SigPhi · Nicholas of Cusa

De coniecturis

Page 5 of 6

tem corporalem groffitiem/duo intercidere medía cõnexionís/ ynumquidë fpiria tualíus/alíud autë cor poralius;Jlud vero quod fpítitui ppinquius eft: corporis nõ exit omnem latitudinem /ynde corpus fpírítuale dici poterit aliud vero depreffius groffitieí corporali ppínquius non omnem fpiritus latítudiné exiens:fpíritus cora poralis appelletur,atæ íta cõfiderabis tres gradus fpiritus defcendétís! & tres afcë dētís cor porís: ex quibus fuo modo vníuerfum atg omnia quæ ín ipfo funt exiftft, Experímur ením ínanímalibus:anímå ceu fpírítualem quandå naturã efe experia mur corporalem fpiritum arteriis inclufum:yehículű connexíonís animæ.exper í- mur lucem quådã feu fpiritum corporalem effe:per quë vís anime operatur incor pus? & ín fenfibile: vt & fic virt? animæ hís mediis corpori anne&at pro exercëdís fuis operatiõibus, Et híc quidé anímæ cõnexionís defcéfus eft & corporis afcenfus: quoniã ita fubtíliat/ vt aptius fpírituí vníať. Ofa auté fenfibilia:ifta participãt fuo modo, quæ ín vno fenfibili: reperiunt clarius quíidéatg obfcurius: corruptibilius & incorruptibílius fecídum differentias & cõcordantías generales fpecialekp, CDe víta,; s CAPRXE va ltametiá quafi formæ aut fpirit? aut alterius cuíufcűg fi íin fuis volueris } Jdifferētíis intueri: prímo ipfam exynítate lucis & alterítate tenebrarű in AAWA P figură refoluito,atg íta infpicies nobilē ill vítã:ín cuits ynítatís clariz tate! omnís alterítas abforbeč, Alíã auté íntueberís: cuius vnítas in alterítàte Huxi bilium & ínftabíliğ tenebrarű inuoluit, & fi ipfam vítã ín yníuerfali figura vniuer fum fecerís:tres vitas radícalíter iquadrate/cubiceg diftingues, vnde incorruptis bilem & alterabilé/atæ plus íncorruptibilë plufæ alterabilé & harf fubdiftinatiões cõie&uraliter hac vía attínges;Quoniá auté ínter ipfam vită vbí alterítatis vi&oz ría corruptibilitatě aut refolubilitaté vnítatís iducit/ & ínter eã vbí vnítatís vito ría Ícorruptibilitaté operat /æquale medíű cadere negt /yt fit neg corruptibilis nea œ incorruptibilis: eft amé de præfatarű dífferétiarű natura/yt fæpíffime dixim?, Hincetiã vt inferior víta fuperiori adunet in ynítate vníuerfi: fuperíoré ínferiorí cõiungí necefle erit, Hoc ígitur vnű cõpofitü exiftés ex víta/vnítate vincente latg exea ybi alterítasvincit fecundű inferioris cõdítíoné/ín alterítatëé pergit/atæ cora ruptíbilítate ínuoluítur:fecídum fuperioris vero natură ad vnítaté íncofruptibía lítatís accedít.Ex corruptibili igitur at incorruptibili víta: ipm tale efle conftat, atg hoc differenter:inter eam cõnexionem participantia, Non ígitur eft mors taa ` liumalia ĝ aliorã mortalium, Nam propter fluxum alterítatís: in difperfionë tenz dít,Stabilís igitur remanet vnítas incorruptibilis víitæ:vnítatealterabílí a fuæ vní tatis harmonica cadéte radice, Intelle&ualís autem víta ad íncorruptibilé verítaté eređ&a furfum: ad corruptibilem alterítatem moueri nefcít.Infimus ígitur fpecifia cus huíus naturæ gradus! parum ín a&u/pène quafi ín potentia;quandam cõnexío nis partícipabilitaté cum fluxibílí víta poffidebít, nő quidem vt fluxibílí vitæ vigo rem ftabilitatis præftet:fed potius vt eius etiam cõnexíone per admirationem fenz fibílium rationabiliter moueatyr / atg ín dormítantií potentíaad a&umexcítetur euígíiletg, nec eft poffibile hunc fpecificã gradum cõnexionís vtríufg vitæ multíz plicarí: vt huius connexioníis plures fint fpecies: licet hanc fpeciem indínídua va4 ríe participare necefle fit, V ita igitur irrefolubitis eft ipfa intelleãtualis víta: refoz Jubilis vero left ipfa fenfibilís.media vero quæ itelleãualí propinquior eft iratíonaz lís nobilis! atg intellė&ualís eft: quæ & fenfus íntelleãualis dici poteft, fenfuí ve- roaccedens