piunt? Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? Et ipsi, inquis, peccaverunt. Contradicit Apostolus; magis Apostolum audio quam te: Nondum natis nec aliquid agentibas boni et mali, etc, Isidorus, de $um- mo bono, lib. I: Innoxios esse. infantes opère, non esse innoxios co- gitatione, quia motum quem gerunt in mente, nondum possunt exer- cera opère; ac per faoc in illis aetas est imbecillis, non animus; ad nutum enim voluntatis non obtempérât illis fragilitas corporis, nec adeo opère nocere possunt, sicut cogitatione moventur. Gregorias, dialog. lib.IV, cap. XVIIJ, de puero blasphemo: Et si omnes baptizatos infantes atque in infantia morientes ingredi regnum cœleste creden- dum est, omnes tamen parvulos qui jam loqui possunt, régna cœles- tia ingredi credendumnon est, quia nonnuUis parvulis ejusdem re- gni cœlestis aditus a parentibus clauditur, si maie nutriantur. Nam 91C BT MOM. i4 10(i PETRI AByfiLARDI quidam in hac urbe notissimus ante tnennium filium habuit, anno- rum, sicut arbitror, quinque, quem nimis carnaliter dilig^ns, remis- se nutriebat, atque idem parvulus, quod dictu grave est, mox ejus anîmo ut aliquid obstitisset, majestatem Dei blasjphemare consue- verat. Qui, in hac ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum pater in sinu teneret, sicut testati sunt qui présentes f«eriint, hiaiignos spiritus ad se venisse puer adspiciens cœpit clamare: Obsta, pater, obstal Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit et animam reddidit. Ut enim Deus ostenderet pro quo reatu talîhus fiiisset executoribustraditus, unde viventem pater suus noluit corrigere, hoc morientem permisit intrare, quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset.
CIX.
Quod tantuindem yalebat circumcisio in antiquo populo quantum nunc baptismus, et contra.
ex.
Quod baptizatus a qiiocumque non sit rebaptîzandus, et contra.
CXI. Qaod.ficto etiam per baptisnram peccata diinittantur.
GXII.
O^od una baptismi immersio sufficiat, et non.
CXIII.
Quod etiam sine sacramento altarîs baptismus sufficiat, «t non.
SIC ET NON. 107 CXIV.
Quod in baptismo Johannis peccata dimitiebantur, et non.
cxv.
Quod nihil adhuc definitum sit de origine aninicie, et contra.
Aa^astinas^ retractationum lib. I: Item alio loco de animo dixi se- curior: rediturus in cœlum. Iturus autem quam rediturus dixissem securîus, propter eos qui putant animos humanos, pro meritis pec- catorum suorum de cœlo lapsos sive dejectos, in corpora ista detrudi. Sed ita dixi in cœlum, tanquam dicerem adDeum, qui ejus est conditor, sicut beatus Gyprianus non cunctatus dicere: nam cum corpus e terra, spiritum possideamus e cœlo. Et in libro Ecclesiastœ scriptum est: Spifitus revertitar ad Deam qui dédit illum. Quod itaque sic intelligen- dum est, ut non resistamus Apostolo dicenti nondum natos nihii agisse boni aut mali. Sine controversia ergo quœdam originalis regio beatitudinis animi Deus ipse est, qiii eum non quidem de se ipso genuit, sed de nulla re alia condidit. Quod autem attinet ad ejus originem, utrum de illo uno sit qui primus creatus est, quando fac- tus est homo, an similiter fiant singuli singulis, nec tune sciebam nec adhuc scio. Gregonns Secundo ^, sewo Dei incluso: De origine ani- mae inter sanctos patres f^quimtio non parva est versata. Sed utrum ipsa ab Adam descendent, an certe singulis detur, incertum reman- sit; eamque in bac vita insolubilem fassi sunt esse quœstionem. Gra- vis enim est quaestio, nec valet ab.homine comprebendi; quia, si de Adam substantia anima cum carne nascitur, cur non etiam cum came moritur? Si vero cum came non nascitur, cur in ea carne qute de Adamprolata est, oUigata.peccatis tenetur? Sed cum hoc sit incer- tum, illud incertum non est quia, nisi sacri baptismatis gratia fuerit reoatus homo, omnis anima originalis peccati vinculis est obstricta.
