõplicantias - CQuomodo elementum ín elementato, CAP,V.

aR) D hocautem vt in coniectura iuuerisiquomodoelement ín elementato iq ailtat:ad prímå cõfpice figuram. Nam fi vniuerfum/ígnem/ aut aerem! Ady aquamaut terrã maioré circul fingís: intueberís quomodo íneoaliorű trium elementorű circuli continentur.ac etiam quomodo in aere ipfius ignís/alía tría ínfunt elemēta:atg íta deincepsnec híc proceffus quaternarium exit, De vnia uerfalí igitur ín fpeciale:quaternarío pgreffu deuenitur, vnum igitur elemétum: vníuerfaliter ín fe tría/tría vero generaliter ín fe nouem noučautem fpecíaliter in fe xxvii cõplícãt.ternaríi ígiť cubus:explicatío eft fpecialis vnitatis cuiufy elemč- tí,Species vero fpecialia fua íta complicat elementa:ficut fpecialis ipfa latina língua fua haber fpecialia literarum elementa. vnde vtí oratio latina eft de vniuerfalifi- mís quibufdá literis generalibus fpecialiorib? jatæyltimís fpecíaliffimis latine cõ4 traãísı quæ ğuís paucæ fint/ ineuacuabilis amë potëtíæ exíftűt:íta quidem omne hoc fenfibile:quafi oratio perfe&a fe habet, Ineuacuabílis igitur atg inexplicabílis eft:omnís fpeciei indíuidualis explicatio, Ambít eñ potentia virtutis vnítatis eius numerő nullo vnğ tépore finibilem:vtí vníras latinæ linguæ numerő indícibílium LIBER JI FOLI, fermonű.Infinitatem enim cum ynítate coincidere audifti, quare ipfa inditiduorő infinítas:elt fpecifica vnitas:Omne ergo qd ínfinito minus eft: eius eft vnitate miz nus: Nullus igič numerus tantus effe poteft: quãta virtus {pecificæ vnítátís, Afcé- dít igitur elementorű vníyerfalítas ín fpecialifima:vti punctus ín corpus per mea dium líineæ & fuperficiei/ feu literæ ín orationé per mediú fyllabarű & di&ionum/ ficut potentia in a&i, defcendit ipfum fpecialifime elemétatum in yniuerfali Nia ma elementa fine quibus fubfiftere non poteft:yt a&ãtus in potentíã, Eft enim indíui duum quafi finís fluxus elemčtorum: atg inítiű refluxus eorű, generalifimű vero quafi initi fluxus eorű finifg refuxus, cõtrahít autë ipfa vírtus fpecialiffima ge4 neralítatěelementorű infra ambit fuæ regionís:atæ femel cõtraãta effluere facít/ yt ín generalitatë redeant, Hac fimilítudine/mare ipfum:vniuerfalisdicitur mater fluuiorű,per meatus enim generalesıdemum ín fonte fpecialiffime cõtrahítur /ybí riuus nafcitur:ac demum ad mare ríuus ipfe reuertitita de yvniuerfalibus elemena tís quafi de mari: & fpecialifimis quafi de fonte quadam fimilitudine ímaginandű, Satis autem manifeftum tíbí eft inullam fcientiamattingere præcifam elementorĝ compofitioné: cum impoffibile fit duo æque elementorű participare naturam; nec eft proportio differentiæ vnius & alterius quouifmodo fcibilisquapropter cü fcié- tíaipun&um nonattingat:fcientia graduf elemëétorum cum ignorantia currít/yt ín confufiorí at generaliorí fcientia minor fit ignorantia, ín fingulari vero præ fumptione maior defe&us,]ta vides fcičtiam medicíinalem; cõieturam euadere nő poffe:ficut nec omnem aliam menfurís íncumbentem, CExplanatio, CAP, VI.

{Portet antea fæpíus repetita /nő negligere:vt intelletualiter verf appræ d hendas. nã vnítatéímpartícipabilé pariter & participabilë intelligito: & A A diãorü capacítaté fubintrabís, Vnitas enim ín fua pcifa fimplicitate:im2 partícipabílis et.Quoniã vero multitudo fineipfhi?participatiõe nő eft:nő gdé vtí eft fed ín alterítate participabílís eft,quapropter ipa ratio vnitatisipartícipabílita tē in alterítate intueť, Dű auté vnítas i alterítaté pgredítur: quaternario quiefcit, Quaternaríusigič:eft participabilis vnitas: omneitag vnítaté participans: ipfam ín quaternarío participare neceffe eft, Non eft igit vnitas corporalis: aliter ġ inal- terítate quaternaria participabilisnec vnítas exéplarís:alíter § ín alterítate exem- plarí quaternaría.nec vnítas colorís:alíter ĝ inalterítate quaternaria.]ta deyníta2 te veritatis quæ in quaternaría alterítate eí?/ quæ fimílitudo feu explicatio dící po teft:eft tantű participabilis:A&ualitas eft vnítas:inalterítate tantű particípabilís, nonígitur participať a&ualitas nifi in potentia:quoniã ipfa eíuseft alterítas.Diui- nitas a&ualítas eft abfoluta: quæ partícipatur in fupremís creaturis in fupma poz tentia quæ eft íntelligere/in mediis medía qux eft viuere/ín infimis infima quæ eft eč, Nec vnítas foni /aut faporíslaut odoris/aut fenfibilis cuiufcűg: eft aliter § qua- terne/modoí prima parte explicato, participabílis igit explicatio vnítatis: in quaz ternaríá refoluić, Et hinc quatuor omnið vnitatű quæ participant elementa conz íetamus:quæ ín quolibet participăte differéter reperiűtur. Omne eñ dabile colos rēvnítatís partícípãs/ípfam ínquaternaríaalterítate participat,íta defaporeiodoa relat aliis oíbus:nő eft igitur dabilis color:nifi ín alterítate quaterna, quoníá au+ tem nõ eft ín fimplici vnítate color dabílis: eft omnis dabilis color /quaterne a fim- plici egrediens: íta quídé de elemčtís oíbus: quoni nec cõplexio fimplex inec quic omníŭ in fimplicítate fua participabile eft, Vnitas autem præcifio quædã et: quæ O a a e in maeme ai aninag ji ji A a A ; DE CONIECTVRIS