rationalis ignobilis əquæ imaginativa aut inteljeãtus yi per A Leas ii Vita, Natura Ar So Natura in- telleãyalis, DE CONIECTVRIS appellarí:Ratio igitur fuperior íintelle&um participans:cum ratione inferiori fenz fualis naturæ cõneãítur in fpecie ipfa humana, talí quidem cõieãtura attingere ea ís:quæ circa yítam/difcurfus venari poterit, ș Atura ynítaseft:arsalterítasiquia naturæ fimilitudo, deus quídë fecuna jdum intelle&ualé loquelã:natura pariter & ars exiftit abfoluta.licet veris Aras fit ipfum necarté nec naturã neg amboeffe, præcifio auté cú inattina gibilis fit:nos credereadmonet:/ nihil tantú quod aut natura aut ars fit dabile effe, omneením:vtrűg fuo participat modo.lntelligéría enim facile vt a ratiõe emanat diuína: artem participare cõcipítur,vt auta fe artem exerít:naturã effe videm?, Ars ením:imítatío quædã natur æ exíltít, alía enim fenfibilia naturalia efe/alia ara tíficíalia manifeftum eftfed noneft pofibile fenfibilía naturalia /effe artis expertias íta nec fenfibilía artificialía/ natura carere poffunt, loquela ením ab arte procedit: cuí natura innixa eft,vt vna fit naturalior loquela vní:alia vero min? naturalis.Ra tíocínarí etíã homíní naturale eft:fed non abfæ arte, Vnde vnum plus in artevyalez re ratiocínãdí ġ ali: dubio caret,ficut enim ín loquela quæ abf arte haberi negt: ynítas naturalis rationis relucet/ vt ex loquela /quis | qualifye fit ratione & natura cognofcatur.fic & ín ratione:ars ratíocinantis manifeftatur.Sí igitur naturæ diffe yentías ínueltigare voluerísjatg artis & cõnexionís vtriufp:ad fæpe apertam figu rarum manuduđãionérecurrito, Eft enim natura ex vnitate mafculina & alterita- te fæmínína.in mafculinítate vero itelle&uali:abforpta eft fæmíneitas, vnitiue igi tut íntra fe fæcundatur ín vegetabíli fæmíineítate/vtalteríitasnaturã ín fe mafcua lam determínet.quare explicatiue fruã&ificat,natura vero: animali fexum diftina guít.vir ín muliere generat:mulier ad extra parítnaturavero:in íntelligentiís ina telleã&ualem parit fru&ű; ín animalibus animalem / ín vegetabilibus vegetabilem, Obediít natura fenfibílis rationali rationalis intelletuali ñtelle&tualis diuing,obez dít fenfibiliter fa&ibíle:arti rationalíiats ratíõalis:itellekualiftelleãualis:diuinæ, ficut omnís natura ín fenfibíli fenfibiliter elt contra&a: íta & fa&ibílitas in fenfibilí eft fenfibiliter contrađa | ín rationali rationalíter, vnítas vero naturtræ & artís fena fibílís:ratio eft. per rationis vnitatem fpecificatur fenfibilís indiuíduorum multis tudo:fic & per rationis ynitatem quæ ín arte vna pùta futoría exiftit numera paz rantur calceamenta. Vnitas igitur rationis: ín fe complicat fenfibilium omnium naturalium & artificíialium multítudinem,ex fe ígíturexerít rationes naturalium &artificíalium.Ratíiones vero artificíialium:ordinantur ad finem natùralium.lníz tiumením atg finís artificíalium natura exíftit, Ars igitur ratíonalis/yt eft loqui! texere/feminare/coquere/& íta de multís:ad finem fenfibilis naturæ ordinatur, fia cut ars íntelligentiæ:ad finem rationalis natur æ,; CDe natura intelleã&uali, CAP.XTII; n g Aturaautéyniuerfalis vt vniuerfi circulus in fe primo:tres regionű at N Jnaturarumtintelleãtualium/ rationalium atg fenfibilium complicat or- SA Vibes, Intelleaualis vero ín fe tenebrofitates alterabíles abforbens / natura mafcula fubtilisiynifima arg nobílifima eft inec eft íntelligentiæ natura quanta, nec motus íntelleãualis generis quãtus nifi íntelle&tualíter feu vírtualiter:cuí non obfiftít fimplícitas/indiuifibilítas & íd génus/quæ intelleãualís funt vnítatís, Non enímeft motus eius inalterítatéaliter: ĝ vt alterítas in vnitaté abfolutius pergat, Defcendit enim ynítas eius ín rationale intelligibile: yt intelligibile ipfum in