SigPhiSigPhi

О судьбе

Цицерон

Язык:
латинский
Статус:
Полное произведение
Авторство:
Написано автором
Состояние текста:
Шумов сканирования не обнаружено (автоматическая оценка всего текста, вручную не проверялась)
Объём:
~6 110 слов · 29 фрагментов
Процитировать это произведение
  • APAЦицерон. (n.d.). De fato (Marcus Tullius Cicero) [О судьбе]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/ru/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero
  • MLAЦицерон. De fato (Marcus Tullius Cicero) [О судьбе]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/ru/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
  • ChicagoЦицерон. De fato (Marcus Tullius Cicero) [О судьбе]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/ru/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.

Ссылка на издание, которое воспроизводит SigPhi: SigPhi — его цифровое воспроизведение, а не издатель. Год издания в метаданных не указан (отсюда «n.d.»), а переводчик указывается, только если он известен.

О чём это

Латинский подлинник трактата Цицерона о судьбе, 44 год до н. э., дошедшего не полностью.

Контекст и история

Дошедший текст начинается с середины и обрывается на середине: утрачены начало, конец и куски внутри, а осталась средняя часть беседы с Гирцием. Вопрос — всё ли предопределено, и Цицерон излагает спор, расколовший школы: Хрисипп с судьбой, прикованной к причинам; Эпикур со случайным отклонением атомов; а между ними Карнеад — куда и клонится сам Цицерон, — утверждающий, что суждения о будущем можно считать истинными или ложными, не заковывая тем самым волю. Здесь и «ленивый довод» — если всё записано, зачем звать врача? — и хрисиппово различение причин совершенных и вспомогательных. Это главный источник всего того древнего спора, а спор — ровно тот же, что и поныне ведут о детерминизме и свободе, только имена другие.

Редакционный контекст, а не источник для цитирования: в отличие от отрывков самого произведения, эти сведения нельзя проверить по корпусу.

Как начинается
[20] Nec ei qui dicunt inmutabilia esse quae futura sint nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ei mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt. Sed haec hactenus; alia videamus. Concludit enim Chrysippus hoc modo: 'Si est motus sine causa, non omnis enuntiatio (quod axioma dialectici appellant) aut vera aut falsa erit; causas enim efficientis quod non habebit, id nec verum nec falsum erit; omnis autem enuntiatio aut vera aut falsa est; motus ergo sine causa nullus est. [21] Quod si ita est, omnia, quae fiunt, causis fiunt antegressis; id si ita est, fato omnia fiunt; efficitur igitur fato fieri, quaecumque fiant.' Hic primum si mihi libeat adsentiri Epicuro et negare omnem enuntiationem aut veram esse aut falsam, eam plagam potius accipiam quam fato omnia fieri conprobem; illa enim sententia habet aliquid disputationis, haec vero non est tolerabilis. Itaque contendit omnis nervos Chrysippus, ut persuadeat omne axioma aut verum esse aut falsum. Ut enim Epicurus veretur, ne, si hoc concesserit, concedendum sit fato fieri, quaecumque fiant, (si enim alterum utrum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum et, si certum, etiam necessarium; ita et necessitatem et fatum confirmari putat), sic Chrysippus metuit, ne, si non obtinuerit omne, quod enuntietur, aut verum esse aut falsum, non teneat omnia fato fieri et ex causis aeternis rerum futurarum. [22] Sed Epicurus declinatione atomi vitari necessitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo (id appellat elachiston). Quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis, ut Epicuro placet?…

Читать полностью →

← Назад к Цицерон