designari valeat et perfectus, semper dicamus et natus, quatenus et natus ad perfectionem pertineat, et semper ad aetemitatem, quam- vis hoc ipso quod perfectum dicimus, multum ab illius veritatis ex- pressione deviamus; quia quod factum non est, non potest dici per- fectum; et tamen infirmitatis nostrs verbis Dominus condescendens, estote^ inquit, perfeoti, sicut et pater vester cœlestis perfectus est ^.
XVIL Quod solus pater dicatur ingenitus, et non.
IsidoruSf etymologiarum /i6. F/: Pater solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus. Athanasius, de trinitate, lib. KW.Nativitas * Haec usque ad Gregoriut super Job desunt in Turon. — * Greg. opp., tom. I, pag. 917. — ' Hœc usque ad Aagustinat de orthod.f. desunt in Turon.
SIC ET NON. 51 filii Dei ante principium apmd patrem est. Gonfiteor uaum inaasci^ bilrai et uaïuii natum. Confileor patrem omnipot^Atemsiae initio, sine fine, qui omnia tenet et a nuUo tenetur, omnia gubernat et a nulle guberaatur. Quantam habetpater virtutem, tantam habet et filius. Non diminuitur ^enitus ab eo, qui est innascibilis. Spiritus- sanctus née natus nec innaseibilis; si autem dixero natum, duos filios statue. Amgustinus, de ortkodoxafide: Pater, inquit, principium deitatis, a que filins natus, a quo spiritus sanctus fton natus, quia non est filius, necingenitus, quia non est pater. Gregorius, in registre, cap. I: Spirîtum vero sancttun nec genitum nec ingenitum, sed coaeter- num, de pâtre et filioprocedentem. Augustinus, in qumstionibus abOrosio prapasitis et ab ipso solutis, cap. Il: Spiritukn sanc^um née genitum nec ingenitum fidescerta déclarât; quia, si dixerimus ingenitum, patrem affirmare videbknur; sin autem genitum /duos filios credere culpamur; sed, quod ceria fides tenet, nec ingenitus est nec genitus, sed ab utrisque procedens, scilicet a pâtre et filio. Idem, in lib. V de trinitate, cap. VII: Quod ergo dicitur ingenitus, hoc ostendit quod non sit filius; sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius au- tem latine dicitur, sed infilius ut dicatur non admittit loquendi consuetudo. Nihil autem intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodum etiam; si dicatur non genitus, pro «o dicitur ingeni- tus, nihil aliud dicitur. Item: Non ergo jam dicemus ingenitum, quamvis latine dici possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum valet; non ei^o aliud dicimus quam non filiiun. Item: Ingeni-» tusporro quid est nisi non genitus? Sicutenim genitus non ad se ipsum dicitur, sed quod çx pâtre sit, ita, cum dicitur ingenitus, non ad se ipsum dicitur, sed quod ex genitore non sit, ostenditur. Am- hrosias, de incamaiione^dominica^: Cum dudum audierint quidam, di-r centibus nobis, filium Dei qui generatus sit patri qui generavit insqualem esse non posse, quamvis ille generatus sit et iste.genera- verit, quia generatio non potestatisest, sednaturœ; adversus illam quidem quaestionem vocem sibi arbitranturocclusam.Sedvestigium 7- 52 PETRI AB^LARDl vertunt, mutatione sermonis dicentes: quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius naturae atque substantiae? Ergo, ut respondeam, primum omnium ingenitum in scripturis divinis nusquam invenio, non legi, non audivî. Cujus mirabilitatis sunt homines istius modi, ubi dicant nos usurpare non scripta, cum scripta dicamus, et ipsi ob- jiciant quod scriptum non sitP Item asserant ubi ingenitum patrem legerunt; item verbum ingeniti ubi legerunt, demonstrent. Lectum est, inquiunt; nAn Ârius dixit ingenitiun patrem, et genitum et créa- tum fiilium. Quo auctore contra apostolica scripta contendunt. Si modo Ârii se discipulos fateantur I Sed si illi dicunt quod Arius jus- tius, ego debeo dicere quod Apostolus dixit: patrem non ingenitum, fiiium et genitum dixit. Quod legi, non nego, imo libenter usurpo; quod non legi, usurpare non debeo. Sed usurpent ne forte dicant quia genitum non legimus patrem, ideo ingenitum existimare debe- mus. Intelligitur ergo hoc, non legitur; sed nec spiritum sanctum genitum legi. Ergo et spiritus sanctus ingenitus secundum nostram sententiam nominandus est.
