Haec quidem de motu quantitatis dicta terminavimus. Nunc vero consequens ut eum motum quem secundum qualitatem fieri dixi- mus, tractemus.
De molu quditatis ^ [Cf. Aristot. Categ., pag. Sai; Boeth. in Pnedicatn., pag. an. Motam qoalitatis alterationem esse. Non omnem inotam alterationem esse. ] * G)d. quantitatis.
422 PETRI ABifiLARDI DIALECTICA.
* Fol. 178 r*. De motu secundum locum *.
[Cf. Ariatot. Gateg., pag. 5a 3; Boeth, in Pnedicam., pag. 91 1-3. MoUii secundum locimi cod- trariam esse quietem secundum locum eumdem. De argumentis a «piatuor causis supra demons- tratis. De argumentis a consequenti substantiam, sdlicet a generatione et corruptione, ab nsn, a commoniter acddentibas. ] [Cf. Boeth. de differ. Topic, pag. 868-9, 873-5. Locos extrioseoos esse, secundum Themis- tium, teste Boethio, a rei judicio, a simili, a majori vel minori, a proportione, ab oppositis, a transumptione. — De loco a rei judicio, sen, ut Tuilius vocat, ab auctoritate. Locum ab audori- tate ad iocum ab effectu quodammodo reducL — De loco a simili. Similitudinem a Tbemistio, Boethio teste, secundum quantitatem et qulalitatem acdpi; proprie autem ad quiditatem referen- dam esse. Loci a simili maximam propoaitionem banc esse: qnod oontingit de uno simili, de altero quoque contingit. — De loco a majori vel minort. Magis et minus a Tbemistio secundum id quod videtur, a Cicérone secundum id quod res ipsa in se major minorve est, acdpi. — De loco ab opposilis. Non, ut Tbemistio placuit, contraria contrariis semper convenire; sepe enim, ut docet Âristoteles, malo malum contrarium esse, ita ut sub idem oontrarium duo contraria cadanL — De loco a proportione. Locum a proportione non, ut locum a similitudine, in rerum compara- tione, sed in comparatione babitudinum consistere, secundum Themistium, teste Boetbio; pro- portionem autem îpsam rébus per babitudinem inesse. — De loco a transumptione. Locum a transumptione in eo esse, ut refert ex Tbemistio Boetbius, cum, prima quaestione proposita necdum probata, alia questio assumitur atque probatur, ut deinde ad fadendam priori fidem afferatur. Locum a transumptione modo tantum tractandi a cftteris lods eitrioseds di£fenre; itaque lod istins mentionem nuUam a TuUio factam eue. ] [Cf. Boetb. de differ. Topic, pag. 870. Locos medios, secundum Boetbium, vda casu vêla conjngatis vel a divisione sumi. Locorum a divisione quosdam inbsrentes, quosdam extrinsecos esse. Locos autem a casibus et a conjugatis singulos et infaasrenies et extrinaecos simul esse. — Que ad locum a divisione pertinent, edimus. ] Restât locus a divisione, ad cujus cognitionem iiiud prœdi* cendum est nuilam loci habitudinem in nomine divisionis accipien- dam esse, sicut et de transumptione dictum est, sed potius exprimi modiun tractandi argumentationem quae per divisionem incipit. Cum igitur de habitudine hujus loci requiritur, non a divisione respon- dendum est, sed a partibus vel ab oppositis in divisione, prout loci se habuerit habitudo. « Omnis autem, inquit^ divisio vel negatione fit vel partitione; negatione quidem hoc modo: onme animal aut ' Boeth. de differ. Topic, pag. 870.
