145. si antem videt, et alba videt et nigra. sed quoniam album quidem est ᾿ quod dispergit ac diszregat visnm, nigrum antem quod congregat ac confundit, 3n deo visus disgregatur et confnnditnr. si autem est capax discretiouis et con- fusionis, est etiam capax interitus, qnod si est, in deum cadit interitus. in deum antem non cadit iuferitus. non est ergo deus. 146. quin etiam sensus est altefa-.: tio: fieri enim nou potest ut quod per sensum aliquid apprehendit, non altere- fur neque aliter aíficiatur quam afficiebatur ante apprehensionem. si ergo deus sentit, et alteratur. si antem alteratur, est capax alterationis et mu- tationis, 147. si autem est capax mutationis, est etiam omnino capax mu- tationis in deferiws. qnod si ita est, ia eum etiam cadit interitus. est autem sbsurdum dicere in deum cadere interitum; est ergo etiam absurdum censere eum esse. 148. ad haec accedit, quod si est deus, aut est finitus aut in- Ladetio 9 19, ubi sefert deum ex philosophi illius sententia ὅλον δρὰν zal ὅλον ἀχρύειν, μὴ μέντοι àvanvtiv, totum videre, audire totum, mon tamen indisere respiratióne, Plinius 2 bist. nat. 7?0/us eet sensus, totus visus, totus auditus, totus animae, totue animi, totus eui. gemina apud multos etiam Christianos scriptores leges,-ut Cyrillum Hierosol. cate- chesi sexta p. 82 oux ἐν μέρει βλέπων. ἐν μέρει «δὲ τοῦ βλέπειν ἀπεστεμένος, ἀλλ᾽ ὅλος ὧν Óq3aAuo0c χαὶ ὅλος ἀχοὴ καὶ ὅλος νοῦς, οὐχ ὡς ἡμεῖς ἐν μέρει vooy xal ἐν μέρει μὴ γινώσχων. S. Irenaeus apud Epianium haeresi 83 ὅλος ἔννοια ὧν. ὅλος ϑέλημα, ὅλος νοῦς, ὅλος ὀφϑαλμός, ὕλος ἀχοή, ὅλος πηγὴ πάντων ἀγαθῶν. omitto alia loca lau- data Cotelerio t. 2. monument. p. 525. qui Iacobi Boehmii placita 86-- quuntur, ut Ioannes nuper Pordadscius, deum concipiunt ut lumen vitum immensum, omnia in ee continens fovensque, atque in centro ipsius, veluti oculum, Stoicis deus visus teste Chalcidio p. 361.
d) λευχὰ ὁρᾷ xal μέλανα] ridiculum argumentum ab imbecillitate ocu- Jorum nostrorum petitum, quorum aciem albore.dispetgi, nigrore con- gregari saepius experimur. sed quis nescit inter oculos ipsos hominum, ne de aliis animantibus iam dicam, immane esse discrimen, et alios longe robustiores eliis, alios qui nec candore nec luce, alios qui ne tenebris quidem impediuntur ut non acutum videant. itaque néc deo quidem supererit alia ratio percipiendi colores, quam per*humorem cry- stallinum vitreumque et tunicam reticam, ac de collyrio et ophthalmico erit illi circumspiciendum? | | e) 3 αἴσϑησις ἑτεροίωσίς τίς ἐστιν] ait sensum esso alterationem, itaque et deum si sentiat, alterationi obnoxium fore. sed ne in hominibus quidem omnis sensus elterationem affert, ut quod sentio me vivere. longe, minus in deo alterationem inducet, qui quae sentit ab omni sensit sem-.- piternitate., Tus | | A Me SEXTI 'EMPIRICI - ΟΥ̓́ xol ἄπειρον μὲν oix ἂν εἴη, ἐπεὶ xol ἀκίνητον ἂν εἴη xoi P δδῦ ἄψυχον). εἰ γὰρ κινεῖται τὸ ἄπειρον, τόπον ἐκ τόπου μετέρ- — χετμι" τόπον δὲ ἐκ τόπου μετέρχόμενον ἐν τόπῳ ἐστίν" ἐν τόπῳ δὲ ὃν πεπέρασται. εἶ ἄρά ἔστι vi ἄπειρον, ἀκίνητόν ἐστιν, ἡ 149 εἴπερ κινεῖται, οὐκ ἔστιν ἄπειρον. ὡσαύτως δὲ καὶ ἄψυχόν ἐστιν" εἰ γὰρ ὑπὸ ψυχῆς συνέχεται 5), πάντως ἀπὸ τῶν μέσων ἐπὶ τὰ πέρατα καὶ "ἀπὸ τῶν περάτων, ἐπὶ τὰ μέσᾳ φερόμενον συνέχεται. ἐν δὲ ἀπείρῳ οὐδέν ἐστι μέσον oy? πέρας" ὥστε οὐδὲ ἔμψυχόν ἐστι τὸ ἄπειρον. καὶ διὰ τοῦτο εἰ ἄπειρόν ἐότι τὸ θεῖον, οὔτε κινεῖται οὔτε ἔμ ψυχόν ἐστι. χινεῖται δὲ τὸ ϑεῖον καὶ ἐμψυχίας 150 ἀξιοῦται μετέχειν: οὐκ ἄρα ἄπειρόν ἐστι τὸ ϑεῖον. καὶ μὴν οὐδὲ ^ πέπερασμένον " ἐπεὶ γὰρ τὸ πεπερασμένογ τοῦ ἀπείρου μέρος ἐστί,. τὸ δὲ ὅλον τοῦ μέρους κρεῖττόν ἐστι, δῆλον ὡς τὸ ἄπειρον τοῦ ᾿ϑείου κρεῖττον ἔσται καὶ κρατήσει τῆς ϑείας φύσεως. ἄτοπον δὲ τὸ λέγειν ϑεοῦ τι κρεῖττον καὶ κρατεῖν τῆς τοῦ ϑεοῦ φύσεως. τοίνυν οὐδὲ πεπερασμένον ἐστὶ τὸ ϑεῖον. ἀλλ᾽ εἰ μήτε ἄπειρόν lori μήτε πεπερασμένον, παρὰ δὲ ταῦτα οὐδέν ἔστε τρίτον νοεῖν, 181 οὐδὲν ἔαται τὸ ϑεῖον. καὶ μὴν εἰ ἔστι τι τὸ ϑεῖον, ἤτοι. σῶμά ἔστιν ἢ ἀσώματον" οὔτε δὲ ἀσώματόν ἐστιν, ἐπεὶ ἄψυχον ἔσται") Ν finitus. et infinitus quidem esse non potest: esset enim et immobilis et ino- "nimus, si enim movetur infinitum, transit a loco in alium. transiens autem ἃ loco iu locnm est in loco. si sit autem in loco, est finitum. si est aliquid infinitum, est immobile; aut si movetur, non est infinitum. 