et quae adversus dictum argumentum retorquetur oratio: si enim qui geni- turae suae habent idem thema, in eadem effecta et eventa in vita incidunt, omnino etiam qui diversas habent genituras, diversi evadunt ac differentes; quod est falsum, 91. videmus enim multos qui et aetate differunt et corpo- vis forma et permultis aliis proprietatum affectionibus sinilem habuisse vitae" finem, et vel in beMo periisse vel oppressos esse ruina aedium vel naufragio submersos, quibus, si viverent, an fuisset praedicturus Chaldaeus futurum vitae exitum, fas est dubitare. 92. si enim qui natus est snb aculeo sagit- fae sagittarii ex ratione mathematica interficietur, quomodo tot barbárorum milia adversus Graecos decertantia Marathone simul interfecta sunt? non enim erat idem in omnibus horoscopus, et rursus si qui natus est sub situla aquarii, naufragium petietur, quomodo qui revertebantur a "Troia, submersi sunt in freto Euboese? 293, neque enim fieri potest ut omnes qui multum aetate inte& se differebant, nati sint sub situla aquaril, neqne vero licet di- cere, quod saepe propter unum cui fuit in fatis ut periret in mari, omnes qui erant in navi simul pereant, cur enim huius fatum vincit fata omnium 4) χατά τε ἡλικίαν] ita. malui cum eodem mes Ciz. quam ἡλιχέας.
r) ἂν τῇ αχίδι τοῦ τοξόταυ) Firmicus ljbro ultimo: in undecima eagit- tarii parte quicumque horoscopum habueri(, bello percussus morietur.
4) τοσαῦταε μυριάδες] sexcenta milia fuisse a Derio in campos Mara- « tlionios adducta, e quibus ducenta millia praelio sive naufragio amissa ' refert Iustinus lib. 2 cap. 9.
4) ὁ ἐν τῇ κάλπιδε τοὺ ὑδροχόου)] Firmicus: in undecima parte aquarii quicumque hábuerint horoscopum, in aquosis locis vel in humidis mori- ehtur. et paucis interiectis: in pedo dexiro aquarii quicumque horosco- pum habuerit, in locia aquoais humidisque morietur.
u) οὗ dzà Ζροίως ἀνακομιζόμενοι) vide Euripidem IIelena v. 1186 sq. Quintum Smyrnaeum in extremo libri ultimi, Pseudo-Dictyn libri eexti initio et Tzetzem ad Lycophr. 384.
x) ἐν τῇ χάλπιδι] ita legendum ut eupra, non χαάλποϑι.: j) ἢ τούτου εἱμαρμένη τὰς πρίνεων νικῷ) non conteninendum trgu- mentum adversus eos qui caeco fato, geri ista opinabantur, at sub deo ἐμοῖο ac sepicnte rectore neutiquam repugnat vel ob unum plureg in ἀλλ᾽ οὐχὶ διὰ τὸν ἕνα, ᾧ ἕμαρται ἐπὶ γῆς ϑανεῖν, πάντες nt- ρισώζονζαι; ἄλλος δέ τις ἀπορήσει καὶ περὶ τῶν ἀλόγων 5) ζῴων" 94 εἰ γὰρ παρὰ τοὺς συσχηματισμοὺς τῶν ἀστέρων τὰ κατὰ τὸν βίον ἀποτελέσματα πέφυκεν ἐκβαίνειν, ἐχρῆν ἐν τῷ αὐτῷ τούτῳ τοῦ ζωδίου μορίῳ κάνϑωνος ἅμα καὶ ἀνθρώπου γεννηϑέντων τὴν αὐτὴν ἐν ἀμφοτέροις ἀκολουϑεῖν τῶν βίων ἔχβασιν, καὶ μὴ τὸν μὲν ἄνθρωπον πολλάχις ἐπιφανῶς πολιτευσάμενον περισπού-- δαστου εἶναι τοῖς δήμοις, τὸν δὲ κάνϑωνα διὰ παντὸς ἀχϑο- φορεῖν ἢ εἰς μύλωνας ἀπάγεσθαι. τοίνυν οὐκ ἔστι “) πρὸς τὰς 95 τῶν ἀστέρων κινήσεις διοιχεῖσϑαι τὸν βίον" ἢ εἴπερ ἐστὶν εὔ- λογον, ἡμῖν πάντως ἀκατάληπτον. ἀπὸ δὲ τῆς αὐτῆς δρμώμενοε δυνάμεως δυσωπήσομεν αὐτοὺς καὶ ἐν οἷς συνοικειοῦν ϑέλουσε. τοῖς τῶν ζωδίων τύποις ᾽) τάς τε μορφὰς καὶ τὰ ἤϑη τῶν ἀν- ϑρώπων, οἷον ὅταν λέγωσιν, ὃ ἐν λέοντι γεννηθεὶς “) ἀνδρεῖος ἔσταε, ὃ δὲ ἐν παρϑένῳ τετανόϑριξ χαροπὸς λευχύχρως ἄπαις ἢ΄ αἰδήμων. ταῦτα γὰρ καὶ τὰ τούτοις ὅμοια γέλωτος μᾶλλον ἢ 96 σπουδῆς ἐστιν ἄξια" πρῶτον μὲν γάρ, εἰ ὅτι ἄλκιμον καὶ ἀρ- Ὁ 854 et non propter unum cui efat in fatis nt moreretur in terta, omnes conser- | ^ vantur? 94, dubitavit autem etiam quispiam alius de brutis animantibus: si enim vitae eventa et effecta eveniunt ex stellarum figurarum conformationi- bus, cum in eadem parte signi simul nati sint asinus et homo, oportet in Wwtrisque eumdem sequi virae exitum, et non hominem, cum saepe praeclare gesserit rem publicam, honorari ἃ populis eisque esse curae, asinum autem perpetuo ferre onera aut abduci ad molas, 95. non potest ergo esse ut vita ᾿ edministretur ex motu astrorum: aut si est consentaneum, id vero a nobis minime potest comprehendi. eedem autem vi. imcitai eos pudore afficiemus in eo quoque quod volunt figuris signorum quadam veluti necessitudine con- iungere formas et mores hominum, ut quando dicunt, qui natus erit in leone, erit fortis, qui autem in virgine, erit passis capillis, vultu-gratus, candidus, sine liberis, verecundus. 96, haec euim et similia sunt magis ridenda, quam navi servari atque ei veluti Paullo apostolo illos condonari, Actor. 27 24, vel ob unum communi etiam caeteros periculo maufragii subiici, x) καὶ περὶ τῶν ἀλόγων} non defuerunt qui epotelesmetices scita et astrorum eífectiis contenderent etiam ad bruta pertinere. sic in Ernesti Herseleri novo tractatu quem vocat Astrophysico, excuso Coloniae 1106 4 vitulorum etiam themata genethliaca proponuntur et exhibentur, ' E a) τοένυν οὐκ ἔστι] in ms Vratislav. ovx ἔστε εὔλογον.
