' Porphyr. Isagog., pag. Sgo. — ' Cod. omnem;Jieri conjecimus. Cod. divisionem generis determinatûm.'-^^ Porphyr. Isagog., pag. Sgo.
DIALECTICA. 58 458 PETRI ABiELARDl DIALECTICA.
gênera superioris sunt, et înferioris speciei gênera erunt. Proprie tamen genus in proximas tantum vel species vel differentias dividitur. Quaeciunque enim magis sunt proximae, inagis sunt natiiraliter affines, et ad demonstrationem generis magis utiles. Si autem genus semper vel in proximas species vel in proximas differentias divideretur, omnis divisio generis, sicut Boethio plaouit^ bimembris esset.Voluit enim ut unumquodque genus duaa in natura proximas species haberet^ quibus sufficienter hœreret, quarum nomina si baberemus, omnis divisio ge- neris semper in duas species compleri posset; sed hoc interdum fieri nequit, cum nominibus specierum non abundamus. Hoc autem Fol 193 r^. ad^ eam pbilosophicam sententiam respicit' quae res ipsas, non tantum voces, gênera et species esse confitetur; sed ad hœc, memini, objectionem de relatione habebam. Si enim in omnibus id contigit generibus, ut duabus proximis speciebus contineantur, utique et ad aliquid^ duabus proximis speciebus comprehenditiu* quibus suffi- cienter dividitur. Licet enim eanmi nomina non habeamus, in natura tamen ^ rerum non minus consistunt, sed ad supremum genus non possunt referri*^, Quippe id quod omnibus relativis prius est, genus omnium est; simul cum ipsis non est; unde nec relativum est ad ea; omnia enim ad aliquid simul esse natura Aristoteles in praedicamentis docuit''. Ex eo quoque ad ipsum referri non possunt duae iUœ species, quia ejusdem diversa non possunt esse relativa, sicut nec contraria, necprivatio ejusdem^ vel habitus, nec affîrmationes propriae vel nega- tiones multœ erunt ejusdem, sed, ut in libro Péri ermenias dictum est^: « una tantum unius. » Sed nec ad subjectas species referri possunt Si enim aliqua illarum specienun ad inferiores specierum ad^^ aliquid referatur, itaque vel ad sibi suppositam vel ad suppositam alteri. Sed ad suppositam sibi non potest, cum prior in natura sit ut genus. Quod si bsec ad speciem illi suppositam, et illa ad speciem isti sup- * Cf. Boeth. de divis., pag. 643. — * Haberet supplevimus. — * Alludîtur ad Realis- raum et ad coniroversias adversum Wi&elmum. — * Scilicet to ad aliq. — * Cod. tantum, — • Referri supplevimus. — ' Aristot. Categ., pag. 48o. — ' Cod. ejas, — • Aristot. de Interpret, edit. Buhle, tom. H, pag. 27. — ^® Ad supplevimus.