XVIII. Quod œtema generatio filii narrari vel sciri vel intelligi possit, et non.
Hieronymus, super Ecclesiastem, ubi dicitur: Quis scit spiritum filiorum hominum, 51 ascendat sursum et spiritus pecoris descendat deorsum in terram? adjiciendo: quis difficultatem rei voluit demons- trare? per nômen enim quis in scripturis sanctis non pro impossibili sed pro difficili semper accipitur, ut ubi: generationem ejus, scili- cet Christ!, quis enarrabit? Idem, in prologo super Isaiam: Neque, ut Montanus somniat, prophetœ in extasi sunt locuti ut nescirent quid loquerentur, et, cum alios erudirent, ipsi ignoraient quid dicerent. Sic, juxta Salomonem qui loquitur in proverbiis: sapiens intelli- git quœ profert de ore suo, et in labiis suis portabit sententiam, et ipsi sciebant quid dicerent. Itejfi: Quomodo sapientes prophetae, SIC ET NON. 53 instar brutonim animalium, quid dicerent ignorabant? Legimus et in alio Apostoli loco: Spiritus prophetarum prophctis subjecti sunt, ut in sua habeant potestate quando taceant, quando loquantur. Idem, super Isaianif libr. I: Audituaadivi a Domino. Propter hoc enim proprie videntes vocabantur, qui dicere poterant: oculi nostri semper ad Dominum. Istos cordis oculos et sponsa habebat in Cantico can- ticonun, cum ei sponsus dicit: vulnerasti cor meam, soror mea sponsa, uno ex ocalis tais. Et in evangelio legitur: lacema corporis tui est oculos tuus. In veteri quoque dicitur testamento quod populus audivit vocem Dei. Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in extasi et cordis amentia prophetas putat ventura dixisse; ne- que enimvidere poterant quod ignorabant. Origenes^, in epistola Pauli ad Romanos: Secundum revelationem mysterii temporibus œtemis taciti, etc. Sed requirendum est utrum ita dicat in silentio habi- tum, ut omnino nullus agnoverit, nec ipsi quidem qui annuntia- bant prophetse. Mihi quidem valde absurdum videtur'ut dicamus prophetas ita scripsisse de sacramentis divinis, ut non intelligerent quae dicebant, cum scriptura dicat: Sapiens intelliget quœ de ore ejus procédant et in labiis portât intellectam. Si vero non intellexerunt quae de ore proprio proferebant, non erant sapientes. Unde si stultum est prophetas negare sapientes fuisse, restât ut intellexerint quac proferebant. Paulus dicit se audisse verba qus non licet homini loqui; non quod ipse ignoret quod audierit, sed quod aiiis pan- dere quœ sibi sunt indicata non liceat Ita ei^o potest et hoc loco dictum videri, sacramentum in silentio habitum, quod scirent qui- dem prophet», sed hominibus, scilicet vulgo, non manifestave- rint, si silentio texerunt sanctum prœceptum Dei usque quoad tempus adesset, et verbum caro fieret. Aagustinas, super Johannem: In princi- pio erat verbum, et verbam erat apud Deam, et Deus erat verbum. Hoc animaiis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc. Quare ergo legitur, si sileturp aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quum rursus esse non ' Turon. deest hic locus Origeim.