b) τοῖς τῶν ζωδίων τύποις ἃ Chaldaeis et Aegyptiis imagines illas accepere Graeci, a quibus alias et longe diversas Indis ac Persis oom- minisci placuit: quemadmodum pro imaginibus characteres literarum He- braicarum in caelo deprehendere sibi visi sunt ludaeorum magistri. con- fer lac. Gaffarelli curiositates inauditas et Salmasii prolegomena δὰ dia- tribas de annis -climactericis et antiqua Astrologia. sive igitur ob qua- lemcumque figurae convenientiam sive doctrinae tantum caussa (ut noster ait infra sect. 97) sive quod huiusmodi vires et efficacia stellis illis tri- buerent, imaginum figuram et momina sideribus homines imposuere, nibil.certe solidi argumenti exinde ad divinationum astrologicarum fidem deduci poterit. | c) ὁ ἐν λέοντι γεγνηϑεὶς confer Manilium 4 175 sq. infra sect. 100.
d) ἄπαις] contra ex eiusdem Manilii sententia 6 202 foecundus erit, quod mirum in virgine, partus, caetera virginis apotelesmata refellit uo- ster infra sect. 102. | ᾿ρενωπόν ἔστιν ὃ. λέων, φασὶ τὸν ἐν αὐτῷ γεννώμενον *) 'ἄνδρεῖον τυγχάνειν, πῶς τὸν sopor ἀναλογοῦντα τούτῳ ϑῆλυ νομίζουσι 191 ζῷον"); εἶτα μετὰ τοῦτο οἴεσθαι ζώδιον κάλλιστον τὸν λέοντα τὸν ἐν οὐρανῷ, ἀναλογίαν ἔχειν τῷ ἐπὶ γῆς; εἰκὸς γὰρ τοὺς πα- λαιοὺς τὰ τοιαῦτα τῶν ὀνομάτων. τίϑεσϑαι κατὰ ψιλὴν τὴν τοῦ χαρακτῆρος ἐμφέρειαν" τάχα δὲ οὐδὲ κατ᾿ αὐτήν, ἀλλ᾽ εὐσήριου 90 χάριν διδασκαλίας 5). τί γὰρ ὅμοιον ἔχουσιν ἄρκτῳ οἱ ἑπτὰ ἀστέρες διεστῶτες ἀπ᾽ ἀλλήλων, ἢ δρώκοντος xpo ot πέντε; ἐφ᾽ ὧν φησιν ὃ “Ἄρατος ^) ἀλλὰ δύο κροτάφους, δύο δ᾽ ὄμματα, εἷς δ᾽ vue ἐσχατιὴν ἐπέχει δένυυς δεενοῖο πέλώρου. 99002 μὴν ἀλλὰ xal, ὡς ἀνώτερον f) ἐλέγομεν » τῶν ἐν. τούτῳ τῷ ζωδίῳ 4) γεννωμένων οὔδ᾽ αἱ μορφαί εἶσιν αἱ αὐταὶ οὔτε τὰ ἤϑη εἰσὶν ὅμοια, ἐκτὸς εἰ μὴ τὰς μοίρας 4) elc ἃ ἃς Éxacros διαι-- ρεῖται ζώδιον καὶ τὰ λεπτὰ φήσουσι τῆς τοιαύτης διαφορᾶς εἶναι 'ποιητιχά. ὃ πάλιν ἐστὶν ἀδύνωτον. ἐδείξαμεν γὰρ 7) τὴν ἐν τοῖς digsa in quee studimm conferatur: nam primum quidem si propterea quod leo est fortis et torvo ac mascule aspectu, dicunt eum qui in ipso nascitur, esse fortem, quomodo taurum qui ei proportione convenit, existimant auhnal femininum 2 97, deinde vero ineptum est existimare, pulcherrimum quoniam. animal est leo, eum qui in caelo est, habere aliquam convenientiam cum eo qui est in terra; est enim verisimile, veteres haec nomina imposuisse: propter solam figurae similitudinem; fortasse autem nec prepter eem sed caussa doctrinae magis significandae, ' 98. quid enim habent ursae simile se- ptem stellae quae sunt inter se disiunctae ac dissitae 2 auf cum SAPE: draco-. nis quinque stellae, de quibus dicit Aratus tempora bina tenent, oculos duo, subtus at unum immanis monstri maxillae extrema capessit, 99, verrmenimvero, ut superius diximus, eorum qui nascuntur in eodem signo, neque eaedem sunt formae neque mores similes, misi forsan dicant | partes eas in quas dividitur unumquodque signum, et etiam minuta, eiusmodi differentiae esse efficlentia, quod rursms non potest fieri, ostendimus enim P354 4) τὸν ἐν αὐτῷ γεννώμενον» ita mss atque ita sensus postulat pro τῶν γενγωμέγων, f) ϑῆλυ ζῷο») supra sect. 6.
&) εὐσήμου χάριν didaaxalíoac] in disciplina sphaerica et astronomies, ut sic liceret loca caelí distincte designare motusque planetarum definire, quod fieri nom posset nisi stellae certis figuris comprehensae nominibus- que insignitae essent, sic in luna etiam maculas eertis nominibus donma- vere recentes astronomi ad 'eclipsium magnitudines describendns.
À) ὁ "4geroc] Aratus Phaenom. vers, 56, cuius versus ita est interpre- tatus Cicero: huic non una modo caput ornans stella relucet, verum tempora sunt duplici fulgore notata e trucibusque oculis duo fervida lumina flagrant; .,Stque uno mentum radianti sidere lucet.
i) ὡς ἀνώτερον sect. 89 sq.
k) ἐν τούτῳ ud legendum putem ἂν ταὐτῷ, idque in versione gecu- tus sui.