149. si- militer est etiam et inanimum: si enim continetur ab anima, omnino cona- tinetur permeans a mediis ad fines et a finibus ad media. in infinito autem nullum est medium neque finis; quare nec infinitum est animatum. et ideo 81 deus est infinitus, neque movetnr neque est animatus. deus autem mo- vetur et censetur esse particeps vitae et animationis: non est ergo deus ia- finitus, 150. sed nec finitus: nam quoniam finitum est pars infiniti, totum autem est parte melius ac praestantins; perspicuum est quod infinitum ita futurum esset deo melins ao praestantius et prae divina natura praestaret. absurdum est autem dicere deo esse aliquid melius ac prae divina nature praestare. ergo nec finitus est deus. sed si nec est finitus nec infinitus, et praeter haeo non potest tertium intelligi, dibil erit deus. 151. quiu etiam $i est deus, aut est corpus aut res incorporea. sed neque res est incorpos e J^) καὶ ἀχένητον ἄν εἴη καὶ ἄψυχον] ait Sextus deum si sit. infinitus ac immensus, oportere esse immobilem et vita destitutum. valeret ali- quid eius ratiocitatio si lapidem deum conciperemus aut truncum. sed cum sit infinitus spiritus omnia in se continens, potest utique movere quae vult adeoque et moveri sine loci mutatione, quemadmodum anima nostra quaudo cogitat: quamobrem heud dubie et vivit deus et vitae eius nihil eius immenaitas obstat. quod vero cogitatio etiam animi nostri non fat per motum localem sive loci mutationem in partibus corporis organici, vide, si placet, probantem Radulphum Cudworthum in syste- mate intelligibili universi p. 161.
PO80 κὴ εἱ yàp ὑπὸ ψυχῆς συνέχεται] ms Ciz, ἀπὸ ψυχῆς. dixerat supra sect. 81 ex- Stoicorum mente omnia ἡνωμένα sive 'composita corpora συλέχεσϑαι vel ὑπὸ ψιλῆς ἕξεως vel ὑπὸ φύσεως vel ὑπὸ ψυχῆς, itaque iam illis obiicit, si deus vivat, eum fore corpus ὑπὸ ψυχῆς συνεχόμε- vov. nihil hoc quidem ad nos, qui deum non compositum neque corpus cum Stoicis sed. spiritum purissimum, neque contineri ab anima sed to- fam mentem 'esse persuasi sumus. ad quod Stoicis tamen opponit Sextus deum, & anima contineretur, oportere contineri a centro ad extrema et ab extremis ad centrum, in infinito autem nihil esse medium, extre- ADVERSUS PHYSIGQS. [Lib, IX]. 599 xai ἀναέσϑητον καὶ οὐδὲν δυνάμενον ἐνεργεῖν τὸ ἀσώματον * οὔτε σῶμα, ἐπεὶ πᾶν σῶμα μετάβλητόν τέ ἐστι καὶ φϑαρτόν. ἄφϑαρ- τον δὲ τὸ ϑεῖον" οὐ τοίνυν ὑπάρχεε τὸ ϑεῖον. dye ιὴἣἢν ἔστε 10162 ϑεῖον, πάντως καὶ ζῷόν ἐστιν" εἰ δὲ ζῷόν ἔστι, πάντως καὶ πανάρετόν ἐστι καὶ εὐδαῖμον. εὐδαιμονία δὲ χωρὶς ἀρετῆς οὐ δύναται’ ὑποστῆναι. εἰ δὲ zavdgeróg ἐστι, καὶ πάσας ἔχει τὰς ἀρετάς". ἀλλ᾽ οὗ πάσας μὲν ἔχει τὰς ἀρετάς *), οὐχὶ δέ γε καὶ ἐγχράτειαν ἔχει καὶ χαρτερίων. οὐχὶ δέ γε ταύτας μὲν ἔχει τὰς ἀρετάς" οὐχὶ δέ γέ ἐστί suya δυσαπόσχετα καὶ δυσεγκαρτέρητα. τῷ ϑεῷ. ἐγκράτεια γάρ ἐστι) διάϑεσις ἀνυπέρβατος τῶν καϑ' 158. ὀρϑὸν λόγον γιγνομένων ἢ ἀρετὴ ὑπεράνω ποιοῦσα ἡμᾶς τῶν Ῥὅ88 δοχοΐύμεων εἶναι δυσαποσχέτὠών. ἐγχρατεύεταει γάρ, φασίν, οὐχ — 0 ϑανατιώσης γραὸς ἀπεχόμενυς, ἀλλ᾽ ὃ “αΐδος καὶ Φρύνης ἢ ἢ τινος τοιαύτης δυνάμενος ἀπολαῦσαι, εἶτα ἀπεχόμενος. καρ- 154 '»ea; nam res incorporea erit inanima et insensilis et quae nibil valet agere: neque corpus; nam omne corpus est mutabile et iu quod cadit interitus. in deum autem non cedit interitus: non est ergo deus. 152. si est porro deux,, omnino est etiam aaimal; si est antem auimal, omnino est et omni virtute praeditum et felix ac beatum, beatitudo autem absque virtute non potest consistere. si est autem omni virtute praeditus, omnes. etíam habet virtü- tes; sed non omnes quidem habet virtutes, continentiam autem et toleran- tiam non habet. nec vero has quidem habet virtutes; nullae autem sunt res ἃ quibus se aegre abstinere et quas difficulfer sustinere possit deus. . 153. est enim continentia virtus quae excedere nescit modum, sed omnia facit secundum rectam rationem, vel est virtus, quae πολ reddit superiores iis, quae videntur esse huiusmodi ut difficiliter ab iis possit abstineri. con- tinens est enim, inquiunt, non qui a moribunda vetula abstinet, sed qui, cum Laide et Phryne possit frui, se abstinet. 154. tolerantja antem est mum nihil; respondebunt Stoici infinitum deum infinita, etiam conti- neri anima. Po; à) ἐπεὶ ἄψυχον ἔσται) quid quaeso principium est petere, si hocaon est, tamquam rem demonstratam aífirmare quod res incorporea et epi- ritus sentire et agere non possit vitaque destitui: omne quod mansit cor- pus, sit necesse. vicissim ii, qui deum esse corpus aiunt, negebunt iti- dem posse demonstrari, quod mox subiungit Sextus, corpus omne esse mutationi corruptionique obnoxium. | | 2 | i) οὐ πάσὰς μὲν ἔχει τὰς ἀρετάς} deus πανάρετος est, quia habet omnes virtutes divinas, ut omnipotentiam bonitatem sanctitatem et sapientiam summam aliasque quas ne cogitando quidem potest assequi mens humana.
