SigPhi · Sextus Empiricus

Opera Graece et Latine (Pyrrhoniae institutiones; Contra mathematicos; Contra philosophos)

Page 63 of 94

χόμενον τῶν κινήσεων. οὐδὸν δὲ δυνατὸν εἶναι τοιοῦτον ἢ τὴν , A21 và» ὄντων φύσιν, ἥτις ϑεός ἐστιν" ἔστιν ἄρα ϑεός. ἀλλ᾽ ἴσως τινὲς ἐροῦσιν, ὅτε τούτῳ τῷ λόγῳ ἡγεμονικωτάτην εἶναι συμβέ- xe καὶ κυριωτάτην ἐν τῷ κόσμῳ τὴν γῆν, καὶ ἡγεμονικώτερον καὶ κυριώτερον τὸν ἀέρα" ἄνευ γὰρ τούτων οὐχ oióv τέ ἐστι συστῆναι χύσμον.. ὥστε καὶ τὴν γῆν καὶ τὸν ἀέρα φήσομριεν εἶναι 122 94óv* ὅπερ ἐστὶν εὔηϑες καὶ ὅμοιον τῷ λέγειν, κυριώτατον ἐν τῇ οἰκίᾳ καὶ ἡγεμονεκώτατον εἶνωι τὸν τοῖχον" ἄνευ γὰρ τούτου μὴ δύνασϑαι τὴν οἰκίαν συστῆναι. καϑάπερ γὰρ ἐνταῦϑα ταῖς μὲν ἀληϑείαις ἀδύνατόν ἐστιν ἄνευ τοίχου συστῆναε τὴν οἰχίαν, οὐ μὴν ὑπερφέρει καὶ κρεῖττόν ἐστι τοῦ οἰχοδεσπότου ὃ τοῖχος᾽ οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ κόσμου ἀδύνατον μὲν χωρὶς γῆς x«l ἀέρος τὴν τοῦ παντὸς σύστασιν γενέσϑαι, οὐ μὴν ταῦτα ὑπερφέρει τῆς διοιχούσης τὸν κόσμον φύσεως, ἕτις οὐ διενήνοχε ϑεοῦ. ἔστιν ἄρα ϑεός. τὸ μὲν οὖν γένος τῶν τοιούτων λόγων eod τοιοῦτον. 123 Σκοπῶμεν δὲ ἑξῆς καὶ τὸν τρόπον τῶν ἀκολουθούντων ἀτό- zov τῶν ἀναιρούντων τὸ ϑεῖον. εἰ γὰρ μή εἶσι ϑεοί, οὐκ ἔστιν εὐσέβεια, μόνον τῶν αἱρετῶν ") ὑπάρχουσα. ἔστι γὰρ εὐσέβεια ἐπιστήμη ϑεῶν ϑεραπείας. τῶν δ᾽ ἀνυπάρχτων οὐ δύναταί τις εἶναι ϑεραπεία. ὅϑεν οὐδὲ ἐπιστήμη τις περὶ ταύτην γενήσεται. καὶ ὡς οὐχ οἷόν vs περὶ τὴν τῶν ἱπποχενταύρων ϑεραπεέαν ἐπιmon potest ut sit aliquid einsmodi, nisi rerum, quae sunt, natura, quae quidem est deus: est ergo deus, 121. sed dicent forte aliqui, quod hac rs- tione consequetur terram maxime priucipatum obtinere et dominari in zmundo, et aórem magis obtinere principatum et dominari: nam absque iis fieri moa potest ut constet mundns, quamobrem et terram et aGrem diceinus esse deum, 192. at enim stolide hoc obiicitur ac perinde est ac si dicas parietem ma- xime dominari et principatum obtinere in domo: absque eo enim fieri moa posse at cousistat domus. quomodo enim hic re vera fieri non potest, st absque pariete consistat domus, non tameu praestat et est melior domus domino paries; ita etiam in mundo fieri quidem non potest ut absque terra et aére constet universitas, ea tamen non sunt praestantiora natnra, quae aundum regit et administrat, quae non differt ἃ deo. est ergo deus, atque tale quidem est genus rationum huiusmodi. | 195. Deinceps autem consideremus etiam absurda qnae sequuntur sen- tentiam eorum, qui deos tollunt de medio. nam si non snnt dii, ne religio quidem est, qua nihil est expetibilius. est enim religio scientia cultus deo- eum. eorum autem quae non sunt, nullus potest esse cultus, unde eius mulla quoque erit scientia, et ut fieri non potest ut hippocentaurorum co- , m) μόνον τῶν αἱρετῶν] Hervetus sive legendumqexistimavit sive legit in suo codice ἀρεεῶ», vertit enim eolum ex virtutibus. ac verum est, ietate sublata caeteram virtutem omnem subverti et vere nomen esse inane; at enim non videtur tunc scripturus fuisse Sextus μόνον, ut legit etiam Hervetus, sed μόνη τῶν ἀρετὼ»ν ὑπάρχουσα. itaque praefero alte- ram lectionem, quae verissimam et ipsa testatissimamque rem nos docet, nimirum pietate ac cultu digno dei nihil esse homini magis expetendpm, &ive quod cum puriore gaudio et solidiore coniunctum voluptate sis, sive quod felicem magis hominem reddat. quid contra miserius ac magis de- testandum Cyclopica impiorum vita ut sine deo viventium? non posse suaviter vivi secundum Epicurum integro libro demonstravit Plutarchus, et M, Antonini vox est lib. 2 c. 11 οὐκ Few ζῆν ἐν τῷ χόσμῳ xtró θεὼ» καὶ χενῷ προνοίας. atque lib. 6 cap. 10 τέ xal ἐπεϑυμῶ εἰχαίῳ συγχρίματι καὶ φυρμῷ τοιούτῳ ἐνδιατρίβειν; & ADVERSUS PHYSICOS [Lib X] 666 στήημὴν εἶναι; ἀνυπάρχτων ὄντων, οὕτως οὐδὲ περὶ τὴν τῶν ϑεῶν ϑεραπείαν, εἴπερ εἰσὶν ἀἄνύπαρχτοι, ἔσταε τις ἐπιστὴμη. ὥστε & μή εἶσι ϑεοί, ἀνύπαρκτός ἐστιν ἢ εὐσέβεια. ὑπάρχει δὲ 12: εὐσέβεια" τοίνυν ῥητέον εἶναι ϑεούς. καὶ πάλιν, εἰ μή εἶσι ϑεοί, ἀνύπαρκτός ἐστιν ἡ ὁσιότης, δικαιοσύνη τις οὖσω πρὸς ϑεούς 7). ἔστι δέ γε κατὰ τὰς κοινὰς ἐννοίας xal προλήψεις πάντων ἀν- ϑρώπων ὁσιότης, καϑ᾽ ὅ τε καὶ ὅσιόν ἐστι. καὶ ϑεῖον ἄρα ἔστιν. elye μὴν μή εἶσι ϑεοί, ἀναιρεῖται σοφία, ἐπιστήμη οὖσα ϑείων 125 τε καὶ ἀνθρωπείων 5) πραγμάτων. καὶ ὃν τρόπον οὐδεμία ἐστὶν P GRO ἐπιστήμη ἀνθρωπείων τε χαὶ ἱπποκενταυρείων πραγμάτων διὼ τὸ ἀνθρώπους μὲν ὑπάρχειν, ἱπποκενταύρους δὲ μὴ ὑπάρχειν, οὕτως οὐδὲ ἐπιστήμη τις ἔσται ϑείων καὶ ἀνθρωπείων πραγμά-- των, ἀνθρώπων ὑπαρχόντων, ϑεῶν δὲ μὴ ὑφεστώτων. ἄτοπον δὲ λέγειν μὴ εἶναι σοφίαν. ἄτοπον ἄρα καὶ τὸ τοὺς ϑεοὺς ἀξιοῦν ἀνυπάρκτους. xal μὴν εἴπερ καὶ 7 δικαιοσύγη P) xarà τὴν ἐπι- 136 πλοχὴν τῶν ἀνθρώπων πρός τε ἀλλήλους καὶ πρὸς ϑεοὺς εἶσ- ἥχτω, εἰ μή εἶσι ϑεοί, οὐδὲ δικαιοσύνη συστήσετι " ὅπερ ἄτο-: πον. oi μὲν οὖν περὶ τὸν IIv3ayogav xal τὸν ᾿Εμπεδοκλέα καὶ 121 τῶν ᾿Ιταλῶν πλῆϑός φασι μὴ μόνον ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τοὺς ϑεοὺς εἶναί τινα κοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἄλογα “) τῶν ζῴων" ἕν γὰρ ὑπάρχειν πνεῦμα ") τὸ διὼ παντὸς τοῦ χύσμου lendorum ulla fit scientia, cum non sint hippocentauri; ita nec colendorum deorum ulla erit scientia, si non sint dii, quamobrem si non aint dii, non est religio. est autem religio: dicendum est ergo deos esse. 121. et rursus, sí non sánt dii, non est sanctitas, ut qnae sit iustitía adveraus deos. est antem ex communi omnium bominum anticipata notione sanctitas, a qua est etiam aliquid sauctum; est ergo deus. 125. qnodsi non suut di, tollitur sapientia, utpote quae est rerum divinarum et humanarum scientia, et quo modo nulla est scientia rerum humanarum et hippocentaureatum, propterea quod sunt quidem homines, nou sunt autem hippocentauri; ita nulla erit scientia Perum divinarum et hnmanarum, sí sint homines et nulli siot dii. absurdum est autem dicere nou esse sapientiam; absurdum est ergo etiam ceusere deos.non esse. 126. praeterea si justitia est iutroducta ex hominum inter ee et cum diis coniunctione, si non sunt dii, neque consistet iustitia: quod quidem est absurdum, 127. atque Pythagoras quidem et Empedocles et megnos nnmerus Italicorhm philosophorum dicunt non solum esse nobis inter nos aliquam et cum diis coniunctionem, sed etiam cum brutis aniinan-. tibus: esse enim unum spiritum, qui instar animae totum mundum pervadat n) ἢ ὁσιότης δικαιοσύνη τις οὖσα πρὸς ϑεούς} Plato Euthyph»one: τοῦτο ἔμοιγε Joxti τὸ μέρος τοῦ δικαίου elvai, εὐσεβές v& καὶ ὅσιον, τὸ περὶ τὴν τῶν ϑεῶν ϑιεράπειαν. Cicero in Topicis: aequitas tripartita di- cidur eese, una ad superos deos, altera ed manes, tertiq ad homines per- tinere, prima. pietae, «ecunda «aanciitae, tertia iustitia aut aequitas nomi γαίων. confer infra sect. 126. | ᾿ o) ἐπιστήμη ϑείων τὰ xoà ἀνθρωπείων) vide quae supra ad sect, 13.