54 PETRI AB^LARDI dubito in numéro vestro quosdam a quibus possit non sohim ex- positum capi, sedet, antequam exponatur, intellîgi, non fraudabo eos qui possont capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Idem, de trinitate, libr, II: Non alîud est illi esse de paire, vel nasci de pâtre, quam videre patrem; aut aliud videre patrem operantem, quam.pariter operari. Hieronymus, super Matth.y libr. generationis Jesu Ghristi: In Isaia legîmus: generationem ejus quis enarrabit? Non ei^o putemus evangelium prophète esse contrarium, ut quod iil« inrpossibiie dixit, effatu hic narrare îaci» piat; quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione dictum est. AugustinuSy lib. II contra Maximum: Distinguere inter banc gene^ rationem et banc processionem nescio, non vaieo, non sufficio, quia et iUa et ista est inefiabiiis, sicut propheta de fiiio ait: gene- rationem ejus quis enarrabit? Athanasius\ de trinitate, libr. VI cap. II: Maiedictus qui înenarrabiliter filium vere genitum de substanlia patris esse non coniitetur, fiât, fiât. Idem, libr. VIII: O homo, dei- tatem quaeris, vitupero te. Si credis, bene facis; credere tibi jussum est; non discutere pennissum. Si autem discutis et dicis: quomodo paterP 'de iumine excidisti; et si dixeris: quomodo fiUus? occurret tibi: generationem quis enarrabit? Unde ergo ne similiter excidas a lumine; nemo enim novit patrem nisi fiiius, nec filium nisi pater. Ambrosius, de fide, ad Gratianum imperatorem: Mihi impossibile est generationis scire secretimi; supra potestates, supra angelos, supra cherubim, supra serophim, supra omnem siensum est. Scrutari non licet supema mysteria; iicet soire quod natus, non iicet discutere quemadmodum. Item,: Credere jussum est, et non discutere per- missum est. Item: Mysterium patris nec angeli potuerunt compre- hendere. Augustinus, qtuestion. veteris et novœ /e^i^: Chenibim et seraphim non comprehenderunt penitus quidDeus sit, quia nemo novit patrem nisi fiiius.
* Hi dtto Athanasii loci desunt in Turon.
SIC ET NON. 55 XIX.
Qood de œterna generatiooe filii illud sit accipieiidum: Ego hodie genui ie, Aagastinus, super secundum psalmum: Filim meus es tu; ego hodie genui te. Quamcpam possit etiam ille dies in prophetia dictus videri quo Dominus secundum hominem natus est, tamen hodie quia praesentiam significaty atque in setemitate nihil prœteritum est, quasi esse de- sierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesens tantum accipitur hoc quod dictum est: ego hodie genui te; quo sempiternam gênera- tionem sapientiae Dei, quae est unigenitus fiilius, fides sincera et ca- tholica praedicat. Idem in libro V, contra hœreses: Audi adhuc, qui negas Deum genuisse filium, audi quid pater dicat per Isaiam: Numquid ego, ^ai alios parère facio, ipse non pariam? dicit Dominus. Si ego qui generationem cœteris aliis tribuo, sterilis ero? dicit Domi- nus. Gui dictum est: Jilias meus es tu; ego hodie genui te. Irrides, cum audis hodie; apud Deiun nunquam crastinum, nunquam hes- temus dies est, sed semper Ao(^i6. Idem^, in Enchiridio, cap.XLIX: Non enim genascebantur qui baptismate Johannis baptizabantur, sed quodam praecursorio ministerio, qui dicebat: parate viam Domino. Huic, in quo solo renasci poterant, parabantur. Hujus enim bap- tisma est non in aqua tantum, sicut fuit Johannis, verum etiam in spiritu sancto, ut de illo spiritu sancto regeneraretur quisquis in Christum crédit; de quoChristus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa patris quae super baptizatum facta est: ego hodie genui te; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immu- tabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad unigeniti patrem pertinere monstraret. Ubi enim dies, nec hesterni fine inchoatur nec initio crastini terminatur, semper hodiernus dies est. In aqua ei^o baptizari voluit a Johanne, ut magna ejus commendaretur hu- ' Hic locus deest in Turon.