uod autem non locum habent in deo virtutes quaedam homimum, ut fortitudo temperantia céstitas patientia et similes, quae imbecillitatem aut inopiam praesupponunt, vel quae subiectionem, ut pietas et obedien- tia, non zmegise ad rem facit quam si. quis. hominem ideo negaret esse virtute satis insignem aut exornatum, quoniam non habet virtutem aranei: apis bovis vel bombycis pulicisve.
- Kk) ἐγχράτεια γάρ ἐστι] Stoicorum baec definitio continentiae apud Laér- tium 7 93 ἐγχράτεια διάϑεσις ἀνυπέρβατος τῶν κατ᾿ ὀρϑὸν λόγον ἢ ἕξις ἀήττητος ἡδονῶν. ᾿ —— ἢ 6 Autdoc καὶ Φρύνης] Lais et Phryne duo celebria per Graeciam P 686 scorta, non minus elegantia formae ac lenociniis quam prostratae pudi- citiae caussa passim memorata wa) dr NA de Phryne dictum supra ad lib. adversus Rhetoras sect. 45 de Laide wtraque, duae enim faere mater et £lia, Menagius ad Laértii Aristippum lib. 2 sect. 74.
e * - 000. SEXTI EMPIRICI. τορία δέ") ἐστιν ἐπιστήμη ὑπομενετέων καὶ oSxy ὑπομενετέων, ἢ ἀρετὴ ἐράνω ποιοῦσα ἡμᾶς τῶν δοκούντων εἶναι δυσυπο- μεένήτων ἢ. χρῆται γὰρ καῤτερίᾳ ὃ τεμνόμενος καὶ ὃ καιόμενος, 16δ εἴγωα δὲ διαχαρτερῶν, ἀλλ᾽ οὐχ ὃ οἱνόμελι πίνων 5). ἔσται οὖν τινὰ τῷ Dt δυσυπομένητα καὶ δυσαπόσχετα" εἰ γὰρ μὴ ἔσται, οὐχὶ ταύτας ἕξεε τὰς ἀρετάς, τουτέστι τὴν ἐγκράτειαν καὶ χαρ- 156 τερίαν. εἰ δὲ ταύτας οὐκ ἔχει τὰς ἀρετάς — ἐπεὶ μεταξὺ ἀρετῆς καὶ χαχίας οὐδέν ἐστι ----, τὰς ἀντιϑέτους ταῖσδε ταῖς ἀρεταῖς ἕξει κακίας), ὥσπερ τὴν μαλακίαν καὶ τὴν ἀκρασέαν. καϑάπερ γὰρ ὃ μὴ ἔχων τὴν ὑγείαν νόσον ἔχει, οὕτως ὃ μὴ ἔχων ἐγκρά- τειαν καὶ καρτερίαν ἐν ταῖς ἀντικειμέναις ἐστὲ κακίαις " ὅπερ 151 ἄτοπον ἐπὶ ϑεοῦ λέγεσθαι. εἰ δέ ἐστί τινα δυσαπόσχεξα xai δυσυπομένητα τῷ ϑεῷ, ἔϊε τινὰ καὶ τὰ ἐπὶ τὸ χεῖρον αὐτοῦ 'μεεαβλητικὰ χαὶ ὀχλήσεως ποιητικά. ἀλλ᾽ εἰ τοῦτο, δεχτιεχός gclentia eorum, quae sunt sustinenda et ποῦ sustinenda; vel est virtus quae mós reddit superiores iis quae videntur esse teleratu difficilia. utitur euim tolerantia qui secatur et uritur idque fert forti et magno animo, aon aatem qui bibit mulsum, 155. erunt ergo quaedam quae a deo difficiliter poterunt tolerari et ἃ quibus is difficiliter se abstinebit: nam si non erunt, noa ba- bebit has vírtutes, nempe continentiam et tolerantiam. 156. sí antem has nou habet virtutes — quoniam inter virtutem et vitinm nibil est medium — habebit vítia quae adversantur bis virtutibus, utpote mollitiem et intempe- rentiam, quomodo enim qui non, habet sanitatem, habet mesrbum; ita qui non hebet ceutiaentiam et tolerantiam, est in vitiis qnae ipsis adversantur: quod.quidem de deo dicl egt absurdum. 157. si sunt autem aliqua, a qui-. 'bus difficiliter abstinere et quae non faciliter ferre potest dens, sunt etiem quaedam quae eam movent jn deterius et quae ei molestiam afferunt. sed * m) xagitoéa δη similes fortitudinis ac tolerantiae definitiones ex Stoi-. corum comumenteriis refert Cieero 4 Tuseulan. cap. 24 fortitudo est animi affectio legi summae in perpetiendis rebus obtemperans, vel ecientia per- ferendarum rerum, vel affectio animi ia patiendo ac perferendo eummae legi parens aine timore. apud Laértium 7 93 ἡ χαρτερία ἐπιστήμη ἢ ἕξις ων» — xal μὴ καὶ οὐδετέρων. " n) δυσυπομενήτω»} ita legendum e ms Ciz. pro δυσαπονήτων. recur- rit idem vocabulum ox infra: ἔσται ovy τινα τεῷ ϑεῷ ϑδυσυπομένητα xal δυσαπόσχετα. atque iterum sect. 157. a q) οὐχ ὁ olvóusir sévv] inter potetionum delicias fuit inprimis mel, quod aquae admistum Aydromeli vel μελέχρατον 9. marinae aquae lora, aceto ef aquae oxymeli, succo ex acerbis uvis omphacomeli, potui ex qmis melomeli, vino vetemi austero melitites, vino vel musto denique quod suavissimi saporis) oenomieli sive mulsum appellabatur, vide AÀn- am, Baccium de natarali visorum historia lib. 1 cep. 16. Plotinus En- nead, ἃ lib. 3 p. 891 ὥσπερ ἐν οἴνῳ μέλιτος κράσει εἴ τι γλυχάζει, παρὰ τοῦ μέλιτος τοῦτο ἔσται, | TD: p) τὰς ἀντιϑέτους ἕξει κακίας] inepte ita colligas: si princeps non habet" ' virtutem obsequentis subditi, ergo contrarii (perduellionis) vitii est reus. - potius apertum est, eum in quem non cadit per naturam genus quoddam virtutis, in eum neo,contrerium cadere posse vitium, ut sonus quia