^ Sic Coda, Edit Secundino, Cf. Greg. papB opp., tom. II > pag. 964 M{q.
là.
108 PETRI AB^LARDI Hinc enim scriptum est: Non est mundus in conspectu ejus nec anius diei infans super terrant. Hinc David ait: in iniquitatibus conceptus sum. Ex libro Sapientiœ: SoTiiius sum animam bonam, et cum essem magis bo- nus, veni ad corpus coinquinatura. Ex obseqaio mortuorum, quo ad Deum dicitur: Ut animam ad te revertentem blande leniterque susci- pias. Ex libro Jeremiœ, apud Augustinum \ qui sic incipit: De reliquis quae ad finem pertinent, an certe quod ecclesiasticum est, secimdum eioquia Salvatoris: Pater meus usque mecum operatur et ego operor; et illud Isaiœ: Qui format spiritum hominis in ipso; et in.psalmis: Qui per singuios corda eonun; quotidie Deus fabricatur animas et conditor esse non cessât, Item: Qui dicunt prius animas fuisse quam nati sint, et non corpori secundum exemplum primi hominis a Deo quotidie fieiî, anathema sint. Ambrosius, libro II de Gain et Abel: Inseritur hoc loco dogma de incomiptione anims, quod in ipsa vera et beata vita sit, qua unusquisque bene cum suis vivit, multo purius ac beatius cum hujus carnis anima nostra deposuerit involu- crum, et quasi quodam carcere isto fuerit absoluta corporeo, in illuni superiorem evolans iocum, unde nostris infusa visceribus cum pas^ sione corporis ejus ingemuit. Gennadias, de dogmatechristiano: Animas hominum non e^se ab initio inter esteras inteilectuales naturas,- nec simui creatas sicut Origenes fingit, neque cum corporibus per coitus seminari, sicut Luciferiani, Cyrillus etaiiqui Latinorum prae- sumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente; sed dicî- mus corpus tantiun per conjugii copuiam seminari, Dei vero judicio coagulari atque compingi et formari, ac formato jam corpore ani- mam creari et infîindi, ut vivat homo ex anima constans et corpore; creationem vero animae solum creatorem nosse. Idem: Anima humana non cum carne moritur, quia, ut dictum est, nec cum came semina- tur, sed, formato in ventre matris corpore, Dei judicio creari et infîm- di. HilariuSy saper psalmam GXXIX: Deus, hominem ad imaginem sui faciens, eum ex humili natura cœlestique composuit, anima videiicet et corpore; et prius quidem animam de unô illo et incomprehensibili * NuUus ÎD Edit. apud Augustinum Jeremiœ liber repertus est.