vni» Ld E LIBERI. FOLIX, tatem afcédat íntelle&us. Eft enim íntelleã? principiŭ atæ finís rationalísíntelliż gibilís:ficuteius principit finifp eius vnítas eft abfoluta,ad cuius vnionë pergere: eft fecundű naturam fuam íntelleã&ualem: furfum agereiatø in hoc motu quiefcea re,ytí ratio ín ipfa quiefcit intelligentia: ad quam non nifi per intelligétiæ defcena fum & luminis fuí partícipatam immiíffionem afcendere poteft,Sic quidem nec naz turæ íntelleãus qualitatem rationalem:fed potius rationalem alteraram concipito fimílitudinem, Non enim habet accídens:rationí aut fenfuí fuccumbens:nec eft in- tellígibilis natura alíter:ğ itelleã&tualíter locabilis, ímmo íta locabílís y & locus, & hoc quidem non eft in loco effe per rationem aut fenfum oftéfibilí,neceft propterea vbig & nullibi abfolute vt deus: fed eft vbi & nullibi contracte íntellectualíter, ficut humanitas ipfa Specifice contracta: eft vbíg ín ea regione fpecíeí atæ nullibi, Jta & anima noftra vbig atg nullibi eft fecídum contracíonem corporis, nam eft in qualibet parte illius fuæ regiõis & nullibí,In nulla em parte corporis vt ín locos potius ġ inalío, Sicut ením vníuer falia funt ín intellettu atg eorum locus íintellez &us dicitur: íta quidem hoc intelligi neceffe eft fecãådum fæpe refumptas regulas! intelleaum fcilicet effe in vniuerfalibus/íta p ipfa in eo/quafi vt præfidës ín regno eftiíta p regnum ín ipfo, Non igitur eft mobilis natura/íntelligentia de loco ad loa cum:nífi eo modo quo in loco efie poteft,Intelleã&ualiter igitur mouetur ipfa natuz ra intelligibilis ín fuo determinato fibí regno, & hoc quidem mouere/eft cum quo 'quiefcere concurriticum fit veritati obtéperare:quafi yt motus imperii præfidena tís compatítur quietem ín cathedra ímperantís-lntelligentiæ enim vt ín cétro fuæ contra&ionísaut regni quiefcentes mouentur: & nos hunc motum yt iudicantis concipimus:ludex eft enim:rationum intelligentia,& moueri dicitur: dum ob vez rius vnam elígít /aliamg abíicit:ac dum ratíocinantes illuminat aut inducít,Intel ligčríæ igitur | vt virtutes vníuerfalesire&tricefg cõtraãtionum rationalium cona cipi debét:ac fi in ipfis fuis regionib? folis vices gerant, vt ficut í hocfenfibili mun doex folis fenfibilis vigoreoculí fenfibíliter ad pulchrí aut turpis iudicium perz gunt:íta ín rationali mundo intelligčtía vigorem cognítionis verí apportat, Deus autem ipfe infinitus fol intelligentiarum eft: íntelligentiæ vero vt varia cõtraãtioz ra lumina rationum, Varie vero rationem infpicimus cõtratam ín vegetabílibus & animalibus fecundum diuerfa genera atg fpecies: & ex hoc coniectamus díuera fas ređ&rices intelligentias, Non funt íntelligentiæ numero rationis numerabiles quafi fenfibílía ífta:fed intelleãtualis numerus indefignabilis & infigurabilis per raa tíonem/quafi lumĉeft rationis & numeri rationalis, ficut em nullo numero ynítas numerabilis eft /fed ipfa omnënumerumnumerat:ita &intelligentia nulla ratione difcernibilis:fed tantű ab ipfa abfolutifima diuinifimag vnítate,vbí enimad coin cidentíam tendit numerari cã numerare/diferetio cå indifcretione:rationí præclt fus eft aditus, Varietaté autem intelligétíarű varíe vnímá verítatë theophanice participanti cum mediatiõís diuerftate/ vt quædã medíatiusquafi intelle&tuales atg ab omni potentia verfusa&um eleuatitfimæ/aliæ vero quah intelligibilesatg magifterio proximíiores / alíæ rationalibus potentiis magísaccedentes yt doâria nali eieuatione opus habeant:in fimílitudine fæpe dictorum ex figuris ín conie&ua ris trahíto,et fi conie&urã fabricareoptas etiam de iis tenebrofiorib’huius regio/ nis fpirítibusıquorű intelligentia inalterítate tenebro ígnorantiç fopíta crucia- tur: quí potius feruilibus occumbút cuftodíis & fenfibiliter fubmerfæ rationi fuæ obuolutæ intelligentiæ deceptoria ingerunt incitamenta! yt abforbams perpetuñ iií DE CONIECTVRIS inčorruptibiliilux í tenebrísiatg de iftorã dæmoniorñ naturis differčtibusiquoz i modo quídemin regione íntelle&tuali hi quafi fenfibiliores funt fpiritus; ín fenfibís libus tentationibus degentes atg fe inferioribus immíifcentes/ guomodogad hæc alii medio loco quafi rationales fint /íntelligentiæ orbium & motuñ reĉtricesat fuz perior quí diuinis illuminatíonibus propinquius inflímantur non obtemperátes imperio: per teex præmiffis moderatiõe fymbolica proficias, volo autë te fempata tentifimű effe:yt has præfidétiales fpírítuales adminiftratiões quas fpeciebusinas tionibus /linguís/cõgregationibus! regnis: ecclefiifg quafi a fummo maximo vnia uerforű imperatore legati folerter impendunt: nõ putes eos quafi noftri tantű cau fa afumpfiffe fed noftri quidem acaliorű quibus præfunt: ita hoc agunt caufa! ve fe finem cõftítuant, ficg angelici fpiritus ppter nos funt pnos propter ipfos, dum ením regni quibufdam tegalís cura propter eos effe videtur: rex non minus ipe fam ín fe refle&tendo:fe fuæ curæ & falutis populi finem conftituít;nec effet yoluna taría populi obedientia & principis diligentia:fi & populus fubíectionís & rector fe etiam laborű fuorű nő coníícerent præmia hincinde fufcepturos, Quapropter rez &or naturalís/in veritatis legibus íncedés: caufas ipfas quäãtûű poteft in vnú ne&ãitt vtín populi falute fuam quog arbitre, Hæc fummatim quantú hoc loco datå eft: de intelle&ualíium fpirítuum natura fuffíciant, í 7 CDe homine, CAP. XIIL i Ominéex ynítate lucís humanalis naturæ/atg alterítate tenebrarű cor4 | c H porearű cõmuní vía cõcipíto:& ín prioré figură vt diftinatíus ipm expli tices refoluito;íntueberis plane tres ipfi? regiões:infimãımediã atg fupre må/atg ípfas ter tríniter díltinctas, ignobiliores auté corporales partes alias cõtíz nue fluxibiles/ atg ftabilioresi& formaliores nobilifímaíæ gradatim coníeđtabís, poft hæc pari afcéfu fpiritualiores corporis cõcípíto naturas: quib? fenfitiua virt? ímmíxta eft,hafg p gradus partire:yt abobtufioríb?ad fubtilioresptiíngerequeas, nouenasetiã nobilis ipfius animæ diftin&tiðes adíicito.nouč igit triú ordinű corpo ralesvídes hominis dífferétías:quæ ín fe fenfitiuű abforbét lumě/vt vegetatíðe cõ+ tētenč,noučetíã mixtas cõfpícís:ybi virt?víget fenfitiua fenfibíli ac corporali pera míxta, noué denig nobiliores differétiasıiybí corporalis ymbra îdifcretiuű abfor+ betur fpiritű, Corporalisautënatura gradatim furfum in fenfitiuã pgít:ita qdé yltímuseíus ordo ppínque cum ipfa coincidat fenfitíua, íta quídé ipfa fenfitiua ín difcretiuam nobílitatur,Omnís autem fenfatio:obuiatione exorič, Vnde vt quædã fenfationes obuíatíone cõtingentium caufantur: ita gradatim quædá ex diftantíoa ribus íncítantur obíe&ís, Odoratus igitur quí ín fuo perficitur organo:ob fuã noa bílíiorem naturam etiam aremotís offenditur /vt fenfatio exoriatur, Adhucaudiz tus:ex remotíorí, V ífus auté omnes excellit fenfus: vt ex diftantioribusobietisad fenfatíonem íncítetur, Pergit autem ímaginatioabfolutíori libertate vltra ipfam contractionem fenfuum ín quåãtítate molisitemporű/figuræ/& loci: & minusate plus ġ fenfitiua appræhédíit/ ppinquius & remotius/atg abfens ambit /genus fen- fibílium non exiens.Ratio autem imaginationem fupergredíitur:yt videat antipoz des cadere non poffe potius ĝ nos/cum graue ad centr moueatur / quod ínter eos & nos mediat:Hæcautem:ímagínatio nonattíngít.Ita quidem patet rationem fir- peruehií imaginationi: verius irreftri&iufyad cun&ãa pergere, Intelle&us autem | ad rationem fe habet: yt vírtuà vnítatísad finitum numerumyt nihil eiusvír- | tutem penitus aufugere poflit, Mirabile eft hoc dei opificium / inquo gradatim