p. QUINTA, LIB. DIVISIONUM ET DEFINITIONUM. 45» positam referatur, necesse est alteram altéra priorem et posteriorem. esse in natura. Quod^ enim prius est vel posterius aliquo eorum quœ natura simul sunt, altero quoque prius esse vel posterius ne*^ cesse est. Haec autem specierum, secundum id quod genus est rela- tivi speciei coœqusBYSB, prius est ipso, et tamen prior est quoque coœ^ quœva specie, et eodem modo illa conversio prior ista, ut scilitet quaelibet ahera prior sit ac posterior in natura ac se ipsa etiam; quod quidem faeilius apparebit, si prœdicamenti coUectionem literis de* signemus. Ordinem quoque ipsius tali figura distinguamus. Si itaque Reiatîo. hinc G et D, iliinc vero B et L relativa ad se invicem fuerint, cum B B C prior D fuerit tanquam specie sua, D vero simul cum C stio relativo erit, utique et B C prœcederet; quare et B speciem ipsius et suum ^' P- ^- ^' relativum; unde et se ipsum. Amplius manifestum est in bac relatione ^ una inferiorum specierum destructa totum perire prœdicamentum, ot si D destruatur tam B quam G necesse est interire, quœ totum generalissimum comprebendunt. Gum enim D relativtun sit ad C, destructmn destruit ipsum. Sed rursus G, cum sit genus L, perimit L quod erat relativum ad B, et ita B quoque interimit. Itaque D destructo, tam B quam G destruitur, et ita relatio. Sedante, B et G ad se invicem referri dicamus, quod verius videtur; csBterseque omnes cosquœvs species sub generibus suis ad se invicem referantur ut D et F inter se, et rursus G et L, similiterque alia, si qua sunt coaequaeva, sub inferioribus generibus invicem referantur. Jam una existente specierum ad aliquid, omnes oportet simul existere, ut cum D existât etB suumgeniis necessario existit; B vero existente necesse ipsius relativum G consistere; G autem non consistet nisi per aliquam suarum specierum quae, quia alii relativa est, per se subsistere non potest, sed et aliam necesse est existere. Una itaque existente specie* rum ad aliquid, omnes alias existere continget; quod apertissime falsum est, neque enim alicujus alterius speciei existentiam exigit praeter ejus tum qua simul est et ad quam refertur; neque enim pater servum vel discipulum esse exigit, sed tantum filium. Si vero ciun a proximis ^ Cod. çoo. — * Pro: in hoc relatione Cod. habet: F hanc relationem, speciebus ad aliquid adindividuasua descendimus per gênera subal- terna vel species, non coœquœvae ^ species ejusdem generia inter se refe- rantur, sed species unius dividentium generum ad species alterius sub eodem génère positorum, sicut animati et inanimati species inter se, oportet, duabus speciebus existentibus^ omnes alias eûstere. Si vero species proximœ speciei ad species alterius referantur, sicut species corporis ad species spiritus, non est hoc necesse. Nota itaque hujus praedicamenti generalissimum duabus contineri specid)us; aut nos itaque in bis ultra quam oporteat subtiles sumus, aut, si auctoritatem salvam conaervemus, non ad omnium praedicamentorum gênera res- pexit. Sicut et in eo quod de speciebus in multis operibus suis con* firmat, omnem scilicet ex materia generis per formam differentiae constitui, quod propter infinitatem specierum in omnibus teneri non potest; sed ad substantiae^ praedicamentum illud référendum est sic et istud fortasse. Atque haec quidem ad tractandas proprietaies divisionis generis suffîciant.
Totius.
Totius.
[ Cf. Boeth. de divis., pag. 646. Totius duas species esse, integrum scilicet et universale; de diffe- rentia integri et universalis. Integroram alia continua esse, alia non continua; hssc autem non habere unitatem; quod vero natnra unum est, partes eodem génère comprehensas habere. Totius divisionem per principales partes faciendam esse. Principales partes neqae ab eo quod partînm partes non sint, neqùe ab eo quod destructae destruant totum, assignari posse; tum eniin totius partes, dummodo simul accipiantur, partium partes fierî posse, tum, quidibet parte destructa, totum destrui. Principales partes eas potins esse quarum conjunctionem totius perfectio seqnitnr. De totis qua^/partes permanentes non habent; quae quidem non proprie partibus constant, nec pio- prie sunt tota, sed quasi tota considerantur. De Hoscellini sententia, qua nullam rem partibus constare, sed vocibus tantum partes separari contendebat. De divisione totius ut forma: in poton- tias; unde de divisione animas fusius agitur. De anima mundi et de sententia Platoaiooram. De divisione totius in materiam et formam. Qoœ omnia Boetbius strictim tractaverat, Abselardus accu- ratius et diaiecticum in modum expiicat. ] Sequitur autem ut divisionem totius in partes tractemus, quae secundum obtinebat locum inter divisiones secundum se; totum autem aliud secundum substantiam, aliud secundum formam, aliud secundum utrumque dicitur. Totum autem secundum substanp. QUINTA, LIB. DIVISIONUM ET DEFINITJONUM. 