SigPhi · Sextus Empiricus

Opera Graece et Latine (Pyrrhoniae institutiones; Contra mathematicos; Contra philosophos)

Page 58 of 94

ατισμῷ διοικεῖσθαι. si vero Euemerus fuit tam stupidus, ut quoniam Somiuum quorundam vel ambitio affectavit vel adulatio aut stoliditas detulit mortálibus divinos honores, propterea is negaverit dari omnino alium praeter hos longe diviniorem deum, auctorem mundi omnique *eneratione ac cultu dignissimum, nae is non minus insaniit ac qui ne- garet verum dari regem,. quoniam in scena commenticios vel in moro- comiis imaginarios videt principes. meminit Eugmeri noster iterum infra eect. 61 et eios refellit sehtentiam sect, 82 sq.

. 4) Hoédixoc Ó Κεῖος) ita recte ms Ciz. pro Χίος, atque ita etiam editi, 648 SEXTI EMWIRID ᾿ ὠφελοῦντα “τὸν βίον. ἡμῶν οἱ παλαιοὶ ϑεοὸς ἐνόμισαν διὰ T)» ἀπ᾽ αὐτῶν ὠφέλωαν"), καϑάώπερ «Αἰγύπτιοι τὺν Νεῖλον "), καὶ διὰ τοῦτο τὸν μὲν ἄρτον “ήμητραν ^?) νομισϑῆναι, τὸν δὲ οἶνον “ιόνυσον ), τὸ δὲ ὕδωρ Ποσειδώνω 9), τὸ dé πῦρ “Ἤφαιστον "), 19 καὶ ἤδη τῶν εὐχρηστούντων ἕκαστον. “ημόχριτος δὲ εἴδωλά . vitae nosfrae, antiqui deos existimarunt propter utilitatem, quae ex eis ac- oipitr, quo modo Aegyptii Nilum, et ideo panem quidem existimatgm eme Cererem, vinum vero Bacohum, equam Neptunum, ignem Vulcanum, atque adeo unumquodque eorum quae sunt usui. 19, Democritus autem ait quaeinfra sect 51. nam Simonidis Cei popularem fuisse diserte testatur Plato in Protsgora. qonfer quae dixi lib. 2' bibliothecae Graecae cap. 23.

m) δια τὴν ἀπ᾿ αὐτῶν ὠφέλειαν) infra sect. 52. Cicero 1 de nat. deor.

.€. 42 quid Prodicus Ceus? qui ea quae prodessent hominum vitae, deorum iw numero habita esse. dixit, Minucius Felix in Octavio c, 21 eue assumptos ix deos loguitur, qut errando, inventis novis frugibus utilitati hominum profuere. non sine ratione haeo affirmssse Prodicum vel ex ad- 5 mirendae industriae opere Vossieno de idololatria constat; sed non mines evidens est absurde eum ex hoc mortalium errore collegisse, nullum esse omnium illorum commodorum largitorem auctoremque primum, qui et inveniendi vim hominum animis indidisset et res utiles inveniendas condidisset atque in! vitae usus, quemadmodum et vitam ipsam esset largitus. caeterum fallitur S. Epip anius, qui in expositione fidei t. 1 opp.

pag. 1088 solem lunam et elementa pro diis a Prodico habita scribit: A loódixog τις τέσσαρα στοιχεῖα ϑεοὺς χαλεῖ, εἶτα ἥλιον xnl σελήνην" ix γὰρ τούτων 'πᾶσι τὸ ζωτιχὸν' ἔλεγεν ὑπάρχειν.

n) «Αἰγύπτιοι τὸν Νεῖλον) vide Vossium lib. 2 de idololatria c. 74 sq. et Laurentium Pignorium in expositione mensae lIsiacae p. 80. 81. imago ua ϑεοπλαστοῦντες Aegyptii Nilum coluere, ex nigro lapide fuit teste Bousania 8 24 12, quod in- Aethiopia hic fluvius oritur.

o) τὸν μὲν ἄρτον “1ημητρα»] facit huc proverbium spud Terentium in^ Eucucho, sine Libero εἰ Cerere friget Venus. adde Elmenhorstium ad Mi- »ucii Felicis c. 21..

, p) τὸν δὲ οἶνον “ιόνυσον») conferendus Tristanus t. 2 p. 627 et Pri- caeus ad haec Apu 2 Milesiar. p. 27 Veneris hortator et armiger Li- ber, vinum istud etc. Vossius libro 4 institut. orator. p. 1156, ubi de , metonymia caussae efficientis. | Et 9) τὸ δὲ ὕϑωρ Ποσειδῶνα] Arnobius libr. 5 extremo: ἐπ illa estia reprehenatonis parte, — in usu sermonis vestri Martem pro pugna ap- pellatia, pro aquis Neptunum, "Liberum patrem pro. vino, Cererem pro ane, Minervam pro stamine, pro obscoenis libidinibus F'enerem, Cicero ib. 1 de nat. deor. c. 15 Zeno disputat aethera eum quem homines Iovem appellarent, quique aer per maria manaret, eum esse Neptunum, terram- que eam 4446 quae Cerea diceretur, aimilique ratione persequitur vocabula reliquorum deorum.

r) τὸ dà πῦρ “Πφαιστον)Ὶ Diodorus Siculus lib. 1 p. 11 de Aegyptiis: τὸ δὲ πῦρ μεϑερμηνευόμενον ἽΠφαιστον ὀνομάσαι, νομίσαντες μέγαν εἶναι ϑεὸν καὶ πολλὰ συμβάλλεσθαι πᾶσιν εἷς γένεσίν» τε xal τελείαν αὔξησιν. idem tamen p. 13 ait ex aliorum opinione Vulcanum non ipsum ignem sed inventorem ignis antiquissimum Aegypti regem haberi, Virilius 7 Aeneid. 77 ac totis Fulcanum spargere tectis. confer Cerdam ad. * 2 Aeneid. 311 J'ulcano superante domos εἰ ὃ 62 furit immissis Vul- canus habenis, “ s) “Πημόχριτος] Cicero 1 de nat, deor. c. 12 quid Democritus? qui cum imagines (ἰγϑαάλματα, εἴδωλα, ἰδέας, σχήματα) earumque cireuitus (Ex πεωσεις) in deorum numero refert, tum illam naturam. quae imagines ; fundat ac mittat, ium scientiam intellizentiamque nostram, monne in ma- P 659 ximo errore versatur? cumque idem omnino, quia nihil semper exo etatu maneat,, neget e«od quicquam eempiternum., nonne deum ita tollit omnino, ADVERSUS PHYSICOS [Lib IX, ^..— 84$ τινά φησιν ἐμπελάζειν τοῖς ἀνθρώπρες, καὶ τούτων τὰ μὲν εἶμαι P 658 ἀγαθϑοποιά, τὸ δὲ κακοποιά. ἔνϑεν καὶ εὔχεται εὐλόγῳν τυχεῖν εἰδώλων. εἶναι δὲ ταῦτα μεγάλα τε καὶ ὑπερμεγέϑη, καὶ δύσ- φϑαρτα μέν, οὐχ ὄφϑαρτα δέ, προσημαίνειν τε τὰ μέλλογτα τοῖς ἀνθρώποις, ϑεωρούμενα καὶ φωνὰς ἀφιέντα "). ὅϑεν τού.- των αὐτῶν’ φαντασίαν λαβόντες οἱ παλαιοὶ ὑπενόησαν tive ϑεόᾳ, μηδενὸς ἄλλου παρὰ ταῦτα ὄντος ϑεοῦ τοῦ ἄφϑαρτον φύσιν ἔχοντος. ᾿Αριστοτέλης ἢ δὲ ἀπὸ δυοῖν ἀρχῶν ἔννοιαν ϑεῶν ἔλεγε 20 γεγονέναι ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἀπό τε τῶν περὶ τὴν ψυχὴν συμ- βαινόντων καὶ ἀπὸ τῶν μετεώρων 5). ἀλλ᾽ ἀπὸ μὲν τῶν περὶ dam simulacra appropinquare hominibus, et ex iis alia quidem esse beneflca, alia vero malefica, hinc etiam optat"ut bona sibi simulacra ooeurrent, ea au- tem esse magna et ingentia, et difficulter quidem interire, non esse tamen interitui non obnoxia, significare sutem hominibus futura, esseque- adspecta- bilia et vocem emittere, unde ea visione apprehendentes antiqui deos esse existimarunt, cum praeter haec non sit alius deus, qui habeat naturam in quam nom cadat interitus, 20, Aristoteles eutem dicebat ex duobus principiis ortam esse dei notionem inter homines, mempe e$ ex iis quae in anima ac u£ nullam opinionem cius reliquam faciat? plura Peirus Lescaloperius ad haac locum p. 48 et p. 18, ubi geminam Epicuri opinionem refert Ci- cero €, 18 sq. Epicurus docet eam ease yim e$ naturam deorum, ut pri- myrm non sgneu aed menie eernatur, noc ad numerum, xt quae ille propter firmitatem gségé£urix appellat, | scd imaginibus similitudine aJ traneitioue perceplis, cum infinita aimillimarum imaginum epéciss ex iunpmarabilibus individuis existat et a deo affluat. meminit iterum Cicero atque axplodit lib. 1 e. 43 et lib. 2 c. 30, quemadmodum Sexius nostec infra sact. 492 et S. Angustinus epistola 566 (118 ed. novae) ad Dioscorum. ὃ. Irgnaeus lib. 2 cap. 19 (14) Democritus primus ait multas et varias ab uniyergi- tate figuras expressas descendisse in hunc mundum, vide et Radulphi Cud- worthi systema intellectuale universi, Anglice editum Londini A. C.

t) ϑεωρούμενα xal φωνὰς ἀφιέντα] Cicero de nat. deor, 2 2 saepe Fau- norum voces exauditae, saepe viaae formae deorum quemvis non aut he- betern aut. impium deos praesentes esse confiteri cocoerunt.

u) “Ἀριστοτέλης haec non exstant in Aristotelis ecriptis quae tulere aetatem; sed videntur repetita ex eius libris deperditis de philosophia, ex quorum tertio Tullius opiniones Aristotelis de deo mirum quantum inter se pugnantes refert lib. 1 de nat. deor. cap. 13. » x) ἀπὸ τῶν μετεωρων}Ἱ haec ipse Sextus infra de sole et stellis inter- pretatur. atque eo sensu Áratum σοφὸν τὰ μετέωρα dixit Alciphron epistola 8, et physicos astrologos μετεωρολέσχαξ Plutarchus in Nicia p. 938. cum Aristotelis sententia congruit quod est apud Lucretium 5 1182 praeterea coeli rationes ordine certo et varia annorum cernebant tempora verti, nec poterant quibus id feret cognoscere causis: ergo perfugium sibi habebant omnia divis tradere et illorum. nutu facere omnia flecti.

sed preeclare ipse Aristoteles apud Ciceronem 2 de mat. deor. cap. 37 ei essent qui sub terra semper habitavissent bonis el illustribus domicilii, quae esaent ornata. signis atque picturia instructague rebus iie omnibus, quibus abundant ii qui beati putantur, nec tamen exissent umquam eupra tertam, acqepiasent auiem fama et auditione esse quoddam numen et vim deorum; deinde uliquo tempore patefactis terrae faucibus ex illie abditis aedibus evadere in. haec loca, quae nos incolimud atque. éxire potuissent: €um repente texrom e£ maria. eoclumque vidéssant, nubium magnitudinem vendorumque viu cognovissent adapexiesentque eolem, eiusque tum magni- E 4 T)» ψυχὴν συμβαινόντων διὰ τοὺς ἐν τοῖς ὕπνοις γινομένους 2] ταύτης ἐνθουσιασμοὺς καὶ τὰς μαντείας. ὅταν γάρ, φησίν, ἐν τῷ ὑπνοῦν xaJ" ἑαυτὴν γένηται ἡ ψυχή ἴ), τότε τὴν ἴδιον ἀπο- λαβοῦσα φύσιν προμαντεύεταί τε καὶ προαγορεύει τὰ μέλλοντα. τοιαύτη δέ ἐστι καὶ ἐν τῷ κατὰ τὸν ϑάνατον χωρίζεσϑαε τῶν σωμάτων?y* ἀποδέχεται γοῦν καὶ τὸν ποιητὴν Ὅμηρον ὡς τοῦτο παρατηρήσαντα. πεποίηχε γὰρ τὸν μὲν Πάτροκλον ὃ),Q»v τῷ ἀναιρεῖσϑαι προαγορεύοντα περὶ τῆς "Exropog ἀναιρέσεως, τὸν δ᾽ Ἕκτορα ) περὶ τῆς ᾿Αχιλλέως τελευτῆς. ἐκ τόὀύτων οὖν“), φησίν, ὑπενόησαν οἱ ἄνθρωποι εἶναί τε ϑεὸν τὸ καϑ' ἑαυτὸν οἰκὸς τῇ ψυχῇ καὶ πάντων ἐπιστημονικώτατον. ἀλλὰ δὴ καὶ ἀπὸ τῶν μετεώρων" ϑεασάμενοι καὶ γὰρ μεθ᾽ ἡμέραν μὲν ἥλιον P594 n:0/olobvra, νύχτωρ δὲ τὴν εὔτακτον τῶν ἄλλων ἀστέρων κίγησιν, ἐνόμισαν εἶναί τινα ϑεὸν τὸν τῆς τοιαύτης κινήσεως 3 χαὶ εὐταξίας ὅ) αἴτιον. τοιοῦτος μὲν καὶ ὃ ““ριστοτέλης. ἄλλοι δέ εἶσιν oi φάσχοντες, ὅτι ὃ νοῦς ὀξὺς ὧν καὶ εὐχίνητος ἐν τῷ eidünt et ex sublimibus, ex iis quidem quae in anima accidunt, propter di- - vinos eius in somnis afflatus et divinationes, 21. quando enim, inquit, ia somnis anima per se fuerit, tunc sua propria recepta natura et divinat et fu- fura praedicit, talis est autem etiam dum in morte separetur ab incorporeis: admittit enim Homerum quoque poótam, ut qui boc observaverit, fecit enim Patrocium quidem, dum interimeretur, praedicentem caedem Hectoris, Hecto» rem autem Achillis, ex lds ergo, inquit, suspicati sunt homine$, deum eese aliquid quod ex se est simile animse et est omnium scientissimum, 22. sed et ex sublimibus: nam cum contemplati essent solem quidem interdim cir- cqmeuntem, noctu autem ordinatum aliarum stellarum motum, existimarum esse deum aliquem, auctorem huius motionis et ordinis, atque baee quidem Aristoteles, 23, alii autem sunt qui dicunt, quod mens cum sit velox et moy - tudinem pulchritudinemque, tum etiam efficientiam cognovissent, quod is diem cef eeret toto coelo luce diffusa: cum autem terras nox opacasect, tum coélum totum cernerent astris distinctum εἰ ornatum lunaeque lumi- num varietatem tum creacentie tum senescentis, eorumque omnium ortus et occasus atque in omni aeternitate ratos immultabilesque cursus: quae cum viderent, profecto et esse deos εἰ haec tanta opera deorum esae ar- bitrarentur. | ' y) ἀπὸ μὲν τῶν περὶ τὴν ψυχὴν] consule Iulium Caesarem Scaligerum / ad Hippocratem de insomniis, Peteum Petitum libris de Sibylla et Me- ricum Casaubonum de enthusiasmo capite 2, qui est de enthusiasmo di- vinatorio.

a) xa9' ἑαυτὴν γενήσεται ἡ ψυχὴ] ms Ciz. et Savil. xa9" αὑτήν. Eu- 'stathius ad Iliad. z' p. 1119 ᾿ρτέμωνα δέ qaot τὸν Μῆ|ηιλήσιον λέγειν ἐν τῷ περὶ ὀνείρων, ὡς ὅτε ἀϑροισϑῇ ἡ ψυχὴ ἐξ ὅλου τοῦ σώματρς πρὸς τὸ ἐχχριϑῆναι, μαντιχωτάτη γίνειαι. καὶ Πλάτων δὲ ἐν ἀπολογίᾳ Σω- xodtove φησίν, ἐνταῦϑα γέγονεν ἐν ᾧ. μάλιστα ἄνϑρωποι χρησμῳδοῦσιν, ὅτι ἂν μέλλωσιν ἀποθανεῖσϑαι. [γένηται scripsimus pro eo quod vulgo legebatur γενήσεται.)

a) τῶν σωμάτων» ms Ciz, ἀσωμάτων, vitiose, mox in eodem codice: ἀποδέχεται ydp pro γοῦν.

b) τὸν μὲν Ilatgoxàov] locué len Iliad. π΄ sub extrem.

e) τὸν δ᾽ "Exropo] ms. Ciz. “Ἐχτωρά πως. locus Homeri, ad quem re- spicit Sextus, exstat lliad. y' v. 358 sq. confer Barthium ad Statii septi- mum Thebaidos v. 701.

d) ix τούτων οὖν} vitiose editum erat οὐχ τούτων.

P6554 4) εὐταξίας] ita legendum £ensus ipse clamat pro ἀταξίας, lioet nom monerent mss;; ADVERSUS PHYSICOS [Lib. IXJ. 5645 μεταβάλλειν τῇ αὐτοῦ φύσει ἦλϑε καὶ εἷς ἔμφασιν τοῦ παντὸς καὶ 9ntvónoé τινα ὑπερβαλλόντως") δύναμιν νοητικχήν, καὶ ἄνα- λογοῦσαν μὲν αὐτῷ, ϑείαν δὲ τὴν φύσιν. εἰσὶ δὲ oí ἀπὸ τῶν Ἢ γιγνομένων κατὰ τὸν κόσμον παραδόξων 9) ὑπονοήσαντες εἰς ἔν- ψοιαν ἡμᾶς ἐληλυϑέναι ϑεῶν" ἀφ᾽ ἧς φαίνεται εἶναι δόξης καὶ ὅ 4Ζημόκριτος. δρῶντες γάρ"),. φησί, τὰ iv τοῖς μετεώροις παϑήματα οἱ παλαιοὶ τῶν ἀνθρώπων, καϑάπερ βροντὰς καὶ ἀστραπὰς κεραυνούς τε καὶ ἄστρων συνόδους ἡλίου τε καὶ ot- λήνης ἐκλείψεις ἐδειματοῦντο, ϑεοὺς οἰόμενοι τούτων αἰτίους εἶναι"). Ἐπίκουρος δὲ") ἐκ τῶν κατὰ τοὺς ὕπνους φαντασιῶν 925.

bilis, dum mutatur sua natura, venit etiam ad considerationem universitatis et suspicata est esse aliquam eminenter intelligentem vim ac potestatem, et peeportione quidem ei respondentem, natura autem divinam, 24. sunt autem qui ex rebus admirebilibus quae in mundo fiunt, suspicati sunt nos venisse in notiiam deorum; in qua opinione videtur etiam esse Democritus, videntes enim, inquit, veteres quae in sublimi accidunt, utpote tonitrua et fulgura et fulmina et astrorum coitus solisque et lunae defectus, terrebantur, existi- mantes deos esse eorum auctores. 25, Epicurus autem putat ex lis quee ) ὑπερβαλλόντως} haec est quam viam eminentiae in cognoscendo nu- zine doctores scholastici appellant quamque aiunt esse, ut ea quae in rebus creatis praeclara videmus, in auctore illarum deo cumulate ac. perfecte, sive ut illi loquuntur, eminenter reperiri intelligamus, huic con- gruens est altera quam commendant causalitatis, ubi ab effectibus caussa. colligitur, quam in superioribus a Sexto productis verbis Aristotelem videmus institisse, tertia remotionis sive negationis, Alcinoo cap. 10 5j xar ἀφαέρεσιν, qua imperfectiones a deo removemus. pro ὑπερβαλλόν- τως in ms Ciz. vitiose est ὑπερβαλλόντων, ut et interpres legerat ver- 16ens corum quae exauperant, de illa via eminentiae confer infra sect. 45. 46.

) ἀπὸ. τῶν παραδόξων) huic sententiae consentaneum est quod ait Aristoteles lib. 1 c. 2 Metaphys. διὰ τὸ ϑαυμάζειν ἄνθρωποι xol νῦν xal τὸ πρῶτον ἤρξαντο φιλοσοφεῖν. Plutarchus 5 T Sympos. ὅπου ὁ τῆς αἰτίας ἐπιλείπει λόγος, ἐκεῖϑεν ἄρχεται τὸ ἀπορεῖν, τουτέστι τὸ quio- σοφεῖν. falsum itaque est, quod ut est apud Statium 3 Thebaid. 661 primua in orbe deoa fecit timor. sed ex admirandis effectibus auctorem omni sublimiorem cogitatione homines nom plane stupidi collegerunt agnoveruntque, agnitum omni dignum veneratione et cultu sunt professi.

À) ὁρῶντες γάρ, φησί sensum Democriti expressit Petronius Arbiter notis illis versibus: ardua coelo fulmine cum caderent discussaque moenia flammis atque ictus flagraret Athos, mox Phoebus ad ortus lustrata deiectus humo lunaeque senectus et reparatus honos etc. | p. 677 ed. Burm, mox in ms Savil. est ἄσερω» συγϑέσεις, συνόδου ἡλέου τε xal σελήνης. ᾿ ὃ) ἐδειμαεοῦντο, ϑεοὺς οἰόμενοι τούτων αἰτίους εἶναι] ita ms Ciz, pro- bante etiam Herveto pro ἐδὲιματοῦντο ϑεούς. À) "Eníxévooc df] Lucretius lib. 5 1168 quippe etiam iam tum divum mortalia saecla egregias animo facies vigilante videbant et magis in somnis mirando corporis auctu, his igitur sensum tribuebant, propterea quod membra movere videbantur vocesque superbas mittere pro facie praeclara et viribus amplis etc. — F confer — de philosophia Epicuri morali ad librum 10 Laëriii SEXUS REPIA. Mm EUM SEXTI EMPIRIOI EUM SEXTI EMPIRIOI οἴεται τοὺς ἀνθρώπους ἔννοιαν ἐσπαχέναε Oeo: μεγάλων γὰρ εἰδώλων, φῃσί, καὶ ἀνθρωπομόρφων ἢ) κατὰ τοὺς ὕπνους προσ- πιπτόντων ὑπέλαβον καὶ ταῖς ἀληϑείαις ὑπάρχειν τινὰς τοιούτους 96 9to)g ἀνθρωπομόρφους. ἕνιοε δὲ ἐπὶ τὴν ἀπαράβατον xoi εὔταχτον ") τῶν οὐρανίων κίνησιν παραγινόμενοί φασι τὴν ἀρχὴν ταῖς τῶν ϑεῶν ἐπινοίαις ἀπὸ ταύτης γεγονέναε. πρῶτον. ὥσπερ γὰρ εἴ zig ἐπὶ τῆς Τρωϊκῆς καϑεζόμενος Ἴδης ) ἑώρα τὴν τῶν Ἑλλήνων στρατείαν μετὰ πολλοῦ κόσμου καὶ τάξεως τοῖς πεδίοις προσιοῦσαν, P 566 ἱππῆας uiv?) πρῶτα σὺν ἵπποισιν xol ὄχεσφι, πεζοὺς δ᾽ ἐξόπιϑεν πάντως ἄν ὁ τοιοῦτος tig ἔννοιαν 7ÀJd€ τοῦ O14 ἔστε τες Q Que τάσσων καὶ τὴν τοιαύτην. τάξιν, ἐγκελευόμενος τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν ἐγχοσμουμένοις στρατιώταις, οἷον Νέστωρ ἢ ἄλλος" τις τῶν , ἡρώων, ὃς de —— ι in somnis occurrunt visionibus, dei notionem attraxisse homines: magnis enim, inquit, et humana forma praeditis simulacris in somnis incurrentibus existü- marunt esse re vera quosdam huiusmodi deos hominis forma praeditos, 26, ποῦ» nulli autem considerantes certum constantemque et ordinatum motum coele- stium dicunt omnino deorum notiones ex eo primum ortas esse hominibus, 'quo modo enim si quispiam sedens super "Troianam Idam vidisset Graecorum exercitum decenter et ordinate in campis procedere, primum equites et equos cum curribus atque deinde E vim peditum οἱ omnino venisset in mentem quod sit aliquis qui regit sc moderstur et mi- lidbus qui ab ipso reguntur, eum ordinem servare imperat, nempe Nestor eut aliquis alius ex heroibus, qui scit ἢ xo ἀνϑρωπομόρφω» apud Plutarchum lib. 1 de placitis physicis philosophor. cap. 7 Epicuro tribuitur quod statuerit ἀνϑρωπσποειθεῖς μὲν πάντας τοὺς Ütovc, λύγῳ δὲ πάντας τούτους ϑεωρητοὺς διὰ τὴν λεπτο- μέρειαν τῆς τῶν εἰδώλων φύσεως. et Laértius 10 138 affert haec Epicuri verba e χυρίκις illius δόξαις τοὺς ϑεοὺς λόγῳ ϑεωρητοὺς εἶναι, οἷς μὲν xa)! ἀριϑμὸν ὑφεστῶτας, οὖς δὲ κατὰ ὑμοειδίαν ex τῆς συνεχοῖς ἐπιρ- ρύσεως τῶν ὁμοίων εἰδώλων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀποτετελεσμένους ἀνϑρωποει- δῶς. confer Ciceronem lib. 1 de nat. deor. cap. 18 et 27. noster infra sect. 42 etiam Democrito hoc tribuit quod statuerit εἴδωλα ὑπερφυῆ d»- , ϑρωποειδεῖς ἔχοντα μορφας.

m) τὴν ἀπαράβατον xal —— argumentum hoc praeclarissimum neque ullo colore infitiandum, quod ab mirifico hoc qui in rerum uni- versitate observatur ét constanti ordine et ad certos eosque maximos ac pulcherrimos directo fines ducitur ad auctorem eius deum demonstran- dum. hoc tam evidéns est, ut in eo haesisse Democritum non sit mirum, ., quoniam turbulenta concursio, ut ait Cicero lib. 1 de Fin. cap. 6, Aunc mundi ornatum efficere non potuit, et quae contra obtenduntur ab Epi- cureis, ineptissima sint et absurdissima et pro ineptissimis atque absur- dissimis iam olim exsibilata ab eodem Tullio, observante Epicurem suscepisse res duas inenodabiles, unam ut sine caussa fiat aliquid, alte- ram ut ex atomis aliae recta sive e regione moveantur, aliae declinent, lib. de fato c. 9.

n) Ἴδης] Ita mons Phrygiae altissimus, Homero ubi bellum "Troianum exsequitur, passim memoratus,.

P698 o) ἑππῆας uiv] ex Iliad. d' 297 [pro πρῶτα có» Pnaouqux. legebatur πρῶτον σὺν ἵπποισι].: ^ ADVERSES PHYSICOS (Lib. IX]. 647 xedptjoda P) ἵππους τὲ xal ἀκέρας ἀσπιδιώτας᾽ καὶ ὃν τρύπον ὃ ἔμπειρος νεὼς ἅμα τῷ ϑεάσασϑαε πόρρωϑεν 21 vaüv οὐρέῳ διωχομένην πνεύματι καὶ πᾶσι τοῖς ἱστίοις εὐτρεπι- ζομένην συνίησιν, ὅτι ἔστι τις ὁ κατευϑύνων ταύτην καὶ εἷς τοὺς προκειμένους λιμένας καταντῶν' οὕτως oí πρῶτον tlg οὐρανὸν ἀναβῥέψαντες 9) καὶ ϑεασάμενοι. ἥλιον μὲν τοὺς ἀπὸ ἀνατολῆς μέχρι ἀύσεως δρόμους σταδιεύοντα, ἀστέρων δὲ εὐτάκτους τινὰς χορείας, ἐπεζήτουν» τὸν δημιουργὸν τῆς περικαλλοῦς ταύτης δια-- ποσμήσεως, αὐκ ἐκ ταυτομάτου ατοχαζόμενοε συμβάίνειν αὖ-- Qv ἀλλ᾽ ὑπό τινος κρείττονος καὶ ἀφϑάρτου φύσεως, ἥτις ἦν ϑεός. τῶν δὲ νεωτέρων Στωϊχῶν ὅ) φασί τινὲς τοὺς πρώτους καὶ 38 instruxisse equites peditesque scuta gerentes; 47, οἱ quomodo qui est navis peritus, cum primum conspexerit navem quae secundo vento fexur et velis omnibus bene est instructa, intelligit esse aliquem qui eam zegit et ad portus deducit propositos; ita qui primum coelum suspe- xerunt et contemplati quidem sunt solem ab oriente usque ad occidentem caesum suum veluti in stadio confeientem, stellarum autem quasdam ordine paecedentes choreas, imquirebant opificem pulcherrimae huius ordinationis, eam comiectantes casm mom accidere, séd a quadam potente natura et in quam mon cadit interitus, quae quidem est dew, 28, ex — Dus autem Stoip) κοσμῆσαι] Hiad. 8' 554 de Menestheo duce Atheniensium.

g) οὗ πρῶτον sl; οὐρανὸν ἀναβλόψαντες) Plutarchus lib. 1 de placitis ο. 6, cuius verba laudat etiam S. Cyrillus 9 contra Iulian,. p. 51 ἔλαβον dà ἐκ τούτου ἔννοιαν ϑεοῦ" def τε γὰο ἥλιος καὶ σελήνη xal τὰ λοιπὰ τῶν ἄστρων τὴν ὑπόγειον φορὰν ἐνεχϑέντα ὅμοια μὲν ἀνατέλλει τοῖς χρώμασιν, lou δὲ τοῖς μεγέϑεσι xal κατὰ τόπους xal κατὰ χρόνους τοὺς αὐτούς. Cleanthes apud Ciceronem 8 7 de nat. deor. quattuor modis for- matas in animis hominum putat deorum notiones, unus est ex praesen- sione rerum futurarum, A f ex perturbationibus tempestatum «t reliquis motibus, teriius ex commoditate rerum quas percipimus et copia, quartus ex astrorum ordine coelique constantia, paullo ante reposui ἑστέοις ex ms Gen. pro foroi;.

7) οὐχ ἐχ ταυτομάτου] non ab re miratur idem Cicero 2 de nat. deor. c. 87 esse quemquam qui eibi persuadeat mundum ornatissimum et pul- cherrimum fortuita concursione factum: Aoc qui existimat fieri potuisse, non intelligo cur non idem putet, δὲ innumerabilea unius et viginti formae literarum vel aureae vel qualeslibet aliquo coniiciantur, posse ex his jn terram excussis ahnales Ennii, ut deinceps leri possint, effici; quod nescio an ne in uno quidem versu possit tantum valere fortuna, idem cum videt astrolabium vel horologium aliquod aut signum affabre exsculptum intuetur vel pictam accurate spectat imaginem eut quando domum in- greditur, cui nihil deest ad ornatum atque ut in ea commode habitari oseit, vel cum audit musicos concentus artificiosissimos, temere facta c omnia et casu atque fortuito ad eam venisse artem ac pulchrito- dinem sibi persuadebit. at longe maiora cum sint?n ordine atque ornatu universi, in coclo ac sideribus, in terra, maribus, in homine, in minu- tissima quelibet animante. et herba, quis non prodigio simile existimet aut natum esse hominem qui dicat aut inventum qui credat nullo effecta esse consilio tanta tamque late sparsa miracula? confer Lactantium 3 17 et de ira dei cap. 10.

4) τῶν δὲ νεωτέρων Στωϊχῶν} ex his Seneca epist. 90: primi morta- lium quique ex his geniti naturam incorrupti: sequebantur, eandem habe- bant et ducem εἰ legem. commissi melioris arbitrio -- — — non negaverim Fuiase alii spiritus viros εἰ ut ita dicam, a diis recentes: neque enim dw- bium est, guin meliora mundus nondum effetus ediderit. sic vastioribus " corporibus homines primos fuisse zuelioresque, multis persuasum ut πο».

Mm 2 * 648 - SEXTI EMPIRICI γηγενεῖς τῶν ἀνθρώπων κατὰ πολὺ τῶν νῦν συνέσει διαφέροντας γεγονέναι, ὡς πάρεστε μαϑεῖν ἐκ τῆς ἡμῶν πρὸς τοὺς ἀρχαιοτέ- ρους 5)" καὶ ἥρωας ἐκείνους, ὥσπερ τι περιττὸν αἰσθητήριον ἢ σχόντας, τὴν ὀξύτητα τῆς διανοίας ἐπιβεβληκέναε τῇ ϑείᾳ φύσει xal νοῆσαί τινας δυνάμεις ϑεῶν. ΝΕ 29.. Τὰ μὲν οὖν λεγόμενα παρὰ τοῖς δογματικοῖς φελοᾳόφοις περὶ τῆς τῶν ϑεῶν ἐννοίας ἐστὶ τοιαῦτα. ovx: οἰόμεϑει δὲ αὐτὰ χρείαν ἔχειν ἀντιρρήσεως" τὸ yàg πολύτροπον τῆς ἀποφάσεως ") P 65617» ἀγνωσίαν τοῦ παντὸς ἀληϑοῦς ἐπισφραγίζεταε, πολλῶν μὲν δυναμένων εἶναι τρόπων τῆς τοῦ ϑεοῦ νοήσεως, τοῦ δὲ ἐν αὖ- τοῖς ἀληϑοῦς ) μὴ καταλαμβανομένου. ὅμως. δὲ x&v» ἐπὶ τὰς κατὰ μέρος ὑπομνήσεις χωρῶμεν, οὐδὲν εὑρεϑήσεταε τῶν εἰρη- 80 μένων βέβαιον. αὐτίκα γὰρ οἱ μὲν νομοϑέτας τινὰς Y) οἰόμενοι καὶ συνετοὺς ἀνθρώπους ἐμπεποιηκέναι τοῖς ἄλλοις τὴν περὶ ' ϑεῶν δόξαν οὐ πάνυ τοι φαίνονται τῷ ζητουμένῳ προσβάλλειν" cis dicunt nonnulli, primos et e terra ortos homines fuisse iis, qui mumc sunt, intelligentia longe praestantiores, ut licet disóere ex nostra compere- tione cum veteribus; et illos heroes, ut qui abundantiorem sensum habuerint, intendisse mentis aciem in divinam naturam et intellexisse quasdam dei virtutes, 29. Atque haec quidem sunt quae dicuntur a dogmaticis philosopbis de deorum notione, non existimamus autem opus esse ut adversus ea dicamus; ἴδ varia enim et multiplex affirmatio confirmat totum verum ab illis igno- rari, cum possint quidem esse multi modi dei notienis, quinam autem ex eis ᾿ verus sit, non comprehendatur, tamen si singulas etiam sententias conside- remus, nihil ex iis quae dieta sunt, invenietur firmum ac stabile, 30. iam enim ii qui existimant aliquos legislatores et prudentes homines de diis opi- nionem aliis indidisse, non omnino videntur id quod quaeritur attingere; quaetant Lipsius Physiolog. Stoic. diss. 5 libri 8 et viri docti ad Gellium ὃ 10 et ad haec Iuvenalis 15 69 nam genus hoc vivo iam decrescebat Horero, terra malos homines nunc educat atque pusillos. [24) hic dgesse videtur συγχρίσεως vel simile quid.] f) ὥσπερ τι περιττὸν alo9ginoiov] vocsbulum περιττὸν nom — videtur — legisse Hervetus, certe in versione sua non expresst, ut qui aliquem sensum habuerint, nihil autem aliud est περιττόν τε αἰσϑηεήριον las quam quod iam dixerat συνέσεε διαφέρειν praeposterae aetatis homini- bus, οἷοι νῦν βροτοί εἶσι, et praestare sensu. | | “μὴ τὸ πολύτροπον tijg«&zomdáctec] ἃ. varietate sententiarum non licet slatim concludere, rem. ipsam falsam esse vel obscuram incertamque. praeterea etiam ubi de modo vel ratione dissidetur, de re convenire potest. et de rebus quoque certissimis possuat plures dari opiniones, in quibus una sit evidentis veritatis, caeterae fslsae, aliae me verisimi- les quidem.

P656 2x) τοῦ δὲ ἐν αὐτοῖς ἀληϑοῦς} nullo argumento demonstravit Sextus, potuisse homines per unam tantum et non per plures variasque rationes adduci ad agnoscendum deum, apud alios his, alios iterum his antici- pationem de deo naturalem et πρόληψεν sive anteceptum illam in animo informationem confirmantibus. mox pro dieugodoxobrrtg leg. δεαριφο- δοῦντες, ut verti, [restituimus hoc] y) of μὲν ναμοϑέτας τινὰς] supra sect. 14. et recte hoc Sextus repre- . hendit pulchreque observat. legum)Jatores illos non potuisse ita commu- niter hoc persuadere omnibus gentibus quavis aetate, nisi matura ipta et ratio illam notionem ex contemplatione universi amplexa eique suí- Íregata fuisset atque etiamnum euffrageretur.- | ADVERSUS PHYSICON [Lib IX. — ^ 8649 ἐζητεῖτο γὰρ ἀπὸ τίνος ἀρχῆς δρμηϑέντες ἄνϑρωποι ἦλϑον ἐπὶ τὸ θεοὺς νομίζειν. οἱ δὲ διαμφοδοῦντές φασιν ὅτε νομοϑέταιϑ8ι τινὲς ἐνεποίησαν τοῖς ἀνθρώποις τὴν περὶ ϑεῶν δόξαν, μὴ εἰδό- τες ὅτε τὸ ἀρχῆϑεν ἄτοπον αὐτοὺς περιμένει, ζητήσαντος àv τινος, πόϑεν δὲ οἱ νομοθέται, μηδενὸς πρότερον παραδόντος ^ αὐτοῖς ϑεούς, ἦλϑον εἰς ἐπίνοιαν ϑεῶν; εἶτα πάντες μὲν ἄν- 88 ϑρωποι τούτων ἔχουσιν ἔννοιαν, οὐχ ὡσαύτως 0£?)* ἀλλὰ Πέρ- σαε μέν, εἰ οὕτω τύχοι, τὸ πῦρ ϑεοφοροῦσιν "), «ἀϊγύπτιοι δὲ τὸ ὕδωρ, ἄλλοι δὲ ἄλλο τι τῶν τοιούτων.. ἀπίϑανον δὲ ἦν πάντας ἀνθρώπους ὑπὸ τῶν νομοϑετῶν εἰς τὸ αὐτὸ συναχϑ ἔν-- τας ἀκοῦσαί τε περὶ ϑεῶν" ἀὠνεπέμικτα γὰρ ἦν τὰ τῶν ἀνϑρώ- πων φῦλα καὶ ἀγνωστά γε. xarà τὴν ναυτιλίαν δὲ τὴν L4oyo ^) rebatur euim a quonam principio incitati homines venissent δὰ existimandüm esse deos, 31, illi autem a statu quaestionis aberrantes dicunt quosdam le- gislatores de diis opinionem indidisse bominibus, neque sentiunt, quod hac patione absurdum petitionis principii vitium incurrent, cum sit quaesiturus aliquis, undenam legislatores illi, cum nemo prius eis deos esse tradidisset, in deorum venerint notionem? 32, deinde omnes quidem homines eorum ha- bent notíonem; sed non similiter et eodem modo; sed Persse quidem, exem- pli causa, ignem pro deo habent, Aegypti aquam, alii autem aliud eius- nodi, esset autem absurdum, ommes homines simul collectos a legislatoribus de diis aliquid audivisse: meque. enim simul mixtae erant hominum nationes, sed invicem ignotae, in navis amtem Argus navigatione primam quae naviga- 2) οὐχ ὡσαύτως δέ] in notione quidem dei summi hactenus consen- tiunt omnes, sapientes certe, illum esse praestantem bonitate sapientia ' beatitate potentia, mali omnis expertem, dependentem ἃ nemine, sém- piternum fontem omnis boni, auctorem rerum omnium ac caussam. dis- sident autem plerique vel quando de inferioribus loquuntur diis vel quando naturam et essentia dei conantur explicare. sic in notione animi no- stri hactenus conveniunt omnes, eum esse ac per illum cogitare nos, velle atque intelligere innumerasque edere' actiones; licet in hoc dissi- dent alii ab aliis, quod nos spiritum esse illum persuasi sumus, at ignem Stoici, Epicurei atomos. et quod alii per mentem sentire quoque nos et respirare et similia, alii non per mentem baec sed per spiritus animales, quibus illa utatur administris, fieri opibantur. | . 4) Πέρσαι τὸ πῦρ ϑεοφοροῦσιν) Jeoqopti» idem hoo loco est quod alii dicunt δϑεοποιεῖρ, ϑεολογεῖν, ϑειαζεῖν, ferre deum sive inter deos referre. de Persis autem notissimum quod ignem coluerint, nullum pulchrius solis nec $ole numinis symbolum reperire «e posse ratis, cuius vim, qua omnia vel: fovet vitaque donat vel consumit, tum lucem pu- rítatemque wnice mirabantur. atque hodie Persas solem. colere non ut deum sed ut 1hronum maiestatis dei,. observatum Sansonio et Thomae Hyde p. 108 de veteri Persarum religione. - b) ΑἸϊγύπτιοε dà τὸ ὕδωρ] confer quae de Canopi cultu et Nili apud Aegyptios Vossius libro 2 de origine et progressu idololatriae c. 74 sq., i de Persis.etiam ignem veneratis, c. 64 eiusdem libri, c) ἄλλοι dà ἄλλο al mirificam gentium superstitionem res quascumque diis colentium integris doctissimisque — exposuere Lilius Gyraldus et Gerh, Vossius; Eduardus quoque Herbertus de Cherbury libro de religione gentilium, capite inprimis decimo. | d) τὴν -4oyà nQor0nlov»] Valerius Flaccus initio libri primi Argo- nauwticon: m : prima deum magnis canimus freta pervia natis. Plinius 7 56 longa nave lIasonem primum navigasse, Philostephanus auctor «sf, scholiastes Ápollonii ad lib. 1 vers. 4 ἐὔξυγον ἤλασαν “4ργώ] ταύτην δέ φασι πρωτὴν γαῦν γενέσϑαι μαχράν.

$50 SEYTI EMPIIUCI 33 πρωτάπλουν τι σκάφος διὰ τῆς ἑστορίας παρειλήφαμεν. ψαί" ἀλλ᾽ ἴσως τις πρὸ τούτων πάντων φήσει, ὅτι οἵ παρ᾽ ἑκάστοις ve- μοϑέται καὶ ἡγεμόνες ἀνέπλασαν τὴν τοιαύτην νόησιν, καὶ διὰ τοῦτο ἄλλοι ἄλλους ϑεοὺς ὑπάρχειν ὑπέλαβον " ὅπερ ἐσεὶν &- ηϑες. κοινὴν γὰρ πάλιν πρόληψιν ἔχουσι πάντες ἀνϑροώποι περὶ ϑεοῦ, xa9^ ἣν μαχάριόν τί ἐστε ζῷον καὶ ἄφϑαρτον καὶ τέλειον P9591?» εὐδαιμονίᾳ καὶ παντὸς χακοῦ ἀνεπίδεχτον. τελέως δέ ἐστιν ἄλογον, τὸ xarà τύχην πάντα τοῖς αὐτοῖς ἐπιβάλλων ᾿ἰδιώμασιν, ἀλλὰ μὴ φυσικῶς οὕτως ἐκχχενεῖσθαι. οὐ τοίνυν ϑέσει οὐδὲ κατά τινὰ νομοϑεσίαν παρεδέξαντο of παλαιοὶ τῶν ἀνθρώπων εἶναι 34 ϑεούς. οἵ δὲ λέγοντες, τοὺς πρώτους τῶν ἀνθϑώνμυν ἤγεμονεύ- σαντας. καὶ διοικητὰς τῶν κοινῶν πραγμάτων γενομένους, πλείονα δύναμιν αὑτοῖς περιϑέντως. καὶ τιμὴν πρὸς τὸ ὑπακούειν τὰ πλήϑη, τούτυνς γρόνῳ τελευτήσαντας Ὁ ϑεοὺς ὑπυληφϑῆναι πάλιν οὐ συνίασι τὸ ζητούμενον. αὐτοὶ γὰῤ oi elc ϑεοὺς ἀγνά- yovrtg αὐτοὺς πῶς ἔννοιαν ἔλαβὸν ϑεῶν, εὶς ἣν αὐτοῦς ἔνἔταξαν: ϑδτοῦτο γὰρ δεόμενον ἀποδείξεως παρεῖται. ἄλλως τε καὶ ἀπίϑα- γόν ἔστι τὸ ἀξιούμενον. τὰ γὰρ ὑπὸ τῶν ἡγεμόνων γινόμιενα, καὶ μάλιστά yt τὰ ψευδῆ, -ζῶσε μόνον συμπαραμένει τοῖς ἤγου- ἱιένοις, τελευτησάντων δὲ ἀναιρεῖται. καὶ πάρεστι πολλοὺς éntk- ϑεῖν τοὺς παρὰ μὲν τὸν τῆς ζωῆς χρόνον ἢ ἰχϑειασϑέντας, μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν καταφρονηϑέντας, εἰ μή τινας προσηγορίας ϑεῶν ὑποστέλλοιεν9), ὥσπερ 0 Ηρακχλῆς ") ὃ ἐξ ᾿ἀλκμήνης καὶ dig: vit scapham accepimus ex historia, 33. àt ante haec omnia fortasse dicet aliquis, qui erant apud singulos legislatores et duces, eam confinkerunt no- tionem, et propterea alii alios esse deos existimarunt quod quidem et ipsum affirmare est stultum, rursus enim omnes homines communem et anticipatam de deo habent notionem, secundum quam est quoddam beatum animal et ab interitu alienum et in felicitate perfectum et in quod nullum potest malum ca- dere, est aujem plane a ratione alienum, omnes forte fortuna in easdem in- eidere dei proprietates, non autem ad hoc moveri naturaliter. non ergo ex instituta impositione neque ulla lata lege antiqui deos esse acceperunt, 3&, qui autem dicunt, primos homines, cum fuissent rectores et administratores rerum publicarum, cum magnam sibi comparessent potentiam et honorem ad hoc at pareret populus, eos post aliquod tempus, cum e vivis excessissent, existi- matos esse deos, rursus non intelligunt quod quaeritur, illi enim qui ipsos in deos referebant, quemadmodum acceperunt notionem deorum, in quorum illos numero babuerünt? hoc enim praetermittitur, quod vel maxime indige- bat demonstratione, 35, et alioqui mon est hoc quod aífirmatur probabile, quae enim introducuntur a ducibus et principibus, et maxime δὲ falsa sint solummodo simul manent cum ducibus ac principibus viventibus, cum autem decesserint illi, tolluntur, licetque multos recensere, qui vitae quidem tem- pore relati sunt im deos, post mortem autem habiti sunt contemptui, midi fortasse cognomima quaedam deormm surrepta essumpserunt, ut Hercules Al- — P094 εδὴ τούτους χρόνῳ τελευτήσαντιις} hoc iactatum ab Evemero supra sect. 17. M τοὺς παρὰ uiv τὸν τῆς ζωῆς χρόνον] huius rei exempla Sexto sup- petebant ex ipsis imperatoribus Nero et Domitianus, ut alios θαι omit- tam. infra sect. 62, £g) ὑποστέλλοιεν) ms Ciz. στέλλοιεν. nihil autem frequentius factum esse constat a principibus ϑεομανέσι, quam ut deorum hbomina sibi ad- sciscerent sub illisque se iuberent & populis coli, quemadmodum atátuis deorum capita excuti et sua illorum loco reponi curabant. h) ὥσπερ ὁ ᾿Ηρακλῆς] Iovis et Alcamenes filio alium antiquioretn Her- * ADVERSUS PHYSICOR [Lib. IX]. 651 ἦν͵ μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆς, ὥς φασιν, ᾿λκαῖος τοὔνομα, ὑπέδραμεϑδ. δὲ τὴν ᾿Ηρακλέους προσηγορίαν νομιζομένου παρὰ τοῖς τότε ϑεοῦ. ὅϑεν καὶ ἐν ταῖς Θήβαις λογος ἔχει πάλαι ποτὲ ἀνδριάντα ἴδιον f) “Ἡρακλέους εὑρῆσϑαι ἐπιγραφὴν ἔχοντα “4λκαῖος ᾿Ἰμφιτρύωνος Ἥρακλεϊ χαριστήριον᾽. καὶ τοὺς Τυνδαρίδας ") δέ φάσι τὴν τῶν 37 Διοσκούρων δόξων ὑπελϑεῖν πάλιν νομιζομένων εἶναι ϑεῶν" τὰ γὰρ δύο ἡμισφαίρια, τό τε ὑπὲρ γῆν καὶ τὸ ὑπὸ γῆν, Αἠιοσκού-ν ρους οἱ συφηὶ τῶν τότε ἀνθρώπων ἔλεγον. διὸ καὶ ὃ ποιητὴς τοῦτο αἱνιττόμενός φησιν ἐπ᾿ αὐτῶν ἄλλοτε μὲν ζώουσ᾽ ἢ) ἑτερήμεροι, ἄλλοτε δ᾽ αὖτε τεϑνᾶσιν" τιμὴν δὲ λελόγχασιν ἴσα ϑεοῖσι. πίλους τ᾽ ἐπιτιϑέασιν αὐτοῖς καὶ ἐπὶ τούτοις ἀστέρας “) αἷνισ-Ὁ 558 : cumenae et Yovis filius, 36, erat enim quidem ab initio ei nomen Alcaeus, ut aiunt, invasit autem appellationem Herculis, qui eo tempore exístimabatue deus, unde etiam fama est Thebis inventam olim fuisse statuam propriam Her- calis, quae habebat inscriptionem * Alcaeus Amphitryonis Herculi grati animi monumentum?, 37. dicunt similiter T'yndaridas vyenditasse se pro Dioscuris, qui putabantur esse dii: duo enim hernisphaeria, nempe et id quod est super terram et id quod est sub terram, sapientes eius temporis homines Dioscu- ros, id est Iovis filios, dicebant. quamobrem poéta quoque hoc tacite innueps de eis dicit aliernisqué alias vicibus vivunt aliasque mortem obeunt, aequum diis nanciscuntur honorem. pileosque eis imponunt et super 808 stellas, tacite innuentes constitutionem culem colueté Aegyptii ac Phoenices, à quo muluatus nomen IIercules dui ànteà ab àvo materno Alcaeus sive lut Pausanias et alii) Alcides ' appéllabatür, Ápollodorus lili, 9 p. 99 ἡ dà Πυϑία τότε πρῶτον “Πρακχλέα εὐτὸν προσηγόφευδε- ὅδε γὰρ πρῶτον MÀx(dag προσηγορεύετυ. schol. Pisdári Olytipiotic. ód. 6 115 ἔνιοι μέντοι αὐτὸν τὸν Ηραχλέα ᾿Δλκαῖον κἀλεῖσϑαι βσύλονίαι, μετωνομάσϑαι δὲ Ἡροαχλῆ, ᾿Ἰπόλλωνος τοῦτο χρησμδοϊήσαντος. 'Tzetze& ad Lycophronis v. 662 Μενεχράίζης δὲ ὃ περὶ Ἱππίας συγγεγσαφὼς ᾿Αλχαῖϊόν φησι ποόϊερον χαλεῖσϑαι τὸν Ἡρακλέα.