Homo; ena o e dífcretiua ipa virtus a centro fenfu víg ín fupremã intelle&ualem naturam fup4 uehitur’per gradus quofdã/organicofg riuulos:vbí cõtinue ligamenta tenuíffimi fpiritus corporalis lucídificant atg fimplifícané ppter viæoriam virtutis anímæ! quoufg in rationalis vírtutís cellá pertingať. Poft quã quidé in fupremü ipm intel je&ualis vírtutísordínem/quafi per ríuumínmare ínterminű peruenit: vbi chorí ` quídã effe cõieãtantur difciplinæ/intelligériæ atg intelleãualitatis fimpliciffinæ: Humanitatis igíť vnítas c humaniter cõtra&ta exíftat: omnia fecundű hãc cõtraz &ionis naturã cõplícare videť, Ambít ením vírtusynítatís eíus vníuerfa,atg ipfa íntra fuæ regionis terminos adeo coercet; yt nihil omniü eius aufugíat potétiam. quoni omnía fenfu aut ratiõe aut intelle&u cõiectat attingi.atæ has virtutes i fua ynítate cõplicare d confpícít:fe ad omnia humaniter pgredi poffe fupponit, Hoz mo em deus eft:fed nő abfolute/quoniã homo, Humanus eft igit deus, Homo etiam müűduseft: fed non cõtracte omnia /quoniã homo, Eft igit homo microcolmostatt humanus quid múdus,Regio igit ipfa humanítatís: deñ atg vniuerfum mädum humanalí fua potétia ambít,Poteft igit homo:effe humanus deus at deus humas niter poteft efe humanus angelus /humana beftiaihűanus leo aut vrfus/aut aliud . quodcűg-lntra enim humanitatis potentiam: omnia fuo exíftunt modo, In humas nitate ígitur oia humaniter /vti ín ipfo vniuerfo vniuerfaliter explicata funt: quoa ní humanus exíftit műdus, Omnía denig ín ipfa complicata funt humaniter:quo níá human? eft deus, Nã humanitas vnítas eft:quæ eft & infinitas humanitet cons tra&a,Quoniã autë vnítatís cõdíitio eft- ex fe explicare entiaicû fit entitas) fua fim- plícítate entía cõplicans:hínc humanítatísextat virtus ofa ex fe explicare intrarea . gionis fuæ circulum/ofa de potčtía centri exerere,Ẹftautë vnítatis cõditío: vt fe fí nem explíicationű cõftituat cü fit infinitas: Nő ergo a&tiuæ creationis humanitatis alius extat finis ġ humanitas: Non em pergit extra fe dú creat: fed dum eius expliz cat yírtutem ad feipfam ptingit.neg quic noui efficit:fed cuna quæ explicando creatin ipfa fuiffe comperít:vniuerfa emin ipfa humaniter exíftere diximus.Sicut enim humanítas potés eft /humaníter adcú&a pgredi:íta vníuerfa ín ipfam,nec eft aliud ipfam admirabili virtute ad cű&a lultranda pgere ĝ vniuetfa ín feipfa huma niter complicare, Audiftí autem Iuliane pater deynitrinoabfoluto principio creaa tore vniuerforű: quomodo ipfe quia vnítas feu entitas eft abfoluta/ ín qua infinita æqualitas atg connexio: hinc omnipotenscreator at quía infinita eft æqualítas ín qua ynítas & cõnexio:hinc vniuerforű retor ordinator /& gubernator, quía vero infinita cõnexío ín qua vnítas & æqualítas:hinc vniuerforű cõferuator.íta quidem de ipfa humanitate cõtra&te cõiectandű affírma, Eft enim principiû cõtraãű creaa tionis ordínís fuí/gubernationíis!& cõferuationís: quoniá eft ynitasín qua æqualía tas & cõnexío,Eft qualitas: in qua vnitas &cőnexio; Eft cõnexio: inqua ynítas & æqualítas:terminís ín fua figníficatíðe:in humanítatis cõtra&tionë redaãtís, Quaa propter ín virtute humanítatísihomo ín fuperiori parte fenfibílí puta phantaftica creat fimilitudines aut imagines fenfibiliñ: quia vnitas in qua æqualitas & connea xíoípfas vero creatas imagines ordinat atg locat: quía qualitas in qua vnítas & cõnexío,Pofthæc ipfas conferuat ín memoria:quia connexio inqua vnitas & æquaz Jítas,íta quidem in regione íntelleãualið intelleãyaliter agít:creandoiordinando? & cõferuando,ac ín ipfa rationali media:paríformíiter Hæcautéomninoad feipm refleaít:vt fe intelligere gubernare! & cõleruare pofiit ı& fichomo ad deiformita temappropínguet/vbí cun&ãa/æterna pace quiefcunt, Da íi Mity DE CONIECTVRIS 