solus relictus: ille qui vester comes ubique fueram. Tartara et manes peto. hanc tamen ad imos perferam laudem inclutam. quod nulla pestis fudit Alciden palam ' omnemque pestem vicit Alcides palam.
Chorus O decus mundi, radiate Titan, cuius ad primos Hecate vapores lassa nocturnae levat ora bigae. . dic sub Aurora positis Sabaeis, dic sub occasu positis Hiberis, quique sub plaustro patiuntur ursae quique ferventi quatiuntur axe, dic sub aeternos properare manes Herculem et regnum canis inquieti, unde non umquam remeabit ille. sume quos nubes radios sequantur, pallidus maestas speculare terras et caput turpes nebulae pererrent. quando, pro Titan, ubi, quo sub axe Herculem in terris alium sequeris? quas manus orbis miser invocabit, si qua sub Lenia numerosa pestis sparget in centum rabiem dracones, (377) Arcadum si quis populis vetustis fecerit silvas aper inquietas, Thraciae si quis Rhodopes alumnus durior terris Helices nivosae sparget humano stabulum cruore? quis dabit pacem populo timent!, si quid irati superi per orbem iusserint nasci? iacet omnibus par, quem parem tellus genuit Tonanti. planctus immensas resonet per urbes et comas nullo cohibente nodo feminae exertos feriant lacertos, solaque obductis foribus deorum templa securae pateant novercae. Vadis ad Lethen Stygiumque litus, unde te nullae referent carinae: vadis ad manes miserandus, unde Morte devicta tuleras triumphum, umbra nudatis veniens lacertis languido vultu tenuique collo; teque non solum feret illa puppis non tamen vilis eris inter umbras: Aeacos inter geminosque Cretas facta discernens, feriens tyrannos. parcite, o dites, inhibete dextras: laudis est puram tenuisse ferrum, cumque regnabas, minus in procellis in tuas urbes licuisse fatis. (378) Sed locum virtus habet inter astra., sedis arctoae spatium tenebis an graves Titan ubi promit aestus? an sub occasu tepido nitebis, unde commisso resonare ponto audies Calpen? loca quae sereni deprimes caeli? quis erit recepto tutus Alcide locus inter astra? horrido tantum procul a leone det pater sedes calidoque cancro, ne tuo vultu tremefacta leges astra conturbent trepidetque Titan. vere dum flores venient tepenti vel comam silvis revocabit aestas pomaque autumno fugiente cedent, vel comam silvis hiemes recident: tu comes Phoebo, comes ibis astris. nulla te terris rapiet vetustas: ante nascetur seges in profundo vel fretum dulci resonabit unda, ante descendet glacialis ursae sidus et ponto vetito fruetur, quam tuas laudes populi quiescant, te, pater rerum, miseri precamur: nulla nascatur fera, nulla pestis, non duces saevos miseranda tellus horreat, nulla dominetur aula qui putet solum decus esse regni semper impendens tenuisse ferrum; (379) si quid in terris iterum timetur, vindicem terrae petimus relictae. Heu quid hoc? mundus sonat, ecce maeret, maeret Alciden pater; an deorum clamor, an vox est timidae novercae Hercule et viso fugit astra Iuno? passus an pondus titubavit Atlas? an magis diri tremuere manes Herculem et visum canis inferorum fugit abruptis trepidus catenis? fallimur: laeto venit ecce voltu quem tulit Poeans umerisque tela gestat et notas populis pharetras, Herculis heres.
Philoctetes chorus nuntius Chor. Effare casus, iuvenis, Herculeos precor voltuve quonam tulerit Alcides necem.
Phil. Quo nemo vitam.
Chor. Laetus adeone ultimos invasit ignes?
Phil. Esse iam flammas nihil ostendit ille. Quid sub hoc mundo Hercules immune vinci liquit? En domita omnia.
Chor. Inter vapores quis fuit forti locus?
Phil. Quod unum in orbe vicerat nondum malum, et flamma victa est; haec quoque accessit feris: inter labores ignis Herculeos abit.
