sentia sibi persuaderé et inducere assensionem, se autem ignorare an im po- sterum rursus tale sit futurum, propterea quod sit varia et multiplex humana cogitatio, cum enim sic responderint, nihil amplius dicere poterit Dogwsa- " ticus, aut enim hoc docebit, quod non sit verum argumentum adductum ad- versus demonstretionem, aut hoc ostendet, quod non sit tele quod perssa- deat Sceptioo. 474. sed primum quidem ostendens non pugnat cum Sceptico, propterea quod nec ille de eo argumento contendat tamquam vero, solum autem dicat quod id sit probabile, 475. faciens autem secundum erit teme- .rerius, ut qui alienam affectionem expugnare velit ergumento, quo modo enim ei qui laetatur, nemo oratione potest persuadere quod non laetetur, et ei qui tristitia afficitur, quod non sit tristis; ita neque ei qui persuadetur, quod non persuadeatur, 476, ad haec accedit, quod si cum assensione qui- -dem àffirmarent Sceptici quod nihil sit demonstratio, fortasse everterentur ab eo qui docet esse demonstrationem, nunc autem quoniam verba tantum nude ponunt adversus demonstrationem absque eo quod eís assentiantur, tan- tum abest ut eis obsint qui confirmant contrarium, ut magis prosint, 477. mem si quae adversus demonstrationem allata sunt argumenta, firma inanemt eo , Stabilia, et adversus quae nom possit contradici, validae autem rursus sunt rationes quae adsumptae sunt pro demonstratione; neque illis neque his ac- cedentes profitemur nos sustinere assensionem, 478, quodsi contessum faerit esse demonstrativum quod adversus demonstrationem affertur argumentum, nom ideo id iuvabit Dogumaticos ad hoc quod sit demonstratio, ut iam admonui- P511 |J) μετὰ συρκαταϑέσεως] huic opponitur tdo£«gtoc, quomodo de omni- bus χωρὶς τοῦ συγχαταιίμεσδαι disputare se Sceptici profitentur, nulli dogmati assentientes, confee 1 Pyrrh. 13. 22 etc. | — 8) ὡς ὠφελεῖσθαι μᾶλλον) ms Saril. ὡς ὠφελεῖ μᾶλλον. adde si ple- cet supra sect. 160 huius libri. — 'À) χαϑὼς ἤδη ὑπεμνήσαμεν) sect. 471. 472, ADVERSUS 1,0G1CO8 [Lib. VII). 653 συνάγει yàp. τὸ μὴ εἶνὰι ἀπύδειξιν, καὶ τούτου ἀληϑοῦς ὄντος ψεῦδος γίνηται τὸ εἶναι ἀπόδειξιν. ναί, φασίν; ἀλλὰ 0 συνάγων 119 πὸ μὴ εἶναι ἀπόδειξιν, ἀποδεικτικὸς ὦν, ἑαυτὸν ἐκβάλλει. πρὸς $ ῥητέον ὅτε οὐ πάντως ἑαυτὸν ἐκβάλλει" πολλὰ γὰρ xa9^ ὡπεξαίρεσιν ἢ λέγεται. καὶ ὡς τὸν día φαμὲν ϑεῶν τε καὶ ἀν- «ϑρώπων εἶναι πατέρα, xa^ ὑπεξαίρεσιν αὐτοῦ τούτου" οὐ γὰρ δή ye καὶ αὐτὸς αὑτοῦ ἥν πατήρ οὕτω καὶ ὅτων λέγωμεν μηδε-- μίαν εἶναι ἀπόδειξιν, καϑ' ὑπεξαίρεσιν λέγομεν τοῦ δεικνύντος λόγου, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις" μόνος γὰρ’ οὗτός ἐστιν ünó- δειξις. xüv αὑτὸν δὲ ἐχβάλλῃ, οὐ διὰ τοῦτο χυροῦται τὸ εἶναι 480. ἀπόδειξιν. πολλὰ γάρ ἐστιν, ὅπερ ὃ ἄλλα ποιεῖ, rovro καὶ ἑαυτὰ. διατίϑησιν, οἷον ὡς τὸ πῦρ δαπανῆσαν τὴν ὕλην καὶ ἑαυτὸ συμ-- φϑείρει. καὶ ὃν τρόπον τὰ καϑαρτικὰ ") ἐξελάσαντα τῶν σωμά- των τὰ ὑγρὰ xal αὑτὰ συνεκτίϑησιν" οὕτω δύναται χα 0 κατὰ τῆς ἀποδείξεως λόγος μετὰ τὸ πᾶσαν ἀπόδειξιν ἀνελεῖν, καὶ ἑαυτὸν συμπεριγράφειν ἢ). χαὶ πάλιν ὡς οὐκ ἀδύνατόν ἔστι τὸν διώ τινος χλίμακος ἐφ᾽ ὑψηλὸν ἀναβάντα τόπον, μετὰ τὴν ἀνά- βάσιν ἀνατρέψαι τῷ ποδὶ τὴν κλίμακα" οὕτως οὐκ ἀπέοικε, τὸν Σχεπτικὸν ὡς διά τινος ἐπιβάϑρας τοῦ δειχνύντος λόγου τὸ μὴ εἶναι ἀπόδειξιν χωρήσαντα ἐπὶ τὴν τοῦ προχειμένου κατασκευήν, τότε xal αὐτὸν τοῦτον τὸν λόγον ἀνελεῖν. | . MAE γὰρ τοσαῦτα xal περὶ τῶν κατὰ τὸν λογικὸν τόπον ἢ P 648 ἐφόδων ἀπορήσαντες τὸ μετὰ τοῦτο xal ἐπὶ τὴν πρὸς τοὺς Φυ- σιχκοὺς ζήτησιν χωρήσομεν.: mus: colligit enim firmiter non esse demonstrationem, idque cum sit verum, falsum est esse demonstrationem. 