39 CDe eodem, CAP.XV.; Vandoautéyniuerforű hominű cõcordantias & differentias cõieãuris Nuis aggredi proponís: attendere habes ad vníuerforú figuramfaciendo lfumaná fpeciem fub illo maíorí cõtrahí círculo.tunc enim ín ipfa humaz nítatis fpecie quofdå vides abftra&iores ċõtemplatíuos homines ín quadã cõuer fatíone íntelle&ualiñ & æternorű principaliter quafi in fupremo humanıtatís cæ fo verfari:& hí funt vt ipfius fpeciei íntelleãus; circa verí fpeculationem vacantes, Süt & alii vt fpeciei illius ratio:quí inferioribus quafi fenfibílibus præfunt, prímí i fapiétes funt:quafi lumina clariffima atg caftifima/fpírítualis incorruptibilis mű di effigiem ferentes.vltimíifenfibiles:quafi brutales/concupífcentiã atg voluptat fequétesımedii:a fuperioribus influentiã claritatis partícípant/ & inferioribus præ funt, In vnitateítag fpeciei: has tres partesihoming multitudíně generaliter fub tota fpecie participare conuenit, Deinde vero in ipfa religionis aut contēplaríonís parte: fpecíaliores trinas intueris differētías, quoníã aliqua eft homin multitudo quæ eã alte at nobiliter participat fupra očm rationé & fenfumalía veroĝ ipm inrationabílitatéěquandá cõtrahit/vt infima ín fenfibilítaté, Er quoníã oíbus homi nibus ineftCvyti hacvía cõfpícis)a natura fpecificata religio quædã/altioréimortaz lemfiné promíttës varíeCvt habes ín vniuerfo)a műdí huius inhabítatorib? partí cípata:hínc primí abftra&tíores íntelle&tualibus ipfam relígioné fupra omnë ratio nem & fenfum participåtes/vítã expe&tät fua excellétía/i omně rationis & fenfus ca pacitatem fupergredientéalii vero ipfam fælicítatē infra rationis metå redígētes: ínrerű cognítiõðe & fruítione finem ponűt,tertii: abfurdiffime in fenfibilibus delea: &atiõibus, Adhuc primi:triniter díftinguűtur.ita & fecűdí,& tertii,hac vía genea ralifimã oim hominű cõcordãtiä & differériã gradatim intuere: quo ad relígíionë íncælotertioquoad præfidēétiã:in fcão.quo ad fubiectioné:ín infimo, Eæ auté para tes quæ a fpecie trahunč/& fi ín generalitate fua vbig índefinéter pfiftant:capíunt tamčínípecialitate fua mutatíonë/cű verítatís præcifio ín cõie&tura tantű a nobis venari poflit, In varia igit alteritate vnitas îtelleãtualís illius religiõis recipiť/& in fluxibíli multitudine retorű fecűdi cæli fluxibiliter, ita & præfidétialis quæ &ra- tionalís fæcieí vnitas dicít:ín fluxíbíili multitudine fenfibiliű fubietorű í varíaalte ritateműdí ínftabiliter perfiftit, Aduerte etíã etfi religio aut regiméaliğdiu ftaa bíle videatur î aliqua mundi huius natione:nõő tamen í ipfa fua præcifione,Fluuíus enim Rhenus ftabíliter diu fluere vifus eft:fed nűĝ ín eodëéftatu pmanés+iã turbuz lentíor/íã clarior /íã in augmento/íam ín diminutione, íta etiå vt ĝuis verû fit dice re ipfüm & maíorë & minorem fuiffe: & de maiorítate in minoritatë fenfim denes níffe:tamé vti nűcelt præcife:nűg eü fuiffe cõftat.Ita & religio: ínter fpirítualitatë & téporalitaté inftabiliter Au&ãuat,]ta & de regimine.inter maiorem em minoréue obedíentiã:pendule pfeuerat,Potes etiá omniű huius műdi incolarű yaríetarem in cõplexione/figurisivítiis/& moribus/fubtilítate & groffitie cõíeãturalíter venarí! cõftituendo vníuerforü círculű incolarí horizonté:feptétríončmerídičiorienté & occidentemintercipientë, Inípfo:meridiéaltiorem & feptétrionē ínferioréiín mea. dío mediñ mundi ftatuendo, Eft igit a feptētrione ad meridiem afcenfus humanæ fpeciei: & de meridie verfus feptëtríonem defcenfus.Sicomnes homínesin fupmo cælo horizonté partícipåtes:ín ítelletu magis funt vígétes.medií: í ratíõe, ínfimí: ín fenfu. Magis igit ín feptentrionalibus iftis regionibus ntelleaus polibilitni & fenfibilitatí immerfus eft:quafi fint homines fenfibíjes,In media: itelle ratione H’ j h { iai LIBERI, FOLXİ.