Chor. Edissere agedum, flamma quo victa est modo?
Phil. Ut omnis Oeten maesta corripuit manus, huic fagus umbras perdit et toto iacet succisa trunco, flectit hic pinum ferox astris minantem et nube de media vocat: ruitura cautem movit et silvam tulit secum minorem. Chaonis quondam loquax stat vasta late quercus et Phoebum vetat ultraque totos porrigit ramos nemus; gemit illa multo vulnere impresso minax frangitque cuneos, resilit incussus chalybs volnusque ferrum patitur et rigidum est parum. Commota tandem cum cadens latam sui duxit ruinam, protinus radios locus admisit omnis: sedibus pulsae suis volucres pererrant nemore succiso diem quaeruntque lassis garrulae pinnis domus. Iamque omnis arbor sonuit et sacrae quoque sensere quercus horridam ferro manum nullique priscum profuit luco nemus. Aggeritur omnis silva et alternae trabes in astra tollunt Herculi angustum rogum: raptura flammas pinus et robur tenax et brevior ilex. Summa sed complet rogum populea silva, frondis Herculeae nemus.
At ille, ut ingens nemore sub Nasamonio aegro reclinis pectore immugit leo, fertur - quis illum credat ad flammas rapi? Voltus petentis astra, non ignes erat. Ut pressit Oeten ac suis oculis rogum lustravit omnem, fregit impositus trabes...Arcumque poscit. "Accipe haec" inquit, "sate Poeante, dona, et munus Alcidae cape. Has hydra sensit, his iacent Stymphalides et quidquid aliud eminus vici manu victrice. Felix iuvenis has numquam irritas mittes in hostem, sive de media voles auferre volucres nube, descendent aves et certa praedae tela de caelo fluent, nec fallet umquam dexteram hic arcus tuam: librare telum didicit et certam dare fugam sagittis, ipsa non fallunt iter emissa nervo tela; tu tantum, precor, accommoda ignes et facem extremam mihi. Hic nodus" inquit, "nulla quem cepit manus, mecum per ignes flagret; hoc telum Herculem tantum sequetur. Hoc quoque acciperes" ait "si ferre posses. Adiuvet domini rogum." Tum rigida secum spolia Nemeaei mali arsura poscit; latuit in spolio rogus. Ingemuit omnis turba nec lacrimas dolor cuiquam remisit. Mater in luctum furens diduxit avidum pectus atque utero tenus exserta vastos ubera in planctus ferit, superosque et ipsum vocibus pulsans Iovem implevit omnem voce feminea locum. "Deforme letum, mater, Herculeum facis, compesce lacrimas" inquit, "introrsus dolor femineus abeat; Iuno cur laetum diem te flente ducat? Paelicis gaudet suae spectare lacrimas. Comprime infirmum iecur, mater: nefas est ubera atque uterum tibi laniare, qui me genuit." Et dirum fremens, qualis per urbes duxit Argolicas canem, cum victor Erebi Dite contempto redit tremente fato, talis incubuit rogo. Quis sic triumphans laetus in curru stetit victor? Quis illo gentibus vultu dedit leges tyrannus? Quanta pax habitum tulit! Haesere lacrimae, cecidit impulsus dolor nobis quoque ipsis, nemo periturum ingemit: iam flere pudor est; ipsa quam sexus iubet maerere, siccis haesit Alcmene genis stetitque nato paene iam similis parens.
Chor. Nullasne in astra misit ad superos preces arsurus aut in vota respexit Iovem?