PARS TERTIA, TOPICA. 425 habet pedes aut non habet, vel ita: animai aliud habet pedes, aiiud non habet; partitione vero sic: omne animal aut sanum est aut aegrum, » vel ita: animal aliud sanum est, aliud segrum. Earum autem qu» partitione proponuntur sex modes in libro Divisionum Boethius docuit^, cum alias esse generis in species, alias totius in partes, alias vocis in signifîcationes vel modos, alias subjecti in acci* dentia, alias accidentis in subjecta, alias accidentis inaccidentia do- cuit; quas omnes convenientius atque uberius exequemur cum Divi- sionum libro CfperBm dederimus. Nunc vero nostro id solum proposito sufficit, earum argumentationum locos tractare quœ per divisionem incipiunt. Ac primum de ea agamus quse per negationem fit. Haec autem divisio tune tantum proprie proponi videtur, quando in di* recta ratiocinatione argumentatio ducitur, veluti cum ex parte divi* sionis seu disjunctionis proposit» quam adversarius concedit, ipse prius ad inconveniens ducitur, atque ita pars ipsa quae assumpta fiiit et concessa falsa esse convincitur, ex quafalsum consequi monstratum est; deinde vero pars altéra vera concluditur; cujus rei taie Boethius posuit exempium: « Tempus, inquit^ aut habet originem aut non habet. • Sumit quidem alter disputantium quod originem habet, quod venim est; unde tali argmnentatione sophistica ad inconveniens du- citur: si tempus habet originem, non fuit semper tempus; fuit ita- que quando non &iit tempus; sed fuisse, temporis significatio est; fuit igitur tempus cpiando non fuit tempus, quod omnino falsum est. Non itaque verum est quod tempus originem habeat. Restât itaque ut verum sit quod originem non habeat, quod fuit in altero divisionis membro. Si enim vera non sit afiGirmatio, veram constat esse negationem, et e converso. In hac autem ai|;umentatione duo principales loci a divisione esse a Boethio conceduntur', cimi vide- licet vel impossibile concluditur ex concessione, vel, falsificata parte, altéra vera es9e ostenditur, qam oppositse invicem sunt tamquam affirmatio et negatio. Talis autem inferentia fuit de parte ad totum, ^ Boeth. de divli., pag. 638. — ' Boedi. de difier. Topic, pag. 870.^' Boeib. de differ. Topic., pag. 870.
424 PETRI ABiELARDI DIALECTICA.
cum in impossibili facta fuit conclusio: si fait quando non fuit tem- pus, fuit tempus quando non fuit tempus; nam siguificatio /aif quasi pars temporis erat. Hic igitur locus cohserens fuit. Cum autem ad alteram partem disjunctionis reditur, atque inter aflirinationem et negationem illatio fit, quse opposita sunt, locus est extrinsecus. Quia ergo locus a divisione modo cohserens est^ modo extrinsecus, neque cohaerentem tantum ipsum neque extrinsecum Themistius dixit, sed médium inter utrosque collocavit. Hujus autem suprapositae argumentationis sophisticae solutionem primus Introductionum^ nos- trarum liber plene continet. In ea quoque argumentatione quse per partitionem incipit, modo cohserens locus est, modo extrinsecus. Co- hserens autem est, si sic dicatur: omne animal aut sanum est aut œgram; arbor autem neque sana neque œgra; quare nec animal ipsa est. Extrin- secus autem erit si sic dicatur: aut est sanum aut est mgrum; sed non sanum est; igitur œgrum; vel ita: sed est sanum; non igitur œgram. Hic namque inter opposita proponitur illatio. Hic autem locos assi- gnamus secundum eos qui in syllogismis quoque locos esse recipiunt. Quoniam ei^o in argumentatione utriusque divisionis modo cohse- rens locus est, modo extrinsecus, ideo locum a divisione médium Themistius vocavit, non ita quidem ut singuli loci a divisione medii dicantur, cum potius unusquisque vel cohserens tantum sit vel extrin- secus, sedtotam ipsorum multitudinem in qua quidam cohserentes, quidam extrinseci ponuntm*, inter utrosquç collocavit..., * Fol. i8d v". De divisione TuUii *.
[Cf. Boeth. de dififer. Top., pag. 873. — Locomm secundum Tulliuio ennmeratio; deiode Tuliianorum locorum ad Themistianos reductio. Qus quidem e Boethio omniiio deprompta sont.]