479. etiam, inquiunt, sed quae firmiter col- ligit,, non esse demonstrationein, cum sit demonstrativa, se ipsam expellit, " ad quod dicendum est, quod non omuino se ipsam expellit: multa enim di- cuntur per exceptionem, et quo modo diciinus Iovem esse patrem deorum et bominum, per huius ipsius exceptionem: neque enim ipse suus est pater; ita etiam cum dicimus nullam esse demonstrationem, dicimus cum exceptione argumenti ostendentis quod non sit demonstratio: haec enim sola est demon- stratio, 480. quodsi etiam se ipsam expellat, non ideo confirmatur esse de- monpstrationem, multa enim sunt quae quod aliis faciunt, eo se ipsa quoque afficiunt, ut quo modo ignis cum consumpserit materiam, se quoque simul interimit, et quo modo purgantia medicamenta cum humores eiecerint ex cor- poribus, se ipsa quoque expellunt; ita etiam argumentum quod est adversus demonstrationem, postquam austulerit demonstrationem, potest se quoque si- ul circumscribere. et rursus quo modo potest fieri ut qui per aliquas scalas in altum locum conscenderit, post ascensum pede scalas evertat; ita non in- consentaneum videtur, Scepticum, postquam veluti per aliquas scalas processit per argumentationem quae ostendit non esse demonstrationem ad confir- mandum propositum, tunc eam ipsam quoque evertere. ^" Sed cum hucusque praeceptiones ad logicam partem pertinentes in dubinm vocaverimus, deinceps etiam ad disquisitionem adversus Physicos progrediemur. i) πολλὰ xa9" ὑπεξαίρεσιν] conferendus Grotius ad 1 Cor. 15 27. Δ) τὰ χαϑαρτιχὰ) eadem similitudine saepius noster utitur, ut lib. 1 Pyrrbon. sect. 206 et lib. 2 sect. 188. D) συμπεριγράφειν)] de boc verbo dictum ad 1 Pyrrhon. sect. 14. m) χατὰ τὸν λογιχὸν τόπον] in. ms Ciz. deest τόπον. male. n£m ita P $48 διαλέχτιχὸν τόπον dixerat libro superiore sect. 93 et τόπον λογιχόν sect, 84. ita τόπον φυσικόν lib. 1 contra Physicos sect. 4, SORKVDRUETE CEGNNE SCRI CE VUES OSEE N 9. sSrYTDEMYUUOD ᾿ Σέξτου ἐμπειρικοῦ ^ “Ὑπομνημάτων τὸ ὄγδοον. | δα’ NHßeot ἀρχῶν φυσιχῶν. — β' περὶ ϑεῶν. — γ᾽ nii alτίου xoi πάσχοντος. --- δ΄ περὶ ὅλου καὶ μέρους. --- ε΄ περὶ σώματος. | 1 "Τὴν μὲν αἰτίαν δι᾽ ἣν μετὰ τὸ λογικὸν τῆς φιλόδοφίας μέρος εἷς ἐπίσκεψιν ἡμῖν ἄγεται τὸ φυσικόν, καίπερ χρόνῳ τῶν ἄλλων πδοήκειν δοχοῦν, ἀνώτερον ὑπεμινήσαμεν 4). τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον τῆς ζητήσεως πάλιν. ἐνταῦϑα συστησόμεϑα, οὐχ ἐμ- δραδύνοντες τοῖς κατὰ μέρος, ὅποῖόν τι πεποιήκασιν οἱ περὶ τὸν Κλειτόμαχον ᾽) καὶ ὁ λοιπὸς τῶν ᾿ἠκαδημαϊκῶν χορὸς “) — εἰς ἀλλοτρίαν γὰρ͵ ὕλην ^) ἐμβάντες καὶ ἐπὶ συγχωρήσεως τῶν ἕτε- SEXTI EMPIRICI Commentariorum liber octávus, 1 De principis naturalibus sect, 1-13. — 2 de diis sect, 14-141,.-- 8 de causa et patiente sect, 142 — 830, — 4 de toto et parte sect. 331 - 358, — 1, Causam quidem propter quami post logícam pRffosuphiae partem ma- "tfuralis nobis venit consideranda, etiamsi tempore videatur alías prüécédéve, superius commemoravimus, rursus autem hic quoque constituénfus emndeétti inquirendi modum, ita ut nou immoremaur in singularibus,' tt fecit Ciftomá- ehus et universus chorus Academicorum (alienam enitn fngressi matéiam Wi ex concessis egrum qui diversa dogmata statuerunt disputantes, ἐδ ΔΘ ΗΠ — a) ἀνώτερον ὑπεμνήσαμεν} respicit ad ea quae disputavit lib. 1 adv.
'* Logioos sect. 20 sq.
b) οὗ περὶ τὸν Ἀλειτόβιαχον) hic Carneadis discipulus Carthaginiensis, Punico nomine Asdrubal, ultra quadringenta volumina scripserat testa Laértio 4 67, ex qua multitudine, quam Cicero etiam illi tribuit, libro- rum tituli quoque ipsi iateroiderunt, exceptis paucis ut librorum περὶ αἱρέσεων, quorum primam laudat La&rtius in Aristippo 2 92, lihrorum quattuor de «ustinendis assensionibus Cic. Lucullo sive quarto Acade- micarum quaest. (idem enim hic liber, ut notum est, et a Menagio ad Latris 4 67 aliad agente perperam distinguitur) c. 31. | e) ὁ λοιπὸς τῶν ᾿ἀχαϑημαϊχῶν χορὰ6] ut Antiochus Philo Crantor Fa- vorimus aliique: nam Arcesilas quidem et Carneades quamvis voce acer- rime contenderupt sdvorsus caeteros philosophos, Stoicos maxime, nibil ipsi in litteras miserunt, caeterum quoniam pluribus et longioribus scriptis ad singularia etiam aliarum s$ectarum confutanda demisere Academici, binc πλατυρημοσύνην ἀνάλιστον illis tribuit Timon apud Laértium 4 67. denique χορὸς ᾿χαδημαϊχῶν Sexto dicitur, ut Horatio lib. 2 Epist. 2 77 scriptorum chorus omnis amat nemus ct fugit urbes.
d) εἷς ἀλλοτρέαν γὰρ ὕλην} apparet ἀλλοτρέαν ὕλην a Sexto dici alienaram sectarum opiniones, Stoicorum inprimis atque Peripateticorum, quo- rum concessis, tamquam propriis ipsorum armis Academici uei sunt ad eos oppugnandos et caedenda illorum vineta.