p) εἴπερ xal ἡ διχαιοσύνη) iam dictum ad sect. 124; P 680 g) ἀλλὰ. χαὶ πρὸς τὰ ἄλογα] Plutarchus 2 de esu carnium p. 991 alii- que; est enim res pervulgata. Seneca epist. 108 Py/lagorae omnium infer omnia coonationem esse dicebat, «ἢ aliorum commercium, ín alias: atque alius formas transeuntium. ὁμοφυὴ πρὸς ὑμᾶς ζῷα lamblich,. c. 24 de vita Pythag,, ubi plura in eam sentehtiam p. 91 ed. Kuster. i r) fy yàg ὑπάρχειν πνεῦμα] ms Ciz. ὑπάρχει, minus bene. Pythago- ras apud Ovidium 15 Metamorphos. 169 ᾿ * e $00 ^ SEXTI,EMPIRICI | 198 διῆκον ψυχῆς τρόπον, τὸ καὶ ἑνοῦν ἡμᾶς πρὸς ἐκεῖνα. διόπερ καὶ χτείνοντες αὐτὰ καὶ ταῖς σαρξὶν αὐτῶν τρεφόμενοι ἀδιχήσο- μέν τὲ xal ἀσεβήσομεν, ὡς συγγενεῖς ἀναιροῦντες. ἔνϑεν καὶ παρΐνουν οὗτοι oi φιλόσοφοι ἀπέχεσϑαι τῶν ἐμψύχων καὶ ἂσε- βεῖν ἔφασχον *) τοὺς ἀνθρώπους | βωμὸν ἐρεύϑοντας μακάρων ϑερμοῖσι φόνοισι.. 129 χαὶ ᾿Εμπεδοκλῆς πού φησιν οὐ παύσεσθε) φόνοιο δυσηχέος ἢ; οὖς ἐσορᾶτε ἀλλήλους δάπτοντες ἀκηδείῃσε νόοιο; xai: | " μορφὴν δ᾽ ἀλλάξαντα ") πατὴρ φίλον υἱὸν ἀείρας et nos íllis uniat. 128. quamobrem et ea occidentes earumque carnibus n0 ' elentes iniuriam faciemus et.nos impie geremus, ut qui cognatos interima- mus, hino suadebant hi philosophi abstinere ab animatis et impios esse di- cebant homines, qui rubra deum calida faciunt altaria caede. 129. et. alicubi dicit Empedocles non desistetis crudeli & caede? furore mentis vosne videtis viscera vestra vorare? atque alibi! mutata forma mactat natum pater atque s - illinc huc venit, hinc illuc, et quoslibet occupat artus Spiritus, eque feris humana in corpora transit inque feras noster, nec tempore deperit ullo. ex eiusdem philosophi sententia Virgilius 4 Georg 4 220 6880 apibus partem divinae mentis et haustus aetherios dixere, deum namque ire per omnes terrasque tractusque maris coelumque profundum, hinc pecudes, armenta, viros, genus omhe ferarum quemque eibi tenues nascentem arcessere vitas, scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri l omnia nec morti esse locum, sed viva volare | sideris in numerum atque alto succedere coelo.