56 PETRI AByELARDl militas. Idem, in sermone Ilferiœ paschalisy qui sic incipit: Non minus etiam nunc laetari debemus quam hestemo die lœtati sumus. Chris- tus qui nos iiluminavit nobis dies factus est; ipse pro nobis hodie genitus est, secundum quod David ex persona Dei patris ait: Filins meus es tu; ego hodie genui te. Non quod in die illa genuerit filium, sed quod ipsum filium, diem lucemque genuerit, qui fulgeat cunc- tis, luceat universis. Hodie autem dicitur quod velut prsesens et indeficiens lumen de ipsa perpetuitate fulgoris una dies esse videa- tur; quod enim nec vetusta antiquitate subterfugiunt nec fiitura ignoratione praetereunt. Item: Quo autem tempore dictum sit filio: ego hodie genui te, scîre debemus non illo quo ex Maria secundum carnem natus est, nec illo quo secundum divinitatem ex Dei patris ore processit, sed illo tempore quo a morte resurrexit. Sicut enim apostolus Paulus ait: Resuscitans dominum Jesum, sicut scriptum est in psalmo: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Recte ergo tune hodie vocitatur, quia de inferorum tetra nocte ad superos, velut prœclarum lumen, emicuit. Idem, in tractatude incarnatione Domini: De eo quod minor est pâtre et consubstantiatis est matri \ pro- pheta cecinit dicens: ego hodie genui te. Item: Illa prophetia nativitatem (uturae carnis ostendit, eo quod de Maria virgine nuper natus est. Nam de aequalitate divinitatis ejus cum pâtre non ^icit: hodie genui te, sed, ante luciferum genui te, scilicet antequam dies vel an- geli fièrent. Ambrosius, de sacramentis, lib. III: Quid est regeneratio? habes in actibus Apostolorum, quod ille versicùlus in psalmo: Filius meus es tu; ego hodie ge^i te, ad resurrectionem spectare videatur. Namque in actibus Apostolorum Petrus apostolus sic interpretatus est, quod tune quando resurrexit filius a mortuis, vox patris resul- taverit: Filius meus es tu, etc. Unde et primogenitus a mortuis dici- tur; resurrectio est quando de morte ad vitam transimus. Sic et in baptismate, quia similitudo mortis est dum mergis, dum resurgis similitudo fit resurrectionis^. Recte itaque secundum interpretationem ^ Sic Codd. L0CU8 hic non reperitur in Edit tom. VIII. Append., pag. 5i seqq. — SIC ET NON. 57 apostoli Pétri, sicutilla resurrectio generatio fuit, ita et ista resur- rectio regeneratio est. Hilarias super Matth}, cap. H, de Domino bap- tizato: Nam baptizato eo, reseratis cœlorum aditibus, spiritus sanctus emittitur et specie columbae visibilis agnoscitur, et istius modi pa- ternae pietatis unctione perfunditur; vox deinde de cœlo ita locuta est: Filins mens, etc. Idem, in II psalm.:Natus est rursum ex baptismo et ^ fuit tum Dei filius, ut et in id ipsum et in id aliud nasceretur. Scriptum est autem, cum ascendisset ex aqua: Filius meus es tu: ego hodie genui te; sed secundum generationem hominisrenascentis, tune quoque ipse Deo renascebatur in filium. Sed id quod nunc in psalmo est: Filias meus es tu, etc., non ad virginis partum, neque ad lavacri regenerationem, sed ad primogenitum ex mortuis pertinere apostolica auctoritas est. Namque in libro actuum Apostolorum ita dictum est: susdtans dominum nostrum Jesum, sicut in psaimo primo scriptum est: Filius meus, etc., cum suscitavit eum a mortuis, amplius non re- gressurum in interitum. Idem, in lib. XI de trinit..-Jésus quemadmodum in virtute et spîritu Dei unctus sit, non ambiguum est tune, cum ascen- dante eo de Jordàne vox patris audita est: Filius meus es tu, etc., ut per hoc testimonium sanctificatâB in eo camis unctio spiritalis virtutîs cognosceretur. Item: Denique ille prophétise sermo posteriorem unc- tionem hanc, quae in tempore esset, ostendit dicens: Dilexisti justi- tiam, et odisti iniquitatem, etc. Meruisse posterius est quam esse. Si igitur nativitati unigeniti unctionem Dei deputamus ', quae unctio ob meritum dilectœ justitise et perosœ iniquitatis indulta sit, pro- vectus potius per unctionem unigenitus Deus quam genitus intel- ligetur; jamque per incrementa et profectus deus consummabitur, qui non natus deus sit, sed in deum sit unctus, ex merito; et jam per causam erit deus Christus, et non omnis causa per dominum nostrum Jesum ^ Christum.
^ Ttiron. deest prior hic Hilarii locus usque ad: Hilarius saper secundam psalmam: Natus est, etc. — 'Turon. deest. et — ' Edit. pag. 1094. depatabimus, — * Turon. ut in Edit. deest nostrum Jesum.