fra- grantiae vel formae amoenitate afficere nares oculosque nom potest, nec affleit foetore ac deformitate. sol quia iustus et fortis non est, haud ideo - est iniustus trepidusves εἰ spiritus quoniam non est mollis et laevis tactu, ideo nec hispidus aut asper. atque ut ipso, quod Sextus. affext,. exem- plo utar valetudinis, hanc nisi Tnpropis et inepte coelo nemo tribuerit, at ineptus etiam et «bsurdius inde dixerit aliquis ideo, coelum aegro- tare. adeo plaoet tamen haec cavillatio Sexte, ut eam iterum repetat infra seet. 172. à He ^ | yc ἐστιν ὀχλήσεως ὃ ó uo dr καὶ τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολῆς, «διὸ καὶ φϑορᾶς. ὥστε εἴπερ ἐστὶν ὃ ϑεός, φϑαρτός ἐστιν. οὐχὲ δὲ τὸ δεύτερον, οὐκ ἄρα τὸ. πρῶτον. ἔτι δὲ σὺν τοῖς προκειμένοις. εἰ 158 πανάρετόν ἐστι τὸ ϑεῖον, καὶ ἀνδρείαν ἔχει" εἰ δὲ ἀνδρείαν ἐ ἔχει, ἐπιστήμην ἔχεε δειγῶν καὶ οὐ δεινῶν “) καὶ τῶν μεταξύ. xal el τοῦτο, ἔστι τι ϑεῶ δεινόν. οὐ γὰρ δή γε ὁ «ἀνδρεῖος διὰ ταῦτά 150 ἐστιν ἀνδρεῖος, ὅτι ἐπιστήμην ἔχεε τοῦ ποῖά ἐστι τὰ δεινὰ τῷ , γείτονι ἀλλὰ τὰ αὑτῷ, ἅπερ οὐκ ἀπαράλλακτά lon τοῖς τοῦ πλησίον δεινοῖς. ὥστε ἐπεὶ ἀν »εῖός ἐστιν ὃ ϑεός, ἔστε τι αὐτῷ P 681 δεινόν. εἰ ἔστι τι ϑεῷ δεινόν, ἔστε τι τῷ ϑεῷ ὀχλήσεως ποιῆτι- 160 κόν"). εἰ δὲ τοῖτο, ᾿ἐπιδεκτικός dorm ὀχλήσεως" διὰ. δὲ τοῦτο ᾿ καὶ φϑορᾶς. ὅϑεν εἰ ἔστι τὸ ϑεῖον, καὶ φϑαρτόν ἔστιν. οὐχὶ δὲ φϑαρτόν ἐστιν, οὐχ ἄρα ἔστι, καὶ μὴν εἰ παγάρεξόν ἐστι 76:161 ϑεῖον, καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν ἔχει" εἰ δὲ μεγαλοψυχίαν ἔ ἔχει, ἐπιστήμην i ἔχεε ποιοῦσαν ὑπεραίρειν") « τῶν ' συμβαινόντων. εἰ τοῦτο, ἔστι τινὰ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ, ὧγ ὑπεράνω γίκεται. εἰ δὲ: τοῦτο, ἔστι τινὰ καὶ ὀχληρὰ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ, xul οὕτω. φϑαρτὸς ἔσται. οὐχὶ δέ ye τοῦτο...τοίνυν οὐδὲ τὸ ἐξ ἀ ἀρχῆς.. πρὸς. τούτοις εἴπερ, πάσας ἔχει τὰς ἀρετὰς i ὁ ϑεός, καὶ φρόνῃ-ι163 σιν ἔχει" εἰ φρόνησιν, ἔχει καὶ ἐπιστήμην ἀγαθῶν ) T6 καὺ xà -΄ -΄ si ita est, deus est capax molestiae ac perturbationis et mutationis: Ῥω de- terius, et ideo etiam interitus. quamobrem si est deus, in enm cádit. iite-- zitus. non autem verum est secundum: nec ergo primum, 158. ad iami dicta accedit, quod sl deus est omni virtute praeditus, babet etiam fortitudidem t^ si eam autem habet, habet sclentiam rerum formidolosarum et non formi- dolosarum mediarumque. quod si ita est, est aliquid deo füfmidolosum. 159. neque enim propterea quisquam est vir fortis, qnod sclat quaenam sunt vicino formidolósa, sed quae sibi; quae quidem non confundenda sunt cum iis quae proximo formidolosa esse queunt, quare cum sit deus fortis magni- que et excelsi animi, est ei aliquid formidolosum, 160, si est deo — formidolosum, est aliquid quod deo afferat molestiam. quod εἰ hoe, etiam quod afferat interitum. quo f ut sà est deus, in eum cadat interi: in eum antem uon cadit interitus: noa est ego. 161. praeterew si est déui' omni virtute praeditus, babet excelsum quoque et magnum auimurm; 'si est" eutem magno et excelso animo, habet scientiam, quae efficit, wt extollatur | supra ea quae accidunt, qnod si ita est, necesse est ipei accidere nonítullà;" quibus sit superior. hoc porro. si est, sunt quaedam qeae ei uctiduat mo- " lesta, et ita in eum cadet interitus. non eat autem. hoc: ergo neque quod': primo loco &umebatus, 162. praeterea si labet. deus omaes virtutes, hàábet / ) etiam, prudentiam; si prudentiam, habet — scientiam. bonotui et par | T T 4) ἐπιστήμην δεινῶν καὶ οὐ dari] respicit uod fortitudinei: deg niunt Stoici spud Ciceronem lib. 4 "l'usculan, c. 291 ecientíam rerum forc; enidolosarum contrariarumqua, repellendarum aut omnino negligendaryms, conservantem earum rerum siabile iudieium. vel, 'tonservationem siabilis ' — ^ iudicii in eis rebus quae formidolosae videntur eubeundia «t repellendis, |. p: τ) ὀχλήσεως. ποιητικόν») respleit iterum, duod Stoici. metum s, eedem. Cicerone teste, praemodstiam sppelierunt; quod sit quaai dux — $ tis molestiae. | 4) ἐπιστήμη» πριοῦσαν ὑπεραίρει» magnenimitas secitndum ϑιοίοοα! ἐπιστήμη ἢ ἕξις ὑπεράνω ποιοῦσα τῶν dic d — φαύλων τε"" . φιαὺ σπουδαίων. vide La&rtium T 93. | 99) 9v"?