D) τὰς μοίρας] quodlibet signum in triginta wo/pac dividunt astrologi singulisque partibus certos tribuunt effectus, ut in libro wltimo lulii Firmici videre licet, ubi μοιρογενέσεις ex rationibus sphaerae barbari- cae per universa duodecim signa explicantur. singulas partes sive uofας iterum subdistinguunt in λεπτά sive snimta — m) ἐδείξαμεν γὰρ} supra sect. T4 sq.
, ADVERSUS ASTROLOGOS [Lib V) 33 αὐτοῖς χρόνοις τῆς ἀποτέξοως Ὦ καὶ ὡροακοπήσεως ἀκρίβειαν ἀσύστατον. δυοῖν τε ϑάτερον" ἢ γὰρ ὅτι λέων λέγεταε τὸ ζώ- 100 διον, καὶ ὃ γεννῃθεὶς ἀνδρεῖος 5) γένεται, ἢ ὅτε τρωπέντος τοῦ ἀέρος ὑπὸ τοῦ κατ᾽ οὐρανὸν ") λέοντος τοιαῦται συμβαίνουσαι yai περὶ τὸν ἀποτικτόμενον ἄνθρωπον διαϑέσεις. ἀλλὰ διὰ μὲν 5) τὸ λέοντα χαλεῖσθαι τὸ ὡροσχοποῦν ζώδιον, οὐ πιϑανὸν ἀφ- δρεῖον γίνεσϑαι" τούτῳ γὰρ τῷ λόγῳ ἐχρῆν καὶ τοὺς τῷ ἐπε-. γείῳ λέοντε συναποτεχϑέντας ἢ συντραφέντας ἀνδρείους ὑπάρ-- ge» παρ᾽ ὅσον λέων λέγεταί τὸ͵ ᾧ συνετράφησαν ζῴῳ. εἰ δὲ 101 διὰ τὴν τοῦ ἀέρος τροπήν, τί τοῦτο πρὸς τὴν τοῦ βίου διαροτν ράν; εἰς μὲν γὰρ τὸ ἰσχυρὸν τοῖς σώμασι γίνεσθαι τὸ γεννώ-- μενον καὶ ϑηριῶδες τοῖς ἤϑεσιν τάχα συμβάλλεται 3) ποιὰ τοῦ ἀέρος κρᾶσις" εἰς δὲ τὸ δανείοις κατάχρεων γενέσϑαι τὸ γεννώ-- utvov ἢ βασιλεύειν ἢ δεθῆναι") ἢ σπανόζξεκνον ἢ σπανάδελφον P 899 ὑπάρχειν οὐδ᾽ ὁτιοῦν φαίγεται συνεργεῖν ὃ ἀήρ. καὶ πάλιν εἰ ó109 παρϑένρυ ὡροσκοπούσης τετανόϑριξ *) χαροπὸς λευχόχῤως, δεήσει μηδένα τῶν «ϊἰϑιόπων παρϑένον ἔχειν ὡροσχοποῦσαν, ἐπεὶ δώ. σουσιν «Αϊθίοπα λευκὸν εἶναι καὶ χαροπὸν καὶ τεταῤότριχα, ὃ πάντων ἐστὶν ἀτοπώτατον. καϑόλου δὲ ἐπεὶ οὐδ᾽ ἐνδείκνυσθαεΊΟΆ λέγουσιν αὐτοῖς τοὺς ἀστέρας τὰς τῶν ἀνθρωπίνων βίων διᾳ--. φοράς, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ταύτας συμπαρατετηρηκέναι ταῖς τῶν ἄστέρων σχέσεσι, φημὶ ὅτι εἰ μελλήσει βέβαιος πρόρρησις γίνεσθαι, δεῖ τὴν αὐτὴν τῶν ἀστέρων σχέσιν μὴ ἅπαξ συμπαρατετηρηκέtemporis partus et horóscopi certam ac perfectam cognitionem nen posse oop« sistere, 100, duorum autem alterum, aut enim quia signum dicitur leo, ἐδ. qui natus est fit fortis, aut quia mutato. aere a caelesti leone eiusmodi eve--. niunt affectiones homini qui nascitur. sed non est probabile fieri fortem pro- pterea quod leo vocetur siguum quod est in horoscopo: hac enim tetiona oportet etiam eos qui naü sunt eodem tempore cum terrestri leone aut. qui cem eo sunt, educati, esse fortes propterea quod leo dicatur aninal cum quo sunt nutrii, 101. sin autem propter aéris mutationem, quid hoc ad vitae. differentiam? nam ad hoc quidem quod fiat corpore robustum aut moribus ferum, fortasse confert certa qualitate praedita aéris temperatio, ad hoc au- tem, quod id quod nascjtur opprimatur aere alieno aut regnet aut sit in vin- culis aut paucos habeat liberos aut paucos fratres, a?r nihil videtur adiwvare, 102. et rursus si qui natus est cum virgo esset in horoscopo, est passis ca- pilis, gratus aspectu et candidus; oportebit nullum Aethiopem habere in ho- roscopo virginem, "alioqui dabunt Aethíopem esse album aspectu gratum et passis capillis, quod quidem est omnium absurdissimum. 103, nt semel autem dicam, cum nec stellas quidem ipsis dicant indicare humanae vitae differen- tias, sed has se observasse ex stellarum inter se habitudinibus, dico quod si - firma ec stabilis futura sit praedictig, oporteat eandem stellarum inter se han) ἀποτέξεως ita legendum ex ms Ciz. et interprete, licet im editis sit d nodtíEecg, et in ms Vratislav. ἀποτάξεως.
o) ὁ γεννηϑεὶς ἀνδρεῖος] supsa sect. 95. . p) x«t' οὐρανὸν] Salmasius in codice suo legit xaz' ἀπόρροιαν, quod. mihi prae edita lectione meutiquam probatur.