* Fol. 181 ^^ De locis argumentonim *.
[ Argnmentum fieri non possje, oisi qpedam concessa fueiitti.]
Nunc autem omnium conditionalium vi inferentise demonstrata, secundum quam locos nimium laxe accepimus, eas quoque locorum ^ OA, fantaàaram, Ir^troduçtionam conjecimus; cf. supra, pag. aS&v ubi God. habet poicherii mstri, et prsesertim, pag* 3o5, 3o8, 33a, 366.
PARS TERTIA, TOPICA. 42& diffinitiones exequamur quas superiûs juxta auctoritatem protuli- mus, in quibus non comprehenditur vis cujuslihet inferentis, sed concessi tantum. Unde a Tullio hujusmodi locus bene descriptus est argumenti sedes, sive a Themistio sic ^: « Unde trahitur argu- mentum ad propositam qusstionem comprobandam *. «.Quod enim * Fol. 181 v^. ille argumentum nominavit, iste autem probationem qusstionis po- sait « uterque concessionem innuit. Neque enim argumentum esse potest cpiod non est concessum, nec probatio fîeri nisi ex concessis. Est enim probare, fidem facere; ex dubiis autem fides nonsumitur. Gui enim per se non creditur, nec ad ^ alterius fidem idonee affertur, Unde et in Topicis Boethius': « si ignota, inquit, notis probantur, ai^mentùm vero rem dubiam probat, necesse est ut quod ad fidem quaestionis affertur ipsa sit notius quœstione. » Non est itaque idem probare quam inferre, nec argumentum quod antecedens. Sed plura probant quœ non inferunt, et plura înferunt cpm non probant. Infert enim: Sacrâtes est margarita, Socrates est lapis; sed, cum concessione careat, ad fidem non est idoneum. Unde assumptio adjuncta ad fidem est nccessaria. Probare enim potest quod non veram tenet inferen^ tiam; ut ex eo quod iilam rapuerim, ipsaœ amare reputor. Sic et in cœteris argumentis contingît quœ probabilia sunt ac non necessaria. Cum autem loci argumentorum tractantur propter id comprobandum de quo dubia qusestio proponebatur, jure in singulis argumentatio- nibus, unde etiam propositae qusestiones sint, assignantur. Quia autem et ille per argumentum locum et iste per quœstionem de»- cribit, utrumque prius est tractandum. Neque enim aliter cognosci potest quod diffinitur, nisi et ea pra&cognita sint per quae diffînitur; ac prius de quœstione agendum est.
De quaestioDe.
[ Cf. Boeih. de differ. Top., pag. 887 sqq. Qiuestionem aut ab ^ quod qnis interrogat aut ab eo quod qnid quagritur, deGniri posse, scilicet in quaercntem et quaesitam dividi. Quaestionem quœ- rentem qosstione qiuesita constitui, sive affînnativa sive negativa. Categoricarum qtuestionnm alias * Boeth. de differ. Topic, pag. 867. — * Ad supplevimus. — * Cf. Boeth. de differ. Topic., pag. 861.
DIALECTICA. 54 426 PETRI ABiGLÀRDI DIALECTICA.
dé inlMBrentU, diat de inhaEireniia modo pto^wÀ \.c{aa»tione8 aniem de iobcientic BM>do, vel de génère, vel de differentia, vel de proprio, vel de defiDitione seu eodem, fieri. Categoricae qocstionis de inhaerentia duas species esse, nnain scilicet qiue'thesis vocatnr, alteram antem quae bypotbesis. In qoilms qoidem Boetbiom Âlxelardat qaàm proxime secpiitiir. ] De ai^uroento.