461 tiam aliud secundum comprehensionem quantitatis, cpxod dicttur integrum, aliud secundum difiusionem communis essentiœ, quod universale est; ut cum species suis distnbuitur individuis hoc modo: homo alius hic, ahus ille. Quorum quidem totum secundum substan- tiam ipsa recte dicitur, cum tota ipsorum ipsa sit, substantia; sed non ita genus specierum; quippe praeter genus etiam differentia ispeciei inest in substantia, sed post speciem nihil est quod in substantia individui veniat. Unde ipsa totum recte individuorum dicitur, quo- rum tota est substantia; unde et Forphyrius ait ^ ipsa individua spe- dei partes dici, non species; hoc.autem totum universale esse appa^ ret quod de singulis prœdicatur partibus, integrum autem minime, sed de omnibus simul coUectis, ut haec domus de bis parie- tibus et hoc tecto et hoc fundamento simul acceptis. Hoc autem quod integrum est, universale non potest esse, quippe partes in quantitate universalitas non habet, sed in suae comnumitatis diffusione per multa de quibus singulis pnedicatur. Integrum au- tem singularem ad se prsedicationem habet, ut Socratesqui ex bis est compositus membris. Quod autem Piato, sicut in Isagogis suis Porphyrius meminit^ in specialissimis dividentem quiescere jubeat, ne usque ad individua divisionem porrigat, non tantiun ad naturam dictum est, sed quantum ad individuorum multîplici- tatemet permutationem, quorum quidem subsistentia generaiioni et comiptioni subjecta est, nec eam habet permanentiam quam uni- versalia tenent, quœ quidem existere necesse est, quolibet ex bis in- dividuis quibus diffusa sunt, existente. Infinitas autem ista quam non facit natura rerum, sed nostra inscientia atque exisjtentiae mo- bilitas in bis quidem diu persistere non posset individuis, ut in primis animalium subjectis, aut immobilium accidentium individuis, divi- sionis impedit actum, non naturam. Posset enim natura pati ut et ea quae permittantur individua nostram expectarent divisionem et nos- tram haberent cognitionem. Quod autem divisionem per specialis- simareiiquit cum ipsa infinitavideantur, cuncta simul consideremus, 462 PETRI ÂBiELÂRDl DJALECTICA.
ideo factum secundum pluralitatem suam arbitrer quod, ut et Boe- thius voluit\ secundum unainquainque divisionem duae sufficiant species ad genus proximorumdividendum, aednon duo individua; sed quantumcumque sunt, apponen<k suut, quippe sequaiiter a sua distant specie quorum ipsa, ut dictum est, totà est substantia. Hanc igitur etîam divisiooem quantum ad naturamBoethiusnobis tradidit, cum omnium divisionum doctrinam exequeretur quam Plato relin- *Foi. 193 \\ quendam esse ex actu ipso individuorum dixecat*.
Horum autem totorum qu» intégra sive oonstitutiva dicuntur, alia sunt continua, ut h«c lineaquse continuas habet partes, alianon, ut hic popuius,ciijus partes ^Lisgregataesunt; horum autem totorum divisio non ita eodem casu, id est nominativo, profertur quo divisio universalis. Quod quidem iilud impedit quod ad singulas partes pra&dicationem, qus nominativo fit, non habet id quod est integrum, sed ita eam proferri genitivo convenit: hujus lineœ aiia pais est haec lineola, alia illa, yei hujus popuii aiia pars hic homo, aiia ille. In quibus quidém, secundum constnictionem divisionis universalium, non ipsam iineam, sed partem iineœ per hanc et per iilam dividi di* cunt, quasi sit divisio universalis totius, secundum idscilicet quod pars lineœ de slngulis illis partibus habet prsdicari, ac taiis fit forma constructionis: pars hujus Une» alia est hœc, aiia ilia. De bac enim per se ac de iila pars lineae enuntiatur. Sed in oomibus sensus atque intentio magis est insistea^lus, quam verba* Non enim attendimus partis prœdicationem ostendere, sed totius compositionem, quam quidem monstramus cum hanc rem illius partem esse et illam atten- tlimus, etiam si formam divisionis per aliud etaiiud non oompona*- mus, sed proferamus: hœc et ilia lineola sunt partes hujus lineae. Unde et Boethius, in libro Divisionum, totius fieri divisionem dicit^, cum hominis partes esse Gatoiiem, Yii^liumet aiios dicimus, adsensum potius quam ad verba respiçiens.