vígetIn tertia:magis abftra&e, Hinc etiam ín índianis atg ægypti regionibusitea legio intelle&ualis/atg abftratæ mathematicæ artes pręualuere,ln gręcia & apud Afros & Romanos:diale&tica/rhetoríca atg legales fcientíæ vigueřüt.Inaliis fepré trionalioribus:fenfibiles maæchanicæ artes, Ömnes tamen regiones in his omnibus fuo quodam modo peritos habere necefle eft:vt fit vna vnius fpeciei naturan om4 nibus varíe partícipata.Sic quidem ci ad corporales hominum difpofitiones inuea ftigationem conuertis:ad P (figuram attendís.Si hominum colotem ínquirís:feptë trionale pun&umynítatem lucis efficias/ meridionale vero tenebrarum: & albos regionis feptétrionalis efe profpícisimerídíonales nígrosimedíos autem vides mé dio modo fe habere.Sí cõplexiones ínquíris/hac via confpícis medios melius cõple- xíonatos: cum íbí extrema fint ad quandam vnítatís combinatíionem magís harmo níceatg concordanter reda&ta, In feptétrionalibus vero:exceffum confpicis fri risat humorum índígeftorum.In merídionalibus: defetum in his videsi& infic citate abundãtíam;caloremg in interíoribus:magísvígere per contractionemeíus ad centrum ín frigidioribus regionibus confpicis:& plus ín extremitatibus in calia díoribus:Nutriímenta & operimenta/habítationes & confuetudines / fortitudines corporales/ínfirmitates & defeã&tus/varietates formarű & ftaturæ:fecundű locorű differentiam ex hís coniicere poteris, Sic fi gentium víta & yírtutes conie&turalíz ter inguirís:ad ídem refpícis, Nam humanitas ipa fubar&tíico polo afcédendí initiä faciens verfus antar&ich:fub æquínoãíalí adaltitudinem peruenit at ad afcenfus finem. Afcendít autem de hoc mundo ad alium, Pergit igitur quafi homo primo ín ipfa crefcente xtateideinde in ftanteideínde in decrefcente: Quapropter habitudo homínű inferior gradű tenétiű/tertiã műdí parté & primã álcéfus műdí prë inha bítantíű ad alios eft/vt eft hominis habitudo í ætate ea qua adhucvíres corporis de potentia ad a&um exerítiintra fcilicet infantilem & virilem ætaté, Varie ígitur vi tía quæ huíc tépori propria funt/& fimiliter dífferenter huius:ætatís virtutes:hæ feptētrionales regiones participant, Aliæ emad vírilitaté funt propinquioresaliæ ad infantílem/aliæ ín his magís aulteræ géresıimagís mafculæ & dextrales:vt funt oríentaliores,aliæ magis fæmininæ/loquacesileuesipię/ínconftantes vt occidentas líores:Ita quidem medíæ gentes ínter. virilitatem & fenetam vitia illius ætatis at vírtutes varíe differenter/oríentalitet &occidentalíiter participant, Meridionalio tes vero ínter fenegam & decrepítiam:vitia/virtutefg tenent,tantum de his com parationibus dixie fufficit:particularia diltinctius ex hisÇfi placet Jinquíríito, CDehumanaanimas = ` CAP,XVL Rimo ex fæpediãisivniuerfum ex vníitate alterítateg concipíto:ipfumg : y% \lvnű intres refoluíto regiones/vtmagna tibi pandit figura, Dic itag- pri- mæ regionisifimplices ipfas effe intelligentias:vbí abforpta eft tenebrofita tís alteritas in lucis fulgore.infimæg regionis eas concípíto naturas noftras efle:ĝ corporalítate fua lucéalterát:medias vero naturasÇfi placet Jappellato:quæ medio modo,animæ em medium tenét:vt fit defcenfus intelligentiæ ín inferiora per ipfas? inferiorumg ín fuperiora reflexus:Oftendit autem tibi prior /paradigmatíca figu ra:extremà vnírífupremã anímæ fcilicet naturam cú ínfima intelleãualis: atg ei? ínfimå cum fuprema corporalis coincidere.Age igitur fianimarum differentias dí ftinãius inquirere cupís:magnå circulum nűc vniuerfarű fingíto animarum/atg inhuíus yníuerfo trínas radicales quadratas cubícafg infpice partitiones:Intellígë tíamautem htius vníuerfi ynítatem fimplicem concipe:vt deum een om Vs Anima hus mana, © o DECONECTVRIS niñ intueberís permanifefte intelligériã quadã vniuerfali