-— βοίως δογματιζομένων uen τοὺς λόγους ἀμέτρως ἐμήκυναν τὴν ἀντίρρησιν 2 ἀλλὰ τὰ κυριώτατα xal τὰ συνεχτικώτατα ἢ) πινοῦντες. ἐν οἷς ἠπορημένα ἕξομεν χαὶ τὼ λοιπά. καϑάπεέρ γὰρ ἐν ταῖς πολιορχίαις οἱ τὸν ϑεμέλιον τοῦ τείχους ὑπορύξαντες. τούτῳ ᾿συγκαταφερομένους ἔχουσι τοὺς πύργους" οὕτως oi ἐν ταῖς φιλοσόφοις σκέψεσι τὰς πρώτας τῶν πραγμάτων ὑποϑέσεις χειρωσάμενοι δυνάβει τὴν παντὸς πράγματος κατάληψιν ἠϑετή-͵ xao. οὐκ ἀπιϑάνως γοῦν τένες ἀπεικάζουσι τοὺς μὲν εἰς τὰς 8 κατὰ μέρος ζητήσεις συγκαταβαίνοντας τοῖς ἐκ ποδὸς τὸ ϑηρίον vxquo: κυνηγοῖς 7 ἀπὸ δρμιᾶς ἁλιεύουσιν ἢ 1o καὶ καλάμῳ 9) τοὺς ὄρνις ϑηρεύουσι, τοὺς δὲ ἀπὸ τῶν συνεκτικωτάζων πάντα τὰ ἐπὶ μέρους σαλεύοντας τοῖς λέγα καὶ στάλικας λ) καὶ σαγήνας πιθιβαλλομέσοιρ ὅϑεν ὡς πολλῷ τεχνιχώτερόν ἔστι τοῦ καϑ' P549. — ϑήραμα πονεῖσϑαι τὸ διὰ μιᾶς ἐφόδου πολλὰ δύνασϑαι γρεύειν" οὕτω πολλῷ χαριέστερον τὸ χοινῇ κατὰ πάντων xo- vom εἀντίρρησιν τοῦ ᾿προσηλεῖσϑαι ^^) τοῖς κατὰ μέρος. ἐπεὶ Ἢ οὖν oí δοκοῦντες ἀχριβέστερον xarà τὸν φυσικὸν τόπον ἢ περὶ. " τῶν τοῦ παντὸς ἀρχῶν διατετάχϑαι τὸς μέν τινας αὐτῶν δρα- E σνηρίους ") εἶναι λέγουσι, τὰς δὲ ὑλικάς, ὧν τῆς δόξης ἀρχηγὸς et nimis prolixa usi sunt in contradicendó oratione) D sed ea movebimus quae sunt praecipua et magis generalia; quibus coneussis labantia caetera quoque habebimus, 2. quo modo enim in urbium obsidionibus qui muri fundamentum effoderunt, cmn eo turres quoque simul deiiciumt; ita etiam qui im philoso- - phicis consideretionibus prima rerum fundamenta expugnant, vi/ac potestate abrogant et-abolent universae rei comprehensionem, 8. nonnulli itaque mon. improbabiliter assimilant eos qui se demittunt ad singulares quaestiones, ve- . meforibus qui feram vestigiis insequuntur aut iis qui hamo. piscantur aut iis qui visco et arundine aves aucupantur; eos autem qui ex generalibus singu- laria ómnia labefactant, conferunt iis qui lina paxillos et sagenas circumdant, umde ut mmito est artificiosius una via ac ratione multa venari, quem in sinrum laborere venatione; ita multo praestat communiter advorsus omnia afferre contradictionem, quam inhaerere singularibus. 4, quoniam ergo qui RE. videntur accuratius im loco matureli constituisse de principiis naturalibus, ex iis alia quidem dicunt agentia, alia voro materialia, quorum sententiae vie) τὴν ἀντίρρησι»] vitiose excusum erat ἀναντίρρησιν. ͵ JP) συνεχτικώτατα) ita appellat generaliora atque ut in limine libri 8 Pyrrhon. vocat, χαϑολιχώτερα sive περιεχτιχωτερα,, sub quibus alia συνέχονται etque continentur iisque positis stant, eversis evertuntur et cadunt. infra sect. 3.
g) H9 καὶ xclauQ] visco arenlinibus illito. Eutecnius paraphrasi ixeuticon Cppiiseorem lib. 3 p. 86.
h) Mva καὶ σταλιχας] gtálixeg sunt pali, quibus λένα sive retia a ve- natoribus appenduntur, ingens aliquod spatium cingentià, Oppianus Cy- neget. lib. 4 vers. 880 οἱ δ᾽ ἄρ' ἐπειγόμενοι στάλιχας στήσαντο κραταιοὺς díxtu& τ᾿ ἀμπετάσαντο καὶ ἄρκυας ἀμφεβάλοντο.
[^ À) immo; πρασηλοῦσϑαι.)
i) πατὰ τὸν φυσικὸν τόπο» sic λογιχὸν τόπῳ» dixerat in extremo su- IP 540 rioris libri.