[Cf. Boeib. de difier. Topic, 861-2. Argomentum et propositionam et notionum, pnscipae autem renim significatamm nomen esse. De argumento necessario et probabili. ] Hoc autem Tullius rationem rei dubiœ fidem facientem diffinivit. Neque enim aliter argumentum esse potest, nisi ei de quo dubitatur fidem faceret, id est creduiitatem, ut scilicet ei auditor consentiat, veluti cum ex eo quod rotundum est cœlum, volubile esse convin- cimus. Quod ergo cœlum rotundum est argumentum dicitur, (|uod ad concessionem conclusionis dubium prius auditorem cc^t. £st autem ai^mentum tam propositionum antecedentium nomen quara sîgnificationum earum, veluti in quolibet syllogismo propositio sîmul et assumptio argumentum dicuntut; secundum quam signification nem nominis argumenti Boetbius maximam jMropo^tionem in argu- mento includi, sicut ejus partem, docuit^ Cum enim sit vox maxima propositio, rei partem esse içipossibile est. Dicuntur in ai^umentîs ea quœ a propositionibus ipsis significantur/ ipsi quidem inteUectus, ut quibusdam placet, quorum conceptio, sine etiam vocis proiatione, ad concessionem alterius ipsum cogit dubitantem. Unde et bene ra- tionis nomen in prœmissa diffinitione dicunt apponr; ratio enim nomen est intellectus qui in anima est. Sed, si divisionis veiba atten- damus, potius argumentum accipiendum erit in designatione eorum quae a propositionibus dicuntur, quam eorum intellectuum qui ab ipsis generantur. Est autem talis, quam idem suppo$uit^ diyisio: « Argumentorum, inquit, alia sunt probabilia et necessaria, alla pro- babilia ac non necessaria, alia necessaria ac non pirobabilia, alia nec probabilia nec liecessaria. » Necessarium autem diffînît quod videtur ita esse atque aliter esse non potest; probabile vero, quod secundum id quod videtur facile conceditur. Quae quidem diffinitiones in desi- * Boclh. de differ. Topic, pag. 4.65. — • Boeth. de differ. Topîc, pag. 861.
i PARS TERTIA, TOPICA. 427 gnationé intellectuiim non commode possunt exponi« Neque enim in proposîtione quidquam de inteilectu dicitur, sed, cum de rebua agitur, per ipsam iïiteliectas generatur, qui neque in sua essentîa necessitatem tenet, neque inferentiam ad aitefum. Sunt emm quee^ dam qu« in se necessitatem habent, ut Deum esse immortaiem, quœdam vero quâe tantimi in antecessione ad alterum, ac non in se, ut Soctatem esse hominem ad Socratem esse animal. Inteliectus vero neque antecedit ad aiios, quippe cum non de ipsis in conseqnentia • agatuTi ut dtctum est, nec uiiam ad se necessitatem eorum tenet comitatio. Unde potius de bis quie propositiones ips» dicunt, su* praposita diffinitio seu divisio est accipi^ida^ ae sicut argumentum non in se, sed quantum ad conclusionem dicitnr, ad cujus videlicet conoessionem aiguit, sic et necessarium vel probabiie quantum ad ipsam dîcendum est, non quantum ad se ipsum. Aiioquin et in ista eonsequentia: $i Socrates non est asinns, est non asinus, ne- cessarium esset argumentum, et in ista non necessarium: si &h crates est homo, est animal Non enim necesse est Socratem esse hominem, cum possibtie sit non esse. Est itaque necessarium argu- mentum quod ad ejui^ concessionem ad quod necessario antecedit auditorem compellit) probabiie vero per quod alteri fadle acquie^ âtur, ut ex rapina amori. Licet enim non necessariam videam infe^ rentiam rapinœ ad amorem, rationabiliter tamen ex rapina suspicor amorem.