. €) xa) ἀσεβεῖν ἔφασχο»] hanc in sententiam. multa Porphyrius libro secundo de abstinendo ab esu animantium, qui et hos Empedoclis ver- $us c. 91 et 27 [p. 312 Sturz.] affert: ᾿: | . ταύρων δ᾽ ἀῤρήτοισι [ἀκρήτοισι] φόνοις οὐ δεύετο βωμός, ' ἦὧλλῶ μύσος τοῦτ᾽ ἔσχεν ἐν ἀνϑρώποισι μέγιστον ϑυμὸν ἀπορραίσαντας ἐέδμεγαι ἡέα γυῖα. Ovidius 15 Metamorplíos. 127 nec satis est quod. tale nefas committitur, ipsos , inscripsere deos sceleri numenque supernum caede laboriferi credunt gaudere invenci.

t) οὐ παύσεσϑε] hos versus Empedoclis ita Latine vertit Chalcidius peg. 286 PM n comprimite o gentes homicidia. nonne videtis andere vos proprios artus 80 viscera vestra?

Itey δυσηκέος corrigit "Theod. Bergkius in Commentat, de reliquiis comoed, Átt. ant, p. 281; at nescimus qua de causa] u) μορφὴν δ᾽ ἀλλάξαντα] hos Empedoclis versus laudant etiam Ori- enes 6 contra Celsum p. 264 et Plutarchus de superstitione peg. 11]. .halcidius ita interpretatur loco laudato: mutatos sobolis mactat pater impius artus diis epulum libans saeva prece territa mente hostia, luctiica funestatur dape mensa, ' ADVERSUS PHYSICOS [Lib IX, Ἕ 6561 σφάζει ἐπευχόμενος, μέγα νήπιος" οἷ δ᾽ ἐπορεῦνταε λισσόμενον ϑύοντες "), ὃ δ᾽ ἀνήκουστος ὁμοχλέων.

σφάξας, ἐν μεγάροισι ὴν ἀλεγύνατο δαῖτα.

ὡς δ᾽ αὕτως πατέρ᾽ υἱὸς ἑλὼν. 5) καὶ μητέρα παῖδες ϑυμὸν ἀπορραίσαντε 5) φίλας κατὰ σάρκας ἔδουσι. ταῦτα δὴ ") παρήνουν ot περὶ τὸν Πυϑαγόραν πταίοόντες" οὐ γὰρ 1830 εἶ ἔστι τι διῆκον *) δι᾽ ἡμῶν τε xal ἐκείνων πνεῦμα, εὐθύς éov( P ὅ8]΄ τις ἡμῖν δικαιοσύνη πρὸς τὰ ἄλογα τῶν ζῴων. ἰδοὺ γὰρ καὶ διὰ τῶν λίϑων καὶ διὰ τῶν φυτῶν πεφοίτηχέ τι πνεῦμα, ὥστε ἡμᾶς αὐτοῖς συνενοῦσϑαι" ἀλλ᾽ οὐδέν ἔστιν ἡμῖν δίκαιον πρὸς τὰ φυτὰ καὶ λίϑους, οὐδὲ μὴν τέμνοντες καὶ πρίζοντες τὰ τοιαῦτα. τῶν σωμάτων ἀδικοῦμεν. τί οὖν φασιν oi Στωϊκοὶ δικαιοσύνην 181 τινὰ καὶ ἐπιπλοχὴν ἔχειν τοὺς ἀνθρώπους πρὸς ἀλλήλους καὶ τοὺς ϑεούς οὐ xaJ" ὅσον ἐστὶ τὸ ἐληλακὸς διὰ πάντων πνεῦμα, ἐπεὶ ἂν καὶ πρὸς τὰ ἄλογα τῶν ζῴων ἐσώζετό τι δίκαιον ἡμῖν" ἀλλ᾽ ἐπεὶ λόγον ἔχομεν τὸν ἐπ᾽ ἀλλήλους τε καὶ ϑεοὺς διατεί- γχροντα, οὗ τὰ ἄλογα τῶν ζῴων μὴ μετέχοντα οὐχ ἂν ἔχοι τι πρὸς ᾿ἡμᾶς δίχαιον. ὥστε εἰ ἢ δικαιοσύνη ") κατά τινὰ κοινωνίαν ἀν- ϑρώπων πρὸς ἀλλήλους καὶ ἀνθρώπων πρὸς ϑεοὺς νενόηται, δεήσει μὴ ὄντων ϑεῶν μηδὲ δικαιοσύνην ὑπαρχτὴν εἶναι, ὑπαρχτὴ multa precatur stultus: et illi sacrificantés implorant numen, qnod inexauditus et alter. mactando inclamat miseras epulasque parando. E sicque pater nati crudeli caede perempti et matrum nati carnes in viscera condunt.