. K) δραόδεηρίους) etiam 3 Pyrrhon. sect. 1. pro dgacrixag codex Vra- tislav. legit δραστηρίους, licet mox deum vocat αἴτιον δραστικώτατον. infra sect. 12 vocat ἀρχὰς ποιητιχάς, quibus deinde opponuntur jlixa. e ἀρχαί, ut sect, 358 sq. huius libri, » ^ 538 SEXTY EMPIRICI db üErot rec τυγχάνειν ὃ ποιητὴς Ὅμηρος, xal μετὰ τοῦτόν ye "4ν»α- ξαγύρας ὁ. Κλαζομένιος χαὶ Ἐμπεδοκλῆς ὁ ᾿Ἴκραγαντῖνος καὶ 5 ἄλλοι παμπληϑεῖς. ὃ μὲν γὰρ ποιητὴς ὃ) περὶ τούτων ἀποδιδούς . ἔφησιν, ἐν οἷς περὶ Πρωτέως καὶ Εἰδοϑέας ἀλληγορεῖ, τὸ μὲν ^ ro» καὶ ἀρχικάτατον αἴτεον Πρωτέα χαλῷν, τὴν δὲ slg εἴδη δ ττρεπομένην οὐσίαν, Εἰδοϑέαν. ὃ δὲ MdvaXayópag ") φησίν, ἦν πάντα ὁμοῦ χρήματα" νοῦς δὲ ἐλθὼν αὐτὰ διεκόσμησεν, τὸν My νοῦν, ὃς ἐστι xar? αὐτὸν ϑεός, δραστήριον ὑποτιϑέμενος Τ ἀρχήν, τὴν δὲ τῶν ὁμοιομερῶν ") πολυμιγίαν, ὑλικήν. ὃ δὲ Abi- σταοτέλης “) καὶ ἉΕρμοτίμωνά») φήσι τὸν Κλαζομένιον καὶ Παρdetur princeps esse auctor Homerus et post eum Anaxagoras Clazomenius et Empedocles Agrigentinus et alii plurimi, $5, pottea enim de his tradit, ubi loquitur allegorice de Proteo et Eidothea, primamque et maxime principem causam vocat Proteum, quae autem in species vertitur essentiam, Eidotheam, 6. Anaxagoras autem dicit «res omnes simul erant; mens autem veniens eas digessit ac ordinavit', atque mentem quidem, quae ex eius sententia est deus, egens ponit principium, similiarium eutem partium commistionem, materiale, , 7. Aristoteles autem ait et Hermotimum Clasomenium et Parmenidem Elee- ὃ ὁ ui» γὰρ ποιητὴς] locus est Odyss. d. 365 sq. . Πρωτέος ἰφϑίμου ϑυγάτηρ, ἁλίοιο γέροντος, Eido9f£n xré. ME ᾿ longa enim est fabula, quam exponens Heraclitus iunior in allegoriis Honiericis Ὁ. 489 sq. docet eadem ὀλυμπέους τελετάς et τῶν ὅλων γένε- σι» contineri. ͵ A ui AES i m) ὁ δὲ Mratayogac] huius verba relata a. multis sunt, ut notarunt ᾿ viri dooti δὰ La4Wrtiui lib. 2 cap. 6. consulendus et Plato im Phaedro .. ewius locum repetit Eusebius 14 15 Praeparat. evang. ) ' n) τῶν ὁμοιομερὼ»] si sana est lectio ὁμοιομερῶν, subintellige cju «pO» σωμάτων sive στοιχείων. sed puto Sextum scripsisse ὁμοέομερειῶν, ita enim vocat noster 3 Pyrrhon. sect. 32, ita alii Graeci scriptores quando AÁnaxegorae sententiam exponunt. atque e Latinis Lucretius semel iterumque 1 830 nunc et 4naxagorae scrutemur. homoeomeriam. et 834 princi- Q0 pium rerum quam dicit homoeomeriam, boc est materiam infinitam constantem particulis minutis similiaribus rerum quarumcumque: ' — ossa videlicet e pauxillis atque minutis , OSsibus: sic et de pauxillis atque minutis .. visceribus viscus gigni sanguenque sreari . sanguinis inter se multis co&untibus guttis, ' ex aurique putat micis consistere posse "M aurum, et de terris terram concrescere parvis, ignibus ex ignem, humorem ex humoribus esse.
o) ὃ δὲ '4piator£lgc] locus est lib. 1 metaphye. ap 3 | p) Eguónuova] apud Aristotelem Alexandrum Aphrodiseum aliosque j Ἑομότιμος dicitur, non Ἑρμοτέμων. et fortasse Sextus scripserat "Eguó- f(40Y, non — licet constet nomina quaedam dupliciter etiam apud veteres eſſerri. porro hic est Hermotimus, de cuius anima extra corpus evagari solita multi meminerunt, quos laudat Meursius ad Apol- lonii Dyscoli historiam commenticiam c. 3. a Clazomeniis templo cultum tradidit praeter aljos Valerius Maximus, in cuius codicibus quandoque. male Hermippus (apud Plutarchum Hermodorus) pro Hermotimo legitur, wet monuit Paulus Leopardus 8 3 Emendationum. Anaxagora antiquio- rem fuisse Aristoteles testatur atque ante ipsum dixisse mentem causam universi, et ab Hermotimo ansam idem docendi accepisse scribit Phi- loponus ad Aristotelis Metaphysica et Alexander Aphródiseus epud 8ím- *, plicium in 8 Physicor. p. 321.. Elias Cretensis ad orat. 37- Nasiamzeni: Ariototele⸗ et gorae εἰ Hermotimuse ille Clazomenius mentionem ADVERSUS PHYSICOS ΠΡ...47 μενίδην τὸν Ἐλεάτην καὶ πολὺ πρότερον τὸν 'Holoóov ταῦτα φρο- ψεῖν. κἀτασχευάζοντες γὰρ τὴν τῶν ὅλων γένεσιν, ἔρωτα συμ- παρέλαβον, τουτέστι τὴν κινητικὴν καὶ συναγωγὸν τῶν ὄντων αἰτίαν. ὃ μὲν “Ησίοδος ") λέγων | | 8 ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος yévez!, αὐτὰρ ἔπειτα p 550 γαῖ᾽ εὐρύστερνος"), πάντων ἕδος ἀσφαλὲς alil: ἦἢδ᾽ Ἔρος, ὃς κάλλιστος ἐν ἀϑανάτοισι ϑεοῖσιν *). ó δὲ Παρμενίδης ῥητῶς ἀποφηνάμενος 9 | — μὲν ἢ Ἔρωτα ϑεῶν μητίσατο πάντων.