4) διὰ μὲν} ms Ciz. διὰ μήν. | τ) δεθῆναι] non mutanda haec lectio, licet in mea Vratislav. et Ciz. P 822. eit δεηϑῆναι. m | | — vtt τῷ τινὸς ἑνὸς βίῳ, ἀλλὼ xal δεύτερον δευτέρου καὶ τρίτον τρίτου, ἵνα ἐκ τοῦ διομαλίζειν ἐπὶ πάντων τὰς τῶν ἀποτελεσμάτῶν ἐχβάσεις μάϑωμεν, ὅτι τῶν ἀστέρων τοιοῦτον ἀναδεξαμέ- - τράγων τὸν σχηματισμὸν τόδε πάντως ἔσται τὸ ἀποβησόμενον. καὶ ὃν τρύπον ἐν τῇ ἰατρικῇ ἐτηρήσαμεν, ὅτε ἡ τῆς καρδίας τρῶσις .. αἰτιόν ἐστι ϑανῴτου, οὐ τὴν Δίωνος μύνον ἢ τελευτὴν αὐτῇ : συμπαρατηρήσαντες ἀλλὰ καὶ Θέωνος καὶ Σωχράτους καὶ ἄλλων πολλῶν, οὕτω καὶ ἐν μαϑηματικῇ ), εἰ πιστόν ἐστιν ὅτι δε ὃ σχηματισμὸς τῶν ἀστέρων τοιούτου βίου μηνυτικὸς καϑέστηκχε, πάντως οὐχ ἅπαξ ἐφ᾽ ἑνὸς ἀλλὰ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν παρετη- 10507975. ἐπεὶ οὖν ὃ αὐτὸς τῶν ἀστέρων συσχηματισμὸς διὰ μα-᾿ κρῶν ὥς φασιν χρόνων ϑεωρεῖται, ἀποκαταστάσεως 5) γενομένης τοῦ μεγάλου ἐνιαυτοῦ δι᾽ ἐννεωκισχιλίων ἐννακοσίων Y) καὶ éfido» μήχκοντα καὶ ἑπτὰ ἐτῶν, οὐ φϑάσει ἀνθρωπένη τήρησις τοῖς τοσούτοις αἰῶσι συνδραμεῖν ἐπὶ μιᾶς γενέσεως " καὶ ταῦτα, οὐχ ἅπαξ ἀλλὰ πολλάκις ἤτοι τοῦ χύσμου φϑορᾶς, εἰρήκασιν ὥς τινες "), μεσολαβούσης αὐτὴν ἢ πάντως γε τῆς χατὰ μέρος μεbitudinem non semel observasse in vita unius alicuius, sed h secundi iteram et in tertii tertio, nt ex eo quod in omnibus pares sint eventorum et effe- ctorum exitus, discamus quod cum stellae sint hanc figurarum accepturae conformationem, hoc sit omnino eventurum, 104. et quomodo in arte me- dendi didicimus, quod vulneratio cordis sit caussa mortis, nom observata sola morte Dionis sed et Theonis et Socratis et multorum aliorum: ita etiem in mathematica, si sit credibile quod beec astrorum figurme conformatio talem vitam significet, omniuo non semel in uno sed saepe in multis debet esse observata, 105, quoniam ergo eadem astrorum figurae conformatio post longa, ut ainnt, tempora cernitur, nempe post novies mille nongentos et septuaginta et septem annos magni anni facta revolutione, tam multis seculis percurren- dis non sufficit hominum observatio vel ad unam genituram; idque cum non semel sed saepe mundi interitus, ut quidam dixerunt, eem intercipiat, aut ὴ τὴν Atovot μόνον} ita ms pro μόνου. notum est Dionis, 'Theonis et Socretis nomina poni pro propriis nominibus quibuscumque: vide ad lib, 1 Pyrrhon. sect, 489 et Ándreae Alciati parerga lib, 1 cap. 26.
w) ἐν μαϑηματικῇ] hoc est in astrologia, quo sensu noster vocabulum μαϑημαφμιχῶν et μαϑηματιχῆς usurpavit sect. 1 et 2 huius libri.
x) ἀποχαταστάσεως] ita legendum uno vocabulo, non, ut editi habe- bamt, duobus ἀπὸ χαταστάσεως. anni magni ἀποχατάστασιν sive revo- jutionem definit annis 9977, numero climacterico constante ex novena- riis et sep'*enariis, multum autem diversa fuit veterum sententia de-anni magni spatio quot ille annis vulgaribus absolveretur, ut lector studiosus cognoscere poterit e Petro Gassendo t. 1 operum p. 1:6 et lacobi Thomasii diatriba de enno magno, quae quinta est ex illis viginti quas vir doctissimus de Stoica mundi exustione Lipsiae 1676 publicavit, addam locum Nicetae Cboniatae lib. 1 de orthodoxa fide cap. 9: Saturnus ma- ximam «uam dnoxatacragi» 265 annis, luppiter 421, Mars 904, Sol 1461, Fenus 1151, Mercurius 400, Luna 925 conficit. cosmica vero ἀπο-- κατάστασις exactis 12503200 annie peragitur, tumque adeo aynodus quac- dam corventusque stellarum omnium ad tricesimgm caneri mansionem aive Leonis primam celebratur, nec ita multo post generali diluvio mundus obruitur.
y) ἐννεαχοσίω»} ms Vratislav. ἐνναχοσίων [quod recepimus].
zx) εἰρήλασιν dig τινες notum Stoicorum dogma de mundo per vices - v...ADVERSUS ASTROLOGOS [Lib. V) 421 ταβολῆς 7) ἐξαφανιζούσης τὸ συνεγὲς τῆς ἱστορικῆς παραδό-: σεως. τοσαῦτα μὲν οὖν ἐστι καὶ τὰ πραγματικῶς 2) δυνάμενα 106 λέγεσϑαι πρὸς τοὺς “Χαλδαίους. μεϑ᾽ ἃ πάλιν ἀπ᾿ ἄλλης ἀρχῆς σόντομον οὖσαν “καὶ τὴν πρὸς τοὺς lMovoixoig ζήτησιν ἀποδώσομεν. | |.
terree sigillatim et per partes mutatio peulins abolest continuationem —E treditionis, 106, haec ergo sunt quae valide dici possunt adversus Chaldaeos, post quae rursus alio sumpto principio trademus compendiosam adversus Muaicõs disquisitionem,..