1230, haee quidem suadebant Pyihagorei, sed errant: non enim δὲ ost spi- ritus per nos et illos pervadens, protinus est nobis aliqua iustitia cum bre- 415 animantibus, ecce;enim et per lapides et per plantas pervadit quidam spiritus, ut boc pacto et illis nos uniamur; nullum tamen nobis ius com» muno intercedit cum plantis et lapidibus, sed nec iniuriam facimus eiusmodi corpora scindentes et serra dissecantes. 131. quid ergo dicunt Stoici, inte»- cedere iustitiam aliquam et coniunctionem inter homines mutuo et cum diis? nou quate-us est aliquis spiritus qui omnia permeat, quoniam ita stabilire- tur.nobis ius áliquod etiam cum brutis; sed quomiam babemus rationem quae inter nos et ad deos porrigitur, cuius cum bruta non sint participes, nullum ius possunt babere nobiscum, quamobrem si intelligitur iustitia ex quadam hominum inter 58. coniunctione et bominum cum diis, oportebit, si natus ilem ut pecudes caedit matremque patremque " nec sentit caros mandens sub dentibus artus.

" [vv) ita emendavit Bergkius: legebatur of dà πορεῦνταε λισσόμενοι, pro δ᾽ ἀνήχουστος scripsit idem δὲ νήχουστος) x) πατέρ᾽ υἱὸς ἑλὼν} respicit Plutarchus 2 de esu carnium pag. 997 μικρὸν ἀνάλωμα ἡγούμενα ψυχήν, οὔπω λέγω τάχα μητρὸς 7) πατρὸς ἢ (lov τινὸς ἢ παιδός, ὡς ἔλεγεν ᾿Εμπεδοχλῆς, ἀλλ᾽ αἰσθήσεώς τε μετ- ἔχουσαν ὄψεως ἀκοῆς φαντασίας συνέσεως. "l'ertullianus Apologet. c. 48 persuasum quie habeat, ne forte bubulam de aliquo proavo euo οὗδοπεί. Ovidius 15 Metamorph. 174 parcite, vaticinor, cognatas caede nefanda exturbare animas [x x) ἀπορραίσαντε Bergkius pro d7ztooga(oavra.] y) δὴ] ita malui ex ms Ciz. pro δέ. | P 581 z) εἰ ἔστε τι διῆχο»] idem ms εἰ ἔστι τό. a) & ἡ ϑιχαιοσύγη) articulum 7j, qui in editis aberat, e ms Ciz. revocari.

- ὟΝ ες ΒΕΧΙΕΞΜΡΙΒΙΟΙ τ 188 δέ ἔστιν. ἧ,(ϑικαιοσύνη- ῥητέον ἄρα καὶ ϑεοὸς ὑπάρχειν, πρὸς τούτοις εἶ μή εἶσι ϑεοί, οὐδὲ μαντικὴ") ὑπάρχει, ἐπιστήμη otoe ᾿ϑεωρητικὴ͵ καὶ ἐξηγητικὴ τῶν ὑπὸ ϑεῶν ἀνθρώποις διδοριένων σημείων, οὐδὲ μὴν OtoÀnnzixr ^) καὶ ἀστρομαντικὴ 7), οὐ λο- γική “), οὐχ ἧ, δι΄. ὀνείρων πρόρρησις 7). ἄτοπον δέ γε τοσοῦτο neam δῖ. ἰδ, de esse quidem Justitiam. est aütem iustitia: dicendgm est , ergo esse dees, 232,. ad haec accedit, quod si non snnt díi, mec est divinatio, quae est scientia contemplans et iuterpretans sigoa quae a diis dam tur hominibus, sed nec quae ex divino sit afflatu nec quae ex astri4 wet quae ex'fnspectione extorum nec quae ex somaiis fit praedictio. absurdaem Du &) οὐδὲ: με» πὴ] divinationem omüem eive praedictionem rerum, quae - *.

"σφραγῖδα zur fortuitae putentur, unus qui deos esse diceret, Xenophanes funditus su- stulit teste Cicerone lih. 1 de;divinat. c. 9, quemadmodemm et Epicurss, balbutiene de natura deorum à e. verbis relinquens deos, re tollens, ut dictum suprü sect, 58. reliqui omnes praesensionem rerum futurarum, saltum. somniorum δὲ vaticinationis reliquerunt, etiam Democritus ac Di- «aearchus,. atque u£ ait idem Cicero, gens est nulla rieque fàm humana atque docta, neque tam immanis tamque barbara, quae non sigaificeri futura et quibusdam intelligi praedicique posse censeat. porro ex eodem Tullio cap. 5 et 6 constat, solitos ista sio reciprocari Stoicos, ut δὲ di vinatio eit, dii sint, viciaeimque si. dii eint, eit divinatio.

J οὔδὲ μὴν ϑεοληπτιχὴ) postquam. generali vocabulo μαντιχῆς sive divinatricis scientiae usus Sextius fuerat, complectente omnia illa, qeaé a vatibus edi circa futura possunt, sive in sigm»s ipsis atque oraculis observandis ac proferendigs, sive, ia illorum genuino sensu explicando; iam praecipua eius divinationis. genera commemorat, ac primo statim loco nominat ϑεοληπζιχήν»γ, quod genus Plutarcho ἐνθουσιαστεχὸν» appel- latur, Iosepho Cbristiano ueyrs/e ἡ κατ᾽ ἐνθουσίασιν, estque. quando pe homínes numine fundunt oracula ac Sibyllae instar vel Bacidis aut t ythíae futura vaticinantur. j | d) xal ἀστρομαντιχκη) hoc primum est inter genera superstitiosa divi- batiónum, quae singulari capite bypomnestici sui*'persequitur Iosephus adhuc ineditus, Christianus scriptor, ὅσαι εἰσὶ uarrécs nc! EMnoi- ἀστρονομιχὴ γενεϑλιακὴ ὀνειροσχοπικὴ οἱωνιστιχὴ avuBoluxs) αἰϑριχκή, ὦ. διὰ χλήρων, ἢ δι’ ἀσιραγάλων, ἣ διὰ ἐμπύρων, ἡ δια Aaypir, Sure: ζῴων, ὠοσχοπική, ἡ διὰ τεράτων, ἡ xc! ἐνθουσίασιν, ἡ κατ᾽ εἴσχρισίν vivog ἐπιπγοίας, ἡ διὰ κληδόνων, ἡ διὰ φήμης, ἡ διὰ πανιχοῦ κινημα- 1ος, ἡ διὰ — ἣ διὰ yenpogxozín;, ἡ διὰ - πιτεαχέων πὰ.