tem et diu ante Hesiodum ee sensisse, universorum enim ortum cum vellent eonstituere, amorem adsumserunt tamquam causam moventem et res compo- - ventem, 8, Hesiodus quidem dicens: í | primum informe chaos rerum fuit, inde secuta cunctorum tellus lata et firmissima sedes atque Amor, est longe pulcherrimus ille deorum, 9, Pakmenides autem disertis verbis pronuntians —— , anto deos omnes primum produxit Ámorem, mentis fecisse videntur. alius multoque iunior Hermotimus, Menecratis * F. Stoicus, cuius nomine Lucianus lepidum illum suum de sectis librum proscripsit, quem venusta veste Germanica nuper induit lIoennes Hen- ' ricus Kromayerus Portensis. | 4) ὃ uiv Ἡσίοδος) locus decantatissimus ex theogon. v. 115, quem cum sibi a grammatico exponi Epicurus incassum rogasset, ab illo stu- dio ad philosophiam se contulit, ut narrat noster infra lib. 2. pro ἤτοι μέν Aristoteles tribus locis legit πάντων μὲν πρωτιστὰ φάος, nec te4 mere ita ab eo factum videtur Petro Petito lib. 1 Miscell. Observat, e. 18. primos duos ita latine vertit Cbalcidius p. 216 in Timaeum Platonis: prima baec est caligo, dehinc post terra creata est., . Spirantum sedes firmissima pectore vasto, hinc ia Hesiodo sequuntur versus, quos Sextus noster Aristotelis exem- plo omisit,, | | | . ἀϑανάτων οἱ ἔχουσι χάρη νιφύεντος Ὀλύμπου!
: τάρταρά τ᾽ ἠερόεντα μυχῷ χϑονὸς εὐρυοδείης. ᾿ ' r) γαῖα εὐρύστερνος) non opus esse ut in γαῖα postrema litera contra p mss Ídem abiiciatur, sed vel γαῖα per synizesin posse haberi pro una syllaba ut ῥεῖα v. 5 ἔργ. vel syllabam primam in εὐρύστερνος, (ut alias saepe Graecis poétis diphthongos) corripi, pulchre notatum Rev. Io. Christophoro VVolfio nostro in notis ad Origenis Philosophumena p. 178. eosdem Hesiodi versus allegat noster lib. 2 adv. Physicos sect. 11. [re- stituimus γαῖ᾽ εὐρύστερνος. Ι; v 4) ὃς λάλλιστος ἐν ἀϑανάτοισι ϑεοῖσι») sic etiam in Hesiodi codicibus et apud Origenem sive quisquis auctor Philosophumenon, Stobaeum alios- que. at Aristoteles lib. 1 c. 4 Metaphys. ὃς πάντεσσι μεταπρέπει ἀϑα- iid. ex memoria, ut suspicor, non quod ita in Hesiodi codicibus egisset. ]: — 5 πρώτισὶσν μὲν») hunc Parmenidis versum laudat etiam Aristoteles loco laudato atque in Eclogis Physicis tit. 12 Stobaeus atque ante hos Plato, qui tamen in Convivio negat ex iis quae ipsi tradant Hesiodus et Parmenides, Amorem videri prius quam ἀγάγχην obtinuisse, apud eundem Stobaeum tit. 13 p. 152 in editione Grotii tribuuntur Parmenidi etiam hi versus: i | ἄλλοτε μὲν φιλόεητι συνερχόμενα τάδε navim, ἄλλοτε δ᾽ αὖ τε [δ᾽ αὖ δίχ᾽] ἕχαστα φορούμενα νείχεος ἔχϑει. sed ex Plutarchi et aliorum testimonio constat ^»5e Empedoclis, cui etiam in editione eclogarum Stobaei, quam curavit Guil. Canterus; recte ad- scribuntur,. | E: 10dófn, δ᾽ d», ὡς προεῖπον, xal ὃ ᾿ΕἘμπεδοκλῆς τοιοῦξας εἶναι" σὺν γὰρ τοῖς τέσσαρσι στοιχείοις τὸ νεῖχος καὶ τὴν φιλέειν χατ- ἀριϑμεῖται, τὴν μὲν φιλίαν ὡς συναγωγὸν αἰτίαν"), τὸ δὲ νεῖ. , Κος Gg διαλυτικήν" | πῦρ — γάρ φῆσι — καὶ inr καὶ γαῖα xai ἠέρος ἥπιον tpoc ψεῖχός τ᾿ οὐλόμενον Y). δίχα τῶν ἀτάλαντον ἁπάνξη, καὶ φιλότης ν) μετὰ τοῖσιν ἴσον pxóc τε πλάτος τε, 11οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ οἱ ἀπὸ τῆς στοᾶς “) δύο λέγοντες ἀρχὰς ϑεὸν xai ἀποιον ὕλην); τὸν μὲν ϑεὸν ποιεῖν ὑπειλήφασι, τὴν δὲ ὅλην 12 πάόχειν τε καὶ τρέπεσϑαι. ἐπεὶ οὖν τοιαύτη τίς ἔστε παρὰ τοῖς ἀρίστοις τῶν Φυσικῶν διάταξις, φέρε περὶ τῶν ποιητεκῶν àp- χῶν διαπορῶμεν, πρῶτον σκεπζόμενοι ὁτὲ μὲν οἷον ———— περὶ ϑεοῦ, ὁτὲ δὲ ἀπορητικώτερον ) περὶ τοῦ μηδὲν εἶναι τὸ 10. potest etiam videri, ut prius dixi, alis esse Empedocles: nam cum quat« tuor elementis annumerat contentionem et amicitiam, amicitiam qnidem wt ' cansam componentem, contentionem autem ut dissolventem, dicit enim ignis aqua et tellus clementiaque aeris alti cumque his perniciosa simul contentio, quae par usque, et amicitia ex aequo lata atque profunda, 11. quin etíam Stoici quoque qui duo dicunt esse principia, mempe deum et materiam expertem qualitatis, deum quidem existimarunt agere, materiam vero pati et mutari, 12. cum ergo epud praestantissimos Physicos sit hie ordo, ege de agentibus principiis prinum dubitémus, lam quidem velut dogma- ficé de deo considérantes, iam vero dubitative, quod nihil sit quod agat aut u) συναγωγὸν alifay] supra sect. 8 τὴν χιγητιχὴν xal συναγωγὸν αἰτίαν. x) πῖρ χαὶ doo] hunc versum Empedoclis laudat Plutarchus libro de dignostendo adulatore et arhíco p. 63 lepide de homine itope 4iens nihil ei suppetere praeter haec quattuor Empedoclis elementa. pro ἥπεον ul. legit ἄπλετον ὕψος. | 4j νεῖχάς τ᾽ oUlóutvor] uti 4 φιλίᾳ sivd dvyxpícet sc congregatione pfihcipiorum Empedocles suspendit generationem, ita vtixog sive Lis ác contentio eadem principia διάχρένουσα sive, disgregans separansque alte- rátionis et corruptionis causa secundum illum est. ipsius sutem quiet et véíxouc causam nullam exposuit, quo nomine notatur ab Arftótelé Metaphys. 