SIC ET NON. 109 nobis virtutis suae opère constituit. Non enîm cum ad imaginem Dei ho- minemfecît, tune et corpus eflFecit. Genesis edocet, longe postea quam ad imaginem Dei homo erat factus, pulverem sumptum formatumque corpus; dehinc rursum iii animam viventejii per inspirationem Dei factum, naturam hanc^ id estterrenam atque cœlestem, quodam iuspi- rationis fœdere copuiatam. Augustinus^ dejide, acf Pefrum: Credimus jam formato corpore animam creari et infundi, ut vivat in utero homo constans ex anima et corpore. Idem, in libre quœstionum vet, et nov. legis, cap. XXHl: Inhonestum puto animas generari, ut anima nascatur ex anima. Nam si cum semine et anima existit, multae animae quoti- diepereuntcumfluxo semine. Item:Quod manifestius déclarât Moy-' sesdicens: Si quis mulierem habentem in utero perçussent etaborta- verit^ si quidem formatum fuerit, reddet animam pro anima; si vero informatum fuerit, pecunia mulctetur; manifeste declarans non esse animam ante formam. /f<?m; Consideremus facturam Adœ; in Adam enim exemplum datum est, ut intelligàtur quia jam formatum corpus accépit animam. Non poterat animam limo terrœ admiscere et sic for- mare corpus; sed primum oportebat domum compaginari et sic habi- tatorem induci animam. Idem, de quantitate animœ: Anima est facta similis Deo, quia Deus fecit eam immortaiem, indissolubiiem, quae de nihilo facta est. Item: Sicut elementa pura non habentaliqua prae- jacentia vel actu vel natura, exquibus naturaditer componantur, ita nec anima. Idem, in libro de origine animœ: Anima non de Deo est, sed ab ipso de nihilo est creata. Item: Si autem de nulla re alia fa£ta «st, de nihilo facta est, procul dubio, sed ab ipso. Idem, ad H ieronymum: Hoc certe sentis quod singulas animas singuiis nascentibus modo Deus fa- ciat. Idem, ad Optatum: Beatus Hieronymus, tam sanctum Victorinum martyrem quam plerosque secutus Gatholicos, se potius fieri quam propagari animas credere significavit, illud etiam adjungens animarum propaginem occidentalemPtenere solere^. Idem, adeamdem:Qm anima- rum propaginem iiiconsiderata temeritate defendunt. Idem^ ad eam-- dem: Quis hsec ita intelligere malit: omnes animœ eor\im qui exierunt ' Cf. August. opp., toin. II, pag. 705-706.
110 PETRI ABiELARDI ex femorîbus ejus, ut etiamsic possit intelligi secundum corpus tan- tum exiisse homines de femoribus patrisP Idem mrsus, in epistola ad Hie- ronymum, de eodem loquens: Optarem ut haec sententia vera esset; si vera est, ut a te invictissime defendatur. Non «nim quod dîctum est: spiritus revertitur ad Dominant qui dédit illum, istam sententiam confir- mât quam volumus esse nostram. Idem, ad eumdem, de eo quôd dicitur Deus rèquievisse septimo die abomni opère: Novas, inquit, creando animai singulis^ingulas, suam cuiquè nascenti, non aliquid facere dicitur quod ante non fecerat. Jam enim fecerat hominem hune, et nunc facit non instituendo quod non erat, sed multiplicando quod erat. Idem^ saper Genesim ad litteram: Si quaeratur unde Christus ani- mam habuerit, malim dicere unde Adam quam de Adam. Item: Qui amat cames in uteris matrum ut oriantur. Remipas, mp^rpsalmam: Domine,' qaando respicies^ restitue animam meam^ efc.: Unica vocatur anima Christi, quœ, unice ex virgine nata, unice conversata, singula- riter resurrexit, singulariter cœlos ascendit. Isidorus, de summo bono, lib. I, cap. Xll: Animam non esse priusquam corpori misceatur; sed tune eam creari, quando et corpus creatur cui admisceri videtur, cre- dimus.
'cxvi.
Quod peccata patrum reddantur in filios, et contra.
CXVII.
' De sacramento al taris. Quod sit essentialiter ipsa veriias carnis Christi et sanguinis \ et contra.
cxviir.
Quod eucbaristia nunquam sit danda intincta, et contra.
CXIX.
Quod prœsbyter uxoratus a subjectts non sit abjiciendus, et contra^ ' Abrinc. deest et sanguinis.
CXX.
Quod haçretid non prosit oblatio, et contra.
CXXI.
Quod missa ante horam tertiam non sit celebranda, nisi in natali ^ CXXII.
Quod omnibus nuptiœ concessœ sint, et contra.
CXXIII. Quod conjugium fuerit inter Josephum et Mariam, et contra.
CXXIV.
Quod liceat habere concubinam, et contra.
cxxv.