ὅτων, ἡ διὰ χοσχίνου, ἡ διὰ λεχάνης. μαγιχῆς, ἡ ἐν i2, ἡ διὰ χλήσεως αὐτοπτικῆς, 9 διὰ ψυχοπομπίας, ἡ διὰ τῶν (v- — ἀγαλμάτων. vide praeclarum virm Thomam Galeum in notis sd Iamblichum de mysteriis Aegyptior. P: 215 et Nonnum bistos. 61:in Nazisns, et quae de hoc arguménto collegi pridem in bibliogra- phia sntiquaria cap. 12; ^. « - €) οὗ λογιχή] ita legunt omnee: codices, etiam Ilervetus qui vertit rec guae ex oraiione, sensu obscuro, Cicero lib. 1 de nat. deor. c. 6 duo ait esse genera divinandi, alterum astie, alterum naturae. ad naturelem re- fert quae, singilatim etiam hic ἃ Sexto commemorantur, vaticinationes ϑεοληπτωῶν et somniorum praedictiones. artie vero esse innüit quae tota est in interpretatione extorum ascinum fulgurum monstrorum. haec quie in cóliigéndo ac ratiocinando versatur, videtur mihi a Sexto dicta esse. λογιχή. aut λογίχήν vocat, quae per oracula fit ac λόγια. aut enim ali-. tum. volatu.aut extis aut oraculis joco praemonentur, ut ait Chalcidiuws p. 275. si hoc alicui non probetur, proximum sit ut pro λογιχή legat ϑυτιχή sive haruspicina, quam cum astrologia divinatrice iunpit noster lib. 1 adv. Grammaticos sect. 182, cum οἱωνιστιχῇ Ürigenes apud Eu- sebium 6 ult, Preeparat. p. 298. idque in versione eum secutus, vir do- ctissimus Toannes Rondtortius putebat Sextum scripsisse παλμιχή. est au- ADVERSUS PHYRICOS [Lib IX) —.. 008 πλῆϑος πραγμάτων ἀναιρεῖν πεπιστευμένων 5) ἤδη παρὰ πᾶσι» ἀνθρώποις. εἰσὶν ἄρα ϑεοί. Ζήνων δὲ καὶ τοιοῦτον ἠρώτα λό- 182. γον “τοὺς ϑεοὺς εὐλόγως ἄν τις τιμώῃ ")" εἰσὶν ἄρα Seo. ᾧϑῬ 588 λόγῳ τινὲς παραβάλλοντές φασι “τοὺς σοφοὺς ἄν τις εὐλόγως τιμώῃ, τοὺς δὲ μὴ ὄντας οὖκ ἄν τις εὐλόγως τιμιώῃ. εἰσὶν ἄρα. σοφοΐί᾽ ἢ, ὅπερ οὐκ.ἤρεσκε τοῖς ἀπὸ τῆς στοᾶς, μέχρι τοῦ νῦν ἀνευρέτου ὄντος κατ᾽ αὐτοὺς τοῦ σοφοῦ. ἀπαντῶν δὲ πρὸς τὴν 134 . παραβολὴν “ιογένης ὃ Βαβυλώνιος ἢ) τὸ δεύτερόν φησε λῆμμα.

τοῦ Ζήνωνος λόγου τοιοῦτον εἶναι τῇ δυνάμει “τοὺς δὲ μὴ πε-᾿ φυχότας εἶναι οὐκ ἄν τις εὐλόγως τιμώῃ᾽. τοιούτου γὰρ λαμβα- ψομένου δῆλον ὡς πεφύκασιν εἶναι ϑεοί. εἰ δὲ τοῦτο, καὶ εἰσὶν 135 ἤδη. εἰ γὰρ ἅπαξ ποτὲ ἦσαν, καὶ νῦν εἰσίν. ὥσπερ εἰ ἄτομοι ἤσαν.), καὶ νῦν εἰσίν. ἄφϑαρτα ydg καὶ ἀγένητα τὰ τοιαῦτά ἔστι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῶν σωμάτων. διὸ καὶ κατὰ ἀκόλουθον ἐπιφορὰν συνάξει ὃ λόγος. oi δέ γε σοφοὶ οὐχ ἐπεὶ πεφύκασιν εἶναι, ἤδη καὶ εἰσίν. ἄλλοι δέ φασιν, τὸ πρῶτον λῆμμα τοῦ 198 Ζήνωνος τό “τοὺς ϑεοὺς εὐλόγως ἄν τις τιμώὠῃ’ ἀμφίβολον est autem rerum tantam tollere multitudinem, quae iam creduntnr ab omni- bus hominibus. sunt ergo dii. 133. Zeno autem hoc quoque utebatur ar« gumento *deos iure quispiam honoraverit; qui autem nonu sunt, eos iure nemo bonoraverit, suat ergo dii*. cui argumentationi quidam hanc similem opponunt *sapieutes iure quispiam honorarverit; qui autem nom smnt, eos jure nemo bonoraverit sunt ergo sapientes?, quod placitis Stoicorum re- puguat, cum ex eorum senteutia hactenus inveniri nou potuerit sapiens. 184. adductae autem. similitudini occurrens Diogenes Babylounius dicit 40. cupdam propositionem argumenti Zenonis talem esse potestate eos autem qui mumquam fuere, non iure quispiam honoraverit'. nam si hoc sumatur, | est perspicuum quod fuerunt dii. 135. si autem hoc est, etiam sunt. nam si semel aliquando faerunt, nunc quoque sunt; vt si fueruut atomi, nunc ' quoque sunt. in eas enim nou cadit ortus et interitus convenienter notioni corporum. et ideo illationem firmiter colliget oratio. sapientes autem non, - quoniam aliquando fuere, ideo iem sunt etiam. 136. alii respondent primam Zenonis propositionem, nempe *deos iure quispiam honoraverit^, esse amtem hoc genus divinationis quod e salissatione sive palpitatione cutfe et membrorum captatur. sed licet perantiquum non ita generali usu re- ceptum hoc fuit, ut haruspicina, et literae paulo longius recedunt plu- resque sunt quam in vocabulo ἀογιχή.: | f) ἡ δι᾽ ὀνείρων πρόρρησις] Plutarcho lib. 6 de placitis c, 1, ubi et ipse divinationum genera persequitur, τὸ ὀγειροπολεχον.

δ) πεπιστευμένων] ms Ciz. πεπιστευμένον.

À) εὐλόγως ἂν τις τιμώῃ]) ex iis quae infra sequuntur apparet, exci- P $842 disse alteram sumptionem argumenti, nempe hanc: τοὺς δὲ μὴ ὄντας οὐχ . ἄν τις εὐλόγως τιμώῃ, quam Diogenes Babylonius mox monet ita intelligendam, τοὺς μὴ πεφυχότας εἶναι οὐχ ἄν τις εὐλόγως τιμώῃ.

i) εἰσὶν ἄρα σοφοῦ Stoici licet multa et praeclara dé suo iactabant sapiente, iidem tamen fatebahtur nusquam inter homines perfectum sa- pientem reperiri, vide quae dixi ad lib. 1 adv. Logicos sect. 432.

