Über das Schicksal
- Sprache:
- Latein
- Status:
- Vollständiges Werk
- Autorschaft:
- Vom Autor verfasst
- Zustand des Textes:
- Sauberer Text
- Umfang:
- ~6.110 Wörter · 29 Passagen
Dieses Werk zitieren
- APACicero. (n.d.). Über das Schicksal. SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero
- MLACicero. "Über das Schicksal." SigPhi, https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
- ChicagoCicero. Über das Schicksal. SigPhi. https://sigphiai.com/de/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
Wovon es handelt
Das lateinische Original von Ciceros Abhandlung über das Fatum, aus dem Jahr 44 v. Chr., unvollständig erhalten.
Kontext und Geschichte
Der Text, den wir haben, beginnt mittendrin und endet mittendrin: Anfang, Schluss und Stücke dazwischen sind verloren, und was bleibt, ist der Mittelteil eines Gesprächs mit Hirtius. Die Frage ist, ob alles bestimmt ist, und Cicero legt den Streit dar, der die Schulen gespalten hatte: Chrysipp mit dem an die Ursachen geketteten Schicksal, Epikur mit seiner zufälligen Abweichung der Atome, und dazwischen Karneades — wohin Cicero neigt —, der behauptet, man könne Urteile über die Zukunft für wahr oder falsch halten, ohne damit den Willen zu ketten. Hier steht das „faule Argument“ — wenn alles geschrieben ist, wozu den Arzt rufen? — und Chrysipps Unterscheidung von vollkommenen und mitwirkenden Ursachen. Es ist die Hauptquelle für diese ganze antike Debatte, und die Debatte ist genau die, die man über Determinismus und Freiheit noch führt, mit veränderten Namen.
Redaktioneller Kontext, keine zitierfähige Quelle: anders als die Passagen des Werks lassen sich diese Angaben nicht am Korpus überprüfen.
[1] ...quia pertinet ad mores, quod ethos illi vocant, nos eam partem philosophiae de moribus appellare solemus, sed decet augentem linguam Latinam nominare moralem; explicandaque vis est ratioque enuntiationum, quae Graeci axiomata vocant; quae de re futura cum aliquid dicunt deque eo, quod possit fieri aut non possit, quam vim habeant, obscura quaestio est, quam Peri Dynaton philosophi appellant, totaque est Logike, quam rationem disserendi voco. Quod autem in aliis libris feci, qui sunt de natura deorum, itemque in iis, quos de divinatione edidi, ut in utramque partem perpetua explicaretur oratio, quo facilius id a quoque probaretur, quod cuique maxime probabile videretur, id in hac disputatione de fato casus quidam ne facerem inpedivit. [2] Nam cum essem in Puteolano Hirtiusque noster, consul designatus, isdem in locis, vir nobis amicissimus et his studiis, in quibus nos a pueritia viximus, deditus, multum una eramus, maxime nos quidem exquirentes ea consilia, quae ad pacem et ad concordiam civium pertinerent. Cum enim omnes post interitum Caesaris novarum perturbationum causae quaeri viderentur iisque esse occurrendum putaremus, omnis fere nostra in his deliberationibus consumebatur oratio, idque et saepe alias et quodam liberiore, quam solebat, et magis vacuo ab interventoribus die, cum ad me ille venisset, primo ea, quae erant cotidiana et quasi legitima nobis, de pace et de otio. [3] Quibus actis, Quid ergo? inquit ille, quoniam oratorias exercitationes non tu quidem, ut spero, reliquisti, sed certe philosophiam illis anteposuisti, possumne aliquid audire? Tu vero, inquam, vel audire vel dicere; nec enim, id quod recte existimas, oratoria illa studia deserui, quibus etiam te incendi, quamquam flagrantissumum acceperam, nec ea, quae nunc tracto, minuunt, sed augent potius illam facultatem.…