Qaod non sit conjugium inter infidèles, et contra. CXXVI.
Quod, demissa fornicante uxore, viro liceat alteram ducere, et contra.
CXXVII.
Quod adultéra nuUo modo retinenda sit, et contra. Abrinc. deest mn in natali.
112 PETRI ABiELARDI CXXVIII.
Quod saepius nuberc lice^t, et non.
CXXIX.
Quod nullus huinanus concubitus esse possit sine culpa, et contra.
cxxx.
Quod nulli iiceat eam cum qua fomicatus fuerit in conjugium ducere, et contra.
CXXXI.
Quod sterilis non videatur ducenda, et contra.
CXXXII.
Quod virginitas non prâecipiatur, et contra.
CXXXIII.
Quod nuptiae quoque praecipiantur, et non.
CXXXIV..
Quod nuptiae sint bonœ, et contra.
cxxxv.
Quod dilectio proximi omnem hominem complectatur, et non.
Aagustinus, de doctrina christiana, lib. /.-Oinnes autem œque diligendi sunt. Sed, cum omnibus prodesse Qon possis, hîs potissimum consu- SIC ET NON. 115 lendum est qui iocorum et temporum vel quarumlibet rerum opor- tunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte juncti sunt^ Item: Quarc se vult diligi? Non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeter- num praeinium conferatur. Hinc efficitur ut inimicos etiàm. diliga- mus. Non enim eos timeraus qui nobis quod diligimus auferre non possunt, sed miseramur potius qui tanto magis nos oderunt, quanto ab iUo quem diligimus separati sunt. Item: Utrum ad iUa duo prae- cepta etiam dileclio pertineat angelorum, quaeri potest. Nam quod nul- lum^ exceperit, quum praecepit ut proximum diligamus, et Dominus ostendit et apostolus Paulus. Item: Duo prœcepta protulerat atque in eispendere totam legemprophetasque dixerai. Item.-Dominus ait: vade et fac similiter; ut videlicetesse eum proximum intelligamus, cui vel exhibendiun est officium misericordise si indiget, vel exhibendùm si indigeret. Ex quo est jam consequens ut etiam ille a quo nobis hoc vicissim exhibendùm est, proximus sit noster; proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Item: Paulus dicit: non adulterabis; non homicidium faciès; non hira- beris; non concupisces, et si quid est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Item: Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, co- gitur fateri, quod scelestissimum est, visum fuisse Apostolo non esse peccatum, si quis aut non christiani aut inimici adulteraverituxorem. Item: Jam vero si vel cui praebendum vel a quo nobis praebendum officium misericordiae, recte proximus dicitur, manifestum est hoc praeceptum quo jubemur diligere proximum, et sanctos angelos continere*, a quibus tanta nobis misericordiae impendimtur officia. Ambrositts, super epistolam Pauli ad Romanos: Nemini quicquam debeatis. Pacem vult nos habere, si fieri potest, cum omnibus; di- lectionem cum fratribus. Qui enim diligit proximum, legem im- plevit, legem Moysis. Nam novae legis mandatum est etiam inimi- cos diligere. Diliges proximum tuum sicut te ipsum; hoc scriptum est in Levitico. Item: Dilectio proximi malum non operatur; pleni- ' TuTon. jungantar. — ' Turon. nuUam hominem. — ' Codcl. contineri.
5IC ET NON. i5 114 PETRI ABiELARDI tudo enim^ legis est Dei. Malum non operatur, quia bona est dilectio, nec peccari potest per iilam quae legis est perfectio; sed qiiia tempore Ghristi addi aiiquid oportuit, non solum proximos sed înîniicos diiigi prsecepit. Unde plenitudo legis est dilectio, ut justitia sit diligere proximum; abundans vero et perfecta justitia etiam inimicos diligere.
CXXXVI.
Quod sola cari tas virlus dicenda sit, et non.