Kk) Ζιογένης ὃ Βαβυλώνιος] ita scripsi pro ὧν Βαβυλώνιος, tam in ms Savil, est ὧν ὁ Βαβυλώνιος. notum hoc in Stoicorum schola nomen Ci» ceroni ac Laértio plus simplici vice laudatum, discipulus Chrysippi.

1) εἰ ἄτομοι ἧσαν») apparet hinc Diogenem Zenonis argumentum tueri adversus obiectionem cuiusdam Epicurei; Epicuro enim atomi aeternae, SBXTUS BMPIR. IJ, | ' Pp.

4 6904. SEXTI EMPIRICI εἶναι") ὃν μὲν γὰρ σημαίνει, τοὺς ϑεοὺς εὐλόγως ἂν τις τιμώῃ" ἕτερον δὲ τιμητιχῶς ἔχοι. λαμβάνεσθαι δὲ τὸ πρῶτον, ὅπερ Ψεῦ- dog ἔσται ἐπὶ τῶν σοφῶν "). ML: 137 Οἱ μὲν οὖν κομιζόμενοι λόγοι παρά τε τοῖς Στωϊκοῖς xai παρὰ τοῖς ἀπὸ τῶν ἄλλων αἱρέσεων εἷς τὸ ὑπάρχειν θεοὺς τοι- οὗτοί τινές εἶσι κατὰ τὸν. χαραχτῆρα. ὅτι δὲ οὐ λείπονται τούvU» ἕνεκα καὶ τῆς περὶ τὸ πείϑειν ἰσοσϑενείας 5) xal oi τὸ pt 138 εἶναε ϑεοὺς διδάσκοντες, παρακειμένως ὑποδεικτέον. εἴπερ τοίνυν εἰσὶ dol, ζῷά ἐστι.. καὶ ᾧ λόγῳ οἱ ἀπὸ τῆς στοᾶς Ρ) ἐδίδασκον ὅτι ζῷόν ἐστιν ὃ κόσμος, τῷ αὐτῷ χρησάμενος ἄν τις κατα- P 583 σκευάζρε, ὅτε καὶ ὃ ϑεός ἐστι ζῷον. τὸ γὰρ ζῷον τοῦ μὴ ζῴου κρεῖττόν ἐστι. οὐδὲν «δὲ κρεῖττόν ἐστι ϑεοῦ" ζῷον ἄρα ἐστὶν 0 ϑεός “)ὴ, συμπαραλαμβανομένης τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ τῆς κοινῆς biguam: significare enim primo, deos iure quispiam cultu affecerit; deinds deos jure quis honorandos existimaverit. sumi autem priore significatione, qua quidém de sapientibus falso effirmabitur.

197, Atque hae quidem sunt et huiusmodi et quae apud Stoicos et eos qui sunt aliarum sectarum, adducuntur rationes ad probandum quod siat dii. quod autem nec-^propterea desint paris momenti ad persuadendum ratio- nes jis qui dicunt non esse deos, proxime est ostendendum. 133. ai quidem . sunt dii, sunt animalia, et qua ratione docebant Stoici, quod mundus est animel, eadem utens probeabis quod deus est animal. animal enim est melius ac praestantius non animali. nihil est autem deo melios ac praestantius. dens ergo est animal, confirmante hanc retionem et communi hominum ne- Pd m) ἀμφίβολον εἶναι usque ad ἄν τις τιμώη] haec verba in ms Cis. οἱ illo codice quo Hervetus usus est, male abfuere.

n) ὅπερ ψεῦϑος ἔσται ἐπὶ τῶν gogdy] falsum est ex Stoicorum sen- tentia (qui sapientem inveniri negant) sapientem quemquam honore ab quoquam affectum esse: si enim honore affectus ab aliquo esset, utique necesse esset ut existeret. qui enim non existit, honore affici a nemine potest. caeterum tota illa Zenonis argumentatio non tanti ponderis esee videtur, ut si non longe firmiora certioreque exstarent, illo niti tuto as confidere remque tam magni momenti superstruere ei liceret, o) xc) τῆς περὶ τὸ πείϑειν ἰσοσϑενείας} etsi solenne est Scepticis, phi- losophi tamen iudicio et acumine indignum, de rebus quibakcun qu etiam certissimis in utramque. partem non modo disputare, sed etiam quod adbuc est absurdius, rationum ex utraque parte quarumcumque pe momentum et τὴ» πρὸς τὸ πείϑειν ἰσοσϑένειαν agnoscere, cum ipsi teantur argumenta alia esse aliis leviora et χουφοτέροις se quandoque. uti, lib. 8 Pyrrhon. sect. 280. 281. si itaque alia aliis leviora dantur, unde et ad quam libellam exactum habent, quod aiunt illa quae inrvi- cem sibi opponuntur, illico esse ἰσοσϑενῆ et — roboris? quod vero ad praesentem de deo disputationem attinet, longe prae superioribus longeque leviora etiam videbuntur quae Sextus deinceps proferet argu- menta, si quis illa tantum consideret, quae veram de eumrmo illo omnium parente ac conditore universi deo et communem humano generi notio- nem oppughant, et quae tangunt varias et pugnantes inter se gentium de diis pluribus opiniones superstitionesque. quanto autem religiosior Scepticis et Academicis Balbus apud Ciceronem 2 de nat. deor, cep. ult. quo judice mala et impia consuetudo est contra deos disputandi, sive ex animo zs jet aive simulate, | p) οἱ ἀπὸ τῆς στοᾶς} supra sect. 107. paulo ante legendum (ga elo.