ἐχπυρώσεων et cataclysmorum saepius corrupto atque iterum identidem corrumpendo, de quo accurate laudatus Thomasius post Lipsium 2 21 sq. physiolopiae Stoicae. vide etiam Thomam Burnetum lib. 4 theoriaa. sacrae telluris c, 5.
a) τῆς κατὰ μέρος μεταβολῆς) Hervetus interpres legit τῆς γῆς xal τῆς κατὰ μέρος μεταβ.
5) πραγματιχῶς) vide, si placet, dicta ad lib. 1 Pyrrhon. sect. 68.
P8990. Βιβλίον ἕκτον.
Σέζνου. ipsique: πρὸς Πδουσεκσύφ.
.1 Ἢ μουσικὴ λέγεται τριχῶς" καϑ᾽ ἕνα μὲν τρόπον ἐπιστήμη zig") περὶ μελῳδίὰς καὶ φϑύόγγους καὶ ὀυϑμοποιίας, καὶ τὰ παραπλήσια. καταγιγνομένη πράγματα, xaJ? ὃ καὶ ΧΙριστόξενον τὸν Σπινϑάρου δ) λέγομεν εἶναι μουσικόν. xaJ? ἕτερον δὲ ἢ περὶ ᾿ ὀργανικὴν ἐμπειρίαν, ὡς ὅταν τοὺς μὲν αὐλοῖς καὶ ψαλτη-. οίοις “) χρωμένους. μουσικοὺς ὀνομάζομεν, τὰς δὲ ψαλτρίας μου- σικάς. ἀλλὰ χυρίως xar! αὐτὰ τὼ σημαινόμενα καὶ παρὰ πολ-᾿ 232oig. λέγετας μουσική. Xara prora re pov δὲ ἐνίοτε προσαγο- ρεύειν εἰώϑαμεν τῷ αὐτῷ ὀνύματι καὶ τὴν ἔν τινε πράγματι Liber VI. Sexti Empirici advetsus Musicos.
1, Musica dicitur tribus modis: uno quidem scientia quae veriatur im modulationibus sonisque et rhythmis rebusque similibus, quo quidem modo Aristoxenum Spinthari filium dicimus esse musicum, <ero autem, quae ver- satur im musicorum instrumentorum peritia, ut quando tibiis vel psalteriis utentes vocamus musicos vel psaltrias musicas, ac proprie quidem hae signi- ficationes etiam 8 vulgo musicae tribuuntnr, 2, per abusum autem nonnume quam solemus appellare eodem nomine etiam rectam in re aliqua actionem; P338 20) ἐπιστήμη tc] musicam theoreticam noster ite distinguit a practica, quemadmodum "Themistius in 1 posterior. Analytic. p. 7 musicum τὸν τὸ μάϑημα εἰδότα a musico τῷ ταὶς ἀχοαῖς γεγυμνασμένῳ. illam docet Sextus consistere in accurata scientia μελῳδέας sive harmoniae, et so- norum, prout graves vel acuti, molles ac duri sunt, et ῥυθμοποιέας sive numeri in longorum breviumque tonorum vicissitudine, cuius quan- tum sit in musica momenti, omnes experimur, atque erudite monstra« tum Isaaco Vossio lib. de po&matum cantu et viribus rythmi. apud Por- phyrium in Harmonica Ptolemaei musica dividitur in aguorexg» ῥυϑμεχὴν μετρικὴν ὀργανικὴν ποιητιχήν οἱ huius. ὑποχριτιχήν. has omnes partes musicae illustraverat Áristoxenus, cuius libri universi de musica exceptis tribus harmonicorum elementorum periere.
b) "Ἱρισιόξενον τὸν Σπινϑάρου) hic. Spintharus Aristoxeni pater mu- sicus et ipse fuit, ut docet Suidas in ““ριστόξενος. de Aristoxeno eius que scriptis dixi lib. 3 bibliothecae Graecae cap. 10.
- €) περὶ ópgyavixsgy] organum, ut gotat S; Augustinus ad Pealmurn 101, ' generale nomen est omnium vasorum musicorum, quamvis iam obtinuerit consuetudo, ut organa. proprie dicantür ea, quae inflantur follibus.
d) ψαλτηρέοις)] velit» proprie: est tangere ac movere digitis, unde ψαλτήριον' instrumentum quod pulsatur: non plectro sed. ψαλμῷ hoc est tactu digitorum. ut πηχείς sive μαγαϑις. vide Athenaeum 14 p. 635 636 et Salomonem van Till libro de Hebraeorum musica cap. 5 S. 13. Ru- finus Praef. in Psalmos: Psalmus est, cum cessante voce pulsus organi canentis auditur, idem ad Psalm. 9: pealmus proprie dicitur melos quod per moium «t laborem manuum de psalterio procedit. i . ADVERSUS MUSICOS (Lih. VI) - 339 καξόρϑῳσιν “)" ofvm. γοῦν μεμουσωμένον ) τε ἔργον φαμέν, κἂν “ζωγραφίας μέρος ὑπάρχῃ, καὶ μεμουσῶσϑαι τὸν ἐν τούτῳ κατορ- ϑώσανεα. ζωγράφον. ἀλχὰ. δὴ κατὰ τοσούτους τρόπους νοουμέ- 8 γης τῆς μουσικῆς πρόχαται νῦν ποιεῖσθαι τὴν ἀντίρρησιν οὐ μὰ Alu πρὸς ἄλλην τινὰ ἢ πρὸς τὴν κατὰ τὸ πρῶτον νοουμένην σημαινόμενμον" αὕτη γὰρ καὶ, ἐντελεστάτη παρὰ τὰς ἄλλας μου- σιχὰς δοκεῖ χαϑεστηκέναι. τῆς δὲ ὀντιρρήσεως. καϑάπερ καὶ ἐπὶ 4 γραμματικῆς 7 διττόν ἐστι τὸ εἶδος λν). oi μὲν οὖν δογματικώτε- gov ἐπεχείρησαν διδώσχαν, ὅτι οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστι μάϑημα πρὸς εὐδωαιμονέαν μουσικὴ ἀλλὰ βλαπτιχὸν μᾶλλον, καὶ τοῦτο Ótíxvv- σθαι ἔχ τὲ τοῦ διαβάλλεσθαι τὰ πρὸς τῶν μουσικῶν ἢ) λεγόμενα καὶ ix τοῦ τοὺς προηγουμένους λόγους ἀνασκευῆς ἀξιοῦσθαι. oí δὲ ἀπορητικώτερον πάσης ἀποστάντες. τῆς τοιαύτης ἀντιρρή- δ᾽ σεως ἐν τῷ σαλεύειν τὰς ἀρχικὰς ὑποϑέσεις τῶν. μουσικῶν. ὠήϑησαν xal τὴν ὅλην ἀνῃρῆσϑαι μουσικήν.» ὅϑεν xol ἡμεῖς 6 ᾿ Ὑπὲρ τοῦ μὴ δοκεῖν. τι. τῆς ἀιδωσκαλίας χρεωκοπεῖν ἢ) τὸν ἑκατέ- P 893 sic ergo dicimus opus aliquod, musice concinnatum, etiamsi sit pars picturae, et ἃ muxis aífflatum, qui recte se gessit pictorem, 3. cum eutem tot modia. intelligatur musice, nunc est nobis propositum contra eam dicere, non per Iovem adversus.aliam, quam) eem quae intelligitur in primo significato: ea. enim prae aliis musices generibus videtur esse perfectissima, 4, contradicendi- antem illi quemadmodum grammaticae. quoque modus est duplex: nam alii quidem dogmatice conad sunt docere quod musica nom est ad felicitatem di- sciplina necessaria, sed potius noxia, idque ostendere vel reprehendendo quae a musicis tradita sunt vel praecipuas eorum oppugnando rationes, $ alii au- tem dubitando potius rem tractarunt relictaque omni eiusmodi contradictione in labefactandis musicorum hypothesibus existimarunt etiam totam labefacta- tam esse musicam,. 6, itaque et nos ne in ulla parte doctrinae examinanda e) τὴν ἔν τινι πράγματι κατόρϑωσι») nomine ἃ musis petito μουσικοί dicti periti et eruditi, ut indocti et imperiti vicissim ὥμουσοι, sic pov- σιχώτατος Ptolemaeus Philadelphus apud Aelianum 4 15 Var. et μου-. σιχὴ pro liberali doctrina etc: παιδείᾳ ἐγχυχλίῳ apud Aristophanem. et alios, quorum loca notavit luretus ad Symmachi 3 74 Epist. et Wowe- ranus cap. 22 Polymathiae. hinc προβλήματα μουσιχὰ xal xQuixür qu- Àoloya apud Plutarchum p. 1095 contra Colotem.
f) μεμουσωμένο»] vide Cangium in Glossario, etymologicon Gerh. lo. Vossii in voce musivum opus et loannem Ciampinum in veteribus monumeptis Romae 1690 fol. editis. μουσοστέχετους εἰχόνας vocat con- tinuator Theophanis in Constantino Porphyrogenito p. 281, εἰχόνας ἐκ ψηφέδων Leo Cbhalcedonensis in decreto quod edidit Montfauconus in Bibliotheca Coisliniana p. 107, quibus discolorea crusta marmorum gra- 1144iJna picturarum varietate texuniwr, ut verbis utar Cassiodori lib. 1 epist. 6. j g) ἐπὶ γραμματικῆς] supra lib. 1 sect. 1.
h) duzzor ἔστι τὸ εἶδος] hanc emendationem debeo codici Vratislav.; nem in editia erat εἰπεῖν ἔστι τὸ εἶδος. duplex autem illud genus intel- lige Epicureorum. et Seepticorum: p gs enim musicam. ut noxiam, reiiciebant magistrum suum secuti, de quo infra seot. 27.; Pyrrhonii vero tantummodo sustinent assensum et an utilis sit musica dubitant.
i) πρὸς τῶν μουσιχὼϑ] ms Ciz. πρὸς τὸν μουσικόν, male, licet ita in suo etiam repperit Hervetee, ͵ 2 k) χρεωκοπεῖν] hoc verbum denotat de debito suo aliquid inexsolutum p 357 relinquere, unde χρεωχοπίέδαι, reliquatores, aeris alieni expilatores, apud Plutarchum in Solone. Roe!.
940 —. SEXTI EMPIRICI ^ οι gov δόγματος ἢ πράγματος ") χαρακτῆρα κεφαλαιωδέστερον ἔφο- δεύσομεν, μήτε ἐν τοῖς πάρέλχουσιν ὑπερεχπίπτοντες εἷς μακρὰς διεξόδους μήτε ἐν τοῖς ἀναγκαιοτέροις ὑστεροῦντες πρὸς τὴν τῶν ἐπειγόντων ἔχϑεσιν, ἀλλὰ μέσην xol μεμετρημένην κατὰ τὸ δυνατὸν ποιούμενοι τὴν διδασκαλίαν. i | 7 ὉΤΖΤΖάξει δὲ ἀρχέτω πρῶτον τὰ ὑπὲρ μουσικῆς εἰωϑότα παρὰ τοῖς πολλοῖς ") ϑρυλεῖσϑαι. εἴπερ τοίνυν, φασί, φιλοσοφίαν ἀπο- δεχύμεϑα σωφρονίζουσαν τὸν ἀνθρώπινον βίον καὶ τὰ ψυχικὰ πάϑη. καταστέλλουσαν, πολλῷ μᾶλλον ") ἀποδεχόμεθα τὴν μου-- σικήν, ὅτι οὐ βιαστικώτερον ἐπιτάττουσα ἡμῖν ἀλλὰ μετὰ ϑελ- γούσης τινὸς πειϑοῦς τῶν αὐτῶν ἀποτελεσμάτων περιγίένεταε 8 ὥνπερ καὶ φιλοσοφία. ὃ γοῦν Πυϑαγόρας) μειράκια ὑπὸ μέϑης ἐκβεβαχχευμένα ποτὲ ϑεασάμενος, ὡς μηδὲν ) τῶν μεμηνότων reliquatores videamur, utriusque dogmatis sive rel rationes compendio per- ' sequemur, nec in rebüs snpervacaneis in longas excurrentes digressiones nec in necessariis ea quae urgent et premunt omittentes expenere, sed mediam et moderatam, quoad eius fieri poterit, adhibentes doctrinam, ,. 