Augastinas, ad Macèdoninm judicem: Virtus nihil est aliud quam di- ligere quod diligendum est; id eligere, prudentia est; nuliis inde averti molestiis, fortitudo est; nuUis illecebris, temperantia; nullasu- perbia, justitia. Idem, de moribas ecclesiœ cathoHcai^: Nihil igitur aliud est optimum hominis oui hserere beatissimum sit, nisi Deus, cui hae- rere cette non valemus nisi diiectione. Namque illud quod quadripar- titum dicitur, virtus, ex ipsius amoris vario quodam affectu ducitur, ut temperantia sit amor integrum se prsebens ei quod amatur, forti- tudo autem amor facile tolerans omnia propter id quod amatur; jus- titia, amor soli amato serviens, etpropterea recte dominans; pruden- tia, amor ea, quibus adjuvatur, ab eis quibus impeditur, sagaciter se- ligens; sed hune amorem non cujuslibet sed Dei esse diximus. Défi- nire etiam licet ut témperantiam dicamus esse amorem Deo se integrum intorruptumque servantem; fortitudinem, amorem omnia propter ^ ^rinc. ergo pto mûm. — * Turon. Idem, de moribut ^eochsim, 4XMtta Manidkmm: Erii aUud optimum hanam, nisi cui est hmr^re heatissimum? idautem solus Deus, cui kmrere non valemus nisi diiectione, amore, cantate. Quod si virtus ad heatitudinem nos ducU, nihil om- nino virtutem ajjprmaverim nisi summum amorem Dei. Itaque illas quatuor virtutes sic etiam definire non dubitem, ui témperantiam dicamus esse amorem Deo se integnan inemruptumque senantem; fortitudinem, amorem omnia propter ÙeumfaeHeperfereniefn;justitiam, amonem Deo tantum serviçntem, et ob hoc bene imperantem cœteris quw homini sufy'ecta sont; pru- dentiam, amorem Dei bene discementem ea quibus adjuvatur in Deum ab his quibus impediri potest. Idem, de moribus ecclesiœ catholicœ: Nihil igitur aliud est optimum hominis, etc. Cf.
SIC ET NON. 115 Déuni facile perferentem; justitiam, ainoremDe<Tiaiituin servientem, etob hocbene imperantem cseteris quœ homini subjecta sunt; pru- dentiam, arnorem Dei bene discementem ea quibus adjuvetur in Deum ab bis quibus impediri potest. Quid amplius de moribus dis- putaturP Si enimDeus est summum'bonum, quod negari non potest, sequîtur quoniam summum bonum appetere est bene vivere, u4 nihil sit aliud bene vivere quam toto corde Deum diligere, ut in- corruptusin eo amor atque integer custodiatur, quod est tempérant! ae; nuilis frangatur incommodUs, quod est fortitudinis; nuUi alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discemendis rébus, ne failacia paulatim dolusve subripiat, quod est prudenti»-. Ex libro Prosperi sententia- ramAugustiniy cap. Vil: DiiectioDei et proximi propria et specialîs virtus est piorum atque sanctorum, cum cœterœ virtutes bonis ac malis pmsunt esse communes. Gregorias, super Ezechielem homel. XVI: Très sunt virtutes sine quibus is qui operari aliquid potest, saivari non potest, videlicet:Fides, spes, caritas. Idem, in homel. VII evangeliorum: Scientia etenim virtus est; humilitas etiam custos virtutis^. Isidorus, de summo bono, lib. II, cap. XXXVI: Fides, spes, caritas summse virtutes sunt; nama quibus habentur, utiqué veraciter habentur; alias vero virtutesmediae sunt, quae et ad utilitatem et ad pemiciem possunt haberi, si de eis arroganter quisque intumuerit; ut, puta, doctrina, jejunium, castitas, scientia sive temporales divitiœ, de quibus scilieet et bene operari possumus et maie. Paalus apostolus, in I epist ad Corintkios: Volo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque prpprinm donum habet ex Deo; alius quidem sic, alius vero sic. Dico autem non nuptis et viduis: banum est si sic permaneant sicut et ego; quod si se non continent, nubant. Tallias, de officiis, lib. II: Justitia cum sine prudentia satis faabeat auctoritatis, pru- dentia sine justitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis- que versutior et callidior, hoc invidiosior et suspectior, detracta ' Turon. interponitur locu5 Augustini de nuptiis et concupùcentia qui ad diam qua*s- tionem referendus videtur, et infira locus Hieronymi a quœstione quoque prorsus alienus. — ' Turoo. deest hic Gregorii loca$.^ ib.