P 688 δὴ ζῷον ἄρα ἐστὶν Jj 3:6] sane —— deum M ang qued communis etiam netio hominum sine dubitatione amplectitur et admittit, sed non inde sequitur tale esse animal deum quale ipsi sumus vel qualis ADVERSUS PHYSICOS [Ltb. IX]. δ τῶν ἀνθρώπων ἐννοίας, εἴγε καὶ Ó βίος καὶ οἱ ποιηταὸ καὶ 94 τῶν ἀρίστων φιλοσόφων πληϑὺς μαρτυρεῖ τῷ ζῷον εἶναι τὸν ϑεόν" Gore") σώζεσϑαι τὰ τῆς ἀχολουϑίας. εἰ γάρ εἶσι ϑεοί, 129 ζῷά εἶσιν " εἰ δὲ ζῷά εἶσιν, αἰσϑάνονται"). πᾶν γὰρ ζῷον ui- σθήσεως μετοχῇ νοεῖται ζῷον. εἰ δὲ αἰσϑάνονται, καὶ πικρά-- ζονταε κὰὶ γλυκάζονται. οὐ γὰρ δι᾽ ἄλλης μέν τινος αἰσϑήσεως εἐντιλαμβάνονται τῶν αἰσϑητῶν, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τῆς γεύσεως ὃ. ὅϑεν xal τὸ περικόπτειν ταύτην 7] τινα αἴσϑησιν ἄλλην ἁπλῶς τοῦ ϑεοῦ παντελῶς ἐστιν ἀπίϑανρν. περιττοτέρας γὰρ αἰσϑήσεις 140 ἔχων ὃ ἄνϑρωπος ἀμείνων αὐτοῦ γενήσεται" δέον μᾶλλον, ὡς ἔλεγεν ὃ Καρνεάδης, σὺν ταῖς πάσαις ὑπαρχούσαις πέντε ταύ- ταις αἰσϑήσεσι καὶ ἄλλας αὐτῷ περισσοτέρας προσμαρτυρεῖν, ἕν’ ἔχῃ πλειόνων ἀντιλαμβάνεσθαι πραγμάτων, ἀλλὰ μὴ τῶν πέντε ἀφαιρεῖν. ῥητέον οὖν γεῦσίν τινὰ ἔχειν τὸν ϑεὸν καὶ διὰ ταύτης ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν γευστῶν. ἀλλ᾽ εἰ διὰ γεύσεως ἀντι- Ml Ζαμβάνεται, γλυκάζεται καὶ πικράζεται ")" γλυκαζόμενος δὲ καὶ αεἰοπθ, si quidem et vulgus et poótae et magnus numerus praestentissimo- rum philosophorum attestatur denm esse animal. quo ipso valent etiam quae hinc porro consequuntur. 139. si enim sünt dil,' sunt animalia; si sunt autem animalia, sentiunt. omne enim animal ex participatione sensus intelligitur animal. si autem sentiunt, amarore afficinntue et dulcedine. nou enim per alium quidem aliquem sensum appreheudnnt sensilia, et uou etiam per gustum. unde eum ἃ deo prorsus amputare aut ullum, ut semel dicam, sensum, est plane non probabile. 140, plures enim si haberet &eusus homo, zaeliore etiam condicione esset: itaque magis oportebat. ut dicebat Carnea- des, una cum omnibus quos babet homo quinque senibus, alios qnoqne plures deo tribuere, ut possit res plures apprehendere, non autem quinque illos auferre. dicendum est ergo deum habere aliquem gustnm et per eum apprehendere quae sunt gustabilja. 141. sed si per gustum dppfebendit, etiam amarore afficitur et dulcedine; dulcediue autem et emarore affectus quotidie ante nos videmus, carhe et ossibus praeditum, vel manibus et pedibus, aut alis pinnisve instructum, τ) ὥστε] ita malui ex ms Ciz. pro ᾧτε.

e) εἰ δὲ ζῷα εἶσιν, αἰσθάνονται) deum ut vivere, ita sensu longe per-. ἢ. fectissimo pollere, nulla ratio est quae dubitare nos permittat. at sen- sum illum ita esse in deo comparatum ut id nobis vel in mutis animan- tibus aut iisdem obnoxium incommodis terminisque circumscriptum et imperfectionibus in deo reperiri, quis ideo dizerit? multis est luminibus opus ad unam noh adeo magnam domum illustrandain, at sel unus tot orbibus sufficit. quod oculis auribus et tactu multi simplices. non asse- quuntur, unius sagacis hominis ratio intelligit. | | 1) ovy) δὲ xal διὰ τῆς γεύσεως} ts Cis. τὸ διὰ τῆς γεύσεως. male.

u) δέον καὶ ἄλλας αὐτῷ περισσοτέρας} recte hoc Carneades; sed de- bebat addere; intelligentiae vim immensam in deo et omnisciam perfe- ctamque beatitatem illi esse. instar mille sensuum, ac si totus oculos; totus auris, totus sensus esset. porro in verbis σὺ» ταῖς πάσαις ὑπαρ- χούσαις πέντε vocabulum ὑπαρχούσαις refertur ad homines non ad deum; in ms Ciz, plane abest.

x) γλυχάζεται xal πικράζεται] ita legendum, licet γλυχάζεται in editis excidit. quod vero ad rem ipsam attinet, non opus est dicere deum illo quem nos gustamus dulcore vel amarore afficj, non magis quam hori- nem negesse e»t capi iis, quibus sues oblectantur. sufficit enim deuni αὐταρχέστατον illa in se constanti semper ac.suimfná acquiescentia et voluptate frui super omnem, quae cogitari potest, dulcedinem, nec in- Pp 2 * e ᾿πιχραζόμενος εδαρεστήσει τισὶ καὶ δυσαρεστήσει Y): δϑυσαρεστῶν δέ τισι καὶ ὀχλήσεως ἔσται δεχτικὸς καὶ τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολῆς. εἰ δὲ τοῦτο, φϑαρτός ἐστιν. ὥστε εἴπερ εἰσὶ ϑεοί, 142 φϑαρτοί εἶσιν. οὐκ ἄρα ϑεοί εἶσιν. εἴγε μὴν ἔστε ϑεός, ζῷόν ἐστιν" εἰ ζῷόν ἐστι, καὶ αἰσϑώνεται. τὸ γὰρ ζῷον τοῦ μὴ ζῴου οὐχ ἄλλῳ τινὶ διαφέρει ἢ τῷ αἰσϑάνεσθωι. «εἰ δὲ αἰσϑάνεται, xai 143 ἀκούει καὶ δρᾷ καὶ ὀσφραίνεται καὶ ἅπτεται. εἶ δὲ τοῦτο, ἔστι ᾿ς 4πκΉιγνὰ τὰ καϑ΄ ἑἕχάστην αἰσϑησιν οἰχειοῦντα αὐτὸν xul ἀλλο- P 684 τριοῦντα “), οἷον κατὰ μὲν ὅρασιν τὰ συμμέτρως ἔχοντα καὶ οὐχ ᾿ς ἑτέρως, κατὰ δὲ ἀκοὴν ἐμμελεῖς φωναὶ καὶ οὐχ ai μὴ οὕτως ἔχουσαι. κατὰ τὼ αὐτὰ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσϑήσεων. εἰ δὲ τοῦτο, ἔστι τινὰ τῷ Ot ὀχληρά" καὶ εἰ ἔστε τινὰ ϑεῷ ὀχληρώ, γίνεται ἐν τῇ ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολῇ ϑεός, ὥστε καὶ ἐν φϑορᾷ. φϑαρτὸς ἄρα ὃ ϑεός. τοῦτο δὲ παρὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν ὑπῆρ- MAggy αὐτοῦ, τοίνυν οὐκ ἔστι τὸ ϑεῖον. ἔστι δὲ καὶ ἐπὶ μιᾶς αἰσϑή- σεως.ἐξεργαστικώτερον ") τιϑέναι τὸν λόγον, οἷον τῆς ὁράσεως. εἰ γάρ“ἐστι τὸ ϑεῖον, ζῷόν ἐστιν" εἰ ζῷόν ἐστιν, ὁρᾷ ὅλος" οὖλος (γὰρ) δρᾷ), οὗλος δὲ νοεῖ, οὖλος δέ τ᾽ ἀκούει.