Sunt autem, memini, qni, verbis auctoritatis nimisadhaerentes, omne necessarium ai^mentum in se ipso necessarium dici veiint. Aiioquin diffinitio necessarii, quam juxta Boethium superius assigna- vimus, non recte argumento assignaretur,' quse videlicet ait quod ut dicitur ita * est, atque aliter esse non potest. Si enim in hoc enthy-» * Foi. i8a v*. memate 2 Socràtes esthamo, ergo est animal, iUud quod prascedit, sive inteliectus sit» sive id quod propositio dicit, argumentum dicamus, non poteritipsi diffinitio aptari, cum ita ut dicitur semper non sit. Si vero dicaiur esse necessarium quantum ad conclusionem ac sane vere etiam intelligatur» toti potius consecutioniaiafereAtiœ necessitas- 428 PETRI AByELARDI DIALECTICA.
attribuitur. At nullum necessarium argiimentum dici voluntS nisi in se fuerit necessarium veluti: hic Socrates non est animal, quare nec est homo. Similiter et de probabili. Nota autem in supraposita divisione argumenti duo membra, praeter quam necesse est ag^egata videri, hœe scilicet quibus probabiiitas aufertur. Omne enim argumentum probabile esse oportet. Quomodo enim argumentum fecerit^ qui per ipsum non acquiescit conclusioni? Quomodo acquiescet, nisi •idoneum hoc ad illud vident esse? Unde, si rei veritatem teneamus, asque ab argumentis separanda videntur, tam ea quae necessaria sunt ac non probabilia quam ea quse nec necessaria sunt necprobabilia, cum tamen Boetbius ultimum tantum membrum excludat, quod so- phistis deservire docuit; cujus taie protulit exemplum^ Diogeuem babere cornua eo quod quisque habeat quod non perdidit; sed et de eo quod necessarium est ac non probabile objectionem posuit, quam et ipse postea dissolvens, ipsum inter argumenta reliquit. Docuit enim noa solum probabilia ea dici quœ statim ut audita sunt recipiunt, sed quae etiam per alia ad probationem idonea efficiuntur, ubi, adjuncta extrinsecus probatione, conimode ad fidem afferuntur. Quae tamen solutio non multum rationabilis videtur, sed potiusconfirmare nuUiun argumentum esse quod non ait probabile. Si enim illud quod statim recipitur et quod ex probatione monstratur, probabile dicitur, pro- fecto omne probabile videtur. Nullum est quod aliter fidem Eaiciat, nisi ad id faciendum videatur idoneum. Sed, ne nimis auctoritatis régulas^ culpemus, ei quantum possumus assentire conemur, ut, quae etiam in ratione non teneamus, ore profiteamur, dummodo morsus detrahentium vitare queamus.
Non est illud praetermittendum quod ipse ostenderit quœ scientia, quibus utatur argumentis, dialecticos quidem et rhetores maxime probabilitatem attendere, philosophos vero necessitatem, sophistas vçro.neutrum, quantum ad eorum intentionem, non quantum ad au- dientium existimafionem, qui sophismatum laqueos non* animad- ' Cod. unum nec. arg, dici non volant. — ' Cod. fuerit. — ' Boetli. de differ. Topic, p. 86a. — • Cod. Ottctoritati relias; quod minime intelligendtan videlor. —:' Non supplerimus.
PARS TERTIA, TOPICA. 429 vertunt. Cum autem dialecticus probabilitatem maxime requirat, cuî aliquando nécessitas incumbit, necesse est et ipsum necessaria saepe argumenta assumere, sicut et philosopbum quandoque probabilia. Sed quod maxime in intentione est, magis est attendendum. Nec minus tamen a dialecticis quibus alimenta proponuntur, vera ac necessaria requirenda sunt, imo nulla alia recipere debent, nisi quae vera sunt. Sed sola sufiîcit probabilitas bis qui proponunt. Tarn bene enim fîdem faciunt per ea quae necessaria non sunt, dummodo conceduntur ab eo cum quo disputatur, sicut per ea quae necessitatem habent. Sed, ut jîrmae sit propositionis ostensio omnemque sophismatis nodum effugiat, non alia ille cui propo- sitio ponitur argumenta débet admittere, nisi quse vera ac necessaria cognoverit.