116 PETRI AB^LARDl opinione probitatisT Quamobrem intelligentiœ justitîa conjimcta, quantum volet habebit ad faciendam fidem virium. Justitia sine pru* dentia multum poterit, sine justitia nil valebit prudentia. Sed nequîs sit admiratus cur non inter omnes philosophos constét a meque ipso .disputatum sœpe sit, qui unam Habet omnes habere virtutes, nec ita sejungam quasi possit quisque, qui non idem prudens sit, justus esse; a ia est illa cum veritas ipsâ limatur in disputatione, alia cum ad om- nes accommodaturoratio. Quamobrem ut vulgus, ita nos hoc loco io- quimur, ut alios fortes, alios viros bonos^ alios prudentes esse dica- mus. Popularibus enim verbisest agendum et usitatis, cum loquimur. Hieronymus, ad Fabialam, de mansionibusjilioram Israël: De aliaprovin- cia ad aliam transeuntes; non enim semper uni virtuti danda est opéra, sed sicut scriptum est: ibunt de virtute ad virtutem; quia ita inter se connexae sunt, ut, qui una caruerit, omnibus careat. Ex libro primo dialogorum ejusdem contra Pelagium, Pelagius: NuUus ergo sanctorum, quamdiu in isto saeculo est, cunctas potest habere virtutes. Hierony- mus: Nullus, quia nunc ex parte prophetamuset ex parte cognoscimus. Neque enim possunt omnino esse in hominibus, quia non est immor- talis filius hominis. Pelagius: Et quomodo legimus, qui unam ha^ buerit, omnes habere virtutes? Ilieronymus: Participatione, non proprietate. Necesse est enim ut singuli excédant in quibusdam; et tamen hocubi scriptum sit, nescio. Pelagius: Ignoras banc philoso- phicam esse sententiam.^ Hieronymus: Sed non apostolorum. Neque enim curse mihi est quid Aristoteles, sed quid Paulus doceat. Augasti- nus Hieronymo, de sententia Jacobi apostoli ^: Quando dicit: Quicunque totam legem observaverit, ojfendat autem in uno, fadas est omnium reus; quomodo intelligendum est? Obsecro te; itanequifurtum fecerit, imo vero qui dixerit divîti: hic sede, pauperi autem: tu sta illic; et homici- dii et adulterii et sacrilegii reus est? Item: Consequens videtur,nisi alio modo.intelligendum ostendatur, ut qui dixerit diviti: hic sede, «et pauperi: sta illic, huic ampliorem honorem quam illi deferens, et ido- lâtres et blasphcmus et adulter et homicida, et ne, quod longum est, ^ Aug. opp., tom. Il, pag. 5g 5 sqq.