ἐγ) ἐπιστήμην ἀγαϑῶνἿ prudentiam apud — Laórtium 7 9X def niupt Stoici ἐπιότήμην χαχῶν καὶ ἀγαθῶν xal οὐδετέρων.
€.. SEXTI EMPIRICI κῶν xo) ἀδιᾳφύρων. εἰ δὲ ἐπιστήμην ἔχει τούτων, οἷδε ποῖά ἐστι 16ϑτὰ ἀγαϑὰ καὶ κακὰ καὶ ἀδιάφορα. ἐπεὶ οὖν καὶ ὃ πόνος τῶν ἀδιαφόρων ἐστίν"), οἷδε καὶ τὸν πόνον καὶ ποῖός τις ὑπάρχει τὴν φύσιν. εἰ δὲ τοῦτο, καὶ περιπέπτωκεν αὐτῷ" μὴ περιπεσὼν γὰρ οὐκ ἂν ἔσχε νόησιν αὐτοῦ 5). ἀλλ᾽ ὃν τρόπον ὃ μὴ περιπε- πτωκὼς λευχῷ χρώματι καὶ μέλανι διὰ τὸ ἐχ γενετῆς εἶναι πη- góc") οὐ δύναται νόησιν ἔχειν χρώματος, οὕτως οὐδὲ ϑεὸς μὴ 161 περιπεπτωχὼς πόνῳ δύναται νύησιν ἔχειν τούτου. ὅπότε γὰρ ἡμεῖς οἵ περιπεσόντες πολλάκις τούτῳ τὴν ἰδιότητα τῆς περὶ τοὺς ποδαλγικοὺς ἀλγηδόνος οὐ δυνάμεθα τρανῶς γνωρίζειν οὐδὲ διηγουμένων ἡμῖν τινῶν συμβαλεῖν οὐδὲ παρ᾽ αὐτῶν τῶν πε πονϑύτων συμφώνως ἀκοῦσαι, διὰ τὸ ἄλλως ἄλλους ταύτην ἐρ- μηνεύειν, καὶ τοὺς μὲν στροφῇ τοὺς δὲ κλάσει τοὺς δὲ νύξει “) λέγειν ὅμοιον αὐτοῖς παραχολουϑεῖν: ἧπού γε ϑεὸς μηδ᾽ ὅλως rum et eorum quae vocant indifferentia." εἰ eorum autem habet scientiam, novit quaenam sunt bona et mala et indifferentia. 163. quoniam antem dolor est etiam ex rebus iudifferentibus, novit etiam dolorem et cuiusmodi sit eius natura. quod si hoc, etiam in ipsum dolor cadit: nam si non caderet, mon haberet eius notionem. sed quomodo qui in elbum et nigrum colorem mon incidit, propterea quod sit caecus ab ortu, non potest coloris habere conceptionem; ita dens qui dolorem non fuit expertus, non potest eias ha- . bere in mente notionem. 161. quando enim nos qui in dolorem saepe ind- dimus, non possumus distincte cognoscere proprietatem doloris eorum qui laborant podagra, neque aliis eum nobis referentibus, coniicere, neque ab ipsis qui eum sunt perpessi, in eandem sententiam describi audimus, propte- rea quod alii aliter eum iuterpretantur, et hi quidem simile quid torsioai, alii fractioni, alii vero punctioni sibi accidere referunt; deus quidem cereé wu) ὁ πόνος τῶν ἀδιαιῤόρων ἔστῇ Cicero lib. 9 Tuscul. c. 18 sq. ex Stoicorum sententia multis disputat, ut probet, dolorem esse ex rebus mediis et indifferentibus.
x) μὴ περιπεσὼν γὰρ οὐχ ἄν ἔσχε νόησιν αὐτοῦ] cum homines mul tarum rerum »0ngi habeant, quas ipsi non sunt experti, morborum etiam medici ut Asclepiades, quem numquam siunt ipsum aegrotasse; qua fronte audest aliquis negare deo voro sive intelligentiam doloris et mali, respectu eerum rerum quas ipse condidit et a quibus dolorem et malum removet libenter, licet ipsi nihil malum sit et dolorem illi afferre yihil queat. ) y) διὰ τὸ ἔχ γενετῆς εἶναι πηρός] ἃ caeco nato ad Heum colligere, et quod ille fortassis difüculter potest, huic penitus denegare, est argwu- amentari baculo ad angulum et absurditati impietatem etiam adiungere.
x) οὗ περιπεσόντες πολλάχις τούτῳ] dolorem universe sive doloris ge- nus quodcumque intelligit Sextus, non podagrae, ut argumenti haec sit sententia: nos dolores saepe sensimus, sed quia singillatim non senti- snus dolores podagrae, quales illi sint, non possumus accurate nosse. multo minus doloris notionem habere potezit deus, qui nullum planae dolorem umquam sensit et-expertus fuit. in promptu tamen est respor- dere, deum auctorem rerum omnium non venire in. notionem illarum, mec ea quad illis accidunt discere ist modo quo nos, sed naturas et effecuus ratiopesque universorum accuratissime perspectas habere divina luce suae intelligentiae, quam fallere nihil, fugere nihil potest; a) σεροφῇ — χλάσε - xvit] Lucianus in Tragodopodagra [v. 21 54] «Uam eddit ustionea . διάπυρον τρέχει καχὸν 7ίναισε φλογμῶν σάρκα πυρπολούμενον ὁποῖα κρητὴρ μεστὸς αἀϊεναέου πυρὸς κε.