SIC ET NON. 8 58 PETRI ABiELARDI XX.
Quod primus psalmus de Ghristo sit accipiendus ^.
Hieronymus, in majore breviario ^: et in via peccatoram non stetit. Non dixit: non ambulavit; hoc quippe impossihile est; quia nullus ahsque peccato non stetit, hoc est non perseveravit in delicto, sed per pœnitentiam ad meliora conversus est. Item: et omnia quœcunque faciet prosperabuntar. Judœi hune psalmum dictum esse existim^nt de Josia, quod solus inter profanos reges non abierit in consilio im- piorum, sed secutus sit legem Dei. Unde hoc: et omnia qimcunque faciet prosperabuntar y de nullo sanctorum accipi potest^ nisi forte in futùro sœculo. Melius igitur de eo inteliigimus homine qui a Sal- vatore assumptus est, non quo aliùm assumsisse, alium assumtum esse testemur; sed quo unus atque idem filius Dei et filius hominis. Idem, in minore breviario, quod sic incipit: Psalterium est quasi magna domus. Beatus vir qui non abiit. Quidam putant ut beatus iste vir secundum hominem, Christus sit. Bona quidem voluntas, sed imperitia est; si enim vir beatus hic Christus est, et Christus legem dédit, quomodo de Christo dicitur: in lege domini voluntas ejas. De- nique quomodo alteri ligno comparatur, et dicitur: et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum. Omne quod com- paramus, minus est ab eo qui comparatur. Videtis igitur quia super Domini persona non potest interpretari psalmus, sed generaliter de quolibet.
XXI.
* Quod illud: eructavit cor meum, de gênera tione filii sit accipiendum ^.
Hieronymus, in psalmo XLIV: Eructavit cor meum verbum bonum. Psalmus iste nuntiatur voce paterna. Eructavit cor meum verbum, non de conjunctione corporea, sed de corde; protulit aequale sibi verbum, * Deest hœc quœstio in Turon. — * 0pp. Hieron., tom. II, Append. pag. 132. — * Turon. deest hsec quœstio.
SIC ET NON. 59 per quod facta sunt omnia; dico ego opéra mea régi; loquor ipsi verbo, régi filio, et cuncta perficiuntur. Idem, defilioprodigo: Vitulus sagmatus, qui ad patris immolatur salutem, ipse Salvator est, cujus qiiotidie came pascimur, cruore potamur, pinguedine saturati, vir- tutum laudem ejus erumpimus dicentes: eructavit cor meum, etc.; iicet quidam superstitiose magis quam vere, non considérantes textum psalmi, ex patris persona hoc ari)itrantur inteliigi.
XXIL Quod solus filius ex substantia patris non sît, et contra ^ Hieronymus, lih. Il ad Pammachium et Marcellam: contra accusa- torem defensio. Multa in libro Eusebii scandala reperiuntur et aper- tissimae blasphemiae. Dicit filium patris ministerium, spiritum sanc- tum non de eadem patris filiique substantia. Ambrosias, lib. IV de tnnitate, cap. V: Inventa est in utero haffens de spiritu sancto. Quod ei^o ex aliquo est, aut ex jubstantia est aut ex potestate ejus; ex substantia, sicut filius, qui ait: Ex ore Altissimi prodivi, sicut spiritas qui a pâtre procedit; ex potestate, sicut illud est: Unus Deus pater, ex quo omnia. Nicœna synodus: Credimus in unum Deum patrem om- nipotentem, omnium visibilium invisibiliumque factorem; et in unum dominum Jesum Christiun, filiiun Dei unigenitum, hoc est ex substantia patris, deum ex deo, lumen de lumine, etc.
XXIII.
Quod spiritus dominiferehatur super aqvLCLS intelligendum sit de spiritu sancto *.
Ambrosias, de sacramentis, sermone /: Vidisliaquas non solas, crede divinitatis illic adesse praesentiam. Spiritus ferebatur super aquas, dicit propheta. Verbo Domini cœli Jirmati sunt, et spiritu oris ejus ^ Turon. deest haec quaestio. — *Turon. multa sunt turbata et hoc disposita ordine: 1* Hieronymus super Genesim usque ad spiritum tuum et creahuntur. a*" Amhrosius de sacra* 8.