Siuntione/quæ per mas xímű círculű figurač:oíbus cõiűgí anímabus,deide generaliter primæ regioni aniz marű:fpecialius vero fupmo ordini /fpecíialifime vero fupmo choro å humana vo cef fpecies, Očs igit aię:vnítaté íntelligétíę ín alterítate participãt.alíę clrius:aliæ veroobícuríusfolű auté aiæ fupmæ:cü ipa fpecialiffima vníone vniunt,& hæcqui- dčeft participatio íipfa:qua fupmű inferioris í coincidétiã pergit cå: ipfo fupíorís ía fimo.aialia vero clarius ptícipare îitelligētías ġ vegetabilia:p mediñ aig euenit Haa bet autčaĵal yt genus/fpecies plures fub ipfa vnítate generís: ordinatim venferos progredíentes:quorű hæc nobilior altiorg exíiftit/ĝ vnitati ppínquior:Aníma igit pfeđíorís fpeciei aialis í vnítaté cã intelleãuali pgens natura:ipfa eft i fevírtualiter alias cõplicans/oím afar vígores/quafi generis metallorű auri fpecies pfeãtior fuo yalore alías očs metallícas ambít {peciesivt & 1 genere regnáríum regalis au&toria tascæteror duc /comitű inferiorñg re&torű ín fe vnit ipería.Sunt igit oim afaliĝ {pecies:humang afæ vírtutévnítã numeratím explícãtes eiuf naturá varía diffe rétíacõtrahčtes:alia clariorí ratione /alia tenebrofiorinulla tñ fpecies ad eí? æquaz Hitatépcifam attingere valet. ipaautë humana afa ch fit ifíma/ítelle&ualis natura i telle&tualiter Í potétíaeft ítelle&tualis auté potétía lumen eft ratíonis,cõcípíto itag aniímã humanã vt P figurã ex itelle&tuali vnítate & fenfuali alteritate, Defcendéte ígif lumine itelligétiæ i ymbrå fenfualč/atg afcédéte fenfu í íntelletű p gradustrí nos:medio loco duo exoríuntiquæ rationis nomé habere fuppono.Superior añt hu íùs rationis portio ĝintelletuí ppior reperit iappræhëfiua:iferior vero phãtaftica feu iímaginatiuaCfi placet)Jhís aut aliis vocen noibus,hæc funt aiæ humanæ:quafi quatuor elemčta,Intelle&us auté ifte i noftra aia eapropter í fenfum defcédit:yt fen fibíle afcédat i ipm, Afcédít ad ítelle&ű fenfibile:vt ítelligétia ad ipm defcédat, Hoc eftemitelleti defcédere ad fenfibíle:qå fenfibile afcédere ad îtelletű.vifibile eñmnő attingit per fenfum vífus:abfente intétioneítelleãualis vigoris, Hoc qgdem experi mur:dű ad alía intétíjptereunté non difcernimus fenfus em cõfufe capit fenfibileíin iplum afcédens:fed nő eft fenfatio formata atg dífcreta abf itelle&u inos pet mez diñ rationis defcédente,necnosattingimus fenfibile vt talezabf fenfincæcus enim fenfibilé coloré nő attingít.Intelletusauté quí fecundű regionë íntelletualé in poa tétia eft:fecidum fferiores regiones pluseft iau, Vndei fenfibili mûdo: faau eft nãinvífu vífibile:& íaudítu/audibile a&ualiter appræhědítí fenfu auté:fenfus eft; ín ímagínatione:ímaginatio.in ratíone:ratío, Non eft eñ afa:aliud ĝ nobilis quædã atg fimplex vníta virtusquælibet auté parsvírtualís:de toto verificat, Virtus eñ fenfitíuaaut ímagínatiua aiæ noftræ cú fit i afa:afa eft,vt virtus ducalis aut comíta 2A lisi rege/regia eft:ficut regalis î duceiducaliseft, Anima etiá cü fit viuificatio cote poris:ipfa í pede víuíficatío pedis efti manu víuificatio manus eft,Et cå víuificatío aię fit afa:ípfa eft vnítas corporalis vnientisalterítatis, Ex hoc eft îi qualibet partes 'i vt vnítasí numero.Sicut ef virtus lapidé furfum proiíciétisilapidé gravé eleuat’ i & ea ceffante deorfum feftínat:íta aiæ virtus corpus mouet /& non eft aliüd mori vírtutě viuificantā deficere, Eft igíč anima í vfu vifus: auditu audítus.Per hocigit g ítelle&tus í fenfu ína&u eft:excítač admiratione dormítăãsratíoiyvt ad verífimile . - dífcurrat,Deínde ítelligëtía pulfač:vt abfolutíus a dormitãte potētía í cognítioné i vetí vigílátíus erígať Jenfata em ín phåtafia depíngit,atg dú eorű rationéíquírít: ii ina&i intelligédí/verig notitiá pergit, V nit eñalterítates fenfatorű ín phåtafias,