In fais quidem totis unitas nature consistere non potest, in quibus partium disgregatio contingit. Neque enim res una est in natura hic p. QUINTA, LIB. DIVISIONUM ET DEFINITIONUM. 465 populus, séd naturaiiter plures, tôt videlieet quot sunt ibi homiaes. Hanc enim totalitatem sola Datcit renun pluralitas, non aliqua rerum secundumeamdem substantiam eompositio. Neque enim eadem sul)&- tantia ex diverse animalium substantiis constitni potest in natura^ ut hœc membra in Socrate, aut conjungi hominnmqiioqueoperatione, ut hoec iigna vel lapides in fabrica hujus doïnus. Horum auteni totorum partes quœ sblafacit pluralitas, non necesse est eidemgeneridisubs- tantiae su{^ani. Hiecenim aibedo et hicdigitusin ùnototocoavenimit; alterum tamen substantiœ et alterum qualitati supponitur. lUas au« tem partes quse in una compositi sui natura uniuntur, eideam generi supponi neceœe est; qui{^ uûa|>otest esse substantia quam materia* iiter naturae omnino discret» constituant, nec eidem supponi gène- ralissimo unum necessarium est^ in natura, cum nulli possint^<aptari praedicamento, quie in rerum natura omnino sunt discreta. Ac for- tasse in his quoque totis quae nostra componit operatio aut ipsa natura disponit, sed non unit in substantia, u:^ de punctis teoemus qu® lineamfaciunt, partes omnes ejusdem generis esse contingit. Sicut autem divisio generis non per quaslibet species suas recte fiet^ sed per proximas, sic nec divistQ totius fer quaslibet partes suas propria erit, sed per principales. Si quis enim orationem per syllabas aut lit* teras divisent, quœ primo loco partes partium sunt, id est dictionum, non recte fecisse vide^itur, sed naturalis ordo est ut unumquodque per illa dividatur quorum conventu statim efficitur: oratio quidem per dictiones, bse vero per syllabas, syllabœ autem per litteras. Ne- que enim syllabœ vel litterœ orationem primo loco constituunt, quod etiam ex signific^tione ejus, quam ex se, cum significativae non sint, non uniant, liquidum est. Qus quidem significatio ex partibus ipsis in orationem contingit, id estdictionibus, qti» sunt nomina aut verba. l^st autem qusestio quas principales, quas secundarias partes vocari conveniat; alii enim secundum constitutionem, alii secundiun des- tructionem bas considérant. Hi namque eas ' principales vocant quae partium partes non sunt, sed tamen totius, ut in hoc bomine animam 464 PETRI ABifiLARDl DIALECTICA.
et corpus, quibus conjungitur, vel in hac domo, hune parietem et hoc tectum et hoc fundamentuni. Qui vero principalitatem secun* dum destructionem considérant, dicunt eas tantum principales esse qudd substantiam totius destruunt, ut caput, quod abscissum homi- nem perimit. Substantiae vero destructionem ideo considérant: ad quantitatis totius diminutionem cujuslibet partis destructio suffi- cit, ut si hic etiam unguispereat, quantitas Socratis corporis eadem^ remanere non potest, cum tanta jam non sit quanta prius erat. Sicut enim per adjunctionem cujuslibet totum crescit, sic per ejus subs- tractionem diminuitur. Cum autem, ungue adempto, quantitas cor- poris eadem non remaneat, Socraticae tamen essentia substantiae non videtur mutata; adhuc enim et homo et Socrates dicitur. Sed non omnia illa qus prius erant secundum quantitatem esse contingit, id est unguem cum caeteris omnibus partibus. Sed nunc quidem utramque sententiam perquiramus.