Nunc autem quaestione atque ai^mento gratia diffinitionum ioci pertractatis, sensum earum aperiamus. Quod ergo Tullius ait, locum esse sedem ai^menti, Themistius autem iilud unde trahitur argu- mentum ad quœstionem comprobandam, eamdem protulerunt sen- tentiam. Cum enim id quod in quaestione positum fuit probare volu- mus, rei alicujus babitudinem ad aliquem terminum quœstionis consideramus, modumque ipsius propositionis qui proposito nostro congruat, ac dein, re ipsa cognita quae ad alteram comprobari con- venit, modoque ejus propositionis qui maxima propositione mon&- tretur, statim secundum banc argumentum disponimus, quo propo- sitam quaetionem probemus, de qua prius quaerebatur. Unde tam ex re ipsa quae babitudinem ad aliam habet, quam differentiam maximae propositionis superius diximus, quam ex maxima propositione qua modus propositionis exprimitur, argumentum trabitur. Unde utrum- que sedem argumenti, id est locum, convenit appellari. De quibus uberrime supra disseruimus. Non est autem idem argumentum quod argumentatio. Id enim solum quod probat, argumentum dicimus. Totam vero complexionem probantis et probati argumentationem dicimus, ut totum syllogismum vel totiun enthymema, ita scilicet ut in argumentatione argumentum, quasi pars in toto, contineatur.
430 PETRI ABiELARDI DIALECTICA.
De argumentatione. [Cf. Boetk. de differ« Topic, pag. 865.]
Est igitur argumentatîo oratio in qua ici quod dubium fuerat, ex alio comprobatur argumento. flujus autem duœ sunt species, syllogismus sciiicet atque inductio. Ex bis vero aiiae duae manant, enthymema sciiicet atque exempium. Sed quoniam syllogismorum natura ex libro Categorîcorum syllogismorum satîs est manifesta, quo eorum diffinitionem expedivimus, ad reliquas species transeamus.
De indttctioDe.
[ Cf. Boeth. de difier. Topic, pag. 864.]
Inductionem ergo dicimus eam argumentationem in. qua ex par- ticularibus alterum cumparticulare vel eorum probatur universale. Ex particularibus autem ciunpaiticulare hoc modo: quia in regendis curribus, in regendis navibus non sorte sed peritia moderandi rec- tores sunt eligendi, itâ et rébus publiais secundum privilegium artis sunt imponendi ^ Haec enim omnia regendarunt rerum particularia sunt, currus sciiicet, na^is^ res publica. Si vero ex bis omnibus praemissis inferam: ergo in omni re quam re^ volumus, rectores magis secundum artem assumendi sunt quam sorte perficieadi,. ex particularibus universale ostenditur.
De enthymemate et ' exemplo.
[Cf. Boelli. de diffisr. Topic., pag. 864. Entl^ymema categericnm a calagonoo syliogifroo, ex bypothetico autem et bypotheticam et categoricum fieri« Enthymematis et ezempli infereotiani iroperfectam esse.]
Sicut autem entbymema ex sylloglsmo £t per siibstractionem aii- cujus praepositarum propositionum, aie exempium ex inductione. Sed non ita ex qualibet inductione exemplimn licet componere, sicut ex quovis syllogismo entbymema. Nam in exemplo semper ex une ' a. BœOi. dediffsr. Topic, pag. 864. «^* God. riw.