2 4. |: . z) χαὶ φιλότης] Clemens Alex. 5 Strom. p. 552 ὁ dà ᾿Εμηεδοχλῆς ἔν ταῖς ἀρχαῖς χαὶ φιλότητα συγχαταριϑμεῖται, συγχριτιχήν τινα ἀγάπην vodiy, ἣν σὺ νόῳ δέρχευ, μηδ᾽ ὄμμασιν ἦσο τεϑηπώς. ᾿ in lib. 9 contra Phys. sect. 817, ubi eosdem Empedeclis versus noster laudat, pro φιλότης legitur φιλέη, . 0) of αδὸ τῆς στοὰς] Plutarchus lib. 1 de placitis c. 3 Ζηνων Mvaaov ΧΚιειεὺς ἀρχὰς μὲν τὸν ϑεὸν xal τὴν ὕλην, ὧν ὁ μέν ἔστι τοῦ ποιεὶν al- τιος, ἣ δὲ τοῦ πάσχειν. Seneca epist. 67 dicunt, μὲ acia, Stoici nostri duo esse in rerum natura, ex quibus omnia fiant, caussam et materiam, materi& iacet iners, ree ad omnia parata, cess«atura, ei nemo moveat; eaussa, autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult vereaf, ex illa varia opera producit. | b) ἄποιον ὕλην] confer Laértium 7 134 et Lipsium lib. 2 physiologiae.
Stoicae. diss. 2. | e) ázogmuxoregór] id est axerrtixdteQor, more Sceptico, ut pem Scepticis ponit τοὺς ἐπόρηειχούς, quetmadmodem lib. 2 adversus gicos sect. 76. 78. BO. 99. 160. 178. dieputationem de punc. Jeu κοῖς sive ϑραστηρίοις deducit noster ad sectionem 358 usque huius. libri ADVERSUS: PWITNIC8S [Lib. IX].: ΠῚ ποιοῦν ἢ πάσχον. ἂλλ᾽ ἐπεὶ κατὰ πᾶσαν ζήτησιν προτάτεεται ἢ τοῦ ζητουμένου πράγματος νόησις, ἴδωμεν πῶς εὐϑὺς ἔρνοιαν ἐλάβομεν 9o. un. Ὃ περὶ ϑεῶν λόγης πάνυ ἀναγκαιότατος εἶναι δοκεῖ τοῖς ἰδ δογματιχῶς φιλοσοφοῦσιν. ἐντεῦϑεν τὴν φιλοσοφίαν 7) φασὶν..." ἐπιτήδευσιν εἰγαε σοφίας, τὴν δὲ σοφίαν ἐπιστήμην ϑείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων. ὅϑεν ἐὰν παραστήσωμεν ἡμεῖς ἠπορη- μένηγ τὴν περὶ τῶν ϑεῶν ζήτησιν, δυνάμει ἐσόμεθα xozsoxtvaxo- τὲς τὸ μήτε τὴν σοφίαν ἐπιστήμην εἶναι ϑείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάξων μήτε t?» φιλοσοφίαν ἐπιτήδευσιν σοφίας. ἔνιοι τοί- 14 vv» ἔφασάν ") τοὺς πρώτους τῶν ἀνθρώπων?ipoorávrag καὶ 10 συμφέρον τῷ βίῳ σκεψαμένους πάνυ συνετοὺς ὄντας ἀναπλάσαι τὴν περί ve τῶν ϑεῶν ὑπόνοδχν καὶ τὴν περὶ ἐῶν iy 1didov μυ- pétiatur, sed quoniam in omni qimaéstione prius ponitut réi de qua quaeritur motio atque intelligentia, videamus quemadmodum statim dei'notionem ae- eepimns. | 1, De diis,, 18. De diis oratio valde videtur necessaria iis qui dogmatice philoso- pbantur, hinc dicunt philosophiam esse studium sapientiae, sapientiam antem, «se scientiam rerum divinarum et humanarum, unde si ostenderimus illam de diis quaestionem versari in dubio, vi ac potestate confirmaverimus neque sapientiam esse scientiam rerum divingrum et humanarum neque philosophiam esse studium sapientiae, 14. nonnulli enim dicunt eos, qui primi praefaerunt hominibus et quid humanae vitae conferret considerarunt, cum essent intel- ligentes ac prudentes, finxisse eam quae de diis habetur suspicionem pt fabud) φιλοσοφέαν in S. Ioannis Damasceni Dialectica t. 1 edit. Lequin. P 851 p. 9 et 71 plures definitiones philosophiae referuntur, in quibus et haeq est, quod sit γνῶσις ϑεέων τε xal ἀνϑρωπέγων πραγμάτων. illa ad aucto- zem relertur Pythagoram in scripto Lipsiae edito Graece ad calcem. Ar- chytee de decem praedicamentis. ibidem ex Georgio Pachymere traditur Pythagora auctore philosophiam esse (ελέαν, ὄρεξιν et μεταδίωξιν σο- φίας. quod idem Sextus ἐπιτήδευσιν σοφίας appellat. Ammonius quoque in Praedicobilia Porphyrii plures philosophiae definitiones exponens hanc Platoni tribuit, φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις ϑείων xal ἀνϑρωπένων ngayua- των». Maximus Tyrius diss. 16 φιλοσοφέαν͵, δὲ τί ἄλλο ὑποληψόμεϑα ἢ ἐπιστήμην ἀχριβὴ ϑείων τε πέρι χαὶ ἀνθρωπίνων, χορηγὸν ἀρετῆς χαὶ , λογισμῶν χαλῶν χαὶ ἁρμονίας βίου καὶ ἐπιτηδευμάτων xaldr; sic Al- cinous c. 1 et Philo περὶ τῆς εἰς τὰ προπαιδεύματα συνόδου. etiam Stoi- eis haec probata definitio philosophiae et Ciceroni 4 Tuscul, c. 96. vide et nostrum infra sect. 125.
ΕἾ ἔνιοι vo(vyvv ἔφασαν] plura. in hanc sententiam afferet noster infra ' sect. 49 s. sed huic temerariae et omni non inodo fundamento sed ve- risimilitudine etiam destitutae atheorum φάσέε fas est non modo aliam contratiam tdoiv sed certissimas rationes oppgnere, quibus constat fal- sum esse quod de origine cultus religiosi inter hómines ab illis iactatur, quis ebim nisl penitus excors credat callidi hominis hoc eese commen- tum, in quod omnis aetas et totum conspirat genus humanum, cuiqué cdelum et terra. et optimi cuiusque ac perditissimi hominis conscientia suffragatur? itaque illi fuere πάνυ seilicet συνετοί, qui τὸ συμφέρον τῷ ffo peérspexerunt fraude unicé indigere neque opem ei ferte nisi com- , mento ac fraude potuerunt? et quae illa felicitas mentiendi, t non modo vulges — eeptentiseimos.quosque omnium tenrporem viros in asssnsum ?
"" ^. SEXTI EMPIRICI : 16 ϑευομένην δόξαν"). ϑηριώδους γὰρ. xal ἀτάκτου γεγονότος tei πάλαι βίου ἦν χρόνος, ὥς φησιν ὃ Ὄρφεύ), Ὁ. — | ἡἥνίχα φῶτες ἀπ᾿ ἀλλήλων βίον εἶχον ᾿᾿σαρκοδακῆ, κρείττων δὲ τὸν ἥττονα φῶτ᾽ ἐδάϊζεν " ᾿ ἐπισχεῖν βουλόμενοι τοὺς ἀδικοῦντας πρῶτον μὲν νόμους ἔϑεντο 16 πρὸς τὸ τοὺς φαγερῶς ἀδικοῦντας κολάζεσθαι. μετὰ δὲ τοῦτο ον, xal ϑεοὺς ἀνέπλασαν ἐπόπτας πάντων τῶν ἀνθρωπίνων ἅμαρ- τημάτων τε καὶ κατορϑωμάτων, ἵνα μηδὲ κρύφα ^) τολμεῶσί τινες . ἀδικεῖν,νπεπεισμένοι ὅτι οἵ ϑεοὶ; LY LY losam de inferis opinionem, 15. cum enim fuisset olim vita agrestis ac fers et immoderata et nullo certo procedens ordine, fuit tempus, ut dicit Orpheus, victum quando homines hominum de carne parabant, atque potens ex debilibus convivia inibat; iniuriam facientes cum vellent reprimere, primum quidem leges tulerumt, wu Hi punirentur qui manifeste iniuriam facerent, 16, postea autem deos quoque finxerunt, qui inspicerent quaecumque ab hominibus scelerate aut ex virtute gerantur, ut ne clanculmn quidem euderent facere iniuriam, cwm persuasum haberent quod ' f) τὴν περὶ τῶν ἐν "4idov μυϑευομένην δόξα»] Hervetus nescio a quod aliter legerit, vertit: fabulosam de diis opinionem pro de inferis. notandum quoque, μυϑευομένην non hoc loco reddendum videri fabu- losam, sed modo sermone frequentatam, quia iam praecessit ἀναπλάσκι, atque μῦϑος et μυϑεύεσθϑαι apud Graecos perinde ut apud Latinos ἐπ bula et fabulari est ex vocabulis mediae significationis. notandum et hoe, veteratorie ab atheis Scepticisque invadi ϑύξαν περὶ τῶν ἐν 4idov perinde wt ὑπόνοιαν de diis, neutiquam videlicet simplicem «tque unam, sed cómpositam valde multiplicemque. itaque ab illis fabulis, quas varii com- menti sunt de modis suppliciorum ipud inferos, de quibus infra sect. 66 sq. et de'deorum natura actionibus atque multitudine, ques ipsa assentien- tiumr pugna et fide ac ratione destituta paucitas refellit, iniquàm est árgumentari ad negandam vel in dubium vocandam rem ipsam, longe aliis níizam fandamentis et argumentis, quod nempe pulcherrima haec mundi machioa non careat auctore ac gubernatore deo, et quod apud hunc deum, qai justi et iniusti ideam animis nostris inseminavit atque indidit, iustum itidem sit malitiam praefractam sceleratorum, qui in hac vita poenam haüd raro effugiant, impunitam haud dimitti, s 8) 9 Opqtvc] eosdem Orphei versus, ex eius ut suspicor Titanogra- phia, rettulit noster 'supra libro adversus Rhetoras sect. 31, ubi dicta, si placet vide. vide etiam versus eiusdem Orphei, vel sub illo nomine certe iactatos apud Proclum libro 5 in Timaeum p. 294 sq., ubi Titanes illos describit μείλιχον ἦτορ ἔχοντας καὶ φύσιν ἐχνομίην, quos deinde Iuppiter ῥίπτε βαϑὺν γαίης εἰς Τάρταρον. nota autem quaecumque ab Epicureis et atheis iactari solent de primorum hominum bestiali vita, meram (ρίσιν esse, contraria q«G& facile repellendam, quae et melio- ribus testibus et ratione fheliori nititur. nam ne sacros scriptores citem, quos nefas duco commissione impiorum illorum vilescere, plane re- purses his quae de primorum hominum aureo saeculo felicitateque il- orum per longum tempus in deterius paullatim labente disputant phi- losophi pariter ac poétae. non negaverim, inquit Seneca epist, 90 de prima illa progenie loquens, fuisse alti spiritus viros «t ut ifa dicam a diis recentes, E δ À) ἵνα μηδὲ κρύφα] sic atheus Critias infra sect. 54,.cuius versu sententiam boc lo«o Dextus paucis verbis complectitur atque expri N à Pd E e “ἠέρα ἑσσάμενοι") πάντη φοιτῶσιν ἐπ᾿ N^ ἀνθρώπων ὕβρεις ve καὶ εὐνομίας ἐφορῶντε ΟΦ Ἑὐήμερος δὲ") ὃ ἐπικληϑεὶς ἄϑεός φησιν, ὅτ᾽ ἦν ἄτα ϑρώπων βίος, οἱ περιγενόμενοι τῶν ἄλλων ἰσχύει τε καὶ ayvécth ὥστε πρὸς τὰ ὑπ᾽ αὐτῶν κελευόμενα πάντας βιοῦν, σπουδάζον -- τες μείζονος ϑαυμασμοῦ καὶ σεμνότητος τυχεῖν ἀνέπλασαν περὶ αὐτοὺς ὑπερβάλλουσάν τινα καὶ ϑείαν δύναμιν, ἔνϑεν καὶ τοῖς πολλοῖς ἐνομίσϑησαν ϑεοί. Πρόδικος δὲ ὃ Κεῖος ἢ), ἥλιον, φησί, 18 καὶ σελήνην καὶ ποταμοὺς xal κρήνας xal καϑόλου πάντα τὰ dii totum terram pervadunt atre amicti, — DENS :. cermentes quidnam prave recteve geratur, - 17, Éuamerus autem, qui ἄϑεος fuit cognominatus, dicit, cum esset vita hominum insolens et incomposita, qui caeteros superabant viribus et pruden- tia, adeo ut ex eerum iussis omnes viverent, quo insior admirationi ac ve- merationi essent, sibi ipsis affiaxerunt quamdàm excellentem et divinam po- tentiam, upde etiam a multis dii sunt existimat, 18, Prodicus autem Ceus, solem, inquit, et lunam et fluvios et fontes et in summa quaecumque prosumf ADVERSUS PHYSICOS [Lib. IX).
3 ^ pog ᾿ς δ) ἠέρα ἑσσάμενοι] versus Hesiodi 124 toy., quem laudabt etiam Di- P 652 dymus atque Eustatbius ad Iliad. α΄ v. 4. respicit Manilius 2 18 narrape Hesiodum memorare immenao volitantia numina mundo, ἠέρα ἑσσάμενοι "Tzetzes interpretatur: ἀορασίαν ἐνδεδυμένοι. recurrit idem versus apud Hesiodum 253, sed neutro loco sequitur alte? quem Sextus subiungit: ἀνϑρωώπω» ὕβρεις τε καὶ εὐνομίας ἐφορῶντες, at. praecedit, utrobique, eg eiusdem plane sententiae: cf j« φυλάσσουσίν τὰ díxag χαὶ Gy£tk) Εὐήμερος di] Eueherus sive Cous sive Siculus sive denique Tegea- tes, Cassandro Macedoniae regi carus, scripserat ἱερᾶς ἀναγραφῆς sivo aacrae historiae libros, quos superesse erat optendum; ex illis enim bi- etoria mythica Graecorum mirum quaatum illustrari, idololatriae autem etbnicae absurditas evinci posset, quem in finem non raro. allegatur il- lud opus a veteribus Christianis Clemente Alex. Theophilo Antiocheno, Eusebio, Theodorito, Minucio Felice, Arnobio, Lactantio, Augustino, Latinis versibus redditum fuit olim ab Ennio, eed exceptis paucis freg- mentis et Euemerus ipse et Ennii metephbrasis isindiu intercidit, reliquias illas qualescumque diligenter collegit, qui de Euemero praeter Vossium ín hist. Graecis et Bentleium p.340 ad Callimachum, inprimis est con- sulendus, illustris genere sed doctrina et ingenio illustrior llieropymus Columoa in fragmentis Ennii p. 312 sq. ed. praeclarae [lesselianae. ar- gumentum operis demonstratur à Tullio lib. ] de nat. deor. c. 42 quid? qui aut fortes et claros aqt potentes viros tradunt post mortem ad deos peróenisse, eosque esse ipsos, quos nos colere, precari venerurique solea— mus, nonne expertes aunt relioionum omnium? quae ratio maxime tractata ab Eucmero et, quem noster et interpretatus. et secutus ἐδὲ praeter cae- feros Ennius, ab Éuemero autem εἰ mortes. εἰ sepulturae demonstrantur ' deorum, ex his apud ethnicos habitum pro atheo Euemerum, nemo mirabitur, sed et vere eum atheum fuisse persuadet Theophilus Antioche- - nus 3 p. 121 ἀϑεωτατον ipsum appellans testatusque in eodem opere denique docuiwe x«l τὸ ἐξόλου μὴ εἶναι ϑεούς, ἀλλὰ τὰ πάντα avto-