. ADVERSUS PHYRICOS [Lib. ΙΧ]. e&€ πόνῳ περιπεπτωχὼς δύναται πόνου νόησιν ἔχειν; νὴ Δ΄, ἀλλὰ 165 πόνῳ μέν, φασίν, οὐ περιπέπτωκεν, ἡδονῇ δέ, χἀκ ταύτης ἐκεῖ- P 688 γον, νενύηχεν" ὅπερ ἦν ss πρῶτον μὲν γάρ ἐστιν ἀμήχα- vo», μὴ πειραϑέντα πόνου") νόησιν ἡδονῆς λαβεῖν" κατὰ γὰρ τὴν παντὸς τοῦ ἀλγύνοντος ὑπεξαίρεσιν ) συνίστασθαι πέφυχεν. εἶτα καὶ τούτου συγχωρηϑέντος πάλιν ἀκολουϑεῖ τὸ φϑαρτὸν 168 εἶναι τὸν ϑεόν" εἰ γὰρ τῆς τοιαύτης διαχύσεως “) δεκτικός ἐστι, καὶ τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον᾿ μεταβολῆς ἔσται δεχτιχὸς ὁ ϑεός, καὶ φϑαρ- τός ἐστιν. οὐχὶ δέ γε τοῦτο" ὥστε οὐδὲ τὸ ἐξ ἀρχῆς. εἴπερ v&161 πανάρετόν ἐστι τὸ ϑεῖον καὶ τὴν φρόνησιν ἔχει, ἔχει καὶ τὴν εὐβουλίαν, παρ᾽ ὅσον ἡ εὐβουλία φρόνησίς ἐστι πρὸς τὰ βου- λευτά ). εἰ δὲ τὴν εὐβουλίαν ἔχει, καὶ βουλεύεται. εἰ δὲ βουqui in nullum incidit dolorem, non potest doloris habere notionem. 160. ita sit sane, inquiunt, dolorem quidem non est expertus, at expertus est vo- luptatem, et ex ea doloris quoqne notitiam hausit. sed hoc stultum est af- firmare: nam primum quidem fieri non potest, ut si non sit expertus dolo- rem, voluptatis notionem acceperit. sua enim uatura constat voluptas ex remotione omnium rerum quae dolore afficiunt.. 166. deinde hoc quoque concesso rursus sequitur, nt in deum cadat interitus: uam si deus est capax huiusmodi diffusionis, erit etiam capax mntationis in deterius, et in eum cadet interitus. non est autem hoc; quare nec quod initio fuit positum. 167. et si deus est praeditus omni virtute et habet prudentiam, habet etiam — consilii capiendi virtutem; quandoquidem virtus capjendi consilii est prub) ἀμήχανον ᾿μὴ πειραϑέντα πόνου] non ommino necesse est caecitatis P 888 surditatisque fecisse periculum, ut intelligas quid sit videre vel audire; neque aegrotasse est opus, ut noris quid sit sanita», aut laborasse ege- etate, ut notionem habeas opum ac divitiarum, nec sceleratum quidem esse oportet, ut scias quid sit virtus et pietas.
c) xarà τὴν παντὸς τοῦ ἀλγύνοντος. ὑπεξαέρεσιν) Epicuri haec senten- tia, voluptatem stabilem esse in ἀναιρέσει ἀλγηδόνων atque ἀνοχλησίᾳ sive indolentia. vide quae viri docti ad Laértii Aristippum lib. 2 sect. 87. etiamsi vero hoc detur, voluptatem consistere in vacuitate a dolore, non inde sequitur- doloris periculum fecisse oportere illum, qui voluptate audeat.
d) τῆς τοιαύτης διαχύσεως dta legendum e ms Ciz, non εἷς τοιαύτης. Stoici voluptatem dicebant esse διάχυσιν sive effusionem animi iu laetitia praeter modum elatam ac gestientem, ut constat e Cicerone 8 Tusculan, c. 11 lib. 4 c. 6 etc. sive ἀνάλυσιν ἀρετῆς, qua veluti liquescimus flui- znusque mollitia. vide Laertium 7 114 et Lipsium manuduct. 3 5. huius- modi voluptatem tamquam vitiosam rem ab animo sapientis hominis longe abesse dispufabant Stoici, ut ex eodem Cicerone 2 de Fin. cap. 4 aliisque locis apparet; certe a deo abesse longissime, nemo sanus ne- gaverit, ut contra in ipso est gaudium αὐταρχέστατον, securum per^ petuum et nulla temeratum nube serenum. ': e) ἡ εὐβουλία φρόνησίς ἐστι πρὸς τὰ βουλευτα] in ms Ciz. πρὸς τὰ βουλεύματα," minus bene. etiamsi autem in deo est φρόνησις sive omni potius φρονήσει humana infinitis modis superior sapientia, hinc neuti- quam sequitur in eodem esse εὐβουλέαν tam imperfectam, ut Sextus hoc loco ex Stoicorum scitis humanam sollertiam in consilio rebus dubiis, jnw.niendo dubiam et incertam atque adeo deliberantem interpretatur.. quin inter homines is merito babetur prudentissimus, cui diu consultere secum non est necesse, sed in promptu videre est, quid in re qualibet factu sit optimum. itaque nec deo omnipotenti ac sapientissimo alia ev- Bovi(a tribui sine summa absurditate potet; quam quae sine ulla tergi- wersatione aut in utramque part^m sollicita comparatione et citra ullum erroris aut impedimenti (nedum, quod insulse ἃ Sexto subücitur, inte- - 168 λεύεται, ἔστι τι ἄδηλον αὐτῷ εἰ γὰρ μηδέν ἐστιν ἄδηλον αὐτῶ, αὖ βουλεύεται. εἰ δέ, τὴν εὐβουλίαν ἔχει τῷ τὴν βουλὴν ἀδήλου τινὸς ἔχεσϑαι, ζήτησιν οὖσαν περὶ τοῦ πῶς ἐν τοῖς παροῦσιν ὀρϑῶς διεξάγομεν. ἄτοπον δέ γέ iss τὸ μὴ βουλεύεσθαι μηδὲ εὐβουλίαν ἔχειν τὸν ϑεόν" τοίνυν ἔχει ταύτην καὶ ἔστε τε ἄδηλον 109 αὐτῷ. εἰ δέ ἔστε τι ἄδηλον ϑεῷ, οὐχ ἄλλο μέν τέ. ἐστιν ἄδηλον ϑεῷ, οὐχὶ δέ γε καὶ τὸ τοιοῦτον), οἷον εἰ ἔστε τενὰ αὐτοῦ ἐν τῇ ἀπειρέᾳ φϑαρτικά. ἀλλ᾽ εἰ τοῦτό ἐστιν ἄδηλον αὐτῷ, πάν- . τὼς κατὰ τὴν προσδοκίαν τῶν φϑαρτιχῶν αὐτοῦ τούτων, ἐξ ὧν 1τὸ ἐν συνϑροήσει τινὶ καὶ κινήματι γενήσεται, καὶ φοβοῖτο. εἰ δὲ ἐν συγκινήματι τοιούτῳ γίνεται, καὶ τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβο- λῆς ἔσται δεκτικός" διὰ δὲ τοῦτο καὶ φϑαρτός. ᾧ ἀκολουϑεῖ τὸ 17147 ὅλως αὐτὸν ὑπάρχειν. xal ἄλλως εἰ μηδὲν ἀδηλὸν ἐστε ϑεῷ, P ὅ89 ἀλλὰ αὐτόϑεν ἐχ φύσεως πάντων καταληπτιχὸς καϑέστηχεν, ovx ἔχει τέχνην 5). ἀλλ᾽ ὃν τρόπον οὐκ ἂν εἴποιμεν περὲ τὸν βάτρα- xov ἢ τὸν δελφῖνα, φύσει νηχτικοὺς ὄντας, τέχνην εἶναι νηχτι- κήν" τὸν αὐτὸν. τρόπον οὐδὲ περὶ τὸν ϑεὸν ἐκ φύσεως πάντα . καταλαμβανύμενον εἴποιμεν ἂν εἶναι τέχνην τῷ ἀδήλου τινὸς καὶ Ἰττοῦ αὐτόϑεν μὴ καταλαμβανομέναυ ἐφάπτεσϑαι τὴν τέχνην. ἀλλ᾽ dentia in consultationibus. si autem habet virtutem capiendi consilii, con- sultat etiam. 