SigPhiSigPhi

Über das Schicksal

Cicero

Sprache:
Latein
Status:
Vollständiges Werk
Autorschaft:
Vom Autor verfasst
Zustand des Textes:
Kein Scanrauschen festgestellt (automatische Messung über den ganzen Text, nicht von Hand geprüft)
Umfang:
~6.110 Wörter · 29 Passagen
Dieses Werk zitieren
  • APACicero. (n.d.). De fato (Marcus Tullius Cicero) [Über das Schicksal]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero
  • MLACicero. De fato (Marcus Tullius Cicero) [Über das Schicksal]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
  • ChicagoCicero. De fato (Marcus Tullius Cicero) [Über das Schicksal]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.

Nachweis der wiedergegebenen Ausgabe. SigPhi ist die digitale Reproduktion. Jahr, Verlag und Übersetzer werden angegeben, soweit bekannt; „n.d.“ bedeutet unbekanntes Jahr.

Wovon es handelt

Das lateinische Original von Ciceros Abhandlung über das Fatum, aus dem Jahr 44 v. Chr., unvollständig erhalten.

Kontext und Geschichte

Der Text, den wir haben, beginnt mittendrin und endet mittendrin: Anfang, Schluss und Stücke dazwischen sind verloren, und was bleibt, ist der Mittelteil eines Gesprächs mit Hirtius. Die Frage ist, ob alles bestimmt ist, und Cicero legt den Streit dar, der die Schulen gespalten hatte: Chrysipp mit dem an die Ursachen geketteten Schicksal, Epikur mit seiner zufälligen Abweichung der Atome, und dazwischen Karneades — wohin Cicero neigt —, der behauptet, man könne Urteile über die Zukunft für wahr oder falsch halten, ohne damit den Willen zu ketten. Hier steht das „faule Argument“ — wenn alles geschrieben ist, wozu den Arzt rufen? — und Chrysipps Unterscheidung von vollkommenen und mitwirkenden Ursachen. Es ist die Hauptquelle für diese ganze antike Debatte, und die Debatte ist genau die, die man über Determinismus und Freiheit noch führt, mit veränderten Namen.

Redaktioneller Kontext, keine zitierfähige Quelle: anders als die Passagen des Werks lassen sich diese Angaben nicht am Korpus überprüfen.

Auszug aus der verfügbaren Ausgabe
[20] Nec ei qui dicunt inmutabilia esse quae futura sint nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ei mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt. Sed haec hactenus; alia videamus. Concludit enim Chrysippus hoc modo: 'Si est motus sine causa, non omnis enuntiatio (quod axioma dialectici appellant) aut vera aut falsa erit; causas enim efficientis quod non habebit, id nec verum nec falsum erit; omnis autem enuntiatio aut vera aut falsa est; motus ergo sine causa nullus est. [21] Quod si ita est, omnia, quae fiunt, causis fiunt antegressis; id si ita est, fato omnia fiunt; efficitur igitur fato fieri, quaecumque fiant.' Hic primum si mihi libeat adsentiri Epicuro et negare omnem enuntiationem aut veram esse aut falsam, eam plagam potius accipiam quam fato omnia fieri conprobem; illa enim sententia habet aliquid disputationis, haec vero non est tolerabilis. Itaque contendit omnis nervos Chrysippus, ut persuadeat omne axioma aut verum esse aut falsum. Ut enim Epicurus veretur, ne, si hoc concesserit, concedendum sit fato fieri, quaecumque fiant, (si enim alterum utrum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum et, si certum, etiam necessarium; ita et necessitatem et fatum confirmari putat), sic Chrysippus metuit, ne, si non obtinuerit omne, quod enuntietur, aut verum esse aut falsum, non teneat omnia fato fieri et ex causis aeternis rerum futurarum. [22] Sed Epicurus declinatione atomi vitari necessitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo (id appellat elachiston). Quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis, ut Epicuro placet?…

Diese Ausgabe lesen →

← Zurück zu Cicero