Nvnt. Iacuit sui securus et caelum intuens quaesivit oculis, parte an ex aliqua pater despiceret illum, tum manus tendens ait: (383) ' quacumque parte prospicis natum pater, te te precor, cui nocte commissa dies quievit unus. si meas laudes canit utrumque Phoebi litus et Scythiae genus et omnis ardens ora quam torret dies.
si pace tellus plena, si nullae gemunt urbes nec aras impias quisquam inquinat, si scelera desunt, spiritum admitte hunc precor in astra, non me mortis infernae locus nec maesta nigri regna conterrent Iovis, sed ire ad illos umbra, quos vici, deos, pater, erubesco, nube discussa diem pande, ut deorum voltus ardentem Herculem spectet; licet tu sidera et mundum neges, ultro, pater, cogere: si voces dolor abstulerit ullas, pande tum Stygios lacus et redde fatis: approba natum prius: ut dignus astris videar, hic faciet dies. leve est quod actum est; Herculem hic, genitor, dies inveniet aut damnabit. ' haec postquam edidit, flammas poposcit. 'hoc age, Alcidae comes non segnis' inquit 'corripe Oetaeam facem, noverca cernat quo feram flammas modo. quid dextra tremuit? num manus pavida impium scelus refugit? redde iam pharetras mihi, (384) isnave iners inermis — en nostros manus quae tendat arcus! quid sedet pallor genis? animo faces invade quo Alciden vides voltu iacere, respice arsurum, miser. vocat ecce iam me genitor et pandit polos; venio, pater. ' voltusque non idem fuit. tremente pinum dextera ardentem impulit. refugit ignis et reluctantur faces et membra vitant, sed recedentem Hercules insequitur ignem. Caucasum aut Pindum aut Athon ardere credas: nullus erumpit sonus, tantum ingemescit ignis. o durum iecur! Typhon in illo positus immanis rogo gemuisset ipse quique convulsam solo imposuit umeris Ossan Enceladus ferox; at ille medias inter exurgens faces, semiustus ac laniatus, intrepidum tuens: 'nunc es parens Herculea: sic stare ad rogum te, mater' inquit, 'sic decet Heri Herculem. ' inter vapores positus et flammae minas immotus, inconcussus, in neutrum latus correpta torquens membra adhortatur, monet, gerit aliquid ardens, omnibus fortem addidit animum ministris; urere ardentem putes. stupet omne volgus, vix habent flammae fidem, tam placida frons est, tanta maiestas viro. (385) nec properat uri; cumque iam forti datum leto satis pensavit, igniferas trabes hinc inde traxit, minima quas flamma occupat, totasque in ignes vertit et quis plurimus exundat ignis repetit intrepidus ferox, tunc ora flammis implet: ast illi graves luxere barbae; cumque iam voltum minax appeteret ignis, lamberent flammae caput, — [non pressit oculos, sed quid hoc? maestam intuor sinu gerentem reliquias magni Herculis crinemque iactans squalidum Alcmene gemit. ] Alcmena Hyllus Timete, superi, fata: tam parvus cinis Herculeus, huc huc ille decrevit gigans! o quanta, Titan, ad nihil moles abit; anilis, heu me, recipit Alciden sinus, hic tumulus illi est: ecce vix totam Hercules complevit urnam; quam leve est pondus mihi, cui totus aether pondus incubuit leve. ad Tartara olim regnaque, o nate, ultima rediturus ibas — quando ab inferna Styge remeabis iterum? non ut et spolium trahas rursusque Theseus debeat lucem tibi — sed quando solus? mundus impositus tuas (386) compescet umbras teque Tartareus canis inhibere poterit? quando Taenarias fores pulsabis. aut quas mater ad fauces agar qua mors aditur? vadis ad manes iter habiturus unum. quid diem questu tero? quid misera duras vita? quid lucem tenes? quem parere rursus Herculem possum Iovi? quis me parentem natus