60 PETRI ABiCLARDl omnis virtas eoram. Qui super ferebatur, operàbatur. Accipe aliud testimonium: Non permanebit, inquit, spiritus meus in hominibus, quia carnes sunt; quo ostendit Deus quia carnalem immunditiam gratia spiritualis avertit. Idem, in Hexameron, de die primo: Et spiritus Domini ferebatur saper aquas. Spiritum sanctum accipimus, ut in constitu- tione mundi opéra divinitatis^ eluceant. Praemisso enim quia in prin- cipiofecit Deus cœlum et terram, id est, in Christo vel per filium Deus fecit, quia omnia pcr ipsum fada sunt, supererat plenitudo opéra- tionis in spiritu, sicut scriptum est: Verbo Domini cœlijirmati sunt, etc. Spiritus Dei superferebatur aquas; ornando enim polos cœli, germi- naturis terris pulchre spiritus superferebatur, quia per ipsum habe- bantnovorumpartuum semina germinare, secundum quod dixitpro- pheta: Emitte spiritum tuum, etc. Denique Syrus, qui vicinus Hebraeo est, sic habet: et spiritus Deifovebat aquas, id est vivificabat, ut in novas cogeret ^ creaturas et fotu suo animaret ad vitam. Nam et spiri- tum sanctum legimus creatorem, dicente Job: spiritus divinus qui fecit me. Item: Sive, ut quidam volunt, aerem accipiant, respondeant qua ratione dixerit spiritum Dei, cum satis fuerit spiritum nuncu- pare. Hieronymus super Genesim, in libro hebraicarum quœstionum: Et spiritus Dei ferebatur super aquas; pro eo quod in nostris codicibus. scriptum est ferebatur, in hebraico habet: merefeth*, quod nos appellare possumus incubabat sive confovebat, in similitudinem vo- lucris ova calore animantis. Ex quo intelligimus non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur, sed de spiritu sancto, qui et ipse vivificator omnium a principio dicitur; si autem vivificator, et conditor; quod si conditor, et Deus. Emitte, inquit, spiritum tuum et creabuntur. Augustinus super Genesim, libr. I: Spiritus Domini fereba- tur super aquas. Egenus atque indigens amor ita diligit, ut rébus quas diligit subjiciatur; propterea, cum commemoretur spiritus Dei, in quo sancta ejus benevolentia dilectioque intelligitur, sumentis usque ad spiritualis avertit, 3* Augustinus super Genesim usque ad amare putaretur. 4° Idem in libra qaœstionum usque ad omnem creaturam. — * Abrinc. trinitatis. — ' Abrinc. foveret. — * Vid. Hieron. opp. tom. H, pag. 5o8.
SIC ET non: 61 perferri dictus est, ne facienda opéra sua per indigentiae nécessita- tem potius quam per abundantiam benefiœntiœ Deus amare puta- retur. Idem, de incamata deitate, ad Januariam: Spiritus igitur Dei qui super aquas ferebatur in principio, puto quod non sit alius quam spiritus sanctus, non tantum secundum historiam, sed secundum in- telligentiam spiritualeni. /J^m, in libro qaœstionum veteris et nov. leg., cap, LVI: Si ideo spiritus sanctus putatur quia Dei spiritus esse legitur, inanis est assertio. Ait Dominus: Non permanebit spiritus meus in istis hominibus, propterea quod sint caro. Et in subjectis: ^ed delebo, inquit, omnia ab homine usque ad pecuf. Hoc utique dixit, quia diluvium inducere habuit super terram. Numquid ^ hic spiritus sanctus potest intelligi? De animabus enim dixit. Et in Ezechiele sic dictum est: Hœc dicit Dominus ossibus istis: extendam super vos cutem, etdabo in vos spiritum meum, et vivetis. Item: Et anima bominis spiritus dicitur et ventus similiter, et aer, et anima pecoris, etangeli, etquse- cunque acceperunt ut vivant per substantiam propriam. Item: Quo- tiescunque autem spiritiun, qui proprie de Deo est, vult scriptura significare, addit dicens spiritum sanctum, ut per hoc creatura non inteiligatur. Moyses autem cum creaturam hylicam^, id est confusio-