SIC ET NON. 117 cuacta commemorem, reus omnium criminum judicandus sit. OfiCen- àens quippe in uno£aictus est omnium reus. At enim qui unam virtutem habet, cannes habet, et qui unam non habet, nullam habet; hoc si verum est, confirmatur ista sententia. Sed ego eam exponi volo, non confir- mari, quae est per se ipsam apud nos omnium philosophorum auctorita- tibus firmior; et illud quidem de virtutibus et vitiis si veraciter dicitur, non est consequens ut propter bocomnia peccatasint paria. Nam iliud de inseparabilitate virtutum, et si forsitan fallor, tamen si verum, memini, omnibus philosophis placuit qui easdem virtutes agendœ vitae necessarias esse dixerint; hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generishumani. Quam eorum vanitatem in Joviniano illo qui in bac sententia Stoicus erat, dihicidissime convicisti, etprseclarissima disputatione satis evi- denter apparuit non placuisse auctoribus nostris, vel ipsi potius, quas per eos locuta est, Veritati, omnia paria esse peccata. Item: Certe bine persuadent qui unam virtutem babuerit, babere omnes, et omnes déesse ciii una defuerit; quod prudentia nec ignava nec injusta nec intemperans potest esse. Nam et si aliquid borum defuerit, prudentia non erit. Porro si prudentia tum erit, et si fortis et justa et temperans sit, profectoubi fuerit, secum habet cseteras. Sicfortitudoimpriulens esse non potest vel intemperans vel injusta. Sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et justa sit; sicjustitia non est si non sit pru- dens, fortis, temperans. Ita ubi vcra est aliqua earum, et aliae similiter sunt. Ubi autem aliae desunt, vera illa non est, etiamsi aliquo modo simui esse videatur; sunt enim, ut scis, quaedam initia specie Mlaci similia^ Item: Catilina, ut de illo scripserunt qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat, eratque patiens inediœ, algoris, vigiliœ supra quam cuique. credibile est; ac per hoc prseditus fortitudine videbatur. Sed haec fortitudo prudens non erat; mala enim pro bonis eligebat; temperans non erat; corruptelis enimturpissimisfœdâbatiu*; justus non erat, nam contra patriam conjuraverat, et idw, nec fortitudo erat, sed.duritia ' Taroo. deest Ubi autem usque ad Item: Catilina.
118 PETRI ABiELARDI sibi, ut stulto&falleret, nomen fortitudinift imponebat. Namsî forti- tudo esset, virtus esset; si autem virtus esset, a cœteris virtutîbus tainquam inseparabiiibus comitibus nunquam relînqueretur. Qua- propter cutn quaeritur etiam de vitiis, utrum similiter otniria sint ubi unum erit, aut nulia ^int ubi unum non erit, laboriosum est id osten- dere, propterea quod uni virtuti duo vitia opponi soient, et quod aperte contrarium est, etquodspeciesimilitudinisadumbratur. Item: Cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. Unde aliquando vltium vitio toilitur. Item: Virtus vero quo una ingressa fuerit, quoniam secum cseteras ducit, profecto vitia cedunt qusecunque inerant. Hsc utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est; non enim et ista divina sententia est qua dicitur: qui unam virtutem habuerit, omnes habet, eique nuUam esse cui una defuerit. Ego vero nescio quemad- modun) dicam. N<5n dico virum a quo denominata dicitur virtus, sed etiam mulierem, quae viro suo servat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum Dei, et quœ ^ primitus sit fidelis, non habere pudicitiam, aut pidicitiam nullam vel parvam esse virtutem; sic et maritum qui hoc idem servat uxori; et tamen sunt plurimi taies quorum sine aliquo pec- cato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo vitio venit. Unde pudicitiaconjugalis in viris fœminisquereligio- sis, cum procul dubio virtus sit, non tamen secum habet omnes vir- tutes; nam si omnes ibi essent, nuUum esset vitium, nuUum omnino peccatum. Quis ergo sine aliquo vitio, id est, fomite quodam veï quasi radice peccati, cum clamet qui super pectus Domini recumbebat: Si dixerimas ijuia peccatam non habemus, nos ipsos seducimus, etc. Item: Scriptum est: in multis offendimus omnes. Item: Caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et vera virtus est, quia ipsa est finis praecepti, merito dicta fortis sicut mors. Quia sicut mors avellit a sensibus carnis animam, sic caritas a concupiscentîis car- nalibus. Cur ergo non dicimus, qui hanc virtutem habent, habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas?/tem: An forte quia pleilitudo legis caritas/ est qua Deus proximusque diligitur, in quibus prœceplîs