Alcmenen suam tantus vocabit? o nimis felix nimis, Thebane coniunx, Tartari intrasti loca florente nato teque venientem inferi timuere forsan, quod pater tantum Herculis, vel falsus, aderas: quas petam terras anus, invisa saevis regibus (si quis tamen rex est relictus saevus)? ei miserae mihi! quicumque caesos ingemit natus patres, a me petet supplicia, me cuncti obruent: si quis minor Busiris aut si quis minor Antaeus orbem fervidae terret plagae, ego praeda ducar; si quis Ismarius gregis Thracis cruenti vindicat, carpent greges mea membra diri; forsitan poenas petet irata Iuno: totus huc verget dolor; secura victo tandem ab Alcide vacat, paelex supersum — a quanta supplicia expetet, (387) ne parere possim! fecit hic natus mihi uterum timendum. quae petam Alcmene loca? quis me locus, quae regio, quae mundi plaga defendet aut quas mater in latebras agar ubique per te nota? sic patriam petam laresque miseros? Argos Eurystheus tenet; marita Thebas regna et Ismenon petam thalamosque nostros, in quibus quondam Iovem dilecta vidi? pro nimis felix, nimis, si fulminantem et ipsa sensissem Iovem! utinam meis visceribus Alcides foret exectus infans! nunc datum est tempus: datum est videre natum laude certantem Iovi, ut et hoc daretur, scire quid fatum mihi eripere posset, quis memor vivit tui, o nate, populus? omne iam ingratum est genus. petam Cleonas? Arcadum populos petam mentisque terras nobiles quaeram tuis? hic dira serpens cecidit, hic ales fera, hic rex cruentus, hic tua fractus manu qui te sepulto possidet caelum leo: si grata terra est, populus Alcmenen tuam defendat omnis. Thracias gentes petam Hebrique populos? haec quoque est meritis tuis defensa tellus: stabula cum regno iacent. hic pax cruento rege prostrato data est: (388) ubi enim negata est? quod tibi infelix anus quaeram sepulchrum? de tuis totus rogis contendat orbis, reliquias magni Herculis quis populus aut quae templa, quae gentes rogant? quis, quis petit, quis poscit Alcmenes onus? quae tibi sepulchra, nate, quis tumulus sat est? hic totus orbis famae erit titulus tibi. quid, anime, trepidas? Herculis cineres tenes; complectere ossa: reliquiae auxilium dabunt, erunt satis praesidia, terrebunt tuae reges vel umbrae.
Hyl. Debitos nato quidem compesce fletus, mater Alcidae induti, non est gemendus nec gravi urgendus prece, virtute quisquis abstulit fatis iter: aeterna virtus Herculem fieri vetat. [fortes vetant maerere, degeneres iubent.]
Alcm. Sedabo questus vindice amisso parens?
Hyl. Terra atque pelagus quaque purpureus dies utrumque clara spectat Oceanum rota Alcm. Quot "misera in uno condidi natos parens? regno carebam, regna sed poteram dare. una inter omnes terra quas matres gerit (389) votis peperci, nil ego a superis peti incolume nato: quid dare Herculeus mihi non poterat ardor? quis deus quicquam mihi negare poterat? vota in hac fuerant manu: quicquid negaret Iuppiter, daret Hercules. quid tale genetrix ulla mortalis tulit? deriguit aliqua mater, ut toto stetit succisa fetu, bisque septenos gregem deplanxit una: gregibus aequari meus quot ille poterat? matribus miseris adhuc exemplar ingens derat: Alcmene dabo. cessate, matres, pertinax si quas dolor adhuc iubet lugere, quas luctus gravis in saxa vertit; cedite his cunctae malis. agedum senile pectus, o miserae manus, pulsate, at una funeri tanto sat est grandaeva anus defecta, quod totus brevi † iam quaeret orbis? expedi in planctus tamen 1860 defessa quamquam bracchia: invidiam ut deis lugendo facias, advoca in planctus genus.