aliquibus delectabitue et offeadetur. aliquibus. autem offensus erit etiam ca- pax molestiae et mutationis iu deterius. quod si ita est, ia eum quoque cadit interitus. quamobrem $i sunt dii, in eos cadit interitus: nom sunt ergo dii 142. et si est quidem deus, est animal: si est animal, θεῖ etiam. animal enim a non animali non alia re differt, quam quod sentiat. si autem sena- tit; et audit et videt et odoratur et tangit. 143, quod si ita est, sunt quae- dam in uügquoque sensa quae ipsum alliciuot et alienant, ut.ja visu quidem quae habent symmetriam ae proportionem, non quae bis destituta sunt; ia auditu voces modnlatae ac harmonicae, non quae aliter so habent, similiter in aliis qnoque seusibus. quod si ita est, suut quaedam deo molesta. et si suuf aliqua deo molesta, obnoxius est deus mufatiqni ad deterius. quam- obrem interitu etiàám obnoxius erit. in deum ergo cadit interitus. hoc autem est praeter communem eius notionem. non est ergo deus. 1&4. licet autem de uno quoque sensu efficacius etiam struere ergumontum, wtpote de viss. nam δὲ est deus, est animal: si est animal, totus videt:.

totus namque videt, totus mens totus et audit..

digere iis quae nos velut suevia, quia natwram mostram alumt, appe- timus. mgx pro εὐαρεστήσεε τισί in ms Savil. est εὐαρεστήσεε τε. y) καὶ δυσαρεστήσει) deo nihil amarum, deo nihil malum est, licet norit et intelligat omnia; sic nihil inquinat solem, quamvis foedissima uaeque illi aperta sunt ac patent, quam iniquum Sutem ab homine ad eum argumentari, cum inter homines etiam sint, qui malis et ihiucan- dis longe minus, etiam cum sentiunt, afficlantur. . X) xal ὀχλήσεως] dicuntur deo displicere quae cum sanctissima eius natura pugnant, ut cum luce tenebrae. sed longe abest ut so] molestiam inde sentiat et a tenebris perturbetur: longe minus deum potest alte- rare qui peccando offendit et offendendo hoo eit a deo recedendo poe- nam sibi contrahit gravem atque a, luce in tenebras incidit.

ΑΒΕ. a) οἰκειοῦντα αὐτὸν xc) ἀλλοτριοῦντα) mire sibi placet Sextus in hoe argumento, ut iterum repetat quod aliis verbis modo dixit, unde vera est quod in sensu quovis nostro alia nos iucunde afficiant, alia vicissim addant molestiam? nonne ab indigentia et imbecillitate nostra? quam multa sunt puerís iucunda et molesta quae viros in neutram partem *angunt? — ἢ ἐξεργαστικώτερο» ms Ciz. ἐπεξεργαστιχώτερον. €) οὔλος op] versus Xenophanis [fr. ἃ p. 35 Karsten.) ut oolligitur ὁ - ADVERSUS PHYSICOS [Lih IX. ὀ. 997 εἰ δὲ ὁρᾷ, καὶ λευκὰ δρᾷ καὶ μέλανα 7). ἀλλ᾽ ἐπεὶ λευκὰν μέν 145 ἐστι τὸ διακριτικὸν ὄψεως, μέλαν. δὲ τὸ συγχυτικὸν ὄψεως, δια- κρίνεται τὴν ὄψιν καὶ συγχεῖταε ὃ ϑεός.. el δὲ διαχρίσεως καὶ συγχύσεώς ἐστι δεκτιχός, καὶ φϑορῶς ἔσται δεκτικός. τοίνυν εἰ ἔστι τὸ ϑεῖον, φϑαρτόν ἐστιν. οὐχὶ δέ γε φϑαρτόν ἐστιν, οὐκ ἄρα ἔστιν. καὶ μὴν ἡ αἴσϑησις ἑτεροίωσίς τίς ἔστιν )" ἀμήχα- 146 vov γὰρ τὸ δι" αἰσθήσεώς τινος ἀντιλαμβανόμενον μὴ ἑτεροιοῦ- σθαι, ἀλλὰ οὕτω διαξεῖσθαι,ς ὡς πρὸ τῆς ἀντιλήψεως διέκειτο. εἰ οὖν αἰσθάνεται ὃ ϑεύς, καὶ ἑτεροιοῦται" εἰ δὲ ἑτεροιοῦται, ἑτεροιώσεως δεχτικός ἐστι καὶ μεταβολῆς. δεχτικὸς δὲ ὧν μετα- 141 βολῆς πάντως καὶ τῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολῆς ἔσται δεκτικός. εἰ δὲ τοῦτο, καὶ φϑαρτώς ἐστιν. ἄτοπον δέ γε τὸ λέγειν τὸν ϑεὸν φθαρτὸν ὑπάρχειν: ἄτοπον ἄρα καὶ τὸ ἀξιοῦν εἶναι τοῦτον, πρὸς τούτοις εἰ ἔστι τε ϑεῖον, ἤτοι πεπερασμένον ἐστὶν ἢ ἄπει-- 148