Hi quidem principales partes eas solum vocant quae partium partes etiam sint, miror quare parietem aut tectum aut fundamentum prin- cipales partes appellant. Nam si domus bifariam divisionem conside- remus, ut illinc ftmdamentum per se partem unam constituamus, hinc autem alteram partem ponamus parietem simul et tectum et fundamentum, inveniemus aut parietem aut tectum partes partis. Sic quoque etiam, quolibet composito, quamlibet principalem partem secundum aliquam divisionem possumus habere secundariam, ut in hoc etiani homine, si hune pedem per se unam partem dicamus, et residuum corpus cum anima alteram accipiamus, aut quamlibet se- cundariam principalem, ut hune pedem qui nulhus partis secundum hanc divisionem pars invenitur. Contingit itaque secundum diversos constitutionis respeetus ejusdem compositi partes et secundarias esse et principales, et quaslibet utramque habere.
lili autem qui secundum totius destructionem in substantia prin- cipalitatem accipiunt, saepe partes quoque partium inter principales recipiunt, ut caput, quod pars est corporis hominem ex anima et cor- * Cod. eodtm.
p. QUINTA, LIB. DIVISIONUM ET DEFINITIONUM. 465 pore conjunctum constituentis. Sed utrum omnes partes destructœ auum etiam in substantîa destruant totum, prius est inspiciendum. Quod utique videtur^ ut quislibet lapilius hujus parietis destructus hanc domum in substantia quoque destruit. Si enim hic lapilius non ^st, baec domus qua ex ipso constat in sua substantia #on remanet, quippe nec existit; si autem ideo non existit, nec suam retinet exis- tentiani. Quod autem, hoc lapillo destructo, hsec domus non sit quse ex ipso constat, ciarum est^ si prius quid per hoc domus accipiatur, discernamus. Haec itaque domus nihil aliud accipitur. quam omnes partes ejusinsimui acceptée. Cum autem et in partibus ejus hic la- pilius contineatur ^, oportet hanc domum esse hune lapillum et omnes simul alias partes. Qui * ergo existentiam huic domui attri- * Fol. 194 1^. buit, profecto eamdem huic lapidi et omnibus aliis simul partibus concedit; quippe nihil aliud est hsBc domus quam hic lapis.et caeterae simul partes omnes. Cum itaque hsc domus existât, oportet hune la- pillum et caeteras omnes simul partes. Quod si hase omnium collectio simul est, profecto et hune lapillum necesse est esse. Si enim hic lapilius non est, non est omnium collectio, id est hujus lapilli simul et csBterorum. Si itaque haec domus est, et hic lapilius. Unde si hic lapilius non est, haec domus non est. Nunc autem dicimus quod si hic lapilius auferretur, in residuis partibus domùs non remanet, sed non haec quae scilicet ex illo lapillo et caeteris partibus constaret; quae quidem singularis domus constituta fuerat ex partibus et secundum omnium partium compositionem haec fuerat dicta. Ubi autem hujus domus substantia, quae in tota ipsius materia est, non remanet, et ipsam domum in substantia necesse estperimi. Neque enim amplius dici poterit: hœc dojnus est de ea quae prius erat, id est de collec- tione hujus lapilli et caeterarum simul partiimi, sed de coUectione tantum reliquarum partium; quae quidem collectio ab alia prorsus quse prius erat, diversa est, velutipars a toto in cujus quantitate clauditur. lUud enim quod modo haec domus dicitur, pars fuerat piîoris domus. Sic itaque ostensum esse arbitror ut si hic lapilius^ * God. non contineatur.