Ite Alcmenae magnique Iovis plangite natum, cui concepto lux una perit (390) noctesque duas contulit Eos: ipsa quiddam plus luce perit, totae pariter plangite gentes, quarum saevos ille tyrannos iussit Stygias penetrare domos populisque madens ponere ferrum. fletum meritis reddite tantis, totus, totus personet orbis: fleat Alciden caerula Crete, magno tellus cara Tonanti: centum populi bracchia pulsent; nunc Curetes, nunc Corybantes arma Idaea quassate manu: armis illum lugere decet; nunc, nunc funus plangite verum: iacet Alcides non minor ipso, Creta, Tonante. flete Herculeos, Arcades, obitus, nondum Phoebe nascente genus: iuga Parthenii Pheneique sonent feriatque gravis Maenala planctus magno Alcidae poscit gemitum stratus vestris saetiger agris alesque sequi iussa sagittas totum pinna velante diem. flete Argolicae, flete, Cleonae: hic terrentem moenia quondam vestra leonem fregit nostri dextera nati: (391) date Bistoniae verbera matres gelidusque sonet planctibus Hebrus: flete Alciden. quod non stabulis' nascitur infans nec vestra greges viscera carpunt; fleat Antaeo libera tellus et rapta fero plaga Geryonae: mecum miserae plangite gentes, audiat ictus utraque Tethys, vos quoque, mundi turba citati, flete Herculeos. numina, casus: vestrum Alcides cervice meus mundum, superi, caelumque tulit, cum stelligeri vector Olympi pondere liber spiravit Atlans: ubi nunc vestrae, Iuppiter, arces? ubi promissi regia mundi? nempe Alcides mortalis obit, nempe sepultus. quotiens telis facibusque tuis ille pepercit, quotiens ignis spargendus erat! in me saltem iaculare facem Semelenque puta. iamne Elysias, o nate, domus, iam§ litus habes ad quod populos natura vocat? an post raptum Styx atra canem praeclusit iter teque in primo limine Ditis fata morantur? quis nunc umbras, nate, tumultus (392) manesque tenet? fugit abducta navita cumba et Centauris Thessala motis ferit attonitos ungula manes anguesque suos hydra sub undas territa mersit teque labores, o nate. timent? fallor, fallor vaesana furens. nec te manes umbraeque timent. non Argolico rapta leoni fulva pellis contecta iuba laevos operit dira lacertos vallantque ferae tempora dentes: donum pharetrae cessere tuae t telaque mittet iam dextra minor; vadis inermis, nate, per umbras, ad quas semper mansurus eris.
Vox Herculis et Alcmena Quid me tenentem regna siderei poli ' caeloque tandem redditum planctu iubes sentire fatum? parce: iam virtus mihi in astra et ipsos fecit ad superos iter.
Alcm. Vnde, unde sonus trepidas aures ferit? unde meas inhibet lacrimas fragor? agnosco victum esse chaos. A Styge, nate, redis iterum mihi fractaque nou semel est mors horrida? (393) vicisti rursus mortis loca puppis et infernae vada tristia? pervius est Acheron iam languidus et remeare licet soli tibi nec te fata tenent post funera? an tibi praeclusit Pluton iter et pavidus regni metuit sibi? certe ego te vidi flagrantibus impositum silvis, cum plurimus in caelum fureret flammae metus: arsisti. cur te, cur ultima non tenuere tuas umbras loca? quid timuere tui manes, precor? umbra quoque es Diti nimis horrida? HERC Non me gementis stagna Cocyti tenent nec puppis umbras furva transvexit meas; iam parce, mater, questibus: manes semel umbrasque vidi; quicquid in nobis tui mortale fuerat, ignis evictus tulit: paterna caelo, pars data est flammis tua. proinde planctus pone, quos nato paret genetrix inerti; luctus in turpes eat: virtus in astra tendit, in mortem timor. praesens ab astris, mater, Alcides cano: poenas, cruentus iam tibi Eurystheus dabit; curru superbum vecta transcendes caput. me iam decet subire caelestem plagam: (394) inferna vici rursus Alcides loca.
Alcm. Mane parumper, cessit, ex oculis, abit, in astra fertur, fallor an voltus putat vidisse natum? misera mens incredula est.
es numen et te mundus aeternum tenet, credo triumphis, regna Thebarum petam novumque templis additum numen canam.
Chorus Numquam Stygias fertur ad umbras inclita virtus: vivunt fortes nec Lethaeos saeva per amnes vos fata trahent, sed cum summas exiget horas consumpta dies, iter ad superos gloria pandet. sed tu, domitor magne ferarum orbisque simul pacator, ades; nunc quoque nostras respice terras, et si qua novo belua voltu quatiet populos terrore gravi, tu fulminibus frange trisulcis: fortius ipso genitore tuo fulmina mitte.