Tractatus de intellectus emendatione, et de via qua optime in veram rerum cognit
- Sprache:
- Latein
- Status:
- Vollständiges Werk
- Autorschaft:
- Vom Autor verfasst
- Zustand des Textes:
- Sauberer Text
- Umfang:
- ~14.100 Wörter · 67 Passagen
Dieses Werk zitieren
- APABaruch Spinoza. (n.d.). Tractatus de intellectus emendatione, et de via qua optime in veram rerum cognit. SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/baruch-spinoza/tractatus-de-intellectus-emendatione-et-de-via-qua-optime-in-veram-rerum-cognit
- MLABaruch Spinoza. "Tractatus de intellectus emendatione, et de via qua optime in veram rerum cognit." SigPhi, https://sigphiai.com/de/works/baruch-spinoza/tractatus-de-intellectus-emendatione-et-de-via-qua-optime-in-veram-rerum-cognit.
- ChicagoBaruch Spinoza. Tractatus de intellectus emendatione, et de via qua optime in veram rerum cognit. SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/baruch-spinoza/tractatus-de-intellectus-emendatione-et-de-via-qua-optime-in-veram-rerum-cognit.
Wovon es handelt
Das lateinische Original von Spinozas unvollendeter Abhandlung über die Verbesserung des Verstandes, 1677 aus dem Nachlass herausgegeben.
Kontext und Geschichte
Es beginnt mit einer Seite, die sonst nirgends bei Spinoza ihresgleichen hat: ein Bekenntnis in der ersten Person, eingesehen zu haben, dass Reichtum, Ehre und Lust nichts Dauerndes geben, und beschlossen zu haben, ein Gut zu suchen, das es gibt. Was folgt, genügt, um die Methode zu zeigen: die Weisen zu unterscheiden, in denen wir erkennen — vom Hörensagen, aus unbestimmter Erfahrung, durch Schlussfolgern, und viertens die Erfassung einer Sache aus ihrem Wesen — und darzutun, dass allein die letzte taugt. Die Abhandlung blieb unvollendet; Spinoza gab sie auf, um die „Ethik“ zu schreiben, welche die Methode anwendet, statt sie zu erklären. Darum ist sie der beste Eingang: man sieht, worauf er aus war, ehe die Geometrie alles zudeckte.
Redaktioneller Kontext, keine zitierfähige Quelle: anders als die Passagen des Werks lassen sich diese Angaben nicht am Korpus überprüfen.
1. Postquam me experientia docuit, omnia, quae in communi vita frequenter occurrunt, vana et futilia esse ; cum viderem omnia, a quibus et quae timebam, nihil neque boni neque mali in se habere, nisi quatenus ab iis animus movebatur ; constitui tandem inquirere, an aliquid daretur, quod verum bonum et sui communicabile esset, et a quo solo reiectis ceteris omnibus animus afficeretur ; imo an aliquid daretur, quo invento et acquisito continua ac summa in aeternum fruerer laetitia. 2. Dico me tandem constituisse. Primo enim intuitu inconsultum videbatur, propter rem tunc incertam certam amittere velle. Videbam nimirum commoda, quae ex honore ac divitiis acquiruntur, et quod ab iis quaerendis cogebar abstinere, si seriam rei alii novae operam dare vellem, et si forte summa felicitas in iis esset sita, perspiciebam me ea debere carere ; si vero in iis non esset sita eisque tantum darem operam, tum etiam summa carerem felicitate. 3. Volvebam igitur animo, an forte esset possibile ad novum institutum, aut saltem ad ipsius certitudinem pervenire, licet ordo et commune vitae meae institutum non mutaretur, quod saepe frustra tentavi. Nam quae plerumque in vita occurrunt, et apud homines, ut ex eorum operibus colligere licet, tamquam summum bonum aestimantur, ad haec tria rediguntur : divitias scilicet, honorem atque libidinem. His tribus adeo distrahitur mens, ut minime possit de alio aliquo bono cogitare. 4. Nam quod ad libidinem attinet, ea adeo suspenditur animus, ac si in aliquo bono quiesceret ; quo maxime impeditur, ne de alio cogitet. Sed post illius fruitionem summa sequitur tristitia, quae si non suspendit mentem, tamen perturbat et hebetat. Honores ac divitias prosequendo non parum etiam distrahitur mens, praesertim ubi hae non nisi propter se quaeruntur , quia tum supponuntur summum esse bonum. 5.…