DIALECTIGA. 69 466 PETRI ABiELARDI DIALECTICA.
non est, h»c domus noa et»t, id est hic itpîlius etiimul cœtena partes quae in ejus constitntione poauntfOfr non existunt; et bene banc domunt noo este apparet, desAructd boc lapillo, cum nuiia res bssc domus esse monstrari posât, id est hic lapillos et caeterae pa#es. Sed ibrtasse dicitup, remoto, hoc lapilio et per se exisfeente extia conjunctionem^ domus? ^(necpie 'Cnim 'substantia corporis omnino adnihilari potest) beecîdbmus, qviBS prias «rat, esse, id est hielapiUus et quie cum eo (nerant paitss:eidsterè;^od qui* dem nec nos negamus. Sed non. ideo banc domum esse contii^t. Neque enim baec domus dici poterunt quibas. composkio domos de- fuerit, nec ut b»c domussity materiâesuffîcitexistentîa^ jam enim, ante fabricationem ipsam, domus passent ^ocari ligna, ipsa et lar- pides; sed formœ quoque necessaria est oompositioi.Non>itaque con- sequitur ut si haee ligna et lapides existant, luecidomus existât, nisi scilicet secundum compositionem- quœ in dispositione portium est, maneant. Quam quidem con^positionem,.cumsit omnium simul par- tium, necesse est mutari, qualibet paitium ablata» Videtur quoque et ex natura principalis pattb draionstrari ut boc lapillo destructo domus quoque ipsa omnino destruatur, hoc modo: si emm bic lapillus non ftierit, noa erit illud cujus ipse est paars principalis, quo toto scilicet perempto necesse est et iliud perimi cujuset ipsum eiat pars principalis. Quo itérant destructo, illind quoque désirai necesse est cujus base etiam pars principalis fi&erat, totiensque ex sîngulis partibus destructistotaipsarqnsprincipaliter componunt^ conùnget dèstruir donec^addestructionemparielis perveniatur; quo quidem iaterempto domum necesse est perimi. Sic itaque qualibet parte eu- juslibet compositi ablata, totum necesse estintercipt. Unde omnes secundum destructionem principales esse convenit; Sunt tamea qui buic novissima argumentationi résistera conantur tali ratione: cum dicimus, inquiunt, si hic lapillus non est, boc totum ipsiusnon est, cujus scilicet est pars principalis, veluti bi duo lapides ex natura partis et etiam principalis, consequentiœ firmitas constat, et bi duo lapides secundum totius naturam comprobantur. Cum autem ex eis ad aliud p. QUINTA, LIB. DIVISIONUM ET DEFINITIONUM. 467 totum ipsorum procède, non ex ipsis quasi loto, sed quasi partiliiis< totUm infero, cui quidem inferentiœ oonstantia videtiur supplenda, bœc scilicet: cum sint pattes, et principales; secundum hoc enîm quod prius sequebantur, ut totum tantum aecipiebantur; secundum autem hoe quod anteceduniad aiiud, ut pars considerantur. Cum au^ tein non omne totum partem cont ingat esse, quippe in infinitum subs« tantia cresceret, id quod ut totum prius accipiebamus in consecu-* tione, ut ad aiiud antecederet simul, bac scilicet <;onstantia: quod sît pars. liïÀ autem oonstantia non ^ inteFS6ritur,exU*emorum conjunctio non procedit. Sed hi nimirum miror quarein bis ocrnsequentiis: Si esthomo, est animal, si est animal; est substantia, concédant amplius extremorum conjunctionem. In priori namque*consequentia animai ut genuB sequebatur, in posteriore vevo ut species anteoedh, cui qui^ dem secundœ ' consequentiœ constantia secundum em^m trationem oportet suppleri, cum videlicet non omne genus sitspecies, banc sci- licet constantiam: cum sit animal species substantiœ; quam tamen nec ipsi nec alii apponendam censent. Sic nec in suprapositis rationabi-* iiter apponi constantia videtur, cum médius terminus ex duabus inferentiœ habitudinibus suis «eque et consequi ad iliud et antece-' dere possit ad istud. Constat ilaque et ex ai^^mentatione novissima, qualil>et partium destructa, totum quoque ipsum necessario destrui, ut scilicettomnes partes principales esse oonfiteamur, si vim quoque destructionis in substantia {lensenras. Sicut>«nim, ungue Soeratis ablato, quantitas quaedam in residuo corporemanet, sed non ea tota quœ prias in toto fuerat. sic quoque substantia remanet, sed non ea tota quse prius ^xtiterat, cujus videlicet pars'unguis ademptus exti- terat. Non itaquemagisquantitatem ex ungue destrui conrtingitquam siibstatttiam, cujus «quidem '«ubstantîœ unguis ipse pars fuerat. Sed quid dioemus, si ex caîuslil>et partis destruotionetotiussubstantiiB seq[uitor interitus, cum, ungue perditoauttota etîam manu veipede, Socratem remanere viderinius <et in ipso adhue hominis integrara sttbstantiam permanere? Nonitaque^htehomoinomnâms suis par- ' Non supplevimus.
468 PETRI AB^LARDI DIALECTICA.
tihus »imul coDsistere videtur, sed in his tantum prœter quas reperiri non pûtes!; alioquin aequivoca ejus praedicatio per diversa tempera videbitur, secundum augmenta corporis sui vel detrimenta. Si enim omnium simul quae in homine modo sunt, Socrates aut hic homo nomina fiunt, cum dicitur hoc corpus, hic homo esse, omnia quae in eo sunt prœdicabuntur. Si vero, ungue adempto vel pede abscisse, hic homo de residuo corpore enuntietur, non eadem praedicatio fuerit, substantia jam diminuta, nec hujus hominis sobstantia quae prius erat ea quœ modo est poterit dici, id est haec manus cum relique corpore reliquum corpus esse, sed cujus auctoritas manum quoque ipsam animalis partem esse non annuat, cujus sensum maxime per ipsam exercemus, aut linguam hominis cujus officie nestram profi* • Fol 194 V*. temur humanitatem et discretionem ostendimus, aut manum * etiam ipsam, quae etiam in nobis a/ caeteris animalibus differentiam facit. Oportet itaque ut, manu quoque abiata, hic home qui prius exis- tebat, non maneat; unde quicumque manum abstulit, aut quamlibet hominis partem, homicidium perpétrasse videtur. Sed fortasse non quœlibet hominis destructio homicidium dicitur, sed iila tantum quse animam sedesua expellet; est enim homicidium hominis interfectio, interfectio autem fieri non potesi nisi expulsione animée.
Nunc autem utraque de principaiitate partium sententia cassata, quid nostre prœluceat arbitrio supponamus. Principales itaque partes, ut supra notavimus, nobis appellari videntur quarum ad se cenjunctio- nem totius perfectio statim subsequitur, ut tecte et fundamento aut pariete cenjunctis, demus statim perficitur, sed non ita eerumpartibus compositis; etsi non intecto omnes partes ejus jam sint dispositae, ac simiiiter in pariete aut fundamento, deest tamen adperfectionem do- mus compesitorum etparietis, tecti etfundamenti ad se invicem con- junctio, quorum quidem conventus demus perfectienèm statim reddit.
Libet quorumdam totorum et partium naturam inspicere quœ su- perioribus adversa videntur, cum quibus tamen ejusdem proprietatis in eo cenceduntur, qued intégra dicuntur, ut sunt teta temporalia, ' Supplevimus a.