PARS TERTIA. TOPiCA.. 451 particulaiium aiterum ostendl auctoritas voluit, ^icut çx regimine navium regimen curruum vel rerum publicarum, Uade ad exempli ccmatitutionem* iila valet inductio quae universale concludit. Si quis enioi ex uno partîcularium de universali universaliter mferret, nec etiam probabilitatem faceret. Unde nec iater argumentationes talem camplexionem receperunt. Ex omni veto syilogismo per substrac- tionem vel* propositionis vei as&umptionis, enthymema nascitur, ^FoI. i83r". veluti ex isto syilogismo: omm homo est animal; omne animal est animatum; ergo omnis hamo est animatas; vel istud: omnis homo est animal, ergo omnis homo est animatas; vel istud: omne animal est ani- matum, ergo omnis homo est animatas. Et ex categorlco quidem syllo* gismo categoricum tantum provenit enthymema. Ex hypothetico vero etiam categoricum nasci potest, cum scilioet assumptio cate- gorica fuerit. Si enim ex isto syilogismo: si est homo est animal; sed est homo; ergo est animal^ priori propositione praetermissa quœ hypothetica syllogismum &cit hypotheticum, ita dicam: est homo, ergo est animal, categoricum enthymema composui ^ Si vero conse* quentiam praeponam» hypotheticum quoque enthymema eritpropter eam, sicut syllogismus, quamvis necessitatem quam syllogismus habet non teneat. Sicut ergo enthymema ^imperfectus est syllogismus, sic exemplum imperfecta inductio. dicitur. Horum autem omnium, praeter syllogismi, inferentia imperfecta est, locique assignatione ad evidentiam egens. In quibus firmam terminorum complexionem aggregata propositioni assumptio non facit; Cum enim in inductione plures prseponantur, sicut in syilogismo, propositiones, nullam i| tamen eorum assumptionem oportet dici. Omnis enim assumptio vel médium terminum ad extremorum conjunctionem assumit, ut in categoricis syjllogismis, aut in hypotheticis, in quibus hypothetica per extremorum conjunctionem concluditur aut unam totam de partibus proposits consequentiae ponit vel destruit. Ponit quidem ut in isto: si est homo, est animal; sed est homo, ergo est animal; vel in isto: si est homo, est animal; si est animal, est animatam; sed est homo, * Cod. composuit — * Cod. syïïogùmtts.
452 PETRI ABiËLARDI DIALECTICA.
ergo est animatam. Aufert quidem sic: $i est homo, est animal; sed non est animal f ergo non est homo; vel hoc modo: si est homo, est animal; si est animal, est animatam; sed non est animatum, ergo non est homo. Qusd quidem assumptiones, quantum ad concessionem solam pro- positœ propositionis vel ejus negatiouiiS, non quantum ad com«- plexionem quae percam fiât, operantur. Inductiones quœ catégorie» proferuntur hujusmodi assumptionem habere non possunt, veiuti ista: hic lapis non est rationale, quare non est animal. Si vero sic dicemus: hic lapis non est rationale et hic lapis non est irrationale; sed omne animal est vel rationale vel irrationale, quare hic lapis non est animal, tune profecto universaiis assumptio syliogismum perficeret. Sed nec categoricam habent assumptionem quœ ad extremorum conciusionem contendunt. Nequa enim vel locus in ea qui a divi- dentibus est, assignari posset, vel maxima propositio proferri. Sed nec in his inductionibus quœ hypothetice componuntur assump- tiones hypotheticœ fiunt, veiuti in ista: si est homo, est risibile; si est equus, est hinnibile; quare si est dsinus, est rudibile. Neque enim ali- quam de prsecedentibvis propositionibus totam ponunt vel auferunt propter conclusionis concessionem, vel médium assumunt terminum propter extremorum conjunctionem, ut in apposito liquet exemplo: si est homo, est animal; si est animal, est animatam; quare si est homo, est animatam. Videntur autem quœdam inductiones enthymemata esse. Si enim ex isto syllogismo: omne rationale est animatam et omne irrationale est animatam; sed omne animal vel rationale vel irrationale; ergo omne animal est animatam, assumptionem demerint, imperfec- tum relinquimus syliogismum quem enthymema supra dixîmus. Sed in eodem videmur inductionem componere de particularibus ad universale, nec bene enthymema videtur, cum ex pluribus inférât, nisi forte irregulare, ut est illud quod ex irregulari et plures quam très terminos continente nascitur, ut hoc: omnis homo est animal, omné animal est animatam, ergo omnis homo est corpus, quod ex isto provenit syllogismo: omnis homo est animal; omne animal est animatam, omne animatam est corpus, ergo omnis homo est corpus, substracta tertia