7. Ordine ergo primum incipiant quae pro musica iactari solent in vul- gus. si ergo, inquiunt, recipimus philosopbiam quae humanam vitam castigat et temperat animique motus et perturbationes coércet ac reprimit; multo magis recipimus musicam, quae non per vim nobis imperat, sed cum deliniente quadam virtute persuadendi eadem effecta assequitur quae philosophia. 8, Py- thagoras quidem certo cwm aliquando vidisset adolescentes ob ebrietatem ita Ὦ ἐχατέραυ δόγματος ἢ πράγματος) de priore sect. 7 ad 37, de poste- sibore sect. 38 ad G9. —; m) εἰωϑότα παρὰ toic πολλοῖς] ms Vratislav. παρὰ τοῖς πολλοῖς εἰωθότα, -n) πολλῷ μᾶλλο»} ita legendum e mss pro πολλῶν. τ ὁ γοῦν Π|υϑαγύραςἢ Seneca lib. 3 de ira cap. 9: Pythagoras per- furbationes animi lyra componebat. idem de Οἰϊπία Pythagorico Aelianus 14 93 Var. et 'Eustathius ad lliad. £ pag 618. de Ermpedocle scholiastes Hermogenis pag. 383, de Damone Atheniensi musico Galenus lib. 9 de dogmatibus Hippocratis et Platonis c. 5 et lib. 9 Marcianus Capella. sed lócum scholiastae Hermogenis adscribam, in quo eadem quoque legun- tur quae de Pythagora Sextus noster commemorat: φασὶ καὶ τοὺς [Iu- ϑαγορείους, εἴ nota χινηϑοῖεν αὐτῶν τὰ πάϑη ἢ τινας ἑτέρους ὑπ᾽ αὐτῶν χατεχομένους ϑεάσαιντο, διὰ τῶν ἐν αὐλοῖς τε x«l χιϑάραις ῥυθμῶν μέταγειν ἐπὶ τὸ ἡμερώτερον τὴν ψυχήν. καὶ Πυϑαγόρας δέ, ὡς "Idu- βλιχὸς φησιν ἐν τῷ περὶ Πυϑαγορείου αἱρέσεως, μέσῳ νυχτῶν darpovo- ᾿ς μούμενος νεανίαν τινὰ (Tauromenitam fuisse Iamblichus testatur) σὺν - αὐλητῇ χωμάζοντα μετὰ λαμπάδος χατὰ αὐλητρέδος τὸν τε οἶκον αὐτῆς ἐμπρῆσαι σπεύδοντα διὰ ζηλοτυπίαν ἐπέσχε τῆς μανίας, παραχελευσά- μένος τῇ αὐλητρίδε μεταβάλλεσϑαι τὸν ῥυϑμὸν ἐπί τε χαταστηματιχώτερον ἕλος τὸ καλούμενον Onordtiov (ita et Sexti nostri codices, licet apud amblichum, ex quo scholiastes Hermogenis ista hausit, legitur σπον»- δειακὸν vita Pythagorae sect. 112 ed. Kueteri). ᾿Εμπεδοχλῆς δὲ ὁ ᾿χρα- “γανεῖνος ὁ Ilv9&yooov μαϑητής, ὁ Κωλυσανέμας ἐπέκλην, σπασαμένου τινὸς ἤδη χατὰ τοῦ πλησίον τὸ ξίφος, ὃς ἐδόχει τὸν πιτέρα τοῦ ϑυμου- μένου ἀνηρηχέναι., ἀνιικκοουσάμεγνός τι χαταστηματιαὸν τῇ χιϑάρᾳ μέλος, ἣν ἔτυχε ἱμετὰ χεῖρας ἔχων, διεχώλυσε τὸν φόνον γένέσϑαι, χαλάσας ᾿ τοῦ γνεανίσχοι τὸν ϑυμὸν μαλθᾳχωιέρῳ ῥυϑμῷ. confer Porphyrium in Pythagorae vita sect. 80, 32, 33. Quintilian. lib. 1 c. 10 et lib. 9 cap. 4. - Euthymius Zigabenus Praefat. in Psalmos: IIv9ayopac — ἔχτοο- πῶς ἐρῶν μεταστρέψας τὸν αὐλὸν μετέσερεψε καὶ τοῦ ἔρωτος καὶ ἄλλον μετὰ ξίφους δρμῶν ἐξέλυσεν. | p) ὡς μηδὲν] ita ms Ciz, pro μηδέ, rectius..
διαφέρειν, παρήνεσεν τῷ συνεπικωριάζοντι τούτοις αὐλητῇ τὸ σπονδεῖον αὐτοῖς ἐπαυλῆσαι μέλος ). τοῦ δὲ τὸ προσταχϑὲν ποιήσαντος, οὕτως αἰφνίδιον μεταβαλεῖν σωφρονισϑέντας, ὡς εἰ καὶ τὴν ἀρχὴν Ἃ ἔνηφον. οἵ τε. τῆς “Ελλάδος ἡγούμενοι) καὶ 9 in^ ἀνδρίᾳ ") διαβόητοι Σπαρτιᾶται μουσικῆς ἀεί ποτε στρατη- yotonc*) αὐτῶν ἐπολέμουκ. καὶ οἱ ταῖς Σόλωνος χρώμενοι Ὁ 898 παραινέσεσι") πρὸς αὐλὸν καὶ λύραψ παρετάσσοντο ἔνρυϑμον *) 6ebacchantes, ut ab insanis nihil differrent, saasit tibicini quem illi 2ecũm habebsnt in comessatione, ut spondeum illis caueret melos, quod cum, ut , lusserat, fecisset, ita repente fuerunt conversi ad modestiam, ac si prorsus BObrii fuissent, 9, et Graeciáe quondam principes, quorumque virtus praedi- catur ab omnibus, Spartani semper bellum gerebant musica eis ducente exere eitun, et qui Solonis utebántur &dmonitionibus, ad tibiam et lyram im 4) ἐπαυλῆσαι μέλος} ita recte mss pro μέρος.
2 μεταβαλεῖν] ms Ciz. μεεαβάλλειν, 9 4) τὴ» ἀρχήν») Hervetus ab initío, sed malui reddere proteus ut ἃ Pyr- zhon. sect, 50, ubi dicta, si placet, vide. j 1 t) οὗ τε τῆς Ελλάδος ἡγούμενοι) Spartani in bellis Graeciae ducatum quam diutissime obtinuere, solis qui clusse magis valebant Atheniensi- bus invídentibus, sed et hi bello Peloponnesiaco labefactati et denique a Lysandro olymp. 91 1 victi terra marique Lacedaemoniis cessere Grae« ciae ἡγεμονίαν, quam hi amisere iterum classe olymp. 96 2 superati a Conone, vide Nie; Cragium lib, 4 de Rép. Laeon. c. i u) ἐπ᾽ ἀνδρίᾳ] ms Vratislav, ἀνδρείᾳ,, atque mox infra elg ἀνδρείαν pro ἀνδρίαν. vicissim idem codex πραγματίαν pro πραγματείαν, x) μουσικῆς ἀεέ ποῖε στρατηγούσης Lucianus de seltatione t. 1 ed. Amst, p. 190: ““αχεϑαιμόνιοι μὲν ἄριστοι Ἑλληνων slyas δοχοῦντες παρὰ Πολυδεύχους xal Κάστορος χαρυατίζειν μαϑόντες, ὀρχήσεως δὲ τοῦτο εἶδος, ἐν Καρύαις τῆς “ακχωνικῆς διδασνόμενοι, ἅπαντα μετὰ Ἡουσὼν παροῦσιν ἄχρι τοῦ πολεμεῖν πρὸς αὐλὸν καὶ ῥυϑμὸν καὶ εὔταχτον ἔμ- βασιν τοῦ ποδός. xol τὸ πρῶτον σύνθημα «Ταχεδαιμονίοις πρὸς τὴν μά —.-N χην ὁ αὐλὸς ἐνδίδωσιν. τοιγαροῦν καὶ ἐχράτουν ἁπάντων, μουσικῆς αὐ —— τοῖς xal εὐρυϑμίας ἡγουμένης. Polyaenus lib. 1 sp 10: ἡ πεῖρα ἐδί- δαξε τοὺς “άχωνας τὸν αὐλὸν ἔχειν ἀεὶ στρατηγὸν ἐν ταῖς μάχαις. vertit ulteius: tibiam habere vitm et irtitamentum 1n pugnis, malim, tibia «emper duce uti, &edditur ibidem a Polyaeno Lacedaemonios victos in pugna Leuctrica a Thebanis, quod ibi tibicines non poscune habuis- sent: ἐν y&o δὴ «ἀεύχτροις αὐλῶν οὐχ ἡγουμένων οἱ «“ἄάχωνες παρετά-. ξαντο πρὸς Θηβαίους, οἷς πάτριον ἀσκεῖν αὐλητιχήν. caeterum singulare est quod. notat Plutarchus libro de ira compescenda p: 458 Lacedaemo- - nios tibiis in bello usos non ut animos militum ad iram accenderent, sed ut musices suavitate lenirent, ἀφαιροῦσι γοῦν αὐλοῖς τὸν ϑυμὸν ol «Ἰαχεδαιμόνιοι τῶν μαχομένων, xà) Movoatug πρὸ πολέμου ϑύουσιν, ὅπως ὁ λόγος ἐμμένη. omitto alia quae de hoc Lacedaemoniorum more e ve- teribus Pawsanias in Laconicis p. 251, e recentibus Nic. Cragius lib. 8. de Hep. Spartana tabula 11 instituto 10 tomo 5 Gronov. loannes Meuc- sius Miscell. Lacon. 22 et Caspar Bartholinos lib. 2 de tibijs Veterum c. 5; - . y) oi ταῖς Σόλωνος χρώμενοι παραινέσεσι) Athenienses intellige; fal- P 368 litur enim vir doctus qui iam laudato de tibiis veterum libro p. 178 Sexti verba haec de Lacedaemoniis est interpretatus. iisque oppohit 16-- stimonium Maximi Tyrii diss. 21, qui Lycurgi instituto usog pocédas- monios scribit. sed Solon hoc a Lacedaemoniis mutuatus est, ut Lycur-, gus ἃ Cretensibus. vide Dionem 1 de regtio p. 31. Polybius 4 20: οὐδὲ «οὺς παλαιοὺς Κρητῶν χαὶ «“αχεδαιμονέων αὐλὸν xol ῥυϑμὸν elg τὸν πόλεμον ἀντὶ σάλπιγγος εἰχῆ νομιστέον εἰσαγαγεῖν. | : x) ἔνρυϑμον) ms Ciz. εὔρυϑμον. porro ἐγνόπλιος χένησις erat ad nu- merum eiusmodi, quem pes facit amphimactus (- v-), eppellatus etiam SEXTUS €NPIR. II. ὃ - 10 ποιυύμενωε τὴν ἐνόπλιον χίρησιν. xal μὴν ὥσπερ σοᾳρονίξει μὲν τοὺς ἄφρονας ἢ μουσική, εἰς ἀνδρίαν δὲ ngorgéufl "). τοὺς óa- s «et Ml « e λοτέρους, οὕτω καὶ παρηγορεῖ τοὺς ὑπ᾿ ὑργῆς ἐχχαιομένους. Ορῶμεν γοῦν ὡς καὶ ὁ παρὰ τῷ ποιητῇ μηνιῶν Ly") καταλαμβάνεται ὑπὸ τῶν ἐξαποσταλέντων πρεσβευτῶν, φρένα τερπόμενος φόρμιγγε λιγείῃ, καλῇ, δαιδαλέῃ, ἐπὶ δ᾽ ἀργύρεον ζυγὸν “) ἦεν" τὴν ἀρέτ᾽ ἐξ ἐνάρων 7), πίλιν "Heitwrog *) ὀλέσσας. τῇ ὅγε ϑυμὸν ἔτερπεν strmebant aciem et numerosum in armis motum faciebant, 10, porro autem ut ex insipientibus moderatos reddit musica et timidos hortatur ad virtutem, ita etiam eos sedat qui ira accensi sunt. videmus certe quod qui apud poetam erat ira percitus Achilles. deprehenditur a legatix qui ad eum missi fuerant, cupiens anünum citharo oblectare canora,: pulchra, daédalee, capulusque ergenteus illi: quam de praeda habuit capta Eeüonis &b urbe. ' hac. mentem recreabot ^ Crelicus; quia a Creten:ibus, ut dizi, totus ille 1nos promanavit. vida scholiastem Aristophanis ad Nubes v. 651, Lucianum de saltatione 1. 1 p. 188, Marcum Meibomium ad Aristidem Quintlianum p. 264, Meursium in Creta p. 183. |