168. si eutem consultat, est ei aliquid obscurum: nam si nibil est ei obscurum, non consultat. si autem est, habet consilii capiendi vir- tutem, eo quod consiliune versetur in aliquo obscuro, ut quod sit quaestio quemadmodum recte nos geramus in rebus praesentibus. est autem absurdum deum non consultare neque habere virtuteni: capiendi consilii; eam ergo habet et est ei aliquid obscurum. 169. si est autem deo aliquid obscurnm, non est quicquam aliud magis deo obscurum quam hoc, num aliqua sint ia ia- finitate illi allatura iateritum? sed si hoc est ei obscurum, omnino ex ex- speetatione eorum quae ei possunt afferre. interitum, motibus ac perturba- tionibus.afficietnr. 170. si est autem in huiusmodi commotione, erit etiam capax mutationis in deterius; ef ideo iu eum cadet etiam interitus. cui est consequens ut non sit omnino. 171. et alioqui si deo nibil est obscurum, sed ex se ipso a natura omnia comprehendit, caret arte. sed quomode ia rana ant deiphino, qui snnt natura natatiles, nen dixerimus esse artem na- tandi; ita nec in deo, qui a!natura omnia comprehendit, dixerüunüs esse artem, ee quod ars attingat aliquid antea obseurum et qued ex se non comritus ac dissolutionis) meturn «tatim pervidet et eb omni tempore vidit quid factu praestet matimeque expediat ad scopum aasequendum, uem pro sapientia sua sibi proposuit. ita in deum etiam cadit εὐβου- 1a, quam ex Stoicis Suidas dehnit ἐπιστήμην τοῦ σχοπεῖσϑαι, ποῖα xal stégc πράττοντες πράξομεν συμφερόντως. vide Laértium 7 98.
f) οὐχὶ d£ γε καὶ τὸ τοιοῦτον] potius dixisset nihil ei esse certum et lgnorare omnia, si ne suam quidem naturam intelligit, e& qui fuit ab omni aeternitate, dubitere de durabilitate eua potest.
P380 ) οὐκ ἔχει τέχνη»] eimile cum superioribus argumentum nec maioris ponderis, et qualia eertissimis pro dei existentia argumentis ut oppone- τοὶ thmquam ἐσοσθενῆ, debuisset sane Sextus erubescere. omni arte hu- mana infinitis modis promptior sollertior potentior atque adeo maior ex- cellentiorque est latiusque patet divina sapientia, qua coelum terramque condidit ille omnis χάλλους γενεσιάρχης, Sap. 18 8. itaque credo lectorem indignaturum, quod humanorum τεχργημάτων defectus deo obiiciantur; ac ne míbi etiam indipnetur vereor, si in huiusmodi cavillationibus serio confutendie. longiorem, operun ponam,; * 4 ADVERSUS PHYSIOOB [Lib. IX) Ὁ 05 δὲ μή ἐστι περὶ τὸν ϑεὸν τέχνη, οὐδὲ ἡ περὶ τὸν βίον τέχνη ") ἔσται περὶ αὐτόν" εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲ 7; ἀρετή"). μὴ ἔχων δὲ ϑεὸς ἀρετήν, ἀνύπαρχτός ἐστι. καὶ ἄλλως λογικὸς ὧν ὃ ϑεὸς εἰ μὴ Ὁ ἔχει τὴν ἀρετήν, πάντως τὴν ἀντίϑετον ἔχει xuxíav*). οὐχὶ δέ 118 γε τὴν ἀντίϑετον ἔχει καχίαν" ἔχει ἄρα τέχνην ὃ ϑεός, καὶ ἔστε τε ἄδηλον τῷ ϑεῷ. ᾧ ἕπεται τὸ φϑαρτὸν αὐτὸν εἶναε,. καϑὼς πρότερον.) ἐπελογισάμεϑα. οὐδέ ys φϑαρτός ἐστιν, οὐκ ἄρα ἔστιν. εἴπερ τε μὴ ἔχει φρόνησιν, ὡς ὑπεμνήσαμεν Ἧ),. οὐδὲ 00-174 φροσύνην ἔχεε" ἔστε γὰρ 5 σωφροσύνη ἕξις ἐν αἱρέσεσι ") καὶ φυγαῖς σώζουσα τὰ τῆς φρονήσεως κχρέματα.. καὶ ἄλλως δὲ εἰ 1Τῦ μηδέν ἔστιν ὃ τὰς τὸῦ ϑεοῦ ὀρέξεις κινήσει μηδὲ ἔστι "τι ὃ ἐπι-- σπάσεται τὸν ϑεόν, πῶς ἐροῦμεν αὐτὸν εἶναι σώφρονα) τῆς σω-. φροσύνης κατὰ τοιοῦτόν τινα λόγον Tui» νενοημένης; καϑώπερ γὰρ οὐκ ἂν εἴποιμεν τὸν κίονα σωφρονεῖν?), xató τὸν. αὐτὸν prehenditur, 172. sed si in deo non est ers, nec in eo erit ars vitae: quodsi hoc ita est, neque virtus. non habens autem virtmtem deus, non est. eot alioqui cum sit deus ratione praeditus, si non habet virtutem, omnino ha- bet vitium quod ei adversatur. 173. nou habet autem vjtium qnod ej adver- satur; deus ergo habet artem et est aliquid deo obscurnm, cui est conse- quens, ut in eum cadat interitus, ut prius collegimus. in deum antem non . cadit interitus: non est ergo. 174. et si non habet, ut admonuimus, pru- - dentiam, neque habet temperantiam: est enim temperantia habitus servans iudicia prudentiae in ils quae sunt eligenda et fugienda. 175. et alioqui si nihil érit quod dei moveat appetitionem nec sit aliquid quod deum alliciat, quomodo dicemus eum esse temperanütem, cum hao ratione notionem tempe- rantiae in mente concipiamus? quemadmodum enim columram non dixerimné: . esse temperentem, eodem modo nec deum e$so temperantem recte dicàmus.
A) οὐδὲ ἡ περὶ τὸν βίον τέχνη] articulum. qui ia. editis exeiderat, revocavi ex ms Ciz. ifepte autem obiicitur deo, quod non habeat eius- medi artem vitae, qualem homines usu et attentione assequuntur, oum habeat omni vitae arte humana perfectiorem eanctitatem iustitiamque ^ coniunctam cum summa potentia ac sapientia.
ἢ οὐδὲ ἡ ἀρετή] Stoici statuebant virtutem posse doceri, ut notmvit Laertius 7T 91, quam eorum sententiam propugnavit quoque Plutarchus libell, ὅτε διϑαχτὸν ἡ ἀρετή. hino colligibSextus virtusem ex artium esse numero, quae non αὐτόϑεν et a natura inest, sed studio doctrina atque exercitatione comparatur. inde porro coneludit deum, in quo locum nona habeat eiusmodi ars, etiam virtute carere: quae mihi eiusdem generis videtur argumentatio ac si quis videns fornacem calescere iniectie lignis et admoto igne neget solem calore pollere, quoniam nulla ia eum ad alendum ignem ligna congerantur. i K) πάντως τὴν αἀντέϑετον ἔχει xaz[ap] ineptus paralogismus et finpu- dens, iam supra sect. 156 confutatus, ἢ "Lk ὃ χαϑὼς πρότερον] sect. 169. — m) ὡς ὑπεμγήσαμεν sect. 162. 167 sq. -: AE n) ἕξις dv αἱρέσεσι] respicit.Stoicam temperantiae definitiommm, quam: ita effert Tullius libro 4 Tuscul. c. 9 temperantia eedat appetitiones et efficit us hae rectae rationi pareant conservatque considerata iudieiu mentis, o) oUx ἄν εἴποιμεν τὸν x(ova —— columnam vel statuam ina-. nimem ideo nemo sanus dixerit temperantem vel a temperantia lauda- verit, quia nihil agit illa prorsus adeoque nihil tribui e1 potest quod ed virtutem pertineat. ex — autem non ille maiorem merotar lau- dem temperantiae, qui ἀρ eppetitibus inordinatis vehementius caeteris perturbstur, nam in eo qui virtuti ac moderationi vel maxime studuit diligentes, longe minus acres solent esse impetus 80 stimuli, quonimm omnem illorum vim continentiaé assiduitate ac habitu labefectavit. et ἊΣ | l . 006 SEXTI EMPIRICIU ai τρόπον οὐδὲ τὸν ϑεὸν δεόντως φήσομεν σώφρονα τυγχάνειν. περιωιρουμένων δὲ αὐτοῦ τούτων τῶν ἀρετῶν περιπερεῖται καὶ τ . δικαιοσύνη xal ai λοιπαί. AX. εἰ μηδεμίαν ἀρετὴν ἔχει ὃ ϑεός, Ἰτὸ ἀνύπαρκτος ἔστι. τὸ δὲ ἡγούμενον, τὸ ἄρα λῆγον. πάλιν εἶ ἔστι τὸ, ϑεῖον, ἤτοι ἔχει ἀρετὴν ἢ οὐκ ἔχει" καὶ εἰ μὲν οὐκ ἔχει, φαῦ- λόν ἐστι τὸ ϑεῖον καὶ χαχυδαιμονικόν. ὅπερ ἄτοπον. εἰ δὲ ἔχει, P 600 ἔσται v: τοῦ ϑεοῦ χρεῖττον. ὃν γὰρ τρόπον 7j τοῦ ἵππου ἀρετὴ ») αὐτοῦ τοῦ ἵππου ἐστὶ χρείττων καὶ z τοῦ ἀνθρώπου ἀρετὴ τοῦ ἔχοντός ἐστι κρείττων" τὸν αὐτὸν τρόπον 7 τοῦ ϑεοῦ ἀρετὴ καὶ 177 αὐτοῦ τοῦ ϑεοῦ ἔσται χρείττων. εἰ" δέ ἐστρ κρείττων τοῦ ϑεοῖ, δῆλον ὡς ἐλλιπῶς ἔχων φαύλως ἕξει καὶ φϑαρτὸς γενήσεται. ἀλλ᾽ εἶ μεταξὺ μὲν τῶν ἀντιχειμένων οὐδέν ἐστιν, εἰς οὐδέτερον δὲ δρᾶται τῶν ἀντικειμένων ἐμπίπτων ὃ Joc, ῥητέον μὴ εἶναε ϑεόν. 178 καὶ - ἔτι εἰ ἔστιν, ἤτοι. φωνᾶέν ἐστιν ἢ ἄφωνον ). τὸ μὲν οὖν λέγειν ἄφωνον τὸν ϑεὸν τελέως ἄτοπον καὶ ταῖς κοιναῖς ἐννοίαις μαχόμενον. εἰ δὲ φωνᾶέν ἐστι, φωνῇ χρῆται καὶ ἔχεε φωνητιχὰ οἱ bae autem ab eo auferantur virtutes, tollitur etiam iustitia et caeterae. sed $i deus nullam habet virtutem, nequaquam est. est autem antecedens: ergo est etjam consequens. 176. rursus si est deus, aut habet virtutem, aat non habet: et si quidem non habet, deus est malus et cacodaemon; quod quidem est absurdum. sin autem habet, erit deo aliquid melius ac praestan- tius, quomodo enim eqni